പ്രപച്ഛ കാര്തികേയം വൈ മയൂരവരവാഹനമ്। മഹിഷാസുരനാരീണാം നയനാഞ്ജനതസ്കരമ് ।। ൫൪.
അവന് മയിലിനെ ഉത്തമവാഹനമാക്കിയ, മഹിഷാസുരസ്ത്രീകളുടെ കണ്ണിലെ കജല് അപഹരിക്കുന്ന കാര്ത്തികേയനോട് ചോദിച്ചു.
മഹാസേനം മഹാത്മാനം മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനമ്। ഉമാമനഃപ്രഹര്ഷേണ ബാലകം ഛഝരൂപിണമ് ।। ൫൪.
മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദമുള്ള, ഉമയുടെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ബാലസ്വരൂപിയും ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനും ആയ മഹാസേനനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
ക്രൌഞ്ചജീവിതഹര്ത്താരം പാര്വതീഹൃദി നന്ദനമ്। വസിഷ്ഠഃ പൃച്ഛതേ ഭക്ത്യാ കാര്തികേയം മഹാബലമ് ।। ൫൪.
ക്രൗഞ്ചനെ സംഹരിച്ചവനും, പാര്വതിയുടെ ഹൃദയത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനും ആയ മഹാബലശാലിയായ കാര്ത്തികേയനോട് വസിഷ്ഠന് ഭക്തിയോടെ ചോദിച്ചു.
നമസ്തേ ഹരനന്ദായ ഉമാഗര്ഭ നമോ ഽസ്തു തേ। നമസ്തേ അഗ്നിഗര്ഭായ ഗങ്ഗാഗര്ഭ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
ഹരന്റെ ആനന്ദമായവനേ, ഉമയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം. അഗ്നിയില് ജനിച്ചവനേ, ഗംഗയില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശരഗര്ഭായ നമസ്തേ കൃത്തികാസുത। നമോ ദ്വാദശനേത്രായ ഷണ്മുഖായ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
അമ്പില് ജനിച്ചവനേ, കൃത്തികകളുടെ പുത്രനേ, നമസ്കാരം. പന്ത്രണ്ടു കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശക്തിഹസ്തായ ദിവ്യഘണ്ടാപതാകിനേ। ഏവം സ്തുത്വാ മഹാസേനം പപ്രച്ഛ ശിഖിവാഹനമ് ।। ൫൪.
ശക്തി കൈവശമുള്ളവനേ, ദിവ്യഘണ്ടയും പതാകയും ഉള്ളവനേ, നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ മഹാസേനനെ സ്തുതിച്ച്, മയിലിനെ വാഹനമാക്കിയവനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
യദേതദ്ദൃശ്യതേ വര്ണം ശുഭം ശുഭ്രാഞ്ജനപ്രഭമ്। തത്കിമര്ഥം സമുത്പന്നം കണ്ഠേ കുന്ദേന്ദുസംപ്രഭേ ।। ൫൪.
ശുദ്ധമായ അഞ്ജനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഈ മനോഹരമായ നിറം, കുന്ദപൂവും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള കഴുത്തിൽ എന്തിനാണ് ഉണ്ടായത് എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതദാപ്തായ ഭക്തായ ദാന്തായ ബ്രൂഹി പൃച്ഛതേ। കഥാം മങ്ഗലസംയുക്താം പവിത്രാം പാപനാശിനീമ് । മത്പ്രിയാര്ഥം മഹാഭാഗ വക്തുമര്ഹസ്യശേഷതഃ ।। ൫൪.
ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിശ്വാസവും ശാന്തതയും ഉള്ള ഈ ഭക്തനോട്, എന്റെ പ്രിയത്തിനായി, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, പുണ്യവും പാപനാശിനിയുമായ ഈ ശുഭകഥ മുഴുവൻ നീ പറയണം.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാഃ സുരാരിബലസൂദനഃ ।। ൫൪.
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവശത്രുക്കളുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുന്ന മഹാശക്തിയുള്ളവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശ്രൃണുഷ്വ വദതാം ശ്രേഷ്ഠ കഥ്യമാനം വചോ മമ। ഉമോത്സങ്ഗനിവിഷ്ടേന മയാ പൂര്വം യഥാശ്രുതമ് ।। ൫൪.
വാക്കുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഉമയുടെ മടിയിൽ ഇരുന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ ഇപ്പോൾ പറയുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
പാര്വത്യാ സഹ സംവാദഃ ശര്വസ്യ ച മഹാത്മനഃ। തദഹങ്കീര്ത്തയിഷ്യാമി ത്വത്പ്രിയാര്ഥം മഹാമുനേ ।। ൫൪.
പാർവതിയും മഹാത്മാവായ ശർവനും തമ്മിൽ നടന്ന സംഭാഷണം, മഹാമുനിയേ, നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
കൈലാസശിഖരേ രമ്യേ നാനാധാതുവിചിത്രിതേ। നാനാദ്രുമലതാകീര്ണേ ചക്രവാകോപശോഭിതേ ।। ൫൪.
