വായുപുരാണമ്

പുഷ്പദന്തോ ബൃഹത്സാമാ ഷഡ്ദന്തോ ദന്ത പുഷ്പവാന്। താമ്രവര്ണശ്ച തത്പുത്രഃ സഹചാരിവിഷാണിതഃ ॥ ൮.

പുഷ്പദന്തൻ, ബൃഹത്സാമൻ, ആറു ദന്തങ്ങളുള്ളവൻ, ദന്തപുഷ്പവാൻ, താമ്രവർണ്ണൻ — അവന്റെ പുത്രൻ, കൂട്ടുകാരോടും മനോഹരമായ ദന്തങ്ങളോടും കൂടിയവൻ.

അന്വയേ ചാസ്യ ജായന്തേ ലമ്ബോഷ്ഠാശ്ചാരുദര്ശിനഃ। ശ്യാമാഃ സുദര്ശനാശ്ചണ്ഡാ നാനാപീഡായതാനനാഃ ॥ ൮.

അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നവർക്ക് കട്ടിയുള്ള അധരവും മനോഹരമായ മുഖവും ഉണ്ട്; അവർ കറുത്ത നിറമുള്ളവരും സുന്ദരന്മാരും ഭയങ്കരന്മാരും വിവിധ രോഗങ്ങളാൽ മുഖം ബാധിച്ചവരുമാണ്.

വാമദേവോഽഞ്ജനശ്യാമഃ സാമ്നോ ജജ്ഞേഽഥ വാമനഃ। ഭാര്യാ ചൈവാങ്ഗദാ തസ്യ നീലവല്ലക്ഷണൌ സുതൌ ॥ ൮.

വാമദേവൻ, കജലപോലെ കറുത്തവൻ, സാമ്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; പിന്നെ വാമനനും. അവന്റെ ഭാര്യ ആയിരുന്നത് ആംഗദാ. അവരുടെ രണ്ടു മക്കൾക്ക് നീലത്തണ്ടുപോലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ചണ്ഡശ്ചാത്രശിരോ ഗ്രീവാ വ്യൂഢോരസ്കാസ്തരസ്വിനഃ। നരൈര്ബദ്ധാഃ കുലേ തേഷാം ജായന്തേ വികൃതാ ഗജാഃ ॥ ൮.

അവരിൽ ചണ്ഡന് വലിയ തലയും കഴുത്തും, വീതിയുള്ള നെഞ്ചും, വേഗതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ മനുഷ്യർ കെട്ടിയിട്ടുള്ള, രൂപഭേദമുള്ള ആനകൾ ജനിക്കുന്നു.

സുപ്രതീകസ്തു രൂപേണ നാസ്ത്യസ്യ സദൃശോ ഗജഃ । തസ്യ പ്രഹാരീ സമ്പാതീ പൃഥുശ്ചിത്തിസുതാസ്ത്രയഃ ॥ ൮.

സുപ്രതീകനെ പോലെ രൂപത്തിൽ തുല്യനായ മറ്റൊരു ആനയില്ല. അവന്റെ മൂന്ന് മക്കൾ പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥുചിത്തി എന്നിങ്ങനെയാണ്.

പശവോ ദീര്ഘതാല്വൌഷ്ഠാഃ സുവിഭക്തശിരോദരാഃ। ജായന്തേ മൃദുസമ്ഭൂതാ വംശേ തസ്യ മതങ്ഗജാഃ ॥ ൮.

ദീർഘമായ താലും അധരവും, സുനിശ്ചിതമായ തലയും വയറും ഉള്ള മൃഗങ്ങൾ, സൗമ്യമായി ജനിച്ച്, അവന്റെ വംശത്തിൽ ഉത്തമമായ ആനകളായി മാറുന്നു.

അഞ്ജനാദഞ്ജനാ സാമ്നോ വിജജ്ഞേ ചാഞ്ജനാവതീ। ഏവം മാതാ തയോശ്ചാപി പ്രഥിതായുരജഃസുതൌ ॥ ൮.

അഞ്ജനയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനയും, സാമ്നിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാവതിയും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ അവരുടെ അമ്മ പ്രശസ്തയായി, ആയുരജയുടെ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു.

മഹാവിഭക്തശിരസഃ സ്നിഗ്ധജീമൂതസന്നിഭാഃ। സുദര്ശനാഃ സുവര്ഷ്മാണഃ പദ്മാഭാഃ പരിമണ്ഡലാഃ। ശൂനാഃ പീതായതമുഖാ ഗജാസ്തസ്യാന്വയേഽഭവന് ॥ ൮.

