സര്വഗ്രഹാണാമേതേഷാമാദിരാദിത്യ ഉച്യതേ। താരാഗ്രഹാണാം ശുക്രസ്തു കേതൂനാഞ്ചൈവ ധൂമവാന് ।। ൫൩.
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമിടയിൽ ആദ്യം പറയപ്പെടുന്നത് സൂര്യനാണ്. നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ശുക്രനും, ധൂമവാനായ കെതുവാണ് ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
ധ്രുവഃ കാലോ ഗ്രഹാണാം തു വിഭക്താനാം ചതുര്ദിശമ് । നക്ഷത്രാണാം ശ്രവിഷ്ഠാ സ്യാദയനാനാം തഥോത്തരമ് ।। ൫൩.
നാലു ദിശകളിലായി പിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് കാലചിഹ്നമായി ധ്രുവതാരമാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ശ്രവിഷ്ഠയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്, അയനങ്ങളിൽ ഉത്തരായനമാണ് മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
വര്ഷാണാഞ്ചാപി പഞ്ചാനാമാദ്യഃ സംവത്സരഃ സ്മൃതഃ। ഋതൂനാം ശിശിരഞ്ചാപി മാസാനാം മാഘ ഏവ ച ।। ൫൩.
അഞ്ചു വർഷങ്ങളിൽ ആദ്യം സംവത്സരമാണ്. ঋതുക്കളിൽ ശിശിരം, മാസങ്ങളിൽ മാഘം ഇവയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ.
പക്ഷാണാം ശുക്ലപക്ഷസ്തു തിഥീനാം പ്രതിപത്തഥാ। അഹോരാത്രവിഭാഗാനാമഹശ്ചാപി പ്രകീര്തിതമ് ।। ൫൩.
പക്ഷങ്ങളിൽ ശുക്ലപക്ഷം, തിഥികളിൽ പ്രതിപത്, അഹോരാത്ര വിഭാഗങ്ങളിൽ പകൽ ഇവയാണ് മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
മുഹൂര്ത്താനാം തഥൈവാദിര്മുഹൂര്ത്തോ രുദ്രദൈവതഃ। അക്ഷ്ണോശ്ചാപി നിമേഷാദിഃ കാലഃ കാലവിദോ മതഃ ।। ൫൩.
മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ ആദ്യം രുദ്രമുഹൂർത്തമാണ്. കണ്ണിന്റെ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിമിഷം തന്നെ സമയത്തിന്റെ ആരംഭം എന്ന് സമയജ്ഞർ പറയുന്നു.
ശ്രവണാന്തം ശ്രവിഷ്ഠാദിയുഗം സ്യാത് പഞ്ചവാര്ഷികമ്। ഭാനോര്ഗതിവിശേഷേണ ചക്രവത് പരിവര്ത്തതേ ।। ൫൩.
ശ്രവിഷ്ഠയിൽ തുടങ്ങിയും ശ്രവണത്തിൽ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാലഘട്ടം അഞ്ചുവർഷചക്രമാണ്. സൂര്യന്റെ പ്രത്യേകമായ ചലനത്താൽ ഇത് ചക്രംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ദിവാകരഃ സ്മൃതസ്തസ്മാത്കാലസ്തം വിദ്ധി ചേശ്വരമ്। ചതുര്വനിധാനാം ഭൂതാനാം പ്രവര്ത്തകനിവര്ത്തകഃ ।। ൫൩.
അതുകൊണ്ട് സൂര്യനെ തന്നെ കാലം എന്ന് ഓർമ്മിക്കുന്നു. സകല ജീവജാലങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിനും അവസാനത്തിനും കാരണമാകുന്ന ഈശ്വരനായി അവനെ അറിയണം.
ഇത്യേഷ ജ്യോതിഷാമേവ സന്നിവേശോഽര്ഥനിശ്ചയാത്। ലോകസംവ്യവഹാരാര്ഥമീശ്വരേണ വിനിര്മിതഃ ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയും അർത്ഥനിശ്ചയത്തിനും ഈ ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ ക്രമീകരണം ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉത്പന്നഃ ശ്രവണേനാസൌ സംക്ഷിപ്തശ്ച ധ്രുവേ തഥാ। സര്വതോഽന്തേഷു വിസ്തീര്ണോ വൃക്ഷാകാര ഇതി സ്ഥിതിഃ ।। ൫൩.
