वायुपुराणम्

ये तु व्रते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा। देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि ।। १७.

जे नेहमी व्रतस्थ राहतात, ज्ञान आणि ध्यान करतात, देवभक्त आणि महात्मा आहेत, ते केवळ त्यांच्या दर्शनानेही पावन करतात.

सर्व्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं वै निरन्तरम् । तस्मात् पश्यन्ति ते सर्वे यत्किञ्चिज्जगतीगतम् ।। १७.

संपूर्ण त्रैलोक्य योगेश्वरांनी अखंड व्यापलेले आहे; म्हणून ते जगात जे काही आहे ते सर्व पाहतात.

व्यक्ताव्यक्तं वशीकृत्य सर्व्वस्यापि च यत्परम्। सदसच्चेति यैर्दृष्टं सदसच्च महात्मनाम् ।। १७.

जे महात्मे व्यक्त आणि अव्यक्त, तसेच सर्वांचे श्रेष्ठ तत्त्व आपल्या अधीन ठेवतात, ते सत आणि असत दोन्ही पाहतात.

सर्व्वज्ञानानि दृष्टानि मोक्षादीनि महात्मनाम्। तस्मात्तेषु सदासक्तः प्राप्नोत्यनुत्तमं शुभम् ।। १७.

महात्म्यांना सर्व ज्ञान आणि मोक्ष स्पष्टपणे दिसतात; म्हणून जो नेहमी त्यांच्याशी जोडलेला राहतो, तो श्रेष्ठ कल्याण प्राप्त करतो.

ऋचो हि यो वेद स वेद वेदान् यजूंषि यो वेद स वेद यज्ञम्। सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्व्वम् ।। १७.

जो ऋग्वेद जाणतो तो सर्व वेद जाणतो; जो यजुर्वेद जाणतो तो यज्ञ जाणतो; जो सामवेद जाणतो तो ब्रह्म जाणतो; आणि जो मन जाणतो तो सर्व काही जाणतो.

बृहस्पतिरुवाच।। अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च। तारणं सर्व्वभूतानां स्वर्गमार्गं सुखावहम् ।। १८.

बृहस्पती म्हणाले: आता मी दान आणि त्यांचे फळ सांगतो, जे सर्व जीवांना तारणारे आणि स्वर्गमार्ग सुखदायक आहे.

लोके श्रेष्ठतमं स्वर्ग्यमात्मन् श्चापि यत् प्रियम्। सर्व्वं पितॄणां दातव्यं तेषामेवाक्षयार्थिना ।। १८.

या जगात जे काही श्रेष्ठ आणि स्वर्गीय आहे, तसेच आपल्याला जे प्रिय आहे, ते सर्व पितरांना द्यावे, कारण तेच अक्षय वस्तूची इच्छा करतात.

जाम्बूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्य्यसन्निभम्। दिव्याप्सरोभिः सङ्कीर्णमन्नदो लभते फलम् ।। १८.

जो अन्न दान करतो, त्याला सुवर्णाचे, सूर्यासारखे तेजस्वी, दिव्य अप्सरांनी वेढलेले विमान प्राप्त होते.

आच्छादनन्तु यो दद्यादाहतं श्राद्धकर्म्मणि। आयुः प्रकाममैश्वर्य्यं रूपञ्च लभते सुतम् ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी वापरलेले वस्त्र देतो, त्याला दीर्घायुष्य, भरपूर संपत्ती, सौंदर्य आणि पुत्र मिळतो.

उपवीतन्तु यो दद्याच्छ्राद्धकालेषु धर्मवित् । पानञ्च सर्वविप्राणां ब्रह्मदानस्य यत् फलम् ।। १८.

जो धर्म जाणून श्राद्धाच्या वेळी उपवस्त्र किंवा सर्व ब्राह्मणांना पाणी देतो, त्याला ब्रह्मदानाचे फळ मिळते.

कृतं विप्रेषु यो दद्याछ्राद्धकाले कमण्डलुम्। मधुक्षीरस्रवा धेनुर्दातारमुपतिष्ठति ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी ब्राह्मणांना धातूचा कमंडलू देतो, त्याला मध आणि दूध देणारी गाय प्राप्त होते.

चक्राविद्धं तु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम्। धेनुं स लभते दिव्यां पयोदां काम्यदोहिनीम् ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी चाकाने छिद्र केलेला कमंडलू देतो, त्याला दिव्य, दूध देणारी आणि इच्छा पूर्ण करणारी गाय मिळते.

पूर्णसय्यां तु यो दद्यात् पुष्पमालाविभूषिताम्। प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति ।। १८.

जो श्राद्धाच्या वेळी फुलांच्या माळांनी सजवलेली पूर्ण शय्या देतो, त्याच्या मागे उत्तम राजवाडा चालत येतो.

भवनं रत्नसम्पूर्णं सशय्यासनभोजनम्। श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे स मोदते ।। १८.

जो माणूस श्राद्धाच्या वेळी संन्याशांना रत्नांनी भरलेलं, उत्तम पलंग, आसने आणि जेवण असलेलं घर देतो, तो स्वर्गाच्या उंचीवर आनंदाने वावरतो.

मुक्ता वैढूर्य्यवासांसि रत्नानि विविधानि च। वाहनानि च दिव्यानि अयुतान्यर्ब्बुदानि च ।। १८.