വലിയ വിഭജിച്ച തലയും, മിനുക്കുള്ള മേഘംപോലെയുള്ള ദേഹവും, സുന്ദരമായ രൂപവും, നല്ല ശരീരവും, താമര നിറവും, വൃത്താകൃതിയും, ദന്തമില്ലാത്തതും, മഞ്ഞയും നീണ്ടതുമായ വായും — ഇങ്ങനെയുള്ള ആനകൾ അവളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു.

ജജ്ഞേ ചന്ദ്രമസഃ സാമ്നഃ പിങ്ഗലാ കുമുദദ്യുതിഃ। പിങ്ഗലായാഃ സുതൌ തസ്യാ മഹാപദ്മോര്മിമാലിനൌ ॥ ൮.

ചന്ദ്രമസനും സാമ്നും ചേർന്ന് പിങ്കളാ എന്ന താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവളെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ പിങ്കളയ്ക്ക് മഹാപദ്മനും ഉർമിമാലിയും എന്ന രണ്ടു മക്കളുണ്ടായി.

സമായവരദാംശ്ചണ്ഡാന് പ്രവൃദ്ധബലിനോദരാന് । ഹസ്തിയുദ്ധേ പ്രിയാന്നാഗാന് വിദ്ധി തസ്യ കുലോദ്ഭവാന് ॥ ൮.

സമമായ അനുഗ്രഹങ്ങളുള്ളവരും, ഭയങ്കരരും, വളരെയധികം ശക്തിയുള്ള വയറുമുള്ളവരും, ആനയുദ്ധത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായ ആനകൾ അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

ഏതാന് ദേവാസുരേ യുദ്ധേ ജയാര്ഥേ ജഗൃഹുഃ സുരാഃ। കൃതാര്ഥൈശ്ച വിസൃഷ്ടാസ്തൈഃ പൂര്വോക്താഃ പ്രയയുര്ദിശഃ ॥ ൮.

ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ വിജയത്തിനായി ദേവന്മാർ ഇവരെ സ്വീകരിച്ചു; ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം മുമ്പ് പറഞ്ഞവരെ ദിശകളിലേക്ക് വിട്ടയച്ചു.

ഏതേഷാമന്വയേ ജാതാന് വിനീതാംസ്ത്രിദശാ ദദുഃ । അങ്ഗായ ലോമപാദായ സൂത്രകാരായ വൈ ദ്വിപാന് ॥ ൮.

അവരുടെ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള നല്ല രീതിയിൽ പരിശീലിപ്പിച്ച ആനകളെ ദേവന്മാർ അങ്കനും ലോമപാദനും സൂത്രകാരനും നൽകി.

ദ്വിരദോ ദ്വിരദാഭ്യാഞ്ച ഹസ്താദ്ധസ്തീ കരാത്കരീ। വരണാദ്വാരണോ ദന്തീ ദന്താഭ്യാം ഗര്ജനാദ്ഗജഃ ॥ ൮.

രണ്ട് പല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് 'ദ്വിരദ'് എന്ന പേര്; കൈ കൊണ്ടാണ് 'ഹസ്തി', തുമ്പ് കൊണ്ടാണ് 'കരി', സംരക്ഷണം കൊണ്ടാണ് 'വരണ', പല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് 'ദന്തി', ഗർജ്ജനം കൊണ്ടാണ് 'ഗജ'് എന്ന പേരുകൾ വന്നത്.

കുഞ്ജരഃ കുഞ്ജചാരിത്വാന്നാഗോ നഗവിരോധതഃ । മതങ്ഗാദിതി മാതങ്ഗോ ദ്വിപോ ദ്വാഭ്യാമപി സ്മൃതഃ। സാമജഃ സാമജാതത്വാദിതി നിര്വചനക്രമഃ ॥ ൮.

കുഞ്ഞം തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്നതിനാൽ 'കുഞ്ചരൻ', മലകളെ നേരിടുന്നതിനാൽ 'നാഗൻ', 'മതംഗൻ' എന്ന മഹർഷിയുടെ പേരിൽ നിന്ന് 'മാതംഗൻ', രണ്ട് എന്നർത്ഥത്തിൽ 'ദ്വിപൻ', സാമ്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ 'സാമജൻ' — ഇവയാണ് പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനം.

