വായുപുരാണമ്

യദാ തു ചന്ദ്രസൂര്യൌ തൌ നക്ഷത്രേണ സമാഗതൌ। അമാവാസ്യാന്നിവസത ഏകരാത്രൈകമണ്ഡലേ ।। ൫൬.

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഒരേ നക്ഷത്രത്തിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോൾ, അമാവാസ്യയുടെ രാത്രിയിൽ അവർ ഒരേ വട്ടത്തിൽ താമസിക്കുന്നു.

സ ഗച്ഛതി തദാ ദ്രഷ്ടും ദിവാകരനിശാകരൌ। അമാവസ്യാമമാവാസ്യാം മാതാമഹപിതാമഹൌ। അഭിവാദ്യ തദാ തത്ര കാലാപേക്ഷഃ പ്രതീക്ഷ്യതേ ।। ൫൬.

അപ്പോൾ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അമാവാസ്യയിൽ ദർശനത്തിനായി പോകുന്നു; അമാവാസ്യയിൽ മാതാമഹനും പിതാമഹനും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അപ്പോൾ നിർദ്ദിഷ്ട സമയമനുസരിച്ച് കാത്തിരിക്കുന്നു.

പ്രസീദമാനാത് സോമാച്ച പിത്രര്ഥം തത്പരിസ്രവാത്। ഐലഃ പുരൂരവാ വിദ്വാന് മാസി മാസി പ്രയത്നതഃ। ഉവാസ്തേ പിതൃമന്തം തം സസോമം സ ദിവാസ്ഥിതഃ ।। ൫൬.

സോമനിൽ നിന്നു പിതൃപുരുഷന്മാർക്കായി ദയയോടെ ഒഴുകുന്ന അമൃതം, ഇലയുടെ പുത്രനായ പുരൂരവസ് ജ്ഞാനിയും പരിശ്രമിയുമായവൻ ഓരോ മാസവും പിതൃപുരുഷനോടും സോമനോടും സൂര്യനോടും കൂടെ പാർക്കുന്നു.

ദ്വിലവം കുഹുമാത്രം തു തേ ഉഭേ തു വിചാര്യ സഃ। സിനീവാലീപ്രമാണേന സിനീവാലീമുപാസകഃ ।। ൫൬.

അവൻ ഇരട്ട അളവും കുഹുവിന്റെ അളവും പരിഗണിക്കുന്നു; സിനീവാലിയുടെ അളവുപോലെ, സിനീവാലിയെ ആരാധിക്കുന്നവനാണ് അവൻ.

കുഹൂമാത്രാം കലാഞ്ചൈവ ജ്ഞാത്വോപാസ്തേ കുഹും പുനഃ। സ തദാ ഭാനുമത്യേക കാലാവേക്ഷീ പ്രപശ്യതി ।। ൫൬.

കുഹുവിന്റെ അളവും കലയും അറിഞ്ഞ്, അവൻ വീണ്ടും കുഹുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഭാനുമതിയിൽ ഏകകാലം അവൻ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

സുധാമൃതം കുതഃ സോമാത് പ്രസ്രവേന്മാസതൃപ്തയേ। ദശഭിഃ പഞ്ചഭിശ്ചൈവ സുധാമൃതപരിസ്രവൈഃ ।। ൫൬.

സോമനിൽ നിന്ന് മാസങ്ങളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ എങ്ങനെ അമൃതവും സുധയും ഒഴുകുന്നു? പത്ത്, അഞ്ചു ഒഴുക്കുകളിലൂടെ അമൃതവും സുധയും ഒഴുകുന്നു.

കൃഷ്ണപക്ഷേ തദാ പീത്വാ ദുഹ്യമാനം തഥാംശുഭിഃ। സദ്യഃ പക്ഷരതാ തേന സൌമ്യേന മധുനാ ച സഃ ।। ൫൬.

കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് പാനം ചെയ്ത ശേഷം, ഉടൻ തന്നെ ആ സോമമധുവോടെ അവൻ പക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

നിര്വാപണാര്ഥം ദത്തേന പിത്രേണ വിധിനാ നൃപഃ। സുധാമൃതേന രാജേന്ദ്രസ്തര്പയാമാസ വൈ പിതൄന്। സൌമ്യാ ബര്ഹിഷദഃ കാവ്യാ അഗ്നിഷ്വാത്താസ്തഥൈവ ച ।। ൫൬.