ഇത് ശ്രവണത്തിൽ ആരംഭിച്ച് ധ്രുവത്തിൽ ചുരുങ്ങുകയും, എല്ലാ അറ്റങ്ങളിലും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ രൂപം ഒരു വൃക്ഷംപോലെയാണ്.
ബുദ്ധിപൂര്വമ്ഭഗവതാ കല്പാദൌ സംപ്രകീര്തിതഃ। സാശ്രയഃ സോഽഭിമാനീ ച സര്വസ്യ ജ്യോതിരാത്മകഃ। വിശ്വരൂപഃ പ്രധാനസ്യ പരിണാമോഽയമദ്ഭുതഃ ।। ൫൩.
കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഭഗവാൻ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ഇതിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിന് ഒരു ആധാരമുണ്ട്, സ്വാഭിമാനവും ഉണ്ട്, സകല ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ ആകൃതിയാണ്, പ്രധാനത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ പരിവർത്തനമാണ്.
നൈവ ശക്യം പ്രസംഖ്യാതും യാഥാതഥ്യേന കേനചിത്। ഗതാഗതം മനുഷ്യേഷു ജ്യോതിഷാം മാംസചക്ഷുഷാ ।। ൫൩.
ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ വരവും പോകലും മനുഷ്യർക്ക് കൃത്യമായി എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല; മാംസചക്ഷുസ്സിനാൽ അതിനെ കാണാനാവില്ല.
ആഗമാദനുമാനാച്ച പ്രത്യക്ഷാദുപപത്തിതഃ। പരീക്ഷ്യ നിപുണം ഭക്ത്യാ ശ്രദ്ധാതവ്യം വിപശ്ചിതാ ।। ൫൩.
ആഗമം, അനുമാനം, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം, യുക്തി എന്നിവയിലൂടെ ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിച്ച് ഭക്തിയോടെ വിശ്വസിക്കണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ചക്ഷുഃ ശാസ്ത്രം ജലം ലേഖ്യം ഗണിതം ബുദ്ധിസത്തമാഃ। പഞ്ചൈതേ ഹേതവോ ജ്ഞേയാ ജ്യോതിര്ഗണവിചിന്തനേ ।। ൫൩.
കണ്ണ്, ശാസ്ത്രം, ജലം, എഴുത്ത്, ഗണിതം — ഈ അഞ്ചും ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ നിരീക്ഷണത്തിൽ ബുദ്ധിശാലികൾ അറിയേണ്ട പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.
കസ്മിന് ദേശേ മഹാപുണ്യമേതദാഖ്യാനമുത്തമമ്। വൃത്തം ബ്രഹ്മപുരോഗാണാം കസ്മിന് കാലേ മഹാദ്യുതേ। ഏതദാഖ്യാഹി നഃ സമ്യഗ് യഥാ വൃത്തം തപോധന ।। ൫൪.
ഏത് ദേശത്താണ് ഈ മഹാപുണ്യവും ഉത്തമവുമായ കഥ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് മഹാന്മാരും പങ്കെടുത്ത് നടന്നത്? ഏത് മഹത്തായ സമയത്താണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്? മഹാതപസ്സുകാരനായോ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
യഥാ ശ്രുതം മയാ പൂര്വം വായുനാ ജഗദായുനാ। കഥ്യമാനം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ സത്രേ വര്ഷസഹസ്രകേ ।। ൫൪.
ലോകത്തിന് ജീവശ്വാസമായ വായുവിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കായി ആയിരം വർഷം നീണ്ട യാഗത്തിൽ ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നതാണ്.
നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ। തദഹം കീര്ത്തയിഷ്യാമി ശ്രൃണുധ്വം ശംസിതവ്രതാഃ ।। ൫൪.
ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയുടെ കഴുത്തിന് നീലനിറം വന്നതിന്റെ കാര്യം ഞാൻ പറയാം; വ്രതനിഷ്ഠരായ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഉത്തരേ ശൈലരാജസ്യ സരാംസി സരിതോ ഹ്രദാഃ। പുണ്യോദ്യാനേഷു തീര്ഥേഷു ദേവതായതനേഷു ച। ഗിരിശ്രൃങ്ഗേഷു തുങ്ഗേഷു ഗഹ്വരോപവനേഷു ച ।। ൫൪.
പർവതരാജാവിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, പുണ്യമായ തോട്ടങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, ദേവതാലയങ്ങൾ, ഉയർന്ന പർവതശൃംഗങ്ങൾ, ആഴമുള്ള കാടുകൾ എന്നിവയുണ്ട്.
ദേവഭക്താ മഹാത്മാനോ മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ। സ്തുവന്തി ച മഹാദേവം യത്ര യഥാവിധി ।। ൫൪.
അവിടെ ദേവഭക്തരും മഹാത്മാക്കളുമായ മുനിമാർ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ മഹാദേവനെ യഥാവിധി സ്തുതിക്കുന്നു.
ഋഗ്യജുഃസാമവേദൈശ്ച നൃത്യഗീതാര്ച്ചനാദിഭിഃ। ഓങ്കാരേണ നമസ്കാരൈരര്ച്ചയന്തി സദാ ശിവമ് ।। ൫൪.
ഋഗ്, യജുര്, സാമവേദങ്ങള്, നൃത്തം, പാട്ട്, പൂജ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ, ഓം എന്ന പദം ഉച്ചരിച്ച്, നമസ്കാരം അര്പ്പിച്ച്, ശിവനെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രവൃത്തേ ജ്യോതിഷാം ചക്രേ മധ്യവ്യാപ്തേ ദിവാകരേ। ദേവതാ നിയതാത്മാനഃ സര്വേ തിഷ്ഠന്തി താം കഥാമ് । അഥ നിയമപ്രവൃത്താശ്ച പ്രാണശേഷവ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൪.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചക്രം ആരംഭിച്ചപ്പോഴും സൂര്യന് നടുവില് നില്ക്കുമ്പോഴും, എല്ലാ ദേവതകളും ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് ആ കഥയില് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരുന്നു. നിയന്ത്രണത്തില് കഴിയുന്നവര് ശ്വാസം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നമസ്തേ നീലകണ്ഠായ ഇത്യുവാച സദാഗതിഃ। തച്ഛുത്വാ ഭാവിതാത്മാനോ മുനയഃ ശംശിതവ്രതാഃ। വാലഖില്യേതി വിഖ്യാതാഃ പതങ്ഗസഹചാരിണഃ ।। ൫൪.
‘നമസ്കാരം നീലകണ്ഠന്’ എന്നുവെച്ച് സദാഗതി പറഞ്ഞു. അത് കേട്ടു, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയ, വ്രതത്തില് ഉറച്ചിരുന്ന, സൂര്യന്റെ കൂട്ടുകാരായി പ്രശസ്തരായ വാലഖില്യര് എന്ന മുനികള് പ്രതികരിച്ചു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി മുനീനാമൂര്ദ്ധ്വരേതസാമ്। തസ്മാത് പൃച്ഛന്തി വൈ വായും വായുപര്ണാമ്ബുഭോജനാഃ ।। ൫൪.
അശീതിയെട്ടായിരം ഉര്ദ്ധ്വരേതസായ്മാരായ മുനികള്, വായു, ഇല, വെള്ളം എന്നിവയേ ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കുന്നവര്, അന്ന് വായുവിനോടു ചോദിച്ചു.
നീലകണ്ഠേതി യത് പ്രോക്തം ത്വയാ പവനസത്തമ। ഏതദ്ദുഹ്യം പവിത്രാണാം പുണ്യം പുണ്യകൃതാം വരാഃ ।। ൫൪.
നീലകണ്ഠനെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞത്, ഹേ ഉത്തമനായ വായു, വിശുദ്ധരില് രഹസ്യവും, പുണ്യന്മാരില് ഏറ്റവും പുണ്യവും ആണ്.
തദ്വയം ശ്രോതുമിച്ഛാമസ്ത്വത്പ്രസാദാത്പ്രഭഞ്ജന। നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ കാരണേനാമ്ബികാപതേഃ ।। ൫൪.
