ബിഡാലവദനൈശ്ചോഗ്രൈഃ ക്രോഷ്ടുകാകാരമൂര്തിഭിഃ । ഹ്രസ്വൈര്ദീര്ഘൈഃ കൃശൈഃ സ്ഥൂലൈര്ലമ്ബോദര മഹോദരൈഃ ।। ൫൪.
കുരങ്ങും പൂച്ചയും പോലെയുള്ള ഭയാനകമായ മുഖങ്ങൾ, നരി, കുരങ്ങ് രൂപങ്ങൾ, ചിലർ ചെറുതും ചിലർ വലുതും, ചിലർ മെലിഞ്ഞും ചിലർ കയറ്റവുമാണ്, വലിയ വയറും വലിയ ഉദരവുമുള്ളവരും,
ഹ്രസ്വജങ്ഘൈശ്ച ലമ്ബോഷ്ഠൈസ്താലജങ്ഘൈസ്തഥാപരൈഃ। ഗൌകര്ണൈരേകകര്ണൈശ്ച മഹാകര്ണൈരകര്ണകൈഃ ।। ൫൪.
ചെറുതായ കാലുകൾ, കനത്ത അധരങ്ങൾ, താളംപോലെയുള്ള കാലുകൾ, പശുക്കളുടെ ചെവി, ഒറ്റ ചെവി, വലിയ ചെവി, ചെവി ഇല്ലാത്തവരും,
ബഹുപാദൈര്മഹാപാദൈരേകപാദൈരപാദകൈഃ। ബഹുശീര്ഷൈര്മഹാശീര്ഷൈരേകശീര്ഷൈരശീര്ഷകൈഃ ।। ൫൪.
അനേകം കാലുള്ളവരും, വലിയ കാലുള്ളവരും, ഒറ്റ കാലുള്ളവരും, കാലില്ലാത്തവരും, അനേകം തലകളുള്ളവരും, വലിയ തലകളുള്ളവരും, ഒറ്റ തലയും തല ഇല്ലാത്തവരും,
ബഹുനേത്രൈര്മഹാനേത്രൈരേകനൈത്രൈരനൈത്രകൈഃ । ഏവംവിധൈര്മഹായോഗിഭൂതൈര്ഭൂതപതിര്വൃതഃ ।। ൫൪.
അനേകം കണ്ണുള്ളവരും, വലിയ കണ്ണുള്ളവരും, ഒറ്റ കണ്ണുള്ളവരും, കണ്ണില്ലാത്തവരും— ഇങ്ങനെ വിവിധരൂപങ്ങളിലുള്ള മഹായോഗികളായ ഭൂതങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭൂതപതി വസിക്കുന്നു.
വിശുദ്ധമുക്താമണിരത്നഭൂഷിതേ ശിലാതലേ ഹേമമയേ മനോരമേ। സുഖോപവിഷ്ടം മദനാങ്ഗനാശനം പ്രോവാച വാക്യം ഗിരിരാജപുത്രീ ।। ൫൪.
വിശുദ്ധമായ മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ശിലപ്പാളിയിൽ സുഖമായി ഇരുന്ന്, കാമദേവനെ ജയിച്ചവനോടു പർവതരാജകുമാരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ഭൂതഭവ്യേശ ഗോവൃഷാങ്കിതശാസന। തവ കണ്ഠേ മഹാദേവ ഭ്രാജതേഽമ്ബുദശന്നിഭമ് ।। ൫൪.
ഭഗവൻ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ നാഥാ, കാളയുള്ള പതാകയുള്ളവനേ, മഹാദേവാ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ മഴയുള്ള മേഘംപോലുള്ള ഒരു വസ്തു പ്രകാശിക്കുന്നു.
നാത്യുല്ബണം നാതിശുബ്രം നീലാഞ്ജനചയോപമമ്। കിമിദം ദീപ്യതേ ദേവ കണ്ഠേ കാമാങ്ഗ നാശന ।। ൫൪.
