वायुपुराणम्

ज्ञानकर्मण्युपरते लोके निष्क्रियताङ्गते । कीटमूषिकसर्पाश्च धर्षयिष्यन्ति मानवान् ।। ५८.

ज्ञान आणि कर्म संपले की, जग निष्क्रिय होईल; मग किडे, उंदीर आणि साप माणसांना त्रास देतील.

सुभिक्षं क्षेममारोग्यं सामर्थ्यं दुर्लभं भवेत्। कौशिकाः प्रतिवत्स्यन्ति देशान् क्षुद्भयपीडितान् ।। ५८.

समृद्धी, सुरक्षितता, आरोग्य आणि सामर्थ्य दुर्मिळ होईल; कौशिक दरवर्षी उपासमारीने आणि भीतीने त्रस्त प्रदेशात स्थलांतर करतील.

दुःखेनाभिप्लुतानाञ्च परमायुः शतं भवेत्। दृश्यन्ते न च दृश्यन्ते वेदाः कलियुगेऽखिलाः ।। ५८.

दुःखाने ग्रासलेल्या लोकांचे आयुष्य जास्तीत जास्त शंभर वर्षांचे राहील; कलियुगात वेद कधी दिसतील तर कधी दिसणार नाहीत.

उत्सीदन्ति तथा यज्ञाः केवला धर्मपीडिताः। कषायिणश्च निर्ग्रन्थास्तथा कापालिनश्च ह ।। ५८.

यज्ञ नष्ट होतील आणि केवळ धर्माने पिडलेलेच उरतील; भगवे वस्त्र घालणारे, सर्वस्व सोडणारे आणि कवटी घेणारे असेच राहतील.

वेदविक्रयिणश्चान्ये तीर्थविक्रयिणोऽपरे । वर्णाश्रमाणां ये चान्ये पाषण्डाः परिपन्थिनः ।। ५८.

काही लोक वेद विकतील, काही तीर्थ विकतील; इतर पाखंडी आणि वर्णाश्रमाचे विरोधकही निर्माण होतील.

उत्पद्यन्ते तथा ते वै संप्राप्ते तु कलौ युगे। नाधीयन्ते तदा वेदाः शूद्रा धर्मार्थकोविदाः ।। ५८.

कलियुग येताच असे लोक जन्माला येतील; त्या वेळी वेदांचा अभ्यास केला जाणार नाही, आणि शूद्र धर्म व संपत्तीमध्ये पारंगत होतील.

यजन्ते नाश्वमेधेन राजानः शूद्रयोनयः। स्त्रीवधं गोवधं कृत्वा हत्वा चैव परस्परम्। उपहन्युस्तदान्योन्यं साधयन्ति तथा प्रजाः ।। ५८.

शूद्रजन्मी राजे अश्वमेध यज्ञ करणार नाहीत; स्त्रिया आणि गायींचा वध करून, एकमेकांना मारून, लोक आपले जीवन जगतील.

दुःखप्रचारतोऽल्पायुर्देशोत्सादः सरोगता। मोहो ग्लानिस्तथासौख्यं तमोवृत्तं कलौ स्मृतम् ।। ५८.

दुःखाचा प्रसार, कमी आयुष्य, देशांचा नाश आणि रोगराई, मोह, थकवा आणि सुखाचा अभाव यामुळे कलियुग अंधकारमय मानले जाते.

प्रजा तु भ्रूणहत्यायामथ वै सम्प्रवर्त्तते। तस्मादायुर्बलं रूपं कलिं प्राप्य प्रहीयते। दुःखेनाभिप्लुतानां वै परमायुः शतं नृणाम् ।। ५८.

नंतर लोक भ्रूणहत्या करू लागतील; त्यामुळे कलियुग आल्यावर आयुष्य, बळ आणि सौंदर्य कमी होईल; दुःखाने ग्रासलेल्या माणसांचे जास्तीत जास्त आयुष्य शंभर वर्षांचे राहील.