ബലി അർപ്പിക്കാൻ, പിതാവിന്റെ വിധിപ്രകാരം നൽകിയ അമൃതം കൊണ്ടു രാജാവ് പിതൃപുരുഷന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; സോമ്യന്മാർ, ബർഹിഷദുകൾ, കാവ്യന്മാർ, അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെ.

ഋതുരഗ്നിസ്തു യഃ പ്രോക്തഃ സ തു സംവത്സരോ മതഃ। ജജ്ഞിരേ ഹ്യൃതവസ്തസ്മാദൃതുഭ്യശ്ചാര്ത്തവാശ്ച യേ । ൫൬.

ഋതുഅഗ്നി എന്ന് പറയുന്നത് സംവത്സരമാണ് എന്ന് കരുതുന്നു; അതിൽ നിന്ന് ഋതുക്കളും, ഋതുക്കളിൽ നിന്ന് അർദ്ധവത്സരങ്ങളും ജനിക്കുന്നു.

ആര്ത്തവാ ഹ്യര്ദ്ധമാസാഖ്യാഃ പിതരോ ഹ്യബ്ദസൂനവഃ। ഋതുഃ പിതാമഹാ മാസാ ഋതുശ്ചൈവാഭ്ദസൂനവഃ ।। ൫൬.

അർദ്ധവത്സരങ്ങൾ പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ പുത്രന്മാർ, സംവത്സരത്തിന്റെ പുത്രന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഋതു പിതാമഹനാണ്, മാസങ്ങൾ സംവത്സരത്തിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്, ഋതുവും അതുപോലെയാണ്.

പ്രപിതാമഹാസ്തു വൈ ദേവാഃ പഞ്ചാബ്ദാ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ। സൌമ്യാസ്തു സൌമ്യജാ ജ്ഞേയാഃ കാവ്യാ ജ്ഞേയാഃ കവേഃ സുതാഃ ।। ൫൬.

പ്രപിതാമഹന്മാർ ദേവന്മാരാണ്, അഞ്ചു സംവത്സരങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്; സോമ്യന്മാർ സോമനിൽ നിന്നുള്ളവരായി അറിയപ്പെടണം, കാവ്യന്മാർ കവി എന്ന പിതാവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.

ഉപഹൂതാഃ സ്മൃതാഃ ദേവാഃ സോമജാഃ സോമപാസ്തഥാ। ആജ്യപാസ്തു സ്മൃതാഃ കാവ്യാസ്തൃപ്യന്തി പിതൃജാതയഃ ।। ൫൬.

ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർ സോമനിൽ നിന്നുള്ളവരും സോമപാനികളും ആയി ഓർക്കപ്പെടുന്നു; ഘൃതം പാനമാക്കുന്ന കാവ്യന്മാരെയും പിതൃവർഗ്ഗങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

കാവ്യാ ബര്ഹിഷദശ്ചൈവ അഗ്നിഷ്വാത്താശ്ച തേ ത്രിധാ। ഗൃഹസ്ഥാ യേ ച യജ്വാനാ ഋതുര്ബര്ഹിഷദോ ധ്രുവമ് ।। ൫൬.

കാവ്യന്മാർ, ബർഹിഷദുകൾ, അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ ഇവർ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളാണ്; ഗൃഹസ്ഥരും യജ്ഞകർമ്മികൾക്കും, ഋതുക്കളുടെ ബർഹിഷദുകൾ സ്ഥിരമായവരാണ്.

ഗൃഹസ്ഥാശ്ചാപി യജ്വാനാ അഗ്നിഷ്വാത്താസ്തഥാര്ത്തവാഃ। അഷ്ടകാപതയഃ കാവ്യാഃ പഞ്ചാബ്ദാസ്താന്നിബോധത ।। ൫൬.

ഗൃഹസ്ഥരും യജ്ഞകർമ്മികളും അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാരും അർദ്ധവത്സരങ്ങളും, അഷ്ടകാപതികളും കാവ്യന്മാരും അഞ്ചു സംവത്സരങ്ങളും ഇവരെയാണ് അറിയേണ്ടത്.

