നമസ്തേ നീലകണ്ഠായ ഇത്യുവാച സദാഗതിഃ। തച്ഛുത്വാ ഭാവിതാത്മാനോ മുനയഃ ശംശിതവ്രതാഃ। വാലഖില്യേതി വിഖ്യാതാഃ പതങ്ഗസഹചാരിണഃ ।। ൫൪.
‘നമസ്കാരം നീലകണ്ഠന്’ എന്നുവെച്ച് സദാഗതി പറഞ്ഞു. അത് കേട്ടു, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയ, വ്രതത്തില് ഉറച്ചിരുന്ന, സൂര്യന്റെ കൂട്ടുകാരായി പ്രശസ്തരായ വാലഖില്യര് എന്ന മുനികള് പ്രതികരിച്ചു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി മുനീനാമൂര്ദ്ധ്വരേതസാമ്। തസ്മാത് പൃച്ഛന്തി വൈ വായും വായുപര്ണാമ്ബുഭോജനാഃ ।। ൫൪.
അശീതിയെട്ടായിരം ഉര്ദ്ധ്വരേതസായ്മാരായ മുനികള്, വായു, ഇല, വെള്ളം എന്നിവയേ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കുന്നവര്, അന്ന് വായുവിനോടു ചോദിച്ചു.
നീലകണ്ഠേതി യത് പ്രോക്തം ത്വയാ പവനസത്തമ। ഏതദ്ദുഹ്യം പവിത്രാണാം പുണ്യം പുണ്യകൃതാം വരാഃ ।। ൫൪.
നീലകണ്ഠനെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞത്, ഹേ ഉത്തമനായ വായു, വിശുദ്ധരില് രഹസ്യവും, പുണ്യന്മാരില് ഏറ്റവും പുണ്യവും ആണ്.
തദ്വയം ശ്രോതുമിച്ഛാമസ്ത്വത്പ്രസാദാത്പ്രഭഞ്ജന। നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ കാരണേനാമ്ബികാപതേഃ ।। ൫൪.
അതുകൊണ്ട്, പ്രഭഞ്ജന, അമ്പികയുടെ ഭര്ത്താവിന്റെ കംഠം നീലമാകാന് കാരണമെന്തെന്നു നിന്റെ കൃപയാല് ഞങ്ങള് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്രോതുമിച്ഛാ മഹേ സമ്യക് തവ വക്രാദ്വിശേഷതഃ। യാവദ്വാചഃ പ്രവര്ത്തന്തേ സാര്ഥാസ്താശ്ച ത്വയേരിതാഃ ।। ൫൪.
മഹാനേ, നിന്റെ വാക്കുകളില് നിന്നു ഞങ്ങള് ഇതു വിശദമായി കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിന്റെ വാക്കുകള് എത്രകാലം തുടരുമോ, അവയ്ക്കെല്ലാം അര്ത്ഥമുണ്ട്.
വര്ണസ്ഥാനഗതേ വായൌ വാഗ്വിധിഃ സംപ്രവര്തതേ। ജ്ഞാനം പൂര്വമഥോത്സാഹ സ്ത്വത്തോ വായോ പ്രവര്തതേ ।। ൫൪.൧൩ . ത്വയി നിഷ്പന്ദമാനേ തു ശേഷാ വര്ണപ്രവൃത്തയഃ। യത്ര വാചോ നിവര്തന്തേ ദേഹബന്ധാശ്ച ദുര്ലഭാഃ ।। ൫൪.
വായു ശബ്ദത്തിന്റെ യോജ്യമായ സ്ഥാനത്ത് നില്ക്കുമ്പോള് വാക്ക് ഉരുത്തിരിയുന്നു; ആദ്യം ജ്ഞാനം, പിന്നെ ഉത്സാഹം, ഇവയൊക്കെ വായുവില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വായു നീങ്ങാതിരിക്കുമ്പോള് മറ്റുള്ള ശബ്ദചലനങ്ങള് നിലയ്ക്കുന്നു; അവിടെ വാക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുന്നു, ശരീരബന്ധങ്ങള് നിലനിര്ത്താന് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
തത്രാപി തേഽസ്തി സദ്ഭാവഃ സര്വഗസ്ത്വം സദാനില। നാന്യഃ സര്വഗതോ ദേവസ്ത്വദൃതേശ़സ്തി സമീരണ ।। ൫൪.
