വായുപുരാണമ്

സമ്പൂര്ണമണ്ഡലഃ ശ്രീമാംശ്ചന്ദ്രമാ ഉപരജ്യതേ। യസ്മാദാപ്യായതേ സോമഃ പഞ്ചദശ്യാന്തു പൂര്ണിമാ ।। ൫൬.

പൂർണ്ണമായ വട്ടവും ഭാവവും ഉള്ള മനോഹരമായ ചന്ദ്രൻ ഗ്രഹണമാകുന്നു; സോമൻ നിറയുന്നതുകൊണ്ടാണ് പതിനഞ്ചാം ദിവസം പൗർണമി വരുന്നത്.

ദശഭിഃ പഞ്ചഭിശ്ചൈവ കലാഭിര്ദിവസക്രമാത്। തസ്മാത് കലാ പഞ്ചദശീ സോമേ നാസ്തി തു ഷോഡശീ। തസ്മാത്സോമസ്യ ഭവതി പഞ്ചദശ്യാം മഹാക്ഷയഃ ।। ൫൬.

പത്തും അഞ്ചും കലകളായി ദിവസങ്ങളായി ചന്ദ്രന്റെ കലകൾ വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു. അങ്ങനെ പതിനഞ്ചാം ദിവസം ചന്ദ്രനിൽ പത്തൊമ്പതാം കലയില്ല. അതുകൊണ്ട് പതിനഞ്ചാം ദിവസം ചന്ദ്രൻ വലിയ കുറവിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.

ഇത്യേതേ പിതരോ ദേവാഃ സോമപാഃ സോമവര്ദ്ധനാഃ। ആര്ത്തവാ ഋതവോ യസ്മാത്തേ ദേവാ ഭാവയന്തി ച ।। ൫൬.

ഇവരാണ് പിതൃദേവന്മാർ, സോമം കുടിക്കുന്നവരും സോമത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരുമാണ്. ദേവന്മാർ കാലങ്ങളിലൂടെ ഇവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഇവരെ 'കാലികർ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

അതഃ പിതൄന് പ്രവക്ഷ്യാമി മാസശ്രാദ്ധഭുജസ്തു യേ। തേഷാം ഗതിഞ്ച സത്ത്വഞ്ച ഗതിം ശ്രാദ്ധസ്യ ചൈവ ഹി ।। ൫൬.

ഇനി മാസശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരെയും അവരുടെ ഗതിയും സ്വഭാവവും, ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വഴിയും ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.

ന മൃതാനാം ഗതിഃ ശക്യാ വിജ്ഞാതും പുനരാഗതിഃ। തപസാപി പ്രസിദ്ധേന കിം പുനര്മാംസചക്ഷുഷാ ।। ൫൬.

മരിച്ചവരുടെ യാത്രയും തിരിച്ചുവരവുമൊന്നും അറിയാൻ കഴിയില്ല, പ്രശസ്തമായ തപസ്സുകൊണ്ടുപോലും. ശരീരദൃഷ്ടിയാൽ അറിയാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമെന്നോ?

ശ്രാദ്ധദേവാന് പിദൄനേതാന് പിതരോ ലൌകികാഃ സ്മൃതാഃ। ദേവാഃ സൌമ്യാശ്ച യജ്വാനഃ സര്വേ ചൈവ ഹ്യയോനിജാഃ ।। ൫൬.

ശ്രാദ്ധദേവന്മാരും പിതാക്കന്മാരും ലോകീയ പിതാക്കന്മാരാണ്. ദേവന്മാർ സൗമ്യരും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരുമാണ്; ഇവരൊക്കെയും ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ല ജനിച്ചത്.

ദേവാസ്തേ പിതരഃ സര്വേ ദേവാസ്താന് ഭാവയന്ത്യുത। മനുഷ്യാഃ പിതരശ്ചൈവ തേഭ്യോഽന്യേ ലൌകികാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൫൬.

അവ ദേവന്മാർ എല്ലാം പിതാക്കന്മാരാണ്, ദേവന്മാർ അവരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. മനുഷ്യരും അവരുടെ പിതാക്കന്മാരും വേറിട്ട ലോകീയരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

പിതാ പിതാമഹശ്ചൈവ തഥൈവ പ്രപിതാമഹഃ। യജ്വാനോ യേ തു സോമേ ന സോമവന്തസ്തു തേ സ്മൃതാഃ ।। ൫൬.