ഏഷാം സംവത്സരോ ഹ്യഗ്നിഃ സൂര്യസ്തു പരിവത്സരഃ। സോമ ഈദ്വത്സരഃ പ്രോക്തോ വായുശ്ചൈവാനുവത്സരഃ ।। ൫൬.

ഇവർക്കായി അഗ്നിയാണ് സംവത്സരം, സൂര്യൻ പരിവത്സരമാണ്, സോമൻ ഈദ്വത്സരമാണ്, വായു അനുവത്സരമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

രുദ്രസ്തു വത്സരസ്തേഷാം പഞ്ചാബ്ദാ യേ യുഗാത്മകാഃ। ലേഖാശ്വൈവോഷ്മപാശ്ചൈവ ദിവാകീര്ത്യാശ്ച തേ സ്മൃതാഃ ।। ൫൬.

രുദ്രനേ, അവർക്കു ഒരു വർഷം ഒരു ദിവസംപോലെയാണ്, അഞ്ചു വർഷം ഒരു യുഗംപോലെയാണ്. അവരെ ലേഖ, അശ്വ, ഉഷ്മപ, ദിവാകീർത്തി എന്നിങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.

ഏതേ പിബന്ത്യമാവാസ്യാം മാസി മാസി സുധാം ദിവി । താംസ്തേന തര്പയാമാസ യാവദാസീത് പുരൂരവാഃ ।। ൫൬.

അവർ സ്വർഗത്തിൽ ഓരോ മാസവും അമാവാസ്യയിൽ അമൃതം കുടിക്കുന്നു; പുരൂരവസ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവരെ അതിനാൽ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

യസ്മാത് പ്രസ്രവതേ സോമാന്മാസി മാസി നിബോധത। തസ്മാത് സുധാമൃതം ദ്വൈ പിതൄണാം സോമപായിനാമ് ।। ൫൬.

സോമം ഓരോ മാസവും ഒഴുകുന്നതിന്റെ കാരണം കേൾക്കൂ: അതുകൊണ്ടാണ് സോമം കുടിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർക്ക് അമൃതവും സുധയും ലഭിക്കുന്നത്.

ഏവം തദമൃതം സൌമ്യം സുധാ ച മധു ചൈവ ഹ । കൃഷ്ണപക്ഷേ യഥാ ചേന്ദോഃ കലാഃ പഞ്ചദശ ക്രമാത് ।। ൫൬.

അങ്ങനെ, ആ അമൃതവും മൃദുവായ സുധയും തേനും, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ ചന്ദ്രന്റെ പതിനഞ്ച് കലകൾ ക്രമമായി ക്ഷയിക്കുന്നതുപോലെ, അവരാൽ കുടിക്കപ്പെടുന്നു.

പിബന്ത്യമ്ബുമയീര്ദേ വാസ്ത്രയസ്ത്രിംശത്തു ഛന്ദജാഃ। പീത്വാ ച മാസം ഗച്ഛന്തി ചതുര്ദ്ദശ്യാം സുധാമൃതമ് ।। ൫൬.

ജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മുപ്പത്തിമൂന്നു ഛന്ദസ്സുകൾ, ചതുര്ദശിയിൽ സുധയും അമൃതവും കുടിച്ച്, ഒരു മാസം പിന്നിടുന്നു.

ഇത്യേവം പീയമാനസ്തു ദൈവതൈശ്ച നിശാകരഃ। സമാഗച്ഛദമാവാസ്യാം ഭാഗേ പഞ്ചദശേ സ്ഥിതഃ ।। ൫൬.

ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാർ അമൃതം കുടിക്കുമ്പോൾ, പതിനഞ്ചാം ഭാഗത്തുള്ള ചന്ദ്രൻ അമാവാസ്യയിൽ സംയുക്തത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.

സുഷുമ്നാപ്യായിതഞ്ചൈവ അമാവാസ്യാം യഥാക്രമമ്। പിബന്തി ദ്വികലം കാലം പിതരസ്തേ സുധാമൃതമ് ।। ൫൬.

അമാവാസ്യയിൽ, ക്രമപ്രകാരം, സുഷുമ്ണയാൽ നിറയുന്ന രണ്ടു കലകൾക്കുള്ളിൽ സോമം കുടിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർ അമൃതം ആസ്വദിക്കുന്നു.

തതഃ പീതക്ഷയേ സോമേ സൂര്യോഽസാവേകരശ്മിനാ। ആപ്യായയത്സുഷുമ്നേന പിതൄണാം സോമപായിനാമ് ।। ൫൬.

