നൈവ ശക്യം പ്രസംഖ്യാതും യാഥാതഥ്യേന കേനചിത്। ഗതാഗതം മനുഷ്യേഷു ജ്യോതിഷാം മാംസചക്ഷുഷാ ।। ൫൩.
ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ വരവും പോകലും മനുഷ്യർക്ക് കൃത്യമായി എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല; മാംസചക്ഷുസ്സിനാൽ അതിനെ കാണാനാവില്ല.
ആഗമാദനുമാനാച്ച പ്രത്യക്ഷാദുപപത്തിതഃ। പരീക്ഷ്യ നിപുണം ഭക്ത്യാ ശ്രദ്ധാതവ്യം വിപശ്ചിതാ ।। ൫൩.
ആഗമം, അനുമാനം, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം, യുക്തി എന്നിവയിലൂടെ ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിച്ച് ഭക്തിയോടെ വിശ്വസിക്കണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ചക്ഷുഃ ശാസ്ത്രം ജലം ലേഖ്യം ഗണിതം ബുദ്ധിസത്തമാഃ। പഞ്ചൈതേ ഹേതവോ ജ്ഞേയാ ജ്യോതിര്ഗണവിചിന്തനേ ।। ൫൩.
കണ്ണ്, ശാസ്ത്രം, ജലം, എഴുത്ത്, ഗണിതം — ഈ അഞ്ചും ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ നിരീക്ഷണത്തിൽ ബുദ്ധിശാലികൾ അറിയേണ്ട പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.
കസ്മിന് ദേശേ മഹാപുണ്യമേതദാഖ്യാനമുത്തമമ്। വൃത്തം ബ്രഹ്മപുരോഗാണാം കസ്മിന് കാലേ മഹാദ്യുതേ। ഏതദാഖ്യാഹി നഃ സമ്യഗ് യഥാ വൃത്തം തപോധന ।। ൫൪.
ഏത് ദേശത്താണ് ഈ മഹാപുണ്യവും ഉത്തമവുമായ കഥ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് മഹാന്മാരും പങ്കെടുത്ത് നടന്നത്? ഏത് മഹത്തായ സമയത്താണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്? മഹാതപസ്സുകാരനായോ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
യഥാ ശ്രുതം മയാ പൂര്വം വായുനാ ജഗദായുനാ। കഥ്യമാനം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ സത്രേ വര്ഷസഹസ്രകേ ।। ൫൪.
ലോകത്തിന് ജീവശ്വാസമായ വായുവിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കായി ആയിരം വർഷം നീണ്ട യാഗത്തിൽ ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നതാണ്.
നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ। തദഹം കീര്ത്തയിഷ്യാമി ശ്രൃണുധ്വം ശംസിതവ്രതാഃ ।। ൫൪.
ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയുടെ കഴുത്തിന് നീലനിറം വന്നതിന്റെ കാര്യം ഞാൻ പറയാം; വ്രതനിഷ്ഠരായ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഉത്തരേ ശൈലരാജസ്യ സരാംസി സരിതോ ഹ്രദാഃ। പുണ്യോദ്യാനേഷു തീര്ഥേഷു ദേവതായതനേഷു ച। ഗിരിശ്രൃങ്ഗേഷു തുങ്ഗേഷു ഗഹ്വരോപവനേഷു ച ।। ൫൪.
പർവതരാജാവിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, പുണ്യമായ തോട്ടങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, ദേവതാലയങ്ങൾ, ഉയർന്ന പർവതശൃംഗങ്ങൾ, ആഴമുള്ള കാടുകൾ എന്നിവയുണ്ട്.
ദേവഭക്താ മഹാത്മാനോ മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ। സ്തുവന്തി ച മഹാദേവം യത്ര യഥാവിധി ।। ൫൪.
അവിടെ ദേവഭക്തരും മഹാത്മാക്കളുമായ മുനിമാർ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ മഹാദേവനെ യഥാവിധി സ്തുതിക്കുന്നു.
ഋഗ്യജുഃസാമവേദൈശ്ച നൃത്യഗീതാര്ച്ചനാദിഭിഃ। ഓങ്കാരേണ നമസ്കാരൈരര്ച്ചയന്തി സദാ ശിവമ് ।। ൫൪.
