वायुपुराणम्

कृतं विप्रेषु यो दद्याछ्राद्धकाले कमण्डलुम्। मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमुपतिष्ठति ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी ब्राह्मणांना धातूचा कमंडलू देतो, त्याला मध आणि दूध देणारी गाय प्राप्त होते.

चक्राविद्धं तु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम्। धेनुं स लभते दिव्यां पयोदां काम्यदोहिनीम् ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी चाकाने छिद्र केलेला कमंडलू देतो, त्याला दिव्य, दूध देणारी आणि इच्छा पूर्ण करणारी गाय मिळते.

पूर्णसय्यां तु यो दद्यात् पुष्पमालाविभूषिताम्। प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी फुलांच्या माळांनी सजवलेली पूर्ण शय्या देतो, त्याच्या मागे उत्तम राजवाडा चालत येतो.

भवनं रत्नसम्पूर्णं सशय्यासनभोजनम्। श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे स मोदते ।। १८.

जो माणूस श्राद्धाच्या वेळी संन्याशांना रत्नांनी भरलेलं, उत्तम पलंग, आसने आणि जेवण असलेलं घर देतो, तो स्वर्गाच्या उंचीवर आनंदाने वावरतो.

मुक्ता वैढूर्य्यवासांसि रत्नानि विविधानि च। वाहनानि च दिव्यानि अयुतान्यर्ब्बुदानि च ।। १८.

त्याला मोती, वैडूर्याचे वस्त्र, अनेक प्रकारची रत्ने आणि दैवी वाहनांची लाखो-कोट्यवधी संख्येने प्राप्ती होते.

सुमहज्ज्वलनप्रख्यं रत्नकामसमन्वितम् । सूर्य्यचन्द्र प्रभं दिव्यं विमानं लभतेऽक्षयम् ।। १८.

तो माणूस सूर्य-चंद्रासारख्या तेजाने झळकणारे, मोठे, रत्नांनी सजलेले, इच्छा पूर्ण करणारे आणि कधीही नष्ट न होणारे दिव्य विमान मिळवतो.

अप्सरोभिः परिवृतं कामगं तु मनोजवम्। वसते स विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः ।। १८.

तो त्या विमानाच्या पुढच्या भागात, अप्सरांनी वेढलेला, मनासारख्या गतीने आणि इच्छा पूर्ण करणाऱ्या सोबतींसह, सर्व बाजूंनी स्तुती मिळवत राहतो.

दिव्यैर्गन्धैः प्रसिञ्चन्ति पुष्पवृष्टिभिरेव च। गन्धर्वाप्सरसस्तत्र गायन्ते वादयन्ति च ।। १८.

तेथे गंधर्व आणि अप्सरा त्याच्यावर दिव्य सुगंध आणि फुलांची वृष्टी करतात, तसेच गाणी गातात आणि वाद्ये वाजवतात.

कन्या युवतयो मुख्याः सहिताश्चाप्सरोगणैः। सुस्वरैस्तं विबुध्यन्ते सततं हि मनोरमैः ।। १८.

मुख्य कन्या आणि तरुणी, अप्सरांच्या समूहांसह, नेहमीच मनमोहक आणि मधुर आवाजात त्याला उठवतात.

अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च। दन्तिनां च सहस्रेण योगिन्या वसते नरः ।। १८.

हजार घोड्यांची दानं, शंभर रथांची दानं आणि हजार हत्तींच्या दानांसह तो माणूस योग्यांच्या संगतीत राहतो.

दद्यात् पितृभ्यो योगिभ्यो यस्तूज्ज्वलनमम्भसि। अथ निष्कसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः ।। १८.

जो कोणी पितरांना आणि योग्यांना पाण्यात तेजस्वी अग्नी अर्पण करतो, त्याला हजार सुवर्णमुद्रांच्या फळाची प्राप्ती होते.

जीवितस्य प्रदानाद्धि नान्यद्दानं विशिष्यते। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन देयं प्राणाभिरक्षणम् ।। १८.

जीवनदानासारखे दुसरे कोणतेही दान नाही; म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून प्राणरक्षणाचे दान द्यावे.

अहिंसा सर्व्वदेवेभ्यः पवित्रा सर्व्वदायिनी। दानं हि जीवितस्याहुः प्राणिनां परमं बुधाः ।। १८.

अहिंसा सर्व देवांसाठी पवित्र आणि सर्वांना देणारी आहे; ज्ञानी लोक म्हणतात की प्राण्यांना जीवनदान हेच सर्वश्रेष्ठ दान आहे.

लक्षणानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्। रसास्तमुपतिष्ठन्ति गवां पुष्टिस्तथैव च ।। १८.

श्राद्धाच्या वेळी शुभ चिन्हांनी युक्त सुवर्णपात्रे द्यावीत; त्याला सर्व रस आणि गायींची पोषणताही मिळते.

पात्रं वै तैजसं दद्यान्मनोज्ञं श्राद्धभोजने। पात्रं भवति कामानां रूपस्य च धनस्य च ।। १८.

