പരസ്പരസ്ഥിതാഃ ഹ്യേതേ യുജ്യന്തേ ച പരസ്പരമ്। അസങ്കരേണ വിജ്ഞേയസ്തേഷാം യോഗസ്തു വൈ ബുധൈഃ ।। ൫൩.
ഇവ പരസ്പരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, പരസ്പരം ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അവയുടെ സംയോജനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ ജ്ഞാനികൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.
ഇത്യേഷ സന്നിവേശോ വഃ പൃഥിവ്യാം ജ്യൌതിഷസ്യ ച। ദ്വീപാനാമുദ്നധീനാം ച പര്വതാനാം തഥൈവ ച ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെ ഭൂമിയുടെും ജ്യോതിശ്ചക്രത്തിന്റെയും, ദ്വീപുകളുടെ, സമുദ്രങ്ങളുടെ, പർവതങ്ങളുടെ ക്രമീകരണമാണ് നിങ്ങള്ക്ക് വിശദീകരിച്ചത്.
വര്ഷാണാം ച നദീനാഞ്ച യേഷു തേഷു വസന്തി വൈ। ഏതേ ചൈവ ഗ്രഹാഃ പൂര്വം നക്ഷത്രേഷു സമുത്ഥിതാഃ ।। ൫൩.
ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ദേശങ്ങളിലും നദികളിലും തുടങ്ങിയവയിലും ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ ആദ്യം നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.
വിവസ്വാനദിതേഃ പുത്രഃ സൂര്യോ വൈ ചാക്ഷുഷേഽന്തരേ। വിശാഖാസു സമുത്പന്നോ ഗ്രഹാണാം പ്രഥമോ ഗ്രഹഃ ।। ൫൩.
അദിതിയുടെ പുത്രനായ സൂര്യൻ ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ വിശാഖയിൽ ജനിച്ച് ഗ്രഹങ്ങളിൽ ആദ്യനായവനായി.
ത്വിഷിമാന് ധര്മ്മപുത്രസ്തു സോമോ വിശ്വാവസുസ്തഥാ। ശീതരശ്മിഃ സമുത്പന്നഃ കൃത്തികാസു നിശാകരഃ ।। ൫൩.
ധർമ്മപുത്രനായ തേജസ്സുള്ള സോമൻ, വിശ്വാവസു എന്നറിയപ്പെടുന്ന, തണുത്ത കിരണങ്ങളുള്ള രാത്രിയുടെ സ്രഷ്ടാവ്, കൃതികയിൽ ജനിച്ചു.
ഷോഡശാര്ചിര്ഭൃഗോഃ പുത്രഃ ശുക്രഃ സൂര്യാദനന്തരമ്। താരാഗ്രഹാണാം പ്രവരസ്തിഷ്യക്ഷേത്രേ സമുത്ഥിതഃ ।। ൫൩.
പതിനാറ് കിരണങ്ങളുള്ള ഭൃഗുപുത്രനായ ശുക്രൻ സൂര്യന്റെ ശേഷം തിഷ്യയിൽ ഉദിച്ചു, നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളിൽ പ്രധാനനായവൻ.
ഗ്രഹശ്ചാങ്ഗിരസഃ പുത്രോ ദ്വാദശാര്ച്ചിര്ബൃഹസ്പതിഃ। ഫാല്ഗുനീഷു സമുത്പന്നഃ സര്വാസു ച ജഗദ്ഗുരുഃ ।। ൫൩.
അംഗിരസിന്റെ പുത്രനായ പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളുള്ള ബൃഹസ്പതി ഫാൽഗുനിയിൽ ജനിച്ചു, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവാണ്.
നവാര്ചിര്ലോഹിതാങ്ഗസ്തു പ്രജാപതിസുതോ ഗ്രഹഃ । ആഷാഢാസ്വിഹ പൂര്വാസു സമുത്പന്ന ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൫൩.