അത് അതിയായി കനലോ അതിയായി വെളുപ്പോ അല്ല, കറുത്ത അഞ്ജനത്തിന്റെ കൂട്ടംപോലെയാണ്. ദേവാ, കാമദേവനെ ജയിച്ചവനേ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നത് എന്താണിത്?
കോ ഹേതുഃ കാരണം കിഞ്ച കണ്ഠേ നീലത്വമീശ്വരഃ । ഏതത്സര്വം യഥാന്യായം ബ്രൂഹി കൌതൂഹലം ഹിമേ ।। ൫൪.
ഇശ്വരാ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ ഈ നീലനിറത്തിന് കാരണം എന്താണ്? ഇതെല്ലാം ശരിയായി എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരണമേ, എനിക്ക് അതിനായി അതിയായ കൗതുകമുണ്ട്.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യാഃ പാര്വത്യാഃ പാര്വതീപ്രിയഃ । കഥാം മങ്ഗലസംയുക്താം കഥയാമാസ ശങ്കരഃ ।। ൫൪.
പാർവതിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം പാർവതിയുടെ പ്രിയനായ ശങ്കരൻ മംഗളകരമായ ഒരു കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മഥ്യമാനേഽമൃതേ പൂര്വം ക്ഷീരോദേ സുരദാനവൈഃ। അഗ്രേ സമുത്ഥിതം തസ്മിന് വിഷം കാലാനലപ്രഭമ് ।। ൫൪.
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പാലാഴിയിൽ അമൃതം കുഴച്ചപ്പോൾ ആദ്യം തന്നെ കാലാഗ്നിപോലുള്ള വിഷം അവിടെ ഉദിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ സുരസങ്ഘാശ്ച ദൈത്യാശ്ചൈവ വരാനനേ। വിഷണ്ണവദനാഃ സര്വേ ഗതാസ്തേ ബ്രഹ്മണോഽന്തികമ് ।। ൫൪.
അത് കണ്ട ദേവസംഘങ്ങളും ദാനവരും, മനോഹരിയായവളേ, എല്ലാവരും വിഷണ്ണമായ മുഖത്തോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ സുരഗണാന് ഭീതാന് ബ്രഹ്മോ വാച മഹാദ്യുതിഃ। കിമര്ഥം ഭോ മഹാഭാഗാ ഭീതാ ഉദ്വിഗ്നചേതസഃ ।। ൫൪.
ഭീതരായ ദേവന്മാരെ കണ്ട മഹാതേജസ്സുള്ള ബ്രഹ്മാവു ചോദിച്ചു: മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ് ഭയം? മനസ്സിൽ എന്തിനാണ് ഉത്കണ്ഠ?
മയാഷ്ടഗുണമൈശ്വര്യം ഭവതാം സമ്പ്രകല്പിതമ്। കേന വ്യാവര്ത്തിതൈശ്വര്യാ യൂയം വൈ സുരസത്തമാഃ ।। ൫൪.
നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ എട്ടുവിധമായ ഐശ്വര്യം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ നിങ്ങൾക്ക് ഈ ശക്തി ആരാണ് കുറച്ചത്?
ത്രൈലോക്യസ്യേശ്വരാ യൂയം സര്വേ വൈ വിഗതജ്വരാഃ। പ്രജാസര്ഗേ ന സോഽസ്തീഹ ആജ്ഞാം യോ മേ നിവര്ത്തയേത് ।। ൫൪.
നിങ്ങൾ മൂന്നുലോകത്തിന്റെയും അധിപതികളാണ്, സുഖമായി ജീവിക്കുന്നവർ. സൃഷ്ടിയിൽ എന്റെ ആജ്ഞയെ മറികടക്കാൻ ഇവിടെ ആരുമില്ല.
വിമാനഗാമിനഃ സര്വേ സര്വേ സ്വച്ഛന്ദഗാമിനഃ। അധ്യാത്മേ ചാധിഭൂതേ ച അധിദൈവേ ച നിത്യശഃ। പ്രജാഃ കര്മവിപാകേന ശക്താ യൂയം പ്രവര്ത്തിതുമ് ।। ൫൪.