അവിടെ പോലും നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാശ്വത വായുവേ; നിന്നെ കൂടാതെ മറ്റൊരു സര്വ്വവ്യാപിയായ ദേവന് ഇല്ല, സമീരണമേ.
ഏഷ വൈ ജീവലോകസ്തേ പ്രത്യക്ഷഃ സര്വതോഽനില। വേത്ഥ വാചസ്പതിം ദേവം മനോനായകമീസ്വരമ് ।। ൫൪.
നീ എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവന് ആയി പ്രത്യക്ഷമാണ്, എല്ലായിടത്തും നില്ക്കുന്നു; വാഗ്ദേവതയെയും മനസ്സിന്റെ അധിപതിയെയും നീ അറിയുന്നു.
ബ്രൂഹി തത്കണ്ഠദേശസ്യ കിം കൃതാ രൂപവിക്രിയാ। ശ്രുത്വാ വാക്യന്തതസ്തേഷാമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മാനാമ്। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ വായുര്ലോക നമസ്കൃതഃ ।। ൫൪.
കണ്ഠദേശത്ത് എന്ത് മാറ്റം സംഭവിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങള്ക്ക് പറയൂ. ആ ഏകാഗ്രചിത്തമുള്ള മുനികളുടെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, ലോകം ആരാധിക്കുന്ന മഹാതേജസ്സായ വായു ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പുരാ കൃതയുഗേ വിപ്രോ വേദനിര്ണയതത്പരഃ। വസിഷ്ഠോ നാമ ധര്മാത്മാ മാനസോ വൈ പ്രജാപതേഃ ।। ൫൪.
പണ്ടെ കൃതയുഗത്തില്, വേദങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കാന് സമര്പ്പിതനായ, ധര്മാത്മാവായ, പ്രജാപതിയുടെ മാനസപുത്രനായ വസിഷ്ഠന് എന്ന ബ്രാഹ്മണന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രപച്ഛ കാര്തികേയം വൈ മയൂരവരവാഹനമ്। മഹിഷാസുരനാരീണാം നയനാഞ്ജനതസ്കരമ് ।। ൫൪.
അവന് മയിലിനെ ഉത്തമവാഹനമാക്കിയ, മഹിഷാസുരസ്ത്രീകളുടെ കണ്ണിലെ കജല് അപഹരിക്കുന്ന കാര്ത്തികേയനോട് ചോദിച്ചു.
മഹാസേനം മഹാത്മാനം മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനമ്। ഉമാമനഃപ്രഹര്ഷേണ ബാലകം ഛഝരൂപിണമ് ।। ൫൪.
മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദമുള്ള, ഉമയുടെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ബാലസ്വരൂപിയും ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനും ആയ മഹാസേനനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
ക്രൌഞ്ചജീവിതഹര്ത്താരം പാര്വതീഹൃദി നന്ദനമ്। വസിഷ്ഠഃ പൃച്ഛതേ ഭക്ത്യാ കാര്തികേയം മഹാബലമ് ।। ൫൪.
ക്രൗഞ്ചനെ സംഹരിച്ചവനും, പാര്വതിയുടെ ഹൃദയത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനും ആയ മഹാബലശാലിയായ കാര്ത്തികേയനോട് വസിഷ്ഠന് ഭക്തിയോടെ ചോദിച്ചു.