ഒമ്പത് കിരണങ്ങളുള്ള ചുവന്ന ശരീരമുള്ള പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ഗ്രഹൻ, പൂർവാശാഢയിൽ ജനിച്ചതായി ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
രേവതീഷ്വേവ സപ്താര്ചി സ്തഥാ സൌരശനൈശ്ചരഃ। രോഹിണീഷു സമുത്പന്നൌ ഗ്രഹൌ ചന്ദ്രാര്കമര്ദ്ദനൌ ।। ൫൩.
രേവതിയിൽ ഏഴ് കിരണങ്ങളുള്ള ശനിദേവനും, രോഹിണിയിൽ ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും ബാധിക്കുന്ന രണ്ട് ഗ്രഹങ്ങളും ജനിച്ചു.
ഏതേ താരാഗ്രഹാശ്ചൈവ ബോദ്ധവ്യാ ഭാര്ഗവാദയ। ജന്മനക്ഷത്രപീഡാസു യാന്തി വൈഗുണ്യതാം യതഃ। സ്പൃശന്തേ തേന ദോഷേണ തതസ്താ ഗ്രഹഭക്തിഷു ।। ൫൩.
ഭാർഗവൻമുതൽ തുടങ്ങിയ ഈ നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കണം; ജന്മനക്ഷത്രം ദോഷം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ ഇവ ദുഷ്പ്രഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു, ആ ദോഷം മൂലം ഗ്രഹഫലങ്ങളിലും ബാധയുണ്ടാകും.
സര്വഗ്രഹാണാമേതേഷാമാദിരാദിത്യ ഉച്യതേ। താരാഗ്രഹാണാം ശുക്രസ്തു കേതൂനാഞ്ചൈവ ധൂമവാന് ।। ൫൩.
എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളിലുമിടയിൽ ആദ്യം പറയപ്പെടുന്നത് സൂര്യനാണ്. നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ശുക്രനും, ധൂമവാനായ കെതുവാണ് ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
ധ്രുവഃ കാലോ ഗ്രഹാണാം തു വിഭക്താനാം ചതുര്ദിശമ് । നക്ഷത്രാണാം ശ്രവിഷ്ഠാ സ്യാദയനാനാം തഥോത്തരമ് ।। ൫൩.
നാലു ദിശകളിലായി പിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് കാലചിഹ്നമായി ധ്രുവതാരമാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ശ്രവിഷ്ഠയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്, അയനങ്ങളിൽ ഉത്തരായനമാണ് മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
വര്ഷാണാഞ്ചാപി പഞ്ചാനാമാദ്യഃ സംവത്സരഃ സ്മൃതഃ। ഋതൂനാം ശിശിരഞ്ചാപി മാസാനാം മാഘ ഏവ ച ।। ൫൩.
അഞ്ചു വർഷങ്ങളിൽ ആദ്യം സംവത്സരമാണ്. ঋതുക്കളിൽ ശിശിരം, മാസങ്ങളിൽ മാഘം ഇവയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ.
പക്ഷാണാം ശുക്ലപക്ഷസ്തു തിഥീനാം പ്രതിപത്തഥാ। അഹോരാത്രവിഭാഗാനാമഹശ്ചാപി പ്രകീര്തിതമ് ।। ൫൩.
പക്ഷങ്ങളിൽ ശുക്ലപക്ഷം, തിഥികളിൽ പ്രതിപത്, അഹോരാത്ര വിഭാഗങ്ങളിൽ പകൽ ഇവയാണ് മുൻപന്തിയിലുള്ളത്.
മുഹൂര്ത്താനാം തഥൈവാദിര്മുഹൂര്ത്തോ രുദ്രദൈവതഃ। അക്ഷ്ണോശ്ചാപി നിമേഷാദിഃ കാലഃ കാലവിദോ മതഃ ।। ൫൩.
മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ ആദ്യം രുദ്രമുഹൂർത്തമാണ്. കണ്ണിന്റെ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിമിഷം തന്നെ സമയത്തിന്റെ ആരംഭം എന്ന് സമയജ്ഞർ പറയുന്നു.
ശ്രവണാന്തം ശ്രവിഷ്ഠാദിയുഗം സ്യാത് പഞ്ചവാര്ഷികമ്। ഭാനോര്ഗതിവിശേഷേണ ചക്രവത് പരിവര്ത്തതേ ।। ൫൩.