दृश्यन्ते नाभिदृश्यन्ते वेदाः कलियुगेऽखिलाः। उत्सीदन्ते तदा यज्ञाः कोवला धर्मपीडिताः ।। ५८.

कलियुगात वेद कधी दिसतील तर कधी दिसणार नाहीत; त्या वेळी यज्ञ नष्ट होतील आणि केवळ धर्माने पिडलेलेच उरतील.

तदा त्वल्पेन कालेन सिद्धिं यास्यन्ति मानवाः। धन्या धर्मञ्चरिष्यन्ति युगान्ते द्विजसत्तमाः ।। ५८.

त्या वेळी थोड्याच काळात लोक सिद्धी प्राप्त करतील; युगाच्या शेवटी पुण्यवान लोक धर्माचरण करतील, हे द्विजश्रेष्ठा.

श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं ये चरन्त्यनसूयकाः. त्रेतायां वार्षिको धर्मो द्वापरे मासिकः स्मृतः। यथाशक्तिं चरन् प्राज्ञस्तदह्ना प्राप्रुयात् कलौ ।। ५८.

श्रुती आणि स्मृती सांगितलेला धर्म जो द्वेष न करता आचरण करतो, त्याला त्रेतायुगात वर्षातून, द्वापारात महिन्यात, आणि कलियुगात दिवसभरातच फळ मिळते.

एषा कलियुगेऽवस्था सन्ध्यांशन्तु निबोध मे । युगे युगे तु हीयन्ते त्रींस्त्रीन् पादांश्च सिद्धयः ।। ५८.

ही कलियुगातील स्थिती आहे; आता संधिकाळाबद्दल माझ्याकडून ऐक. प्रत्येक युगात तीन भागांनी सिद्धी कमी होत जाते.

युगस्वभावात्सन्ध्यास्तु तिष्ठन्तीमास्तु पादशः। सन्ध्यास्वभावाच्चांशेषु पादशस्ते प्रतिष्ठिताः ।। ५८.

युगाच्या स्वभावामुळे या संध्या भागशः टिकून राहतात; आणि संध्यांच्या स्वभावामुळे हे भाग त्यातच स्थिर राहतात.

एवं सन्ध्यांशके काले सम्प्राप्ते तु युगान्तिके। तेषां शास्ता ह्यसाधूनां भृगूणां निधनोत्थितः ।। ५८.

अशा प्रकारे, युगाच्या शेवटी संध्या भागाचा काळ आला की, भृगूंच्या वंशातून उठणारा दुष्टांचा दंडक ठरतो.

गोत्रेण वै चन्द्रमसो नाम्ना प्रमितिरुच्यते। माधवस्य तु सोंशेन पूर्वं स्वायम्भुवेऽन्तरे ।। ५८.

चंद्रवंशात जन्मलेला तो प्रामिति नावाचा होता. पूर्वीच्या स्वायंभुव मन्वंतरात तो माधवाचा अंश म्हणून जन्मला होता.

समाः स विंशतिं पूर्णाः पर्यटन् वै वसुन्धराम्। आचकर्ष स वै सेनां सवाजिरथकुञ्जराम् ।। ५८.

त्याने वीस वर्षं अखंड पृथ्वीवर फिरून, घोडे, रथ, हत्ती असलेली मोठी सेना गोळा केली.

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैः शतशोऽथ सहस्रशः। स तदा तैः परिवृतो म्लेच्छान् हन्ति सहस्रशः ।। ५८.

शस्त्रधारी ब्राह्मणांच्या शेकडो-हजारो लोकांनी वेढलेला तो, त्या वेळी हजारो म्लेच्छांचा संहार करू लागला.

स हत्वा सर्वगश्चैव राज्ञस्तान् शूद्रयोनिजात्। पाषण्डान् स ततः सर्वान्निःशेषान् कृतवान् प्रभुः ।। ५८.

त्याने सर्वत्र शूद्रजन्मी राजांचा वध केला आणि सर्व पाषंड्यांचा पूर्णपणे नाश केला.