നാനാതരം ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും തണ്ടുകളും നിറഞ്ഞും, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നും, മനോഹരമായ കൈലാസശിഖരത്തിൽ,
ഷട്പദോദ്ഗീതബഹുലേ ധാരാസമ്പാതനാദിതേ। മത്തക്രൌഞ്ചമയൂരാണാം നാദൈരുദ്ഘുഷ്ടകന്ദരേ ।। ൫൪.
തേനീച്ചകളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞും, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ഒഴുകിയും, മദ്യപാനത്തിൽ മയങ്ങിയ ക്രൗഞ്ചപക്ഷികളും മയിലുകളും ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുപറയുന്ന ഗുഹകളിൽ,
അപ്സരോഗണസങ്കീര്ണേ കിന്നരൈശ്ചോപശോഭിതേ । ജീവഞ്ജീവകജാതീനാം വീരുദ്ഭിരുപശോഭിതേ ।। ൫൪.
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞും, കിന്നരന്മാരുടെ സംഗീതം കൊണ്ടും, ജീവഞ്ജീവികയെന്ന ചെടികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും,
കോകിലാരാവമധുരേ സിദ്ധ ചാരണസേവിതേ। സൌരഭൈയീനിനാദാഢ്യേ അധസ്തനിതനിഃസ്വനേ ।। ൫൪.
കുയിലുകളുടെ മധുരമായ കൂവലും, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സന്നിധാനവും, സൗരഭേയപക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും താഴെ ഇടിയുടെയും ഗംഭീരനാദവും നിറഞ്ഞും,
വിനായകഭയോദ്വിഗ്നേ കുഞ്ജരൈര്യുക്തകന്ദരേ। വീണാവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ ശ്രോത്രേന്ദ്രിയമനോരമൈഃ ।। ൫൪.
വിനായകഭയത്തിൽ ഉലക്കുന്ന ആനകളാൽ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളും, വീണയും മൃദംഗവും പോലുള്ള വാദ്യങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും മനസ്സിനും ആനന്ദം നൽകുന്നവയും,
ദോലാലമ്ബിതസമ്പാതേ വനിതാസങ്ഘസേവിതേ। ധ്വജൈര്ലമ്ബിതദോലാനാം ഘണ്ഠാനാം നിനദാകുലേ ।। ൫൪.
തൂക്കുകളിലിരിപ്പും, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവയെ ചുറ്റി സേവിക്കുകയും, തൂക്കുകളുടെ കൊടികളിൽ മണികൾ കെട്ടി അതിന്റെ ശബ്ദം മുഴുവനും നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥലവും,
മുഖമര്ദലവാദിത്രൈര്ബലിനാം സ്ഫോടിതൈസ്തഥാ। ക്രീഡാരവവിചാരാണാം നിര്ഘോഷൈഃ പൂര്ണമന്ദിരേ ।। ൫൪.
ശക്തരായവർ അടിക്കുന്ന മുഖമർദലവും മറ്റു വാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദം, കളിയിൽ മുഴുകിയവരുടെ ഉല്ലാസനാദം കൊണ്ടും ആ മന്ദിരം മുഴുവനും മുഴങ്ങുന്നു.
ഹാസൈഃ സന്ത്രാസജനനൈര്വികരാലമുഖൈസ്തഥാ। ദേഹഗന്ധൈര്വിചിത്രൈശ്ച പ്രക്രീഡിതഗണേശ്ചരൈഃ ।। ൫൪.
ചിരിയും, ഭയത്തിലും ആവേശത്തിലും മാറിയ മുഖങ്ങളും, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരീരങ്ങളും, ഗണേശന്റെ അനുചരന്മാർ കളിക്കുന്നതും,
വജ്രസ്ഫടികസോപാന ചിത്രപട്ടിശിലാതലൈഃ। വ്യാധ്രസിംഹമുഖൈശചവാന്യൈര്ഗജവാജിമുഖൈസ്തഥാ ।। ൫൪.
വജ്രവും സ്ഫടികവും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പടികൾ, ചിത്രങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച കല്ല് നിലങ്ങൾ, കടുവ, സിംഹം, ആന, കുതിര എന്നിവയുടെ രൂപങ്ങൾ,
ബിഡാലവദനൈശ്ചോഗ്രൈഃ ക്രോഷ്ടുകാകാരമൂര്തിഭിഃ । ഹ്രസ്വൈര്ദീര്ഘൈഃ കൃശൈഃ സ്ഥൂലൈര്ലമ്ബോദര മഹോദരൈഃ ।। ൫൪.