ശ്രവിഷ്ഠയിൽ തുടങ്ങിയും ശ്രവണത്തിൽ അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാലഘട്ടം അഞ്ചുവർഷചക്രമാണ്. സൂര്യന്റെ പ്രത്യേകമായ ചലനത്താൽ ഇത് ചക്രംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ദിവാകരഃ സ്മൃതസ്തസ്മാത്കാലസ്തം വിദ്ധി ചേശ്വരമ്। ചതുര്വനിധാനാം ഭൂതാനാം പ്രവര്ത്തകനിവര്ത്തകഃ ।। ൫൩.
അതുകൊണ്ട് സൂര്യനെ തന്നെ കാലം എന്ന് ഓർമ്മിക്കുന്നു. സകല ജീവജാലങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തിനും അവസാനത്തിനും കാരണമാകുന്ന ഈശ്വരനായി അവനെ അറിയണം.
ഇത്യേഷ ജ്യോതിഷാമേവ സന്നിവേശോഽര്ഥനിശ്ചയാത്। ലോകസംവ്യവഹാരാര്ഥമീശ്വരേണ വിനിര്മിതഃ ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയും അർത്ഥനിശ്ചയത്തിനും ഈ ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ ക്രമീകരണം ഈശ്വരൻ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഉത്പന്നഃ ശ്രവണേനാസൌ സംക്ഷിപ്തശ്ച ധ്രുവേ തഥാ। സര്വതോഽന്തേഷു വിസ്തീര്ണോ വൃക്ഷാകാര ഇതി സ്ഥിതിഃ ।। ൫൩.
ഇത് ശ്രവണത്തിൽ ആരംഭിച്ച് ധ്രുവത്തിൽ ചുരുങ്ങുകയും, എല്ലാ അറ്റങ്ങളിലും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ രൂപം ഒരു വൃക്ഷംപോലെയാണ്.
ബുദ്ധിപൂര്വമ്ഭഗവതാ കല്പാദൌ സംപ്രകീര്തിതഃ। സാശ്രയഃ സോഽഭിമാനീ ച സര്വസ്യ ജ്യോതിരാത്മകഃ। വിശ്വരൂപഃ പ്രധാനസ്യ പരിണാമോഽയമദ്ഭുതഃ ।। ൫൩.
കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ഭഗവാൻ ബുദ്ധിപൂർവ്വം ഇതിനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിന് ഒരു ആധാരമുണ്ട്, സ്വാഭിമാനവും ഉണ്ട്, സകല ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ ആകൃതിയാണ്, പ്രധാനത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ പരിവർത്തനമാണ്.
നൈവ ശക്യം പ്രസംഖ്യാതും യാഥാതഥ്യേന കേനചിത്। ഗതാഗതം മനുഷ്യേഷു ജ്യോതിഷാം മാംസചക്ഷുഷാ ।। ൫൩.
ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ വരവും പോകലും മനുഷ്യർക്ക് കൃത്യമായി എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല; മാംസചക്ഷുസ്സിനാൽ അതിനെ കാണാനാവില്ല.
ആഗമാദനുമാനാച്ച പ്രത്യക്ഷാദുപപത്തിതഃ। പരീക്ഷ്യ നിപുണം ഭക്ത്യാ ശ്രദ്ധാതവ്യം വിപശ്ചിതാ ।। ൫൩.
ആഗമം, അനുമാനം, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം, യുക്തി എന്നിവയിലൂടെ ശ്രദ്ധയോടെ പരിശോധിച്ച് ഭക്തിയോടെ വിശ്വസിക്കണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ചക്ഷുഃ ശാസ്ത്രം ജലം ലേഖ്യം ഗണിതം ബുദ്ധിസത്തമാഃ। പഞ്ചൈതേ ഹേതവോ ജ്ഞേയാ ജ്യോതിര്ഗണവിചിന്തനേ ।। ൫൩.