नात्यर्थं धार्मिका ये च तान् सर्वान् हन्ति सर्वशः। वर्णव्यत्यासजातांश्च ये च तानुपजीविनः ।। ५८.

जे फारसे धर्मनिष्ठ नव्हते, तसेच मिश्रवर्णात जन्मलेले आणि त्यांच्या आधारावर जगणारे सर्व लोक त्याने ठार केले.

उदीच्यान्मध्यदेशांश्च पार्वतीयांस्तथैव च। प्राच्यान् प्रतीच्यांश्च तथा विन्ध्यपृष्ठापरान्तिकान् ।। ५८.

त्याने उत्तर दिशेतील, मध्यदेशातील, पर्वतीय, तसेच पूर्व, पश्चिम आणि विंध्य पर्वतापलीकडील लोकांनाही नष्ट केले.

तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान् सिंहलैः सह। गान्दारान् पारदांश्चैव पह्नवान् यवनांस्तथा ।। ५८.

त्याचप्रमाणे दक्षिणेकडील, द्रविड, सिंहल, गांधार, पारद, पन्हव आणि यवन या सर्वांचा त्याने संहार केला.

तुषारान् वर्वरांश्चीनान् शूलिकान् दरदान् खसान्। लम्पाकान्थ केतांश्च किरातानाञ्च जातयः ।। ५८.

तुषार, बर्बर, चीन, शूलिक, दरद, खास, लंपाक, केत आणि किरातांच्या जमातींचाही त्याने नाश केला.

प्रवृत्तचक्रो बलवान् म्लेच्छानामन्तकृद्विभुः। अधृष्यः सर्वभूतानां चचाराथ वसुन्धराम् ।। ५८.

पराक्रमी प्रभूने आपले चक्र फिरवून म्लेच्छांचा अंत केला. तो सर्व प्राण्यांना अजिंक्य होता आणि मग पृथ्वीवर संचार करू लागला.

माधवस्य तु सोंशेन देवस्य हि विजज्ञिवान् । पूर्वजन्मविधिज्ञैश्च प्रमितिर्नाम वीर्यवान् ।। ५८.

माधव देवाच्या अंशाने, पूर्वजन्माचे ज्ञान असणाऱ्यांनी ज्याला ओळखले, तो प्रामिति नावाचा पराक्रमी होता.

गोत्रेण वै चन्द्रमसः पूर्वे कलियुगे प्रभुः। द्वात्रिंशेऽभ्युदिते वर्षे प्रक्रान्ते विंशतिं समाः ।। ५८.

तो चंद्रवंशात जन्मलेला होता. पूर्वीच्या कलियुगात, बत्तीसावे वर्ष सुरू झाल्यावर, त्याने वीस वर्षं घालवली.

विनिघ्नन् सर्वभूतानि मानवानि सहस्रशः। कृत्वा वीर्यावशेषान्तु पृथ्वीं ऱूढेन कर्मणा । परस्परनिमित्तेन कोपेनाकस्मिकेन तु ।। ५८.

त्याने हजारो माणसांचा आणि सर्व प्राण्यांचा वध केला. फक्त थोडे पराक्रम उरले. पृथ्वीवर परस्पर कारणांनी आणि अचानक झालेल्या रागामुळे त्याने अनेक कृत्ये केली.

स साधयित्वा वृषलान् प्रायशस्तानधार्मिकान् । गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्तः सहानुगः ।। ५८.

त्याने बहुतेक अधार्मिक असलेल्या वृषलांना जिंकून, गंगा-यमुना यांच्या मधल्या प्रदेशात आपल्या अनुयायांसह स्थान मिळवले.

ततो व्यतीते तस्मिंस्तु अमात्ये सत्यसैनिके। उत्साद्य पार्थिवान् सर्वान् म्लेच्छांश्चैव सहस्रशः ।। ५८.

नंतर, योग्य मंत्री आणि सत्यनिष्ठ सैनिकांसह, त्याने सर्व राजे आणि हजारो म्लेच्छांचा नाश केला.