ബൃഹത്തേജാഃ സ്മൃതോ ദേവോ ദേവാചാര്യോഽങ്ഗിരഃസുതഃ। ബുധോ മനോഹരശ്ചൈവ ത്വിഷിപുത്രസ്തു സ സ്മൃതഃ ।। ൫൩.
ബൃഹസ്പതി മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള ദേവനും ദേവഗുരുവും അംഗിരസിന്റെ മകനുമാണ്. മനോഹരനായ ബുധൻ ത്വിഷിമാന്റെ മകനായും അറിയപ്പെടുന്നു.
അഗ്നിര്വികല്പാത് സംജജ്ഞേ യുവാഽസൌ ലോഹിതാധിപഃ। നക്ഷത്രഋക്ഷഗാമിന്യോ ദാക്ഷായണ്യഃ സ്മൃതാസ്തു താഃ ।। ൫൩.
അഗ്നി വികൽപ്പിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു, അവൻ യൗവനമുള്ള ചുവപ്പിന്റെ അധിപനാണ്. നക്ഷത്രങ്ങളിലും രാശികളിലുമുള്ള ദാക്ഷായണ്യർ അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
സ്വര്ഭാനുഃ സിംഹികാപുത്രോ ഭൂതസന്താപനോഽസുരഃ। സോമര്ക്ഷഗ്രഹസൂര്യേ തു കീര്തിതാസ്ത്വഭിമാനിനഃ ।। ൫൩.
സിംഹികയുടെ മകനായ സ്വർഭാനു ജീവികളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുന്ന അസുരനാണ്. ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയിൽ പ്രശസ്തരായവർ അഭിമാനികളാണ്.
സ്ഥാനാന്യേതാന്യഥോക്താനി സ്ഥാനിന്യശ്ചൈവ ദേവതാഃ। ശുക്ലമഗ്നിമയം സ്ഥാനം സഹസ്രാംശോര്വിവസ്വതഃ ।। ൫൩.
മുകളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ ഈ സ്ഥലങ്ങളും അവയിൽ വസിക്കുന്ന ദേവതകളും വിവരിച്ചു. സഹസ്രകിരണനായ വിവസ്വാന്റെ വാസസ്ഥലം വെളുപ്പും അഗ്നിയുമാണ്.
സഹസ്രാംശോസ്ത്വിഷഃ സ്ഥാനമമ്മയം ശുക്ലമേവ ച। അഥ ശ്യാമം മനോജ്ഞസ്യ പഞ്ചരശ്മേര്ഗൃഹം സ്മൃതമ് ।। ൫൩.
ത്വിഷിമാന്റെ വാസസ്ഥലവും വെള്ളവും വെളുപ്പുമാണ്. അഞ്ചു കിരണങ്ങളുള്ള മനോജ്ഞന്റെ വാസസ്ഥലം കറുപ്പാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ശുക്രസ്യാപ്യമ്മയം സ്ഥാനം സദ്മ ഷോഡശരശ്മിവത്। നവരശ്മേസ്തു യൂനോ ഹി ലോഹിതസ്ഥാനമമ്മയമ് ।। ൫൩.
ശുക്രന്റെ വാസസ്ഥലവും വെള്ളമാണ്, അവന്റെ ഭവനം പതിനാറു കിരണങ്ങളുള്ളതാണ്. നവകിരണങ്ങളുള്ള യുവാവിന്റെ ചുവപ്പിന്റെ വാസസ്ഥലവും വെള്ളമാണ്.
ഹരിശ്ചാപ്യം ബൃഹച്ചാപി ദ്വാദശാംശോര്ബൃഹസ്പതേഃ। അഷ്ട രശ്മേര്ഗൃഹം പ്രോക്തം കൃഷ്ണം ബുദ്ധസ്യ അമ്മയമ് ।। ൫൩.
