वायुपुराणम्

दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च मनोरमाः। शयनासनानि रम्याणि भूमयो वाहनानि च ।। १८.

दान करणाऱ्याच्या सेवेला मनमोहक तरुणी, रम्य पलंग-आसने, भूमी आणि वाहनं येतात.

श्राद्धेऽप्येतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत्। श्राद्धकालेनिवेद्यं च दर्शश्राद्ध उपस्थिते ।। १८.

जो कुणी श्राद्धाच्या वेळी ही वस्तू देतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते. श्राद्धाच्या वेळी, विशेषतः पितरांसाठी केलेल्या श्राद्धात, या वस्तू अर्पण कराव्यात.

विप्राणां गुणयुक्तानां स्मृतिं मेधां च विन्दति। सर्पिष्पूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् ।। १८.

जो सद्गुणी ब्राह्मणांना तुपाने भरलेली पात्रे श्राद्धात आदराने देतो, त्याला स्मरणशक्ती आणि बुद्धी प्राप्त होते.

कुम्भदोहनधेनूनां बह्वीनां च फलं लभेत्। अस्मिस्तु मोदते लोके स्यन्दनैश्च सुवाहनैः ।। १८.

जो अनेक घागरी, दूध देणाऱ्या गायी दान करतो, त्याला या जगात सुंदर रथ आणि उत्तम वाहने मिळतात आणि तो त्यांचा आनंद घेतो.

श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकस्य यत्फलम्। रम्यमावसथं दत्त्वा राजसूयफलं लभेत् ।। १८.

श्राद्धात इच्छेनुसार दान दिल्यास, त्याला कमळासारखे पुण्य मिळते; सुंदर निवासस्थान दान केल्यास, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.

वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा सौरभमश्नुते। कूपारामतडागानि क्षेत्रघोषगृहाणि च ।। १८.

फुलांनी आणि फळांनी भरलेले वन दान केल्याने, सुगंधाचा आनंद मिळतो; तसेच विहिरी, बागा, तळी, शेत, गावे आणि घरे—

दत्त्वैतान् मोदते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम्। आस्तीर्णशयनं दत्त्वा श्राद्धे रत्नविभूषितम् ।। १८.

ही सर्व दान केल्याने, तो स्वर्गात चंद्र आणि तारे असतील तोपर्यंत सदैव आनंदी राहतो; श्राद्धात रत्नांनी सजवलेले, मऊ वस्त्रांचे पलंग दिल्यास—

पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गं चानन्त्यमश्नुते। राजभिः पूज्यते चापि धनधान्यैश्च वर्द्धते ।। १८.

त्याचे पितर संतुष्ट होतात आणि तो अनंत स्वर्गसुख भोगतो; राजांकडून सन्मान मिळतो आणि धन-धान्यात वाढ होते.

ऊर्णाकौशेयवस्त्राणि तथा प्रवरकम्बलौ। अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणी मृगलोमकम् ।। १८.

ऊन, रेशीम वस्त्रे, उत्तम चादरी, मृगाची कातडी, सोने, रेशीम कापड, वेण्या आणि मृगाचे लोकर—

दानान्यतानि विप्रेभ्यो भोजयित्वा यथाविधि। प्राप्नोति श्रद्दधानस्तु वाजपेयशतं फलम् ।। १८.

ही सर्व दान ब्राह्मणांना योग्य रीतीने जेवू घालून दिल्यास, श्रद्धेने तो शंभर वाजपेय यज्ञांचे फळ मिळवतो.

बह्वयो नार्य्यः सुरूपास्तु पुत्रा भृत्याश्च किङ्कराः। वशे तिष्ठन्ति भूतानि अस्मिँल्लोके त्वनामयम् ।। १८.

अनेक सुंदर स्त्रिया, मुले, नोकर आणि सेवक या जगात त्याच्या अधीन राहतात आणि त्याला कोणताही आजार होत नाही.

कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलसहितं तथा। श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात् कामानाप्नोति पुष्कलान् ।। १८.

जो श्राद्धात रेशीम, सूत, कापूस आणि काठ असलेली वस्त्रे देतो, त्याला भरपूर इच्छित वस्तू मिळतात.

अलक्ष्मीं विनुदत्याशु तमः सूर्य्योदये यथा। भ्राजते स विमानाग्रे नक्षत्रेष्विव चन्द्रमाः ।। १८.

तो लवकरच दरिद्रीपणा दूर करतो, जसे सूर्य उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो; तो दिव्य विमानांच्या पुढे चंद्रासारखा ताऱ्यांमध्ये चमकतो.

वासो हि सर्वदैवत्यं सर्वदेवैस्त्वभिष्टुतम्। वस्त्राभावे क्रिया नास्ति यज्ञा वेदास्तपांसि च ।। १८.

वस्त्र हे सर्व देवतांचे रूप आहे, सर्व देवांनी त्याचे स्तवन केले आहे; वस्त्रांशिवाय कोणतीही पूजा, यज्ञ, वेद किंवा तपश्चर्या होत नाही.

तस्माद्वस्त्राणि देयानि श्राद्धकाले विशेषतः। तानि सर्वाण्यवाप्नाप्नोति यज्ञवेदतपांसि च ।। १८.

म्हणून श्राद्धाच्या वेळी विशेषतः वस्त्रे द्यावीत; या दानामुळे सर्व यज्ञ, वेद आणि तपश्चर्या मिळतात.

नित्यं श्राद्धेषु यो दद्यात् प्रयतस्तत्परायणः । सर्वान् कामानवाप्नोति सर्वं राज्यं तथैव च ।। १८.

