ध्रुवाच्या कठोर तपस्येची, त्याच्या विद्वत्तेची आणि यज्ञदानाची महती किती मोठी होती! सप्तर्षींनी त्याला अखंड स्थिरता प्राप्त करून दिली आणि ध्रुवाला स्वर्गात, आकाशाचा स्वामी म्हणून प्रतिष्ठित केले. ध्रुवापासून पुष्टी आणि भव्या हे दोन पुत्र झाले; हे दोघे पृथ्वीवर उत्पन्न झाले. पुष्टीने म्हटले, "तू माझी छाया हो," आणि भव या प्रभूने तिला पत्नी म्हणून स्वीकारले. जेव्हा भवाने सत्य बोलले, तेव्हा ती स्त्री दिव्य रूपात, छायेसह, स्वर्गीय अलंकारांनी सुशोभित होऊन प्रकट झाली. त्या छायेत, पुष्टीने पाच निष्कलंक पुत्रांना जन्म दिला—प्राचीनगर्भ, वृषक, वृक, वृकल आणि धृती. प्राचीनगर्भाची पत्नी भूवर्चा हिने उदारधिया नावाच्या राजाचा जन्म केला, जो पूर्वजन्मी इंद्र होता. हजार वर्षांच्या शेवटी, उदारधिया फक्त एकदाच अन्न घेत असे; अशा प्रकारे त्याने मन्वंतर पूर्ण केल्यावर इंद्रपद प्राप्त केले. भद्रा हिने उदारधियाचा पुत्र दिवंजय याला जन्म दिला; दिवंजयाच्या पत्नी वरांगी हिने रिपु आणि रिपुंजय या पुत्रांना जन्म दिला. रिपुच्या पत्नी बृहती हिने सर्व तेजाने युक्त चाक्षुष नावाच्या पुत्रास जन्म दिला. पुष्करिणी आणि वारुणी या दोघींनी प्रजापतीचा पुत्र, महान आत्मा अरण्य, याचा चाक्षुष मनु नावाचा पुत्र जन्मास घातला. मनुचे शुभ पुत्र नद्वला या पत्नीपासून झाले; तसेच वैराज प्रजापतीच्या पुण्यशाली कन्येपासूनही त्याला पुत्र झाले. नद्वलेपासून मनुला ऊरु, पुरु, शतद्युम्न, तपस्वी, सत्यवाक, कवि, अग्निष्टुत, अतिरात्र, सुद्युम्न—हे नऊ आणि दहावा अभिमन्यू असे दहा पुत्र झाले. आग्नेयी, अत्यंत तेजस्विनी, हिने आपल्या उरूपासून सहा पुत्रांना जन्म दिला—अंग, सुमनस, स्वाती, क्रतु, अंगिरस आणि शिव. अंगापासून एकच पुत्र झाला, त्याचे नाव सुनीथ; त्यानंतर वेनाचा जन्म झाला. वेनाच्या दुष्कृत्यांमुळे मोठा संताप निर्माण झाला. लोकांच्या हितासाठी ऋषींनी वेनाचा उजवा हात मळला; त्या हातातून एक महान राजा प्रकट झाला, त्याचे नाव वेन्य, जो पृथु म्हणून प्रसिद्ध आहे. तो धनुष्य आणि कवचासह, तेजाने प्रज्वलित होऊन जन्मला; क्षत्रिय कुळातील पृथु वेन्याने सर्व लोकांचे रक्षण केले. त्याच्या स्तुतिसाठी कुशल सूत आणि मागध यांचा निर्माण करण्यात आला. त्या बुद्धिमान, महान राजाने, देवता आणि ऋषिगणांसह, लोकांच्या उपजीविकेसाठी पृथ्वीपासून धान्यरूपी दूध काढले. पितर, दानव, गंधर्व, अप्सरांचा समूह, सर्व पुण्यात्मे, वनस्पती आणि पर्वत यांनीही पृथ्वीचे दुध काढले. प्रत्येकाने आपापल्या पात्रात पृथ्वीचे दूध काढले; तिने हवे तसे दूध दिले आणि त्यातून पृथुने सर्व लोकांचे पालन केले. तेव्हा ऋषींनी विचारले: "हे महात्मा, पृथुच्या जन्माची आणि त्या महानात्म्याने पृथ्वीचे दूध कसे काढले, हे विस्ताराने