ഹരിയുടെ വാസസ്ഥലവും വെള്ളമാണ്; പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളുള്ള ബൃഹസ്പതിയുടെതും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. എട്ടു കിരണങ്ങളുള്ളവന്റെ ഭവനം കറുപ്പാണ്, ബുധന്റെ വാസസ്ഥലവും വെള്ളമാണ്.
സ്വര്ഭാനോസ്താമസം സ്ഥാനം ഭൂതസന്താപനാലയമ്। വിജ്ഞേയാസ്താരകാഃ സര്വാസ്ത്വമ്മയാസ്ത്വേകരശ്മയഃ ।। ൫൩.
സ്വർഭാനുവിന്റെ വാസസ്ഥലം ഇരുണ്ടതും ജീവികൾക്ക് ദു:ഖം നൽകുന്നതുമാണ്. എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും വെള്ളവും ഓരോന്നും ഒരു കിരണമുള്ളവയുമാണ്.
ആശ്രയാഃ പുണ്യകീര്തീനാം സുശുക്ലാശ്ചൈവ വര്ണതഃ। ഘനതോയാത്മികാ ജ്ഞേയാഃ കല്പാദൌ വേദനിര്മിതാഃ ।। ൫൩.
പുണ്യകീർത്തിയുള്ളവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ അത്യന്തം വെളുപ്പാണ്. അവ ഘനമായ വെള്ളംപോലെയും കല്പത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വേദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതായും അറിയണം.
ഉച്ചത്വാദ്ദൃശ്യതേ ശീഘ്രമഭിവ്യക്തൈര്ഗഭസ്തിഭിഃ। തഥാ ദക്ഷിണമാര്ഗസ്ഥോ നീവിവീഥീസമാക്ഷിതഃ ।। ൫൩.
ഉയരം കൊണ്ടു അവ വളരെ വേഗത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, അവയുടെ പ്രകാശകിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് തെളിയുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ദക്ഷിണപഥത്തിൽ നീവിവീഥി ചിഹ്നമായും കാണാം.
ഭൂമിലേഖാവൃതഃ സൂര്യഃ പൂര്ണാമാവാസ്യയോസ്തഥാ। നദൃശ്യതേ യഥാകാലം ശാഘ്രതോഽസ്തമുപൈതി ച ।। ൫൩.
ഭൂമിയുടെ രേഖ സൂര്യനെ മൂടുമ്പോൾ, പൗർണ്ണമിയും അമാവാസ്യയും സമയത്ത്, സൂര്യൻ സമയത്ത് കാണപ്പെടുന്നില്ല, വേഗത്തിൽ അസ്തമിക്കുന്നു.
തസ്മാദുത്തരമാര്ഗസ്ഥോ ഹ്യമാവാസ്യാം നിശാകരഃ। ദൃശ്യതേ ദക്ഷിണേ മാര്ഗേ നിയമാദ്ദൃശ്യതേ ന ച ।। ൫൩.
അതിനാൽ അമാവാസ്യയിൽ ചന്ദ്രൻ ഉത്തരപഥത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നു; ദക്ഷിണപഥത്തിൽ നിയമപ്രകാരം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ജ്യോതിഷാം ഗതിയോഗേന സൂര്യാചന്ദ്രമസാവുഭൌ। സമാനകാലാസ്തമയൌ വിഷുവത്സു സമോദയൌ ।। ൫൩.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചലനത്താൽ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും വിഷുവിനിടെ ഒരേ സമയത്ത് ഉദയം അസ്തമനം ചെയ്യുന്നു.
ഉത്തരാസു ച വീഥീഷു വ്യന്തരാസ്തമയോദയൌ। പൂര്ണാമാവാസ്യയോര്ജ്ഞേയൌ ജ്യോതിശ്ചക്രാനുവര്ത്തിനൌ ।। ൫൩.