പിതാവ്, പിതാമഹൻ, പ്രപിതാമഹൻ—സോമയുമായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരെയാണ് ഇങ്ങനെ ഓർക്കുന്നത്; സോമമില്ലാതെ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരെ അങ്ങനെ കണക്കാക്കുന്നില്ല.

യേ യജ്വാനഃ സ്മൃതാസ്തേഷാം തേ വൈ ബര്ഹിഷദഃ സ്മൃതാഃ। കര്മസ്വേതേഷു യുക്താസ്തേ തൃപ്യന്ത്യാദേഹസമ്ഭവാത് ।। ൫൬.

അവരിൽ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവരെ ബർഹിഷദുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അവർ തങ്ങളുടെ കര്‍മ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരാണ്, ശരീരമില്ലാതെ ജനിച്ചവരായതിനാൽ അവർ തൃപ്തരാകുന്നു.

അഗ്നിഷ്വാത്താഃ സ്മൃതാസ്തേഷാം ഹോമിനോ യാജ്യയാജിനഃ। യേ വാപ്യാശ്രമധര്മേണ പ്രസ്ഥാനേഷു വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൬.

അവരിൽ അഗ്നിഷ്വാത്തർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ ഹോമം ചെയ്യുന്നവരും പ്രധാന-ഉപയജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുമാണ്; കൂടാതെ ആശ്രമധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും ഈ കൂട്ടത്തിലുണ്ട്.

അന്തേ ച നൈവ സീദന്തി ശ്രദ്ധായുക്തേന കര്മണാ। ബ്രഹ്മചര്യേണ തപസാ യജ്ഞേന പ്രജയാ ച വൈ ।। ൫൬.

വിശ്വാസത്തോടെ ചെയ്ത കര്‍മ്മം, ബ്രഹ്മചര്യവും തപസ്സും യജ്ഞവും സന്തതിയും കൊണ്ടു, അവസാനം അവർ വീഴുന്നില്ല.

ശ്രദ്ധയാ വിദ്യയാ ചൈവ പ്രദാനേന ച സപ്തധാ। കര്മസ്വേതേഷു യേ യുക്താ ഭവന്ത്യാ ദേവപാതനാത് ।। ൫൬.

വിശ്വാസം, വിജ്ഞാനം, ദാനം—ഇങ്ങനെ ഏഴുവിധത്തിൽ—ഇവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവർ ദേവന്മാരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.

ദേവൈസ്തൈഃ പിതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം സൂക്ഷ്മകൈഃ സോമപായകൈഃ। സ്വര്ഗതാ ദിവി മോദന്തേ പിതൃമന്തമുപാസതേ ।। ൫൬.

അവ ദേവന്മാരോടും സൂക്ഷ്മരൂപത്തിലുള്ള സോമം കുടിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാരോടും കൂടെ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തിയവർ ആകാശത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു; അവർ പിതൃനാഥനെ ആരാധിക്കുന്നു.

പ്രജാവതാം പ്രശംസൈവ സ്മൃതാ സിദ്ധാ ക്രിയാവതാമ്। തേഷാം നിവാപദത്താന്നം തത്കുലീനൈശ്ച ബാന്ധവൈഃ ।। ൫൬.

സന്തതിയുള്ളവരിൽ, കര്‍മ്മഫലത്തിൽ പ്രാപ്തരായവരാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; അവരുടെ ഭക്ഷണം അവരുടെ കുടുംബവും ബന്ധുക്കളുമാണ് നൽകുന്നത്.

മാസം ശ്രാദ്ധഭുജസ്തൃപ്തി ലഭന്തേ സോമലൌകികാഃ। ഏതേ മനുഷ്യാഃ പിതരോ മാസി ശ്രാദ്ധ ഭുജസ്തു തേ ।। ൫൬.

ഒരു മാസം മുഴുവൻ, സോമലോകത്തിലെ ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തി നേടുന്നു. ഇവരാണ് ഓരോ മാസവും ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കുന്ന മനുഷ്യപിതാക്കന്മാർ.