ഏഷാം ജിഹ്വാപരാവൃത്തിരിവാക്തം ഹ്യഗ്നിശാപജമ്। ബലസ്യാനവതോ യാ തു യാ ചൈഷാം ഗൂഢമുഷ്കതാ। ഉഭയം ദന്തിനാമേതത്സ്വയമ്ഭൂസൂരശാപജമ് ॥ ൮.

അവരുടെ നാവുകൾ പിന്നോട്ട് തിരിയുന്നത് അഗ്നിയുടെ ശാപം കൊണ്ടാണെന്നപോലെയാണ്. ശക്തിയുടെ കുറവും, അവരിൽ രഹസ്യമായി ഉള്ള പുരുഷാംഗവും സ്വയംഭൂവുമായ ദേവന്മാരുടെ ശാപം കൊണ്ടാണ്.

ദേവദാനവഗന്ധര്വാഃ പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ। കന്യാസു ജാതാ ദിങ്നാഗൈര്നാനാസാത്ത്വാസ്തതോ ഗജാഃ ॥ ൮.

ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ — ഇവരുടെ പെൺമക്കളിൽ നിന്ന് വിവിധ വംശങ്ങളിലുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു.

സമ്ഭൂതിശ്ച പ്രഭൂതിശ്ച നാമനിര്വചനം തഥാ। ഏതദ്ഗജാനാം വിജ്ഞേയം യേഷാം രാജാ വിഭാവസുഃ ॥ ൮.

ജനനവും വളർച്ചയും, പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനവും — ഇവയെക്കുറിച്ച്, രാജാവായ വിഭാവസുവിന്റെ ആനകളെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കണം.

കൌശികാദ്യാഃ സമുദ്രാത്തു ഗങ്ഗായാസ്തദനന്തരമ്। അഞ്ജനസ്യൈകമൂലസ്യ പ്രാച്യാന്നാഗവനന്തു തത് ॥ ൮.

കൗശികന്മാരും മറ്റുള്ളവരും സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, അതിനുശേഷം ഗംഗയിൽ നിന്ന്; അഞ്ജനയുടെ ഒരു മൂലത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് ആനകളുടെ കാട് ഉണ്ടായി.

ഉത്തരാ തസ്യ വിന്ധ്യസ്യ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണഞ്ച യത്। ഗങ്ഗോദ്ഭേദാത്കരൂഷേഭ്യഃ സുപ്രതീകസ്യ തദ്വനമ് ॥ ൮.

വിന്ദ്യപർവ്വതത്തിന് വടക്കിലും ഗംഗയുടെ തെക്കിലും, ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവത്തിൽ നിന്ന് കരൂഷ പ്രദേശത്ത്, സുപ്രതീകന്റെ ആനക്കാട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

അപരേണോത്കലാച്ചൈവ ഹ്യാവേദിഭ്യശ്ച പഞ്ചമമ്। ഏകഭൂതാത്മനോസ്യൈതദ്വാമനസ്യ വനം സ്മൃതമ് ॥ ൮.

വടക്കു വശത്തും ആവേദികൾക്കടുത്തും അഞ്ചാമത്തേതായി, ഒരൊറ്റ രൂപമുള്ള വാമനന്റെ കാടാണിതെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

അപരേണ തു ലൌഹിത്യമാസിന്ധോഃ പശ്ചിമേന തു। യമസ്യൈതദ്വനം പ്രോക്തമനുപര്വതമേവ തത് ॥ ൮.

മറ്റൊരു അതിരായി ലൗഹിത്യ നദിയും, സമുദ്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തും, ഈ കാട് യമന്റെതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അതു പർവതങ്ങൾക്കരികെയാണ്.

ഭൂതിര്വിജജ്ഞേ ഭൂതാംശ്ച രുദ്രസ്യാനുചരാന് പ്രഭോഃ। സ്ഥൂലാന് കൃശാംശ്ച ദീര്ഘാംശ്ച വാമനാന് ഹ്രസ്വകാന് സമാന് ॥ ൮.

ഭൂതി ഭവങ്ങളെയും, രുദ്രന്റെ അനുചരന്മാരെയും പ്രസവിച്ചു; അവരിൽ ചിലർ വലുതും, ചിലർ ചുരുങ്ങിയവരും, ചിലർ ഉയരമുള്ളവരും, ചിലർ矮നവരും, ചിലർ സമാനമായവരുമായിരുന്നു.