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരും ഇഷ്ടംപോലെ നടക്കുന്നവരുമാണ്. ആത്മവിഷയങ്ങളിലും ഭൗതികവിഷയങ്ങളിലും ദൈവികവിഷയങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും നിങ്ങളുടെ കർമ്മഫലപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും.
തത്കിമര്ഥം ഭയോദ്വിഗ്നാ മൃഗാഃ സിംഹാര്ദിതാ ഇവ। കിം ദുഃഖം കേന സന്താപഃ കുലോ വാ ഭയമാഗതമ്। ഏതത്സര്വം യഥാന്യായം ശീഗ്രമാഖ്യാതുമര്ഹഥ ।। ൫൪.
പിന്നെ, സിംഹം ഭയപ്പെടുത്തി ഓടുന്ന മൃഗങ്ങൾപോലെ നിങ്ങൾക്ക് ഇത്രയും ഭയം എന്തിന്? എന്താണ് ദു:ഖം, ആരാണ് കഷ്ടം വരുത്തിയത്, കുടുംബത്തിന് എന്താണ് ഭീഷണി വന്നത്? ഇതെല്ലാം ശരിയായി വേഗത്തിൽ പറയണം.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യ ബ്രഹ്മണോ വൈ മഹാത്മനഃ। ഊചുസ്തേ ഋഷിഭിഃ സാര്ധ്ധം സുരദൈത്യേന്ദ്രദാനവാഃ ।। ൫൪.
മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ഋഷിമാരോടൊപ്പം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഇന്ദ്രന്മാരും ദാനവന്മാരും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു.
സുരാസുരൈര്മഥ്യമാനേ പാഥോധൌ ച മഹാത്മഭിഃ। ഭുജങ്ഗഭൃങ്ഗസങ്കാശം നീലജീമൂതസന്നിഭമ്। പ്രാദുര്ഭൂതം വിഷം ഘോരം സംവര്താഗ്നിസമപ്രഭമ് ।। ൫൪.
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പാലാഴി കുഴച്ചപ്പോൾ, പാമ്പുകളുടെ കൂട്ടംപോലും കറുത്ത മേഘംപോലും ഭയങ്കരമായ വിഷം, സംഹാരാഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശത്തോടെ അവിടെ ഉദിച്ചു.
കാലമൃത്യുരിവോദ്ഭൂതം യുഗാന്താദിത്യവര്ചസമ്। ത്രൈലോക്യോത്സാദി സൂര്യാഭം പ്രസ്ഫുരന്തം സമന്തതഃ ।। ൫൪.
അത് കാലവും മരണവുംപോലെ ഉദിച്ചു, യുഗാന്തത്തിലെ സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലും മൂലോകങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ തയ്യാറായതുപോലും, എല്ലായിടത്തും ജ്വലിച്ചു.
വിഷേണോത്തിഷ്ഠമാനേന കാലാനലസമത്വിഷാ। നിര്ദഗ്ധോ രക്തഗൌരാങ്ഗഃ കൃതകൃഷ്ണോ ജനാര്ദനഃ ।। ൫൪.
ആ വിഷം കാലാഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശത്തോടെ ഉയർന്നപ്പോൾ, രക്തവർണ്ണവും ഗൗരവർണ്ണവും ഉള്ള ജനാർദനൻ അതിൽ ചുട്ടു കറുത്തനായി.
ദൃഷ്ട്വാ തം രക്തഗൌരാങ്ഗം കൃതകൃഷ്ണം ജനാര്ദനമ്। ഭീതാഃ സര്വേ വയം ദേവാസ്ത്വാമേവ ശരണം ഗതാഃ ।। ൫൪.
രക്തഗൗരവർണ്ണം ഉള്ള ജനാർദനൻ കറുത്തനാകുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു, നിന്നിൽ അഭയം തേടി.