തേഭ്യോഽപരേ തു യേ ചാന്യേ സങ്കീര്ണാഃ കര്മയോനിഷു। ഭ്രഷ്ടാശ്ചാശ്രമധര്മേഭ്യഃ സ്വധാസ്വാഹാവിവര്ജിതാഃ ।। ൫൬.

അവരെക്കാൾ വേറെയും, കലർന്ന കര്‍മ്മവും ജന്മവും ഉള്ളവരും, ആശ്രമധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയവരും, സ്വധാ സ്വാഹാ അർപ്പണങ്ങൾ ലഭിക്കാത്തവരുമുണ്ട്.

ഭിന്നദേഹാ ദുരാത്മനഃ പ്രേതഭൂതാ യമക്ഷയേ। സ്വകര്മാണ്യേവ ശോചന്തി യാതനാസ്ഥാനമാഗതാഃ ।। ൫൬.

ശരീരമില്ലാതെ, ദുഷ്ടചിത്തമുള്ളവരും, യമന്റെ ലോകത്ത് പ്രേതരായി, ഭൂതരായി, തങ്ങളുടെ തെറ്റുകൾക്കു ദുഃഖിക്കുന്നവരും, യാതനാസ്ഥാനത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവരുമാണ് അവർ.

ദീര്ഘായുഷോഽതിശുഷ്കാശ്ച വിവര്ണാശ്ച വിവാസസഃ। ക്ഷുത്പിപാസാപരീതാശ്ച വിദ്രവന്തി ഇതസ്തതഃ ।। ൫൬.

ദീർഘായുസ്സുള്ളവരും അതിയായി ഉണങ്ങിയവരും നിറംകെട്ടവരും വസ്ത്രമില്ലാത്തവരുമാണ് അവർ. വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതരായി ഇവിടെയും അവിടെയും അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.

സരിത്സരസ്തഡാഗാനി വാപിശ്ചൈവ ജലേപ്സവഃ। പരാന്നാനി ച ലിപ്സന്തേ കമ്പമാനാസ്തതസ്തതഃ ।। ൫൬.

ജലം ആഗ്രഹിച്ച് അവർ നദികളും കായലുകളും കുളങ്ങളും കിണറുകളും തേടുന്നു; ഭയത്തോടെ, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെയും അവിടെയും വിറയുന്നു.

സ്ഥാനേഷു പാച്യമാനാശ്ച യാതായാതേഷു തേഷു വൈ। ശാല്മലൌ വൈതരണ്യാഞ്ച കുമ്ഭീപാകേഷു തേഷു ച ।। ൫൬.

ശാല്മലിവനം, വൈതരണിനദിയും, കുംബീപാകനരകങ്ങളും തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ, അവിടെ വരികയും പോകുകയും ചെയ്യുന്നവരെ വിവിധവിധത്തിൽ പാചകം ചെയ്യുന്നു.

കരമ്ഭവാലുകായാഞ്ച അസിപത്രവനേ തഥാ। ശിലാസമ്പേഷണേ ചൈവ പാത്യമാനാഃ സ്വകര്മഭിഃ ।। ൫൬.

കരംഭവാളുകയിൽ, അസി പത്രവനത്തിൽ, കല്ലുകൊണ്ട് ചതച്ചിടുന്നതിലും, അവരവരുടെ കർമ്മഫലമായി അവരെ എറിഞ്ഞ് വെടിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

തത്ര സ്ഥാനാനി തേഷാം വൈ ദുഃഖാനാമപ്യനാകവത്। തേഷാം ലോകാന്തരസ്ഥാനാം വിവിധൈര്നാമഗോത്രതഃ ।। ൫൬.

അവിടെ അവർക്കുള്ള ദു:ഖസ്ഥലങ്ങൾ അനവധി ആണ്; മറ്റു ലോകങ്ങളിൽ ഉള്ള ആ ജീവികൾ വിവിധ പേരുകളിലും വംശങ്ങളിലും തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു.

ഭൂമ്യാപസവ്യദര്ഭേഷു ദത്ത്വാ പിണ്ഡത്രയന്തു വൈ। പതി താംസ്തര്പയന്തേ ച പ്രേതസ്ഥാനേഷ്വധിഷ്ഠിതാഃ ।। ൫൬.