त्याला मोती, वैडूर्याचे वस्त्र, अनेक प्रकारची रत्ने आणि दैवी वाहनांची लाखो-कोट्यवधी संख्येने प्राप्ती होते.

सुमहज्ज्वलनप्रख्यं रत्नकामसमन्वितम् । सूर्य्यचन्द्र प्रभं दिव्यं विमानं लभतेऽक्षयम् ।। १८.

तो माणूस सूर्य-चंद्रासारख्या तेजाने झळकणारे, मोठे, रत्नांनी सजलेले, इच्छा पूर्ण करणारे आणि कधीही नष्ट न होणारे दिव्य विमान मिळवतो.

अप्सरोभिः परिवृतं कामगं तु मनोजवम्। वसते स विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः ।। १८.

तो त्या विमानाच्या पुढच्या भागात, अप्सरांनी वेढलेला, मनासारख्या गतीने आणि इच्छा पूर्ण करणाऱ्या सोबतींसह, सर्व बाजूंनी स्तुती मिळवत राहतो.

दिव्यैर्गन्धैः प्रसिञ्चन्ति पुष्पवृष्टिभिरेव च। गन्धर्वाप्सरसस्तत्र गायन्ते वादयन्ति च ।। १८.

तेथे गंधर्व आणि अप्सरा त्याच्यावर दिव्य सुगंध आणि फुलांची वृष्टी करतात, तसेच गाणी गातात आणि वाद्ये वाजवतात.

कन्या युवतयो मुख्याः सहिताश्चाप्सरोगणैः। सुस्वरैस्तं विबुध्यन्ते सततं हि मनोरमैः ।। १८.

मुख्य कन्या आणि तरुणी, अप्सरांच्या समूहांसह, नेहमीच मनमोहक आणि मधुर आवाजात त्याला उठवतात.

अश्वदानसहस्रेण रथदानशतेन च। दन्तिनां च सहस्रेण योगिन्या वसते नरः ।। १८.

हजार घोड्यांची दानं, शंभर रथांची दानं आणि हजार हत्तींच्या दानांसह तो माणूस योग्यांच्या संगतीत राहतो.

दद्यात् पितृभ्यो योगिभ्यो यस्तूज्ज्वलनमम्भसि। अथ निष्कसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः ।। १८.

जो कोणी पितरांना आणि योग्यांना पाण्यात तेजस्वी अग्नी अर्पण करतो, त्याला हजार सुवर्णमुद्रांच्या फळाची प्राप्ती होते.

जीवितस्य प्रदानाद्धि नान्यद्दानं विशिष्यते। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन देयं प्राणाभिरक्षणम् ।। १८.

जीवनदानासारखे दुसरे कोणतेही दान नाही; म्हणून सर्वतोपरी प्रयत्न करून प्राणरक्षणाचे दान द्यावे.

अहिंसा सर्व्वदेवेभ्यः पवित्रा सर्व्वदायिनी। दानं हि जीवितस्याहुः प्राणिनां परमं बुधाः ।। १८.

अहिंसा सर्व देवांसाठी पवित्र आणि सर्वांना देणारी आहे; ज्ञानी लोक म्हणतात की प्राण्यांना जीवनदान हेच सर्वश्रेष्ठ दान आहे.

लक्षणानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्। रसास्तमुपतिष्ठन्ति गवां पुष्टिस्तथैव च ।। १८.

श्राद्धाच्या वेळी शुभ चिन्हांनी युक्त सुवर्णपात्रे द्यावीत; त्याला सर्व रस आणि गायींची पोषणताही मिळते.

पात्रं वै तैजसं दद्यान्मनोज्ञं श्राद्धभोजने। पात्रं भवति कामानां रूपस्य च धनस्य च ।। १८.

श्राद्धभोजनात आकर्षक सुवर्णपात्र द्यावे; ते पात्र इच्छांची, रूपाची आणि संपत्तीची प्राप्ती करून देते.

राजतं काञ्चनं वापि दद्याच्छ्राद्धे तु कर्म्मणि। दत्त्वा तु लभते दाता प्रकामं धर्म्ममेव च ।। १८.

श्राद्धकर्मात चांदीचे किंवा सोन्याचे पात्र द्यावे; असे दान दिल्यावर दाता भरपूर पुण्य मिळवतो.

धेनुं श्राद्धे तु यो दद्यात् वृष्टि कुम्भोपदोहनाम्। गावस्तमुपतिष्ठन्ति गवां पुष्टिस्तथैव च ।। १८.

जो कोणी श्राद्धात भरपूर दूध देणारी गाय दान करतो, त्याला गायींच्या पोषणाचे फळ मिळते.

शिशिरेषु तथा त्वग्निं बहुकाष्ठं तथैव च। इन्धनानि तु यो दद्याद्द्विजेभ्यः शिशि रागमे ।। १८.

हिवाळ्यात जो माणूस ब्राह्मणांना तापण्यासाठी भरपूर लाकूड आणि इंधन देतो, त्याला पुण्य मिळते.

नित्यं जयति संग्रामे श्रिया युक्तश्चदीप्यते। सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च ।। १८.

तो नेहमी युद्धात जिंकतो, संपत्तीने उजळतो आणि त्याला सुगंधी तसेच सुंदर फुलमाळा मिळतात.