ഋഗ്, യജുര്, സാമവേദങ്ങള്, നൃത്തം, പാട്ട്, പൂജ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ, ഓം എന്ന പദം ഉച്ചരിച്ച്, നമസ്കാരം അര്പ്പിച്ച്, ശിവനെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രവൃത്തേ ജ്യോതിഷാം ചക്രേ മധ്യവ്യാപ്തേ ദിവാകരേ। ദേവതാ നിയതാത്മാനഃ സര്വേ തിഷ്ഠന്തി താം കഥാമ് । അഥ നിയമപ്രവൃത്താശ്ച പ്രാണശേഷവ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൪.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചക്രം ആരംഭിച്ചപ്പോഴും സൂര്യന് നടുവില് നില്ക്കുമ്പോഴും, എല്ലാ ദേവതകളും ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് ആ കഥയില് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരുന്നു. നിയന്ത്രണത്തില് കഴിയുന്നവര് ശ്വാസം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നമസ്തേ നീലകണ്ഠായ ഇത്യുവാച സദാഗതിഃ। തച്ഛുത്വാ ഭാവിതാത്മാനോ മുനയഃ ശംശിതവ്രതാഃ। വാലഖില്യേതി വിഖ്യാതാഃ പതങ്ഗസഹചാരിണഃ ।। ൫൪.
‘നമസ്കാരം നീലകണ്ഠന്’ എന്നുവെച്ച് സദാഗതി പറഞ്ഞു. അത് കേട്ടു, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയ, വ്രതത്തില് ഉറച്ചിരുന്ന, സൂര്യന്റെ കൂട്ടുകാരായി പ്രശസ്തരായ വാലഖില്യര് എന്ന മുനികള് പ്രതികരിച്ചു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി മുനീനാമൂര്ദ്ധ്വരേതസാമ്। തസ്മാത് പൃച്ഛന്തി വൈ വായും വായുപര്ണാമ്ബുഭോജനാഃ ।। ൫൪.
അശീതിയെട്ടായിരം ഉര്ദ്ധ്വരേതസായ്മാരായ മുനികള്, വായു, ഇല, വെള്ളം എന്നിവയേ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കുന്നവര്, അന്ന് വായുവിനോടു ചോദിച്ചു.
നീലകണ്ഠേതി യത് പ്രോക്തം ത്വയാ പവനസത്തമ। ഏതദ്ദുഹ്യം പവിത്രാണാം പുണ്യം പുണ്യകൃതാം വരാഃ ।। ൫൪.
നീലകണ്ഠനെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞത്, ഹേ ഉത്തമനായ വായു, വിശുദ്ധരില് രഹസ്യവും, പുണ്യന്മാരില് ഏറ്റവും പുണ്യവും ആണ്.
തദ്വയം ശ്രോതുമിച്ഛാമസ്ത്വത്പ്രസാദാത്പ്രഭഞ്ജന। നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ കാരണേനാമ്ബികാപതേഃ ।। ൫൪.
അതുകൊണ്ട്, പ്രഭഞ്ജന, അമ്പികയുടെ ഭര്ത്താവിന്റെ കംഠം നീലമാകാന് കാരണമെന്തെന്നു നിന്റെ കൃപയാല് ഞങ്ങള് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്രോതുമിച്ഛാ മഹേ സമ്യക് തവ വക്രാദ്വിശേഷതഃ। യാവദ്വാചഃ പ്രവര്ത്തന്തേ സാര്ഥാസ്താശ്ച ത്വയേരിതാഃ ।। ൫൪.
മഹാനേ, നിന്റെ വാക്കുകളില് നിന്നു ഞങ്ങള് ഇതു വിശദമായി കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിന്റെ വാക്കുകള് എത്രകാലം തുടരുമോ, അവയ്ക്കെല്ലാം അര്ത്ഥമുണ്ട്.