जो नेहमी श्राद्धात प्रयत्नपूर्वक आणि भक्तीने दान करतो, त्याला सर्व इच्छित वस्तू आणि राज्यही मिळते.

सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते। भक्ष्यान् धानाः करम्भांश्च पिष्टकान् घृतशर्कराः ।। १८.

तो सर्व इच्छित वस्तूंनी परिपूर्ण अशा यज्ञाचे फळ भोगतो; शिजवलेला भात, धान्य, लाडू, गोड पदार्थ, तुपात आणि साखरेत मिसळलेले पीठ—

कृशरान्मधु कर्कञ्च पयः पायसमेव च। स्निग्धांश्च पूपान् यो दद्यादग्निष्टोमस्य यत् फलम् ।। १८.

पेज, मध, ऊस, दूध आणि दूधात शिजवलेला भात; जो स्निग्ध लाडू देतो, त्याला अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ मिळते.

दधि गव्यमसंसृष्टं भक्ष्या नानाविधास्तथा। तदन्नं शोचति श्राद्धे वर्षासु च मघासु च ।। १८.

दही, शुद्ध गायीचे दूध आणि विविध प्रकारचे खाद्य—हे अन्न श्राद्धात दिल्यास, पावसाळ्यात आणि मघा नक्षत्रात त्याचे मोठे महत्त्व असते.

घृतेन भोजयेद्विप्रान् घृतं भूमौ समुत्सृजेत्। गयायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धे न शोचति ।। १८.

ब्राह्मणांना तुपातले जेवण द्यावे, आणि तूप जमिनीवर ओतावे. गया येथे श्राद्धाच्या वेळी हत्ती दान केल्यावर दु:ख उरत नाही.

ओदनं पायसं सर्पिर्मधुमूलफलानि च। भक्ष्यांश्च विविधान्दत्त्वा प्रेत्य चेह च मोदते ।। १८.

भात, पायस, तूप, मध, कंदमुळे, फळे आणि निरनिराळे स्वादिष्ट पदार्थ दान केल्याने, या जगात आणि मृत्यूनंतरही आनंद मिळतो.

शर्कराक्षीरसंयुक्तं पृथुकं नित्यमक्षयम्। यश्च संवत्सरं प्रीत्या कृसरैर्मसुरेण च ।। १८.

जो माणूस श्रद्धेने साखर व रस मिसळलेले पोहे, तसेच वर्षभर नियमितपणे कृसार आणि मसूर दान करतो—

सक्तुलाजास्तथा पूपाः कुल्माषव्यञ्जनैस्तथा। सार्पेःस्निग्धानि हृद्यानि दध्ना सक्तूंस्तु भोजयेत्। श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात् पझानि लभते निधिम् ।। १८.

सत्तू, लाह्या, पोळी, कुलमाष व इतर भाज्या, तसेच तुपातले, रुचकर आणि मनाला भावणारे पदार्थ द्यावेत; सत्तू दहीसोबत द्यावे. जो श्राद्धाच्या वेळी हे सर्व दान करतो, त्याला अमाप धन मिळते.

नवसस्यानि यो दद्याच्छ्राद्धे सत्कृत्य यत्नतः। सर्वभोगानवाप्नोति पूज्यते च दिवं गतः ।। १८.

जो माणूस आदराने आणि काळजीपूर्वक नवीन धान्य श्राद्धात दान करतो, त्याला सर्व सुखे मिळतात आणि स्वर्गात गेल्यावर त्याचा सन्मान होतो.

भक्ष्यभोज्यानि चोष्याणि पेयलेह्यवराणि च। सर्वश्रेष्ठानि यो दद्यात् सर्व्वश्रेष्ठो भवेन्नरः ।। १८.

जो माणूस खाण्याचे, चावण्याचे, शोषण्याचे, पिण्याचे आणि चाटण्याचे असे सर्वात उत्तम पदार्थ दान करतो, तो सर्वांत श्रेष्ठ मनुष्य होतो.

वैश्वदेवं च सौम्यं च खाड्गमांसं परं हविः। विषाणं वर्ज्जयेत् खाड्गमसूयां नाशयामहे ।। १८.

वैश्वदेव आणि सौम्य हवन, तसेच गेंडा मांस हे श्रेष्ठ मानले जाते; पण गेंड्याचा शिंग टाळावे. मत्सराने गेंडा मांस देऊ नये.

भोजनेऽग्रासनं दद्यादतिथिभ्यः कृताञ्जलिः । सर्वयज्ञक्रियाणां स फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।। १८.

अतिथींसाठी हात जोडून जेवणातील पहिला घास द्यावा; त्यामुळे सर्व यज्ञकर्मांचे श्रेष्ठ फळ मिळते.

क्षिप्रमत्युष्ण मक्लिष्टं दद्याच्चान्नं बुभुक्षते। वयञ्जनं च तथा स्निग्धं भक्त्या सत्कृत्य यत्नतः ।। १८.

भुकेल्याला गरम, शुद्ध अन्न लवकर द्यावे आणि त्यासोबत तुपातले स्वादिष्ट पदार्थ श्रद्धेने, आदराने व काळजीपूर्वक द्यावेत.

तरुणादित्यसङ्काशं विमानं हंसवाहनम्। अन्नदो लभते तिस्रः कल्पकोटीस्तथैव च ।। १८.

जो अन्नदान करतो, त्याला तरुण सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आणि हंसांनी ओढलेले दिव्य विमान मिळते, आणि तो तीन कोटी कल्पांचा आनंद घेतो.