കണ്ണ്, ശാസ്ത്രം, ജലം, എഴുത്ത്, ഗണിതം — ഈ അഞ്ചും ദിവ്യവസ്തുക്കളുടെ നിരീക്ഷണത്തിൽ ബുദ്ധിശാലികൾ അറിയേണ്ട പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.
കസ്മിന് ദേശേ മഹാപുണ്യമേതദാഖ്യാനമുത്തമമ്। വൃത്തം ബ്രഹ്മപുരോഗാണാം കസ്മിന് കാലേ മഹാദ്യുതേ। ഏതദാഖ്യാഹി നഃ സമ്യഗ് യഥാ വൃത്തം തപോധന ।। ൫൪.
ഏത് ദേശത്താണ് ഈ മഹാപുണ്യവും ഉത്തമവുമായ കഥ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് മഹാന്മാരും പങ്കെടുത്ത് നടന്നത്? ഏത് മഹത്തായ സമയത്താണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്? മഹാതപസ്സുകാരനായോ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
യഥാ ശ്രുതം മയാ പൂര്വം വായുനാ ജഗദായുനാ। കഥ്യമാനം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ സത്രേ വര്ഷസഹസ്രകേ ।। ൫൪.
ലോകത്തിന് ജീവശ്വാസമായ വായുവിൽ നിന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാർക്കായി ആയിരം വർഷം നീണ്ട യാഗത്തിൽ ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നതാണ്.
നീലതാ യേന കണ്ഠസ്യ ദേവദേവസ്യ ശൂലിനഃ। തദഹം കീര്ത്തയിഷ്യാമി ശ്രൃണുധ്വം ശംസിതവ്രതാഃ ।। ൫൪.
ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയുടെ കഴുത്തിന് നീലനിറം വന്നതിന്റെ കാര്യം ഞാൻ പറയാം; വ്രതനിഷ്ഠരായ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
ഉത്തരേ ശൈലരാജസ്യ സരാംസി സരിതോ ഹ്രദാഃ। പുണ്യോദ്യാനേഷു തീര്ഥേഷു ദേവതായതനേഷു ച। ഗിരിശ്രൃങ്ഗേഷു തുങ്ഗേഷു ഗഹ്വരോപവനേഷു ച ।। ൫൪.
പർവതരാജാവിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് തടാകങ്ങൾ, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, പുണ്യമായ തോട്ടങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ, ദേവതാലയങ്ങൾ, ഉയർന്ന പർവതശൃംഗങ്ങൾ, ആഴമുള്ള കാടുകൾ എന്നിവയുണ്ട്.
ദേവഭക്താ മഹാത്മാനോ മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ। സ്തുവന്തി ച മഹാദേവം യത്ര യഥാവിധി ।। ൫൪.
അവിടെ ദേവഭക്തരും മഹാത്മാക്കളുമായ മുനിമാർ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ മഹാദേവനെ യഥാവിധി സ്തുതിക്കുന്നു.
ഋഗ്യജുഃസാമവേദൈശ്ച നൃത്യഗീതാര്ച്ചനാദിഭിഃ। ഓങ്കാരേണ നമസ്കാരൈരര്ച്ചയന്തി സദാ ശിവമ് ।। ൫൪.
ഋഗ്, യജുര്, സാമവേദങ്ങള്, നൃത്തം, പാട്ട്, പൂജ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ, ഓം എന്ന പദം ഉച്ചരിച്ച്, നമസ്കാരം അര്പ്പിച്ച്, ശിവനെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രവൃത്തേ ജ്യോതിഷാം ചക്രേ മധ്യവ്യാപ്തേ ദിവാകരേ। ദേവതാ നിയതാത്മാനഃ സര്വേ തിഷ്ഠന്തി താം കഥാമ് । അഥ നിയമപ്രവൃത്താശ്ച പ്രാണശേഷവ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൪.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചക്രം ആരംഭിച്ചപ്പോഴും സൂര്യന് നടുവില് നില്ക്കുമ്പോഴും, എല്ലാ ദേവതകളും ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് ആ കഥയില് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരുന്നു. നിയന്ത്രണത്തില് കഴിയുന്നവര് ശ്വാസം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.