സുരാണാമസുരാണാഞ്ച ശ്രുത്വാ വാക്യം പിതാമഹഃ। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ ।। ൫൪.
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മാവു, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് മഹത്തായ പ്രകാശത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശ്രൃണുധ്വം ദേവതാഃ സര്വേ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ। യത്തദഗ്രേ സമുത്പന്നം മഥ്യമാനേ മഹോദധൌ ।। ൫൪.
ദേവന്മാരും തപസ്സിൽ മികവുള്ള മഹർഷിമാരും, മഹാസമുദ്രം കുടഞ്ഞു തുടങ്ങുമ്പോൾ ആദ്യം ഉദിച്ചത് എന്താണെന്ന് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും കേൾക്കൂ.
വിഷം കാലാനലപ്രഖ്യം കാലകൂടേതി വിശ്രുതമ്। യേന പ്രോദ്ഭൂതമാത്രേണ കൃതകൃഷ്ണോ ജനാര്ദനഃ ।। ൫൪.
കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ഭയാനകമായ, കാലകൂടം എന്നറിയപ്പെടുന്ന വിഷം അവിടെ ഉദിച്ചു; അതിന്റെ ഉദയത്തോടുകൂടി ജനാർദ്ദനൻ കറുത്തനായി.
തസ്യ വിഷ്ണുരഹഞ്ചാപി സര്വേ തേ സുരപുങ്ഗവാഃ। ന ശക്നുവന്തി വൈ സോഢും വേഗമന്യേ തു ശങ്കരാത് ।। ൫൪.
അത് സഹിക്കാൻ വിഷ്ണുവും ഞാനും മറ്റു ദേവന്മാരും കഴിയില്ലായിരുന്നു; ശങ്കരനേ മാത്രമാണ് അതിന്റെ ശക്തി താങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞത്.
ഇത്യുക്ത്വാ പഝഗര്ഭാഭഃ പഝയോനിരയോനിജഃ । തതഃ സ്തോതും സമാരബ്ധോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ ।। ൫൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, താമരയിൽ ജനിച്ച സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് ലോകപിതാമഹനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.
നമസ്തുഭ്യം വിരൂപാക്ഷ നമസ്തേഽനേകചക്ഷുഷേ। നമഃ പിനാകഹസ്തായ വജ്രഹസ്തായ വൈ നമഃ ।। ൫൪.
വിരൂപാക്ഷ, അനേകം കണ്ണുകളുള്ളവാ, പിനാകം കൈവശമുള്ളവാ, വജ്രം കൈവശമുള്ളവാ, നിനക്ക് വന്ദനം.
നമസ്ത്രൈലോക്യനാഥായ ഭൂതാനാമ്പതയേ നമഃ। നമഃ സുരാരിസംഹര്ത്രേ താപസായ ത്രിചക്ഷുഷേ ।। ൫൪.
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായവാ, ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായവാ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവാ, തപസ്സുകാരനായവാ, മൂന്നുകണ്ണുള്ളവാ, നിനക്ക് വന്ദനം.
ബ്രഹമണേ ചൈവ രുദ്രായ വിഷ്ണവേ ചൈവ തേ നമഃ। സാങ്ഖ്യായ ചൈവ യോഗായ ഭൂതഗ്രാമായ വൈ നമഃ ।। ൫൪.
ബ്രഹ്മാവായും രുദ്രനായും വിഷ്ണുവായും, സാംഖ്യമായും യോഗമായും ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടമായും ഉള്ള നിനക്ക് വന്ദനം.
മന്മതാങ്ഗവിനാശായ കാലകാലായ വൈ നമഃ। രുദ്രായ ച സുരേശായ ദേവദേവായ തേ നമഃ। ൫൪.
മദനനെയും ആനയെയും നശിപ്പിക്കുന്നവാ, മരണത്തിനും മരണമായവാ, രുദ്രനേ, ദേവന്മാരുടെ അധിപനേ, ദേവന്മാരുടെ ദേവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.