നമസ്തേ ഹരനന്ദായ ഉമാഗര്ഭ നമോ ഽസ്തു തേ। നമസ്തേ അഗ്നിഗര്ഭായ ഗങ്ഗാഗര്ഭ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
ഹരന്റെ ആനന്ദമായവനേ, ഉമയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം. അഗ്നിയില് ജനിച്ചവനേ, ഗംഗയില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശരഗര്ഭായ നമസ്തേ കൃത്തികാസുത। നമോ ദ്വാദശനേത്രായ ഷണ്മുഖായ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
അമ്പില് ജനിച്ചവനേ, കൃത്തികകളുടെ പുത്രനേ, നമസ്കാരം. പന്ത്രണ്ടു കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശക്തിഹസ്തായ ദിവ്യഘണ്ടാപതാകിനേ। ഏവം സ്തുത്വാ മഹാസേനം പപ്രച്ഛ ശിഖിവാഹനമ് ।। ൫൪.
ശക്തി കൈവശമുള്ളവനേ, ദിവ്യഘണ്ടയും പതാകയും ഉള്ളവനേ, നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ മഹാസേനനെ സ്തുതിച്ച്, മയിലിനെ വാഹനമാക്കിയവനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
യദേതദ്ദൃശ്യതേ വര്ണം ശുഭം ശുഭ്രാഞ്ജനപ്രഭമ്। തത്കിമര്ഥം സമുത്പന്നം കണ്ഠേ കുന്ദേന്ദുസംപ്രഭേ ।। ൫൪.
ശുദ്ധമായ അഞ്ജനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഈ മനോഹരമായ നിറം, കുന്ദപൂവും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള കഴുത്തിൽ എന്തിനാണ് ഉണ്ടായത് എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതദാപ്തായ ഭക്തായ ദാന്തായ ബ്രൂഹി പൃച്ഛതേ। കഥാം മങ്ഗലസംയുക്താം പവിത്രാം പാപനാശിനീമ് । മത്പ്രിയാര്ഥം മഹാഭാഗ വക്തുമര്ഹസ്യശേഷതഃ ।। ൫൪.
ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിശ്വാസവും ശാന്തതയും ഉള്ള ഈ ഭക്തനോട്, എന്റെ പ്രിയത്തിനായി, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, പുണ്യവും പാപനാശിനിയുമായ ഈ ശുഭകഥ മുഴുവൻ നീ പറയണം.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാഃ സുരാരിബലസൂദനഃ ।। ൫൪.
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവശത്രുക്കളുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുന്ന മഹാശക്തിയുള്ളവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശ്രൃണുഷ്വ വദതാം ശ്രേഷ്ഠ കഥ്യമാനം വചോ മമ। ഉമോത്സങ്ഗനിവിഷ്ടേന മയാ പൂര്വം യഥാശ്രുതമ് ।। ൫൪.
വാക്കുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഉമയുടെ മടിയിൽ ഇരുന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ ഇപ്പോൾ പറയുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
പാര്വത്യാ സഹ സംവാദഃ ശര്വസ്യ ച മഹാത്മനഃ। തദഹങ്കീര്ത്തയിഷ്യാമി ത്വത്പ്രിയാര്ഥം മഹാമുനേ ।। ൫൪.
പാർവതിയും മഹാത്മാവായ ശർവനും തമ്മിൽ നടന്ന സംഭാഷണം, മഹാമുനിയേ, നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
കൈലാസശിഖരേ രമ്യേ നാനാധാതുവിചിത്രിതേ। നാനാദ്രുമലതാകീര്ണേ ചക്രവാകോപശോഭിതേ ।। ൫൪.
നാനാതരം ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും തണ്ടുകളും നിറഞ്ഞും, ചക്രവാകപ്പക്ഷികൾ കൊണ്ട് ഭംഗിയാർന്നും, മനോഹരമായ കൈലാസശിഖരത്തിൽ,
ഷട്പദോദ്ഗീതബഹുലേ ധാരാസമ്പാതനാദിതേ। മത്തക്രൌഞ്ചമയൂരാണാം നാദൈരുദ്ഘുഷ്ടകന്ദരേ ।। ൫൪.