അപ്പോൾ, സോമത്തിലെ അമൃതം തീർന്നപ്പോൾ, സൂര്യൻ ഒരു കിരണത്തോടെ സുഷുമ്ണയിലൂടെ സോമം കുടിക്കുന്ന പിതാക്കന്മാർക്കായി അതിനെ വീണ്ടും നിറയ്ക്കുന്നു.

നിഃശേഷായാം കലായാന്തു സോമമാപ്യായയത് പുനഃ। സുഷുമ്നാപ്യായമാനസ്യ ഭാഗം ഭാഗ മഹഃക്രമാത്। കലാഃ ക്ഷീയന്തി താഃ കൃഷ്ണാഃ ശുക്ലാശ്ചാപ്യായയന്തി ച ।। ൫൬.

എല്ലാ കലകളും തീർന്നാൽ, സോമം വീണ്ടും നിറയുന്നു; സുഷുമ്ണയാൽ നിറയുമ്പോൾ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ കലകൾ കുറയുകയും ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഏവം സൂര്യസ്യ വീര്യേണ ചന്ദ്രസ്യാപ്യായിതാ തനുഃ। ദൃശ്യതേ പൌര്ണമാസ്യാം വൈ ശുക്ലഃ സമ്പൂര്ണമണ്ഡലഃ। സംസിദ്ധിരേവം സോമസ്യ പക്ഷയോഃ ശുക്ലകൃഷ്ണയോഃ ।। ൫൬.

ഇങ്ങനെ, സൂര്യന്റെ ശക്തിയാൽ ചന്ദ്രന്റെ ശരീരം നിറയുന്നു, പൗർണമിയിൽ വെളുത്ത പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ കാണപ്പെടുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെയാണ് സോമത്തിന്റെ വർദ്ധനയും ക്ഷയവും ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും നടക്കുന്നത്.

ഇത്യേഷ പിതൃമാന് സോമഃ സ്മൃത ഇദ്വത്സരഃ ക്രമാത് । ക്രാന്തഃ പംചദശൈഃ സാര്ദ്ധം സുധാ മൃതപരിസ്രവൈഃ ।। ൫൬.

ഇങ്ങനെ, പിതൃമാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ സോമം ഒരു വർഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; പതിനഞ്ചര കലകളിലൂടെ സുധയും അമൃതവും ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

അതഃ പര്വാണി വക്ഷ്യാമി പര്വണാം സന്ധയസ്തഥാ। ഗ്രന്ഥിമന്തി യഥാ പര്വാണീക്ഷുവേണ്വോര്ഭവന്ത്യുത ।। ൫൬.

ഇനി ഞാൻ പാർവങ്ങൾക്കും അവയുടെ സംധികൾക്കും വിശദീകരണം നൽകാം; അവ ശർക്കരവള്ളിയുടെ കുരുക്കുപോലെയാണ്.

തഥാര്ദ്ധമാസപര്വാണി ശുക്ലകൃഷ്ണാനി വൈ വിദുഃ। പൂര്ണാമാവാസ്യയോര്ഭേദൈര്ഗ്രന്ഥിര്യാ സന്ധയശ്ച വൈ । അര്ദ്ധമാസാസ്തു പര്വാണി തൃതീയാപ്രഭൃതീനി തു ।। ൫൬.

അങ്ങനെ, ശുക്ലപക്ഷവും കൃഷ്ണപക്ഷവും ആയ അരമാസങ്ങൾ പാർവങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; പൗർണമി അമാവാസ്യകളിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ കുരുക്കുകളും സംധികളും ആകുന്നു; മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന അരമാസങ്ങൾ പാർവങ്ങളാണ്.

അഗ്നയാധാനക്രിയാ യസ്മാത് ക്രിയതേ പര്വസന്ധിഷു। സായാഹ്നേ പ്രതിപച്ചൈവ സ കാലഃ പൌര്ണമാസികഃ ।। ൫൬.

പാർവസന്ധികളിൽ അഗ്നി സ്ഥാപനം നടത്തുന്നത് കൊണ്ടാണ്, സായാഹ്നത്തിലും പ്രതിപത്തിലും ആ സമയത്തെ പൗർണമാസികം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.