വര്ണസ്ഥാനഗതേ വായൌ വാഗ്വിധിഃ സംപ്രവര്തതേ। ജ്ഞാനം പൂര്വമഥോത്സാഹ സ്ത്വത്തോ വായോ പ്രവര്തതേ ।। ൫൪.൧൩ . ത്വയി നിഷ്പന്ദമാനേ തു ശേഷാ വര്ണപ്രവൃത്തയഃ। യത്ര വാചോ നിവര്തന്തേ ദേഹബന്ധാശ്ച ദുര്ലഭാഃ ।। ൫൪.
വായു ശബ്ദത്തിന്റെ യോജ്യമായ സ്ഥാനത്ത് നില്ക്കുമ്പോള് വാക്ക് ഉരുത്തിരിയുന്നു; ആദ്യം ജ്ഞാനം, പിന്നെ ഉത്സാഹം, ഇവയൊക്കെ വായുവില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വായു നീങ്ങാതിരിക്കുമ്പോള് മറ്റുള്ള ശബ്ദചലനങ്ങള് നിലയ്ക്കുന്നു; അവിടെ വാക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുന്നു, ശരീരബന്ധങ്ങള് നിലനിര്ത്താന് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
തത്രാപി തേഽസ്തി സദ്ഭാവഃ സര്വഗസ്ത്വം സദാനില। നാന്യഃ സര്വഗതോ ദേവസ്ത്വദൃതേശ़സ്തി സമീരണ ।। ൫൪.
അവിടെ പോലും നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാശ്വത വായുവേ; നിന്നെ കൂടാതെ മറ്റൊരു സര്വ്വവ്യാപിയായ ദേവന് ഇല്ല, സമീരണമേ.
ഏഷ വൈ ജീവലോകസ്തേ പ്രത്യക്ഷഃ സര്വതോഽനില। വേത്ഥ വാചസ്പതിം ദേവം മനോനായകമീസ്വരമ് ।। ൫൪.
നീ എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവന് ആയി പ്രത്യക്ഷമാണ്, എല്ലായിടത്തും നില്ക്കുന്നു; വാഗ്ദേവതയെയും മനസ്സിന്റെ അധിപതിയെയും നീ അറിയുന്നു.
ബ്രൂഹി തത്കണ്ഠദേശസ്യ കിം കൃതാ രൂപവിക്രിയാ। ശ്രുത്വാ വാക്യന്തതസ്തേഷാമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മാനാമ്। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ വായുര്ലോക നമസ്കൃതഃ ।। ൫൪.
കണ്ഠദേശത്ത് എന്ത് മാറ്റം സംഭവിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങള്ക്ക് പറയൂ. ആ ഏകാഗ്രചിത്തമുള്ള മുനികളുടെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, ലോകം ആരാധിക്കുന്ന മഹാതേജസ്സായ വായു ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പുരാ കൃതയുഗേ വിപ്രോ വേദനിര്ണയതത്പരഃ। വസിഷ്ഠോ നാമ ധര്മാത്മാ മാനസോ വൈ പ്രജാപതേഃ ।। ൫൪.
പണ്ടെ കൃതയുഗത്തില്, വേദങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കാന് സമര്പ്പിതനായ, ധര്മാത്മാവായ, പ്രജാപതിയുടെ മാനസപുത്രനായ വസിഷ്ഠന് എന്ന ബ്രാഹ്മണന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രപച്ഛ കാര്തികേയം വൈ മയൂരവരവാഹനമ്। മഹിഷാസുരനാരീണാം നയനാഞ്ജനതസ്കരമ് ।। ൫൪.
അവന് മയിലിനെ ഉത്തമവാഹനമാക്കിയ, മഹിഷാസുരസ്ത്രീകളുടെ കണ്ണിലെ കജല് അപഹരിക്കുന്ന കാര്ത്തികേയനോട് ചോദിച്ചു.
മഹാസേനം മഹാത്മാനം മേഘസ്തനിതനിഃസ്വനമ്। ഉമാമനഃപ്രഹര്ഷേണ ബാലകം ഛഝരൂപിണമ് ।। ൫൪.