തേനീച്ചകളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞും, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ ഒഴുകിയും, മദ്യപാനത്തിൽ മയങ്ങിയ ക്രൗഞ്ചപക്ഷികളും മയിലുകളും ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുപറയുന്ന ഗുഹകളിൽ,
അപ്സരോഗണസങ്കീര്ണേ കിന്നരൈശ്ചോപശോഭിതേ । ജീവഞ്ജീവകജാതീനാം വീരുദ്ഭിരുപശോഭിതേ ।। ൫൪.
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞും, കിന്നരന്മാരുടെ സംഗീതം കൊണ്ടും, ജീവഞ്ജീവികയെന്ന ചെടികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും,
കോകിലാരാവമധുരേ സിദ്ധ ചാരണസേവിതേ। സൌരഭൈയീനിനാദാഢ്യേ അധസ്തനിതനിഃസ്വനേ ।। ൫൪.
കുയിലുകളുടെ മധുരമായ കൂവലും, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സന്നിധാനവും, സൗരഭേയപക്ഷികളുടെ ശബ്ദവും താഴെ ഇടിയുടെയും ഗംഭീരനാദവും നിറഞ്ഞും,
വിനായകഭയോദ്വിഗ്നേ കുഞ്ജരൈര്യുക്തകന്ദരേ। വീണാവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ ശ്രോത്രേന്ദ്രിയമനോരമൈഃ ।। ൫൪.
വിനായകഭയത്തിൽ ഉലക്കുന്ന ആനകളാൽ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളും, വീണയും മൃദംഗവും പോലുള്ള വാദ്യങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും മനസ്സിനും ആനന്ദം നൽകുന്നവയും,
ദോലാലമ്ബിതസമ്പാതേ വനിതാസങ്ഘസേവിതേ। ധ്വജൈര്ലമ്ബിതദോലാനാം ഘണ്ഠാനാം നിനദാകുലേ ।। ൫൪.
തൂക്കുകളിലിരിപ്പും, സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവയെ ചുറ്റി സേവിക്കുകയും, തൂക്കുകളുടെ കൊടികളിൽ മണികൾ കെട്ടി അതിന്റെ ശബ്ദം മുഴുവനും നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ഥലവും,
മുഖമര്ദലവാദിത്രൈര്ബലിനാം സ്ഫോടിതൈസ്തഥാ। ക്രീഡാരവവിചാരാണാം നിര്ഘോഷൈഃ പൂര്ണമന്ദിരേ ।। ൫൪.
ശക്തരായവർ അടിക്കുന്ന മുഖമർദലവും മറ്റു വാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദം, കളിയിൽ മുഴുകിയവരുടെ ഉല്ലാസനാദം കൊണ്ടും ആ മന്ദിരം മുഴുവനും മുഴങ്ങുന്നു.
ഹാസൈഃ സന്ത്രാസജനനൈര്വികരാലമുഖൈസ്തഥാ। ദേഹഗന്ധൈര്വിചിത്രൈശ്ച പ്രക്രീഡിതഗണേശ്ചരൈഃ ।। ൫൪.
ചിരിയും, ഭയത്തിലും ആവേശത്തിലും മാറിയ മുഖങ്ങളും, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരീരങ്ങളും, ഗണേശന്റെ അനുചരന്മാർ കളിക്കുന്നതും,
വജ്രസ്ഫടികസോപാന ചിത്രപട്ടിശിലാതലൈഃ। വ്യാധ്രസിംഹമുഖൈശചവാന്യൈര്ഗജവാജിമുഖൈസ്തഥാ ।। ൫൪.
വജ്രവും സ്ഫടികവും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പടികൾ, ചിത്രങ്ങൾ പതിപ്പിച്ച കല്ല് നിലങ്ങൾ, കടുവ, സിംഹം, ആന, കുതിര എന്നിവയുടെ രൂപങ്ങൾ,