അതുകൊണ്ട്, പ്രഭഞ്ജന, അമ്പികയുടെ ഭര്ത്താവിന്റെ കംഠം നീലമാകാന് കാരണമെന്തെന്നു നിന്റെ കൃപയാല് ഞങ്ങള് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശ്രോതുമിച്ഛാ മഹേ സമ്യക് തവ വക്രാദ്വിശേഷതഃ। യാവദ്വാചഃ പ്രവര്ത്തന്തേ സാര്ഥാസ്താശ്ച ത്വയേരിതാഃ ।। ൫൪.
മഹാനേ, നിന്റെ വാക്കുകളില് നിന്നു ഞങ്ങള് ഇതു വിശദമായി കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിന്റെ വാക്കുകള് എത്രകാലം തുടരുമോ, അവയ്ക്കെല്ലാം അര്ത്ഥമുണ്ട്.
വര്ണസ്ഥാനഗതേ വായൌ വാഗ്വിധിഃ സംപ്രവര്തതേ। ജ്ഞാനം പൂര്വമഥോത്സാഹ സ്ത്വത്തോ വായോ പ്രവര്തതേ ।। ൫൪.൧൩ . ത്വയി നിഷ്പന്ദമാനേ തു ശേഷാ വര്ണപ്രവൃത്തയഃ। യത്ര വാചോ നിവര്തന്തേ ദേഹബന്ധാശ്ച ദുര്ലഭാഃ ।। ൫൪.
വായു ശബ്ദത്തിന്റെ യോജ്യമായ സ്ഥാനത്ത് നില്ക്കുമ്പോള് വാക്ക് ഉരുത്തിരിയുന്നു; ആദ്യം ജ്ഞാനം, പിന്നെ ഉത്സാഹം, ഇവയൊക്കെ വായുവില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. വായു നീങ്ങാതിരിക്കുമ്പോള് മറ്റുള്ള ശബ്ദചലനങ്ങള് നിലയ്ക്കുന്നു; അവിടെ വാക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുന്നു, ശരീരബന്ധങ്ങള് നിലനിര്ത്താന് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
തത്രാപി തേഽസ്തി സദ്ഭാവഃ സര്വഗസ്ത്വം സദാനില। നാന്യഃ സര്വഗതോ ദേവസ്ത്വദൃതേശ़സ്തി സമീരണ ।। ൫൪.
അവിടെ പോലും നിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശാശ്വത വായുവേ; നിന്നെ കൂടാതെ മറ്റൊരു സര്വ്വവ്യാപിയായ ദേവന് ഇല്ല, സമീരണമേ.
ഏഷ വൈ ജീവലോകസ്തേ പ്രത്യക്ഷഃ സര്വതോഽനില। വേത്ഥ വാചസ്പതിം ദേവം മനോനായകമീസ്വരമ് ।। ൫൪.
നീ എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവന് ആയി പ്രത്യക്ഷമാണ്, എല്ലായിടത്തും നില്ക്കുന്നു; വാഗ്ദേവതയെയും മനസ്സിന്റെ അധിപതിയെയും നീ അറിയുന്നു.
ബ്രൂഹി തത്കണ്ഠദേശസ്യ കിം കൃതാ രൂപവിക്രിയാ। ശ്രുത്വാ വാക്യന്തതസ്തേഷാമൃഷീണാം ഭാവിതാത്മാനാമ്। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ വായുര്ലോക നമസ്കൃതഃ ।। ൫൪.
കണ്ഠദേശത്ത് എന്ത് മാറ്റം സംഭവിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങള്ക്ക് പറയൂ. ആ ഏകാഗ്രചിത്തമുള്ള മുനികളുടെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം, ലോകം ആരാധിക്കുന്ന മഹാതേജസ്സായ വായു ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പുരാ കൃതയുഗേ വിപ്രോ വേദനിര്ണയതത്പരഃ। വസിഷ്ഠോ നാമ ധര്മാത്മാ മാനസോ വൈ പ്രജാപതേഃ ।। ൫൪.
പണ്ടെ കൃതയുഗത്തില്, വേദങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കാന് സമര്പ്പിതനായ, ധര്മാത്മാവായ, പ്രജാപതിയുടെ മാനസപുത്രനായ വസിഷ്ഠന് എന്ന ബ്രാഹ്മണന് ഉണ്ടായിരുന്നു.