മേഘഗംഭീരമായ ശബ്ദമുള്ള, ഉമയുടെ മനസ്സിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച ബാലസ്വരൂപിയും ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനും ആയ മഹാസേനനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
ക്രൌഞ്ചജീവിതഹര്ത്താരം പാര്വതീഹൃദി നന്ദനമ്। വസിഷ്ഠഃ പൃച്ഛതേ ഭക്ത്യാ കാര്തികേയം മഹാബലമ് ।। ൫൪.
ക്രൗഞ്ചനെ സംഹരിച്ചവനും, പാര്വതിയുടെ ഹൃദയത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനും ആയ മഹാബലശാലിയായ കാര്ത്തികേയനോട് വസിഷ്ഠന് ഭക്തിയോടെ ചോദിച്ചു.
നമസ്തേ ഹരനന്ദായ ഉമാഗര്ഭ നമോ ഽസ്തു തേ। നമസ്തേ അഗ്നിഗര്ഭായ ഗങ്ഗാഗര്ഭ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
ഹരന്റെ ആനന്ദമായവനേ, ഉമയുടെ ഗര്ഭത്തില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം. അഗ്നിയില് ജനിച്ചവനേ, ഗംഗയില് ജനിച്ചവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശരഗര്ഭായ നമസ്തേ കൃത്തികാസുത। നമോ ദ്വാദശനേത്രായ ഷണ്മുഖായ നമോഽസ്തു തേ ।। ൫൪.
അമ്പില് ജനിച്ചവനേ, കൃത്തികകളുടെ പുത്രനേ, നമസ്കാരം. പന്ത്രണ്ടു കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ആറു മുഖങ്ങളുള്ളവനേ, നമസ്കാരം.
നമസ്തേ ശക്തിഹസ്തായ ദിവ്യഘണ്ടാപതാകിനേ। ഏവം സ്തുത്വാ മഹാസേനം പപ്രച്ഛ ശിഖിവാഹനമ് ।। ൫൪.
ശക്തി കൈവശമുള്ളവനേ, ദിവ്യഘണ്ടയും പതാകയും ഉള്ളവനേ, നമസ്കാരം. ഇങ്ങനെ മഹാസേനനെ സ്തുതിച്ച്, മയിലിനെ വാഹനമാക്കിയവനോട് അവന് ചോദിച്ചു.
യദേതദ്ദൃശ്യതേ വര്ണം ശുഭം ശുഭ്രാഞ്ജനപ്രഭമ്। തത്കിമര്ഥം സമുത്പന്നം കണ്ഠേ കുന്ദേന്ദുസംപ്രഭേ ।। ൫൪.
ശുദ്ധമായ അഞ്ജനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഈ മനോഹരമായ നിറം, കുന്ദപൂവും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള കാന്തിയുള്ള കഴുത്തിൽ എന്തിനാണ് ഉണ്ടായത് എന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഏതദാപ്തായ ഭക്തായ ദാന്തായ ബ്രൂഹി പൃച്ഛതേ। കഥാം മങ്ഗലസംയുക്താം പവിത്രാം പാപനാശിനീമ് । മത്പ്രിയാര്ഥം മഹാഭാഗ വക്തുമര്ഹസ്യശേഷതഃ ।। ൫൪.
ഇതിനെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിശ്വാസവും ശാന്തതയും ഉള്ള ഈ ഭക്തനോട്, എന്റെ പ്രിയത്തിനായി, ഭാഗ്യശാലിയായവനേ, പുണ്യവും പാപനാശിനിയുമായ ഈ ശുഭകഥ മുഴുവൻ നീ പറയണം.
ശ്രുത്വാ വാക്യം തതസ്തസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാഃ സുരാരിബലസൂദനഃ ।। ൫൪.
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദേവശത്രുക്കളുടെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുന്ന മഹാശക്തിയുള്ളവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശ്രൃണുഷ്വ വദതാം ശ്രേഷ്ഠ കഥ്യമാനം വചോ മമ। ഉമോത്സങ്ഗനിവിഷ്ടേന മയാ പൂര്വം യഥാശ്രുതമ് ।। ൫൪.
വാക്കുകളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഉമയുടെ മടിയിൽ ഇരുന്ന് മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ ഇപ്പോൾ പറയുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.