ഭൂമിയിൽ ഇടത് വശത്ത് ദർഭയിലമിട്ടു മൂന്നു പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം ഭർത്താവ്, പ്രേതസ്ഥലങ്ങളിൽ ഉള്ളവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

അപ്രാപ്താ യാതനാസ്ഥാനം സൃഷ്ടാ യേ ഭുവി പഞ്ചധാ। പശ്ചാദിസ്ഥാവരാന്തേഷു ഭൂതാനാം തേഷു കര്മസു ।। ൫൬.

യാതനാസ്ഥാനത്ത് എത്താത്തവർ ഭൂമിയിൽ അഞ്ചുവിധത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്; ചലനശീലമുള്ളവരിലും അചലരിലും അവരുടെ കർമ്മപ്രകാരം അവരുണ്ട്.

നാനാരൂപാസു ജാതീഷു തിര്യഗ്യോനിഷു ചാതിഷു। യദാഹാരാ ഭവന്ത്യേതേ താസു താസ്വിഹ യോനിഷു। തസ്മിസ്തസ്മിംസ്തദാഹാരം ശ്രാദ്ധദത്തോപതിഷ്ഠതി ।। ൫൬.

വിവിധ ജന്മരൂപങ്ങളിലും, മൃഗയോനികളിലും മറ്റും, അവർക്കു ലഭിക്കുന്ന ആഹാരം അവിടത്തെ യോനികളിൽ തന്നെയാണ്; അങ്ങനെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ നൽകിയ ആഹാരം അവർക്കെത്തുന്നു.

കാലേ ന്യായാഗതം പാത്രം വിധിനാ പ്രതിപാദിതമ്। പ്രാപ്നോത്യന്നം യഥാ ദത്തം ബന്ധുര്യത്രാവതിഷ്ഠതേ ।। ൫൬.

ശ്രാദ്ധവിധിയനുസരിച്ച് ശരിയായ സമയത്തും പാത്രത്തിലും, ബന്ധു എവിടെയുണ്ടോ അവിടെയാകെ, നൽകിയ അന്നം അവൻ സ്വീകരിക്കുന്നു.

യഥാ ഗോഷു പ്രനഷ്ടാസു വത്സോ വിന്ദതി മാതരമ്। തഥാ ശ്രാദ്ധേ തദിഷ്ടാനാം മന്ത്രഃ പ്രാപയതേ പിതൄന് ।। ൫൬.

പശുക്കളിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവയിൽ കിടാവ് അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ, ശ്രാദ്ധമന്ത്രം ആഗ്രഹിച്ച പിതൃകൾക്കു അവരെ എത്തിക്കുന്നു.

ഏവം ഹ്യവികലം ശ്രാദ്ധം ശ്രാദ്ധദത്തന്തു മന്ത്രതഃ। സനത്കുമാരഃ പ്രോവാച പശ്യന് ദിവ്യേന ചക്ഷുഷാ। ഗതാഗതിജ്ഞഃ പ്രേതാനാം മന്ത്രഃ പ്രാപയതേ പിതൄന് ।। ൫൬.

അങ്ങനെ ദോഷമില്ലാതെ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, മന്ത്രം ചേർത്ത് അർപ്പിച്ചാൽ, ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞത് പോലെ, പ്രേതരുടെ വരവും പോകലും അറിയുന്ന മന്ത്രം പിതൃകൾക്കെത്തിക്കുന്നു.

ബഹ്വീകാസ്വോഷ്മപാശ്ചൈവ ദിവാകീര്ത്യാശ്ച തേ സ്മൃതാഃ। കൃഷ്ണപക്ഷസ്ത്വഹസ്തേഷാം ശുക്ലഃ സ്വപ്രായ ശര്വരീ ।। ൫൬.

ബഹ്വീക, അശ്വ, ഉഷ്മപ, ദിവാകീർത്ത്യ എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവർ; കൃഷ്ണപക്ഷം അവർക്കുള്ള കാലമാണ്, ശുക്ലപക്ഷം അവരുടെ രാത്രി.