കുരങ്ങും പൂച്ചയും പോലെയുള്ള ഭയാനകമായ മുഖങ്ങൾ, നരി, കുരങ്ങ് രൂപങ്ങൾ, ചിലർ ചെറുതും ചിലർ വലുതും, ചിലർ മെലിഞ്ഞും ചിലർ കയറ്റവുമാണ്, വലിയ വയറും വലിയ ഉദരവുമുള്ളവരും,
ഹ്രസ്വജങ്ഘൈശ്ച ലമ്ബോഷ്ഠൈസ്താലജങ്ഘൈസ്തഥാപരൈഃ। ഗൌകര്ണൈരേകകര്ണൈശ്ച മഹാകര്ണൈരകര്ണകൈഃ ।। ൫൪.
ചെറുതായ കാലുകൾ, കനത്ത അധരങ്ങൾ, താളംപോലെയുള്ള കാലുകൾ, പശുക്കളുടെ ചെവി, ഒറ്റ ചെവി, വലിയ ചെവി, ചെവി ഇല്ലാത്തവരും,
ബഹുപാദൈര്മഹാപാദൈരേകപാദൈരപാദകൈഃ। ബഹുശീര്ഷൈര്മഹാശീര്ഷൈരേകശീര്ഷൈരശീര്ഷകൈഃ ।। ൫൪.
അനേകം കാലുള്ളവരും, വലിയ കാലുള്ളവരും, ഒറ്റ കാലുള്ളവരും, കാലില്ലാത്തവരും, അനേകം തലകളുള്ളവരും, വലിയ തലകളുള്ളവരും, ഒറ്റ തലയും തല ഇല്ലാത്തവരും,
ബഹുനേത്രൈര്മഹാനേത്രൈരേകനൈത്രൈരനൈത്രകൈഃ । ഏവംവിധൈര്മഹായോഗിഭൂതൈര്ഭൂതപതിര്വൃതഃ ।। ൫൪.
അനേകം കണ്ണുള്ളവരും, വലിയ കണ്ണുള്ളവരും, ഒറ്റ കണ്ണുള്ളവരും, കണ്ണില്ലാത്തവരും— ഇങ്ങനെ വിവിധരൂപങ്ങളിലുള്ള മഹായോഗികളായ ഭൂതങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭൂതപതി വസിക്കുന്നു.
വിശുദ്ധമുക്താമണിരത്നഭൂഷിതേ ശിലാതലേ ഹേമമയേ മനോരമേ। സുഖോപവിഷ്ടം മദനാങ്ഗനാശനം പ്രോവാച വാക്യം ഗിരിരാജപുത്രീ ।। ൫൪.
വിശുദ്ധമായ മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ശിലപ്പാളിയിൽ സുഖമായി ഇരുന്ന്, കാമദേവനെ ജയിച്ചവനോടു പർവതരാജകുമാരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ഭൂതഭവ്യേശ ഗോവൃഷാങ്കിതശാസന। തവ കണ്ഠേ മഹാദേവ ഭ്രാജതേഽമ്ബുദശന്നിഭമ് ।। ൫൪.
ഭഗവൻ, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ നാഥാ, കാളയുള്ള പതാകയുള്ളവനേ, മഹാദേവാ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ മഴയുള്ള മേഘംപോലുള്ള ഒരു വസ്തു പ്രകാശിക്കുന്നു.
നാത്യുല്ബണം നാതിശുബ്രം നീലാഞ്ജനചയോപമമ്। കിമിദം ദീപ്യതേ ദേവ കണ്ഠേ കാമാങ്ഗ നാശന ।। ൫൪.
അത് അതിയായി കനലോ അതിയായി വെളുപ്പോ അല്ല, കറുത്ത അഞ്ജനത്തിന്റെ കൂട്ടംപോലെയാണ്. ദേവാ, കാമദേവനെ ജയിച്ചവനേ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നത് എന്താണിത്?
കോ ഹേതുഃ കാരണം കിഞ്ച കണ്ഠേ നീലത്വമീശ്വരഃ । ഏതത്സര്വം യഥാന്യായം ബ്രൂഹി കൌതൂഹലം ഹിമേ ।। ൫൪.
ഇശ്വരാ, നിന്റെ കഴുത്തിൽ ഈ നീലനിറത്തിന് കാരണം എന്താണ്? ഇതെല്ലാം ശരിയായി എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരണമേ, എനിക്ക് അതിനായി അതിയായ കൗതുകമുണ്ട്.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യാഃ പാര്വത്യാഃ പാര്വതീപ്രിയഃ । കഥാം മങ്ഗലസംയുക്താം കഥയാമാസ ശങ്കരഃ ।। ൫൪.
പാർവതിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം പാർവതിയുടെ പ്രിയനായ ശങ്കരൻ മംഗളകരമായ ഒരു കഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
മഥ്യമാനേഽമൃതേ പൂര്വം ക്ഷീരോദേ സുരദാനവൈഃ। അഗ്രേ സമുത്ഥിതം തസ്മിന് വിഷം കാലാനലപ്രഭമ് ।। ൫൪.
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പാലാഴിയിൽ അമൃതം കുഴച്ചപ്പോൾ ആദ്യം തന്നെ കാലാഗ്നിപോലുള്ള വിഷം അവിടെ ഉദിച്ചു.