വടക്കേ ദിശകളിൽ അവയുടെ ഉദയവും അസ്തമനവും ഇടയ്ക്കിടയിൽ നടക്കുന്നു; പൗർണ്ണമിയും അമാവാസ്യയും ദിവസങ്ങളിൽ അവ നക്ഷത്രചക്രത്തെ അനുഗമിച്ചാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്.
ദക്ഷിണായനമാര്ഗസ്ഥോ യദാ ഭവതി രശ്മിവാന്। തദാ സര്വഗ്രഹാണാം സ സൂര്യോഽധസ്താത് പ്രസര്പതി ।। ൫൩.
സൂര്യൻ ദക്ഷിണായനപാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളുടെയും താഴെകൂടിയാണ് അവൻ നീങ്ങുന്നത്.
വിസ്തീര്ണം മണ്ഡലം കൃത്വാ തസ്യോര്ദ്ധ്വഞ്ചരതേ ശശീ। നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നം സോമാദൂര്ദ്ധ്വം പ്രസര്പതി ।। ൫൩.
വലുതായ ഒരു വൃത്തം വരച്ച്, അതിന്റെ മുകളിൽ ചന്ദ്രൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മുഴുവൻ നക്ഷത്രവൃത്തവും ചന്ദ്രന്റെ മുകളിലൂടെയാണ് നീങ്ങുന്നത്.
നക്ഷത്രേഭ്യോ ബുധശ്വോര്ദ്ധ്വം ബുധാദൂര്ദ്ധ്വം ബൃഹസ്പതിഃ। തസ്മാച്ഛനൈശ്ചരശ്ചോര്ദ്ധ്വം തസ്മാത്സപ്തര്ഷിമണ്ഡലമ് । ഋഷീണാഞ്ചൈവ സപ്താനാം ധ്രുവ ഊര്ദ്ധ്വം വ്യവസ്ഥിതഃ ।। ൫൩.
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മുകളിലാണ് ബുധൻ, ബുധന്റെ മുകളിലാണ് ബൃഹസ്പതി, അതിന്റെ മുകളിലാണ് ശനിദേവൻ, അതിനുമുകളിലാണ് സപ്തർഷിമണ്ഡലം; ആ ഏഴു മഹർഷിമാരുടെ മുകളിലാണ് ധ്രുവതാരം നിലകൊള്ളുന്നത്.
ദ്വിഗുണേഷു സഹസ്രേഷു യോജനാനാം ശതേഷു ച। താരാഗ്രഹാന്തരാണി സ്യുരുപരിഷ്ടാദ്യഥാക്രമമ് ।। ൫൩.
രണ്ടായിരത്തി ഒരു നൂറ് യോജനങ്ങൾ വീതമുള്ള ദൂരങ്ങളിൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഇടവേളകൾ ക്രമമായി മുകളിലേക്ക് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗ്രഹാശ്ച ചന്ദ്രസൂര്യൌ തു ദിവി ദിവ്യേന തേജസാ। നിത്യമൃക്ഷേഷു യുജ്യന്തി ഗച്ഛന്തി നിയമക്രമാത് ।। ൫൩.
ഗ്രഹങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ എന്നിവ ദിവ്യപ്രഭയോടെ എപ്പോഴും നക്ഷത്രങ്ങളുമായി ചേർന്ന്, നിയമാനുസൃതമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഗ്രഹനക്ഷത്രസൂര്യാസ്തു നീചോച്ചമൃദ്വവസ്ഥിതാഃ। സമാഗമേ ച ഭേദേ ച പശ്യന്തി യുഗപത് പ്രജാഃ ।। ൫൩.
ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവ ഉച്ചസ്ഥിതിയിലും നീചസ്ഥിതിയിലും സമസ്ഥിതിയിലും നിലകൊള്ളുന്നു; സംയോജനത്തിലും വേർപാടിലും മനുഷ്യർ അവയെ ഒരേ സമയം കാണുന്നു.