सांग. हे देव, नाग, ब्रह्मर्षी, यक्ष, गंधर्व, अप्सरा यांनी प्राचीन काळी कसे केले, तेही सांग. आम्ही विचारतो, प्रत्येक समूहाचे विशेष पात्र, दूध काढणारे, दूध आणि वासरांचे वर्णन कर." "आणि वेनाचा हात प्राचीन काळी क्रुद्ध ऋषींनी कोणत्या कारणासाठी मळला, हेही सांग." कथाकार म्हणतो: "हे ब्राह्मणहो, मी पृथु वेन्याच्या उत्पत्तीचे वर्णन करीन; लक्षपूर्वक, भक्तीभावाने ऐका. मी ही पवित्र कथा अपवित्र, पापी, अयोग्य किंवा व्रत नसलेल्या कुणालाही कधीच सांगणार नाही. ही कथा स्वर्गीय, कीर्तीवर्धक, आयुष्य वाढवणारी, पवित्र आणि वेदसंगत आहे; ती गुप्त आहे, ऋषींनी सांगितलेली आहे, आणि द्वेषरहित व्यक्तीने ती ऐकावी." "जो कोणी पृथु वेन्याच्या उत्पत्तीची ही कथा मर्त्य लोकांना ब्राह्मणांचा सन्मान करून ऐकवतो, त्याला कधीच केलेल्या किंवा न केलेल्या कर्माचा शोक राहणार नाही; तो राजा धर्माचा रक्षक होता, अत्रिसारखा सामर्थ्यवान." अत्रिकुळातील प्रजापती म्हणून प्रसिद्ध असलेला अंगाचा जन्म झाला; त्याचा पुत्र वेन हा फारसा धर्मनिष्ठ नव्हता. यमाच्या कन्या सुनीथा हिच्या पोटी हा प्रजापती झाला; आपल्या मातामहाच्या दोषामुळे वेन, काळाच्या पुत्राचा पुत्र, जन्मास आला. त्याने धर्म बाजूला ठेवून, इच्छेने व लोभाने, अधर्माचा मार्ग स्वीकारला; त्या राजाने धर्मरहित राज्य स्थापन केले. वेद व शास्त्रांचे उल्लंघन करून तो अधर्मात आसक्त झाला; त्याच्या राज्यात लोकांनी वेदपठण व वषट् म्हणणे सोडले. तरीही, जवळपास जे यज्ञ होत, त्यातील सोम देवता पित असत. विनाश जवळ आला असता, त्याने क्रूर संकल्प केला: "कोणीही यज्ञ किंवा होम करणार नाही." "सर्व यज्ञात द्विजांनी फक्त माझीच पूजा व सन्मान करावा; माझ्यासाठीच यज्ञ व होम व्हावा." तेव्हा मरीचि प्रमुख सर्व महान ऋषींनी, मर्यादा ओलांडून नव्याने वागणाऱ्या वेनाला संबोधून सांगितले: "आम्ही शेकडो वर्षे दीक्षा घेऊ; हे वेना, अधर्म करू नकोस—हा शाश्वत धर्म नाही. तुझ्या मृत्यूनंतर तू नक्कीच प्रजापती होशील." "पूर्वी तू वचन दिले होते: मी लोकांचे रक्षण करीन." असे सर्व ऋषींनी सांगितल्यावर, वेन ब्रह्मर्षींना म्हणाला. पण तो दुष्टचित्त, वाक्पटु वेन हसून म्हणाला: "धर्माचा निर्माणकर्ता दुसरा कोण? मी कोणाचे ऐकावे?" "शक्ती, विद्या, तप आणि सत्य यांत पृथ्वीवर माझ्याशी समतुल्य कोण? मला खरी ओळखा—मी महान आत्मा आहे, मला काहीच कमी नाही." "मी सर्व लोकांचा, विशेषतः धर्मांचा मूळ आहे; इच्छिल्यास मी पृथ्वी जाळू शकतो, तिला पाण्याने व्यापू शकतो, निर्माण किंवा नाश करू शकतो—इथे विचार करण्याची गरज नाही." राजा वेन, गर्वाने अंध झाला होता, आणि समजावूनही न ऐकता, महान ऋषी क्रोधाविवश झाले. त्यांनी त्या बलवान, अग्निसारखा तडफडणाऱ्या वेनाचा डावा हात पकडून मळला.