श्राद्धभोजनात आकर्षक सुवर्णपात्र द्यावे; ते पात्र इच्छांची, रूपाची आणि संपत्तीची प्राप्ती करून देते.

राजतं काञ्चनं वापि दद्याच्छ्राद्धे तु कर्म्मणि। दत्त्वा तु लभते दाता प्रकामं धर्म्ममेव च ।। १८.

श्राद्धकर्मात चांदीचे किंवा सोन्याचे पात्र द्यावे; असे दान दिल्यावर दाता भरपूर पुण्य मिळवतो.

धेनुं श्राद्धे तु यो दद्यात् वृष्टि कुम्भोपदोहनाम्। गावस्तमुपतिष्ठन्ति गवां पुष्टिस्तथैव च ।। १८.

जो कोणी श्राद्धात भरपूर दूध देणारी गाय दान करतो, त्याला गायींच्या पोषणाचे फळ मिळते.

शिशिरेषु तथा त्वग्निं बहुकाष्ठं तथैव च। इन्धनानि तु यो दद्याद्द्विजेभ्यः शिशि रागमे ।। १८.

हिवाळ्यात जो माणूस ब्राह्मणांना तापण्यासाठी भरपूर लाकूड आणि इंधन देतो, त्याला पुण्य मिळते.

नित्यं जयति संग्रामे श्रिया युक्तश्चदीप्यते। सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च ।। १८.

तो नेहमी युद्धात जिंकतो, संपत्तीने उजळतो आणि त्याला सुगंधी तसेच सुंदर फुलमाळा मिळतात.

पूजयित्वा तु पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत्। गन्धवाहा महानद्यः सुखानि विविधानि च ।। १८.

श्राद्धात पात्रांचा सन्मानपूर्वक पूजन करून, ती आदराने द्यावीत; त्याला सुगंधी वारे, मोठ्या नद्या आणि विविध सुखे लाभतात.

दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च मनोरमाः। शयनासनानि रम्याणि भूमयो वाहनानि च ।। १८.

दान करणाऱ्याच्या सेवेला मनमोहक तरुणी, रम्य पलंग-आसने, भूमी आणि वाहनं येतात.

श्राद्धेऽप्येतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत्। श्राद्धकालेनिवेद्यं च दर्शश्राद्ध उपस्थिते ।। १८.

जो कुणी श्राद्धाच्या वेळी ही वस्तू देतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते. श्राद्धाच्या वेळी, विशेषतः पितरांसाठी केलेल्या श्राद्धात, या वस्तू अर्पण कराव्यात.

विप्राणां गुणयुक्तानां स्मृतिं मेधां च विन्दति। सर्पिष्पूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् ।। १८.

जो सद्गुणी ब्राह्मणांना तुपाने भरलेली पात्रे श्राद्धात आदराने देतो, त्याला स्मरणशक्ती आणि बुद्धी प्राप्त होते.

कुम्भदोहनधेनूनां बह्वीनां च फलं लभेत्। अस्मिस्तु मोदते लोके स्यन्दनैश्च सुवाहनैः ।। १८.

जो अनेक घागरी, दूध देणाऱ्या गायी दान करतो, त्याला या जगात सुंदर रथ आणि उत्तम वाहने मिळतात आणि तो त्यांचा आनंद घेतो.

श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकस्य यत्फलम्। रम्यमावसथं दत्त्वा राजसूयफलं लभेत् ।। १८.

श्राद्धात इच्छेनुसार दान दिल्यास, त्याला कमळासारखे पुण्य मिळते; सुंदर निवासस्थान दान केल्यास, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते.

वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा सौरभमश्नुते। कूपारामतडागानि क्षेत्रघोषगृहाणि च ।। १८.

फुलांनी आणि फळांनी भरलेले वन दान केल्याने, सुगंधाचा आनंद मिळतो; तसेच विहिरी, बागा, तळी, शेत, गावे आणि घरे—

दत्त्वैतान् मोदते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम्। आस्तीर्णशयनं दत्त्वा श्राद्धे रत्नविभूषितम् ।। १८.

ही सर्व दान केल्याने, तो स्वर्गात चंद्र आणि तारे असतील तोपर्यंत सदैव आनंदी राहतो; श्राद्धात रत्नांनी सजवलेले, मऊ वस्त्रांचे पलंग दिल्यास—

पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गं चानन्त्यमश्नुते। राजभिः पूज्यते चापि धनधान्यैश्च वर्द्धते ।। १८.

त्याचे पितर संतुष्ट होतात आणि तो अनंत स्वर्गसुख भोगतो; राजांकडून सन्मान मिळतो आणि धन-धान्यात वाढ होते.

ऊर्णाकौशेयवस्त्राणि तथा प्रवरकम्बलौ। अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणी मृगलोमकम् ।। १८.

ऊन, रेशीम वस्त्रे, उत्तम चादरी, मृगाची कातडी, सोने, रेशीम कापड, वेण्या आणि मृगाचे लोकर—