പരസ്പരസ്ഥിതാഃ ഹ്യേതേ യുജ്യന്തേ ച പരസ്പരമ്। അസങ്കരേണ വിജ്ഞേയസ്തേഷാം യോഗസ്തു വൈ ബുധൈഃ ।। ൫൩.
ഇവ പരസ്പരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, പരസ്പരം ചേർന്നിരിക്കുന്നു; അവയുടെ സംയോജനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ ജ്ഞാനികൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.
ഇത്യേഷ സന്നിവേശോ വഃ പൃഥിവ്യാം ജ്യൌതിഷസ്യ ച। ദ്വീപാനാമുദ്നധീനാം ച പര്വതാനാം തഥൈവ ച ।। ൫൩.
ഇങ്ങനെ ഭൂമിയുടെും ജ്യോതിശ്ചക്രത്തിന്റെയും, ദ്വീപുകളുടെ, സമുദ്രങ്ങളുടെ, പർവതങ്ങളുടെ ക്രമീകരണമാണ് നിങ്ങള്ക്ക് വിശദീകരിച്ചത്.
വര്ഷാണാം ച നദീനാഞ്ച യേഷു തേഷു വസന്തി വൈ। ഏതേ ചൈവ ഗ്രഹാഃ പൂര്വം നക്ഷത്രേഷു സമുത്ഥിതാഃ ।। ൫൩.
ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ദേശങ്ങളിലും നദികളിലും തുടങ്ങിയവയിലും ഈ ഗ്രഹങ്ങൾ ആദ്യം നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.
വിവസ്വാനദിതേഃ പുത്രഃ സൂര്യോ വൈ ചാക്ഷുഷേഽന്തരേ। വിശാഖാസു സമുത്പന്നോ ഗ്രഹാണാം പ്രഥമോ ഗ്രഹഃ ।। ൫൩.
അദിതിയുടെ പുത്രനായ സൂര്യൻ ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ വിശാഖയിൽ ജനിച്ച് ഗ്രഹങ്ങളിൽ ആദ്യനായവനായി.
ത്വിഷിമാന് ധര്മ്മപുത്രസ്തു സോമോ വിശ്വാവസുസ്തഥാ। ശീതരശ്മിഃ സമുത്പന്നഃ കൃത്തികാസു നിശാകരഃ ।। ൫൩.
ധർമ്മപുത്രനായ തേജസ്സുള്ള സോമൻ, വിശ്വാവസു എന്നറിയപ്പെടുന്ന, തണുത്ത കിരണങ്ങളുള്ള രാത്രിയുടെ സ്രഷ്ടാവ്, കൃതികയിൽ ജനിച്ചു.
ഷോഡശാര്ചിര്ഭൃഗോഃ പുത്രഃ ശുക്രഃ സൂര്യാദനന്തരമ്। താരാഗ്രഹാണാം പ്രവരസ്തിഷ്യക്ഷേത്രേ സമുത്ഥിതഃ ।। ൫൩.
പതിനാറ് കിരണങ്ങളുള്ള ഭൃഗുപുത്രനായ ശുക്രൻ സൂര്യന്റെ ശേഷം തിഷ്യയിൽ ഉദിച്ചു, നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളിൽ പ്രധാനനായവൻ.
ഗ്രഹശ്ചാങ്ഗിരസഃ പുത്രോ ദ്വാദശാര്ച്ചിര്ബൃഹസ്പതിഃ। ഫാല്ഗുനീഷു സമുത്പന്നഃ സര്വാസു ച ജഗദ്ഗുരുഃ ।। ൫൩.
അംഗിരസിന്റെ പുത്രനായ പന്ത്രണ്ടു കിരണങ്ങളുള്ള ബൃഹസ്പതി ഫാൽഗുനിയിൽ ജനിച്ചു, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവാണ്.
നവാര്ചിര്ലോഹിതാങ്ഗസ്തു പ്രജാപതിസുതോ ഗ്രഹഃ । ആഷാഢാസ്വിഹ പൂര്വാസു സമുത്പന്