ലമ്ബകര്ണാന് പ്രലമ്ബോഷ്ഠാന് ലമ്ബജിഹ്വാസ്തനോദരാന്। ഏകരൂപാന് ദ്വിരൂപാംശ്ച ലമ്ബസ്ഫിക്സ്ഥൂലപിണ്ഡികാന് ॥ ൮.

ചെവികൾ താഴ്ന്നവരും, അധങ്ങൾ തൂങ്ങിയവരും, നാവും വയറും തൂങ്ങിയവരും; ഒരൊറ്റ രൂപമുള്ളവരും, ഇരട്ടരൂപമുള്ളവരും, വലിയ ചുണ്ടും കാൽമുട്ടും ഉള്ളവരുമായിരുന്നു.

സരോവരസമുദ്രാദിനദീപുലിനവാസിനഃ। കൃഷ്ണാന് ഗൌരാംശ്ച നീലാംശ്ച ശ്വേതാംശ്ച ലോഹിതാരുണാന് ॥ ൮.

തളങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, കടലുകൾ, നദീതീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ; കറുത്തവർ, വെളുത്തവർ, നീലവർ, ചുവപ്പു നിറമുള്ളവർ, ഉജ്ജ്വലവർ എന്നിങ്ങനെയാണ്.

ബഭ്രൂന് വൈ ശബലാന് ധൂമ്രാന് കദ്രൂന് രാസഭദാരൂണാന്। മുഞ്ജകേശാന് ഹൃഷീകേശാന് സര്പയജോപവീതിനഃ ॥ ൮.

കപ്പി നിറമുള്ളവർ, പുള്ളിക്കരിയവർ, മങ്ങിയവർ, മഞ്ഞുനിറമുള്ളവർ, കാട്ടുകഴുതയെപ്പോലെയുള്ളവർ; മുന്ജ പുല്ലുപോലെയുള്ള മുടിയുള്ളവർ, കുരുള്‍മുടിയുള്ളവർ, പാമ്പ് യജ്ഞോപവീതമായി ധരിക്കുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

വിസൃഷ്ടാക്ഷാന് വിരൂപാക്ഷാന് കൃശാക്ഷാനേകലോചനാന്। ബഹുശീര്ഷാന് വിശീര്ഷാംശ്ച ഏകശീര്ഷാംശ്ച ശീര്ഷകാന് ॥ ൮.

കണ്ണുകൾ പുറത്തേക്ക് തള്ളിയവരും, വിചിത്രമായ കണ്ണുള്ളവരും, ചെറു കണ്ണുള്ളവരും, പല കണ്ണുള്ളവരും; പല തലയും, തല ഇല്ലാത്തവരും, ഒറ്റ തല ഉള്ളവരുമായിരുന്നു.

ചണ്ഡാംശ്ച വികടാംശ്ചൈവ വിരോമാന് രോമശാംസ്തഥാ। അന്ധാംസ്വ ജടിലാംശ്ചൈവ കുഞ്ജാന് ഹേഷകവാമനാന് ॥ ൮.

ഭയാനകരും, ഭീകരരൂപമുള്ളവരും, രോമവളര്ച്ചയുള്ളവരും, അത്യന്തം രോമമുള്ളവരും; കുരുടന്മാർ, ജടയുള്ളവർ,矮നന്മാർ, കുതിരപോലെ കുരയ്ക്കുന്നവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.

സരോവരസമുദ്രാദിനദീപുലിനസേവിനഃ। ഏകകര്ണാന് മഹാകര്ണാന് ശങ്കുകര്ണാനകര്ണികാന് ॥ ൮.

തളങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, കടലുകൾ, നദീതീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ; ഒറ്റ ചെവി, വലിയ ചെവി, ശംഖാകാര ചെവി, ചെവി ഇല്ലാത്തവർ എന്നിങ്ങനെയാണ്.

ദംഷ്ട്രിണോ നഖിനശ്ചൈവ നിര്ദ്ദന്താംശ്ച ദ്വിജിഹ്വകാന്। ഏകഹസ്താന് ദ്വിഹസ്താംശ്ച ത്രിഹസ്താംശ്ചാപ്യഹസ്തകാന് ॥ ൮.

പല്ല് കുത്തിയവരും, നഖമുള്ളവരും, പല്ലില്ലാത്തവരും, ഇരട്ട നാവുള്ളവരും; ഒറ്റ കൈ, രണ്ട് കൈ, മൂന്ന് കൈ, കൈ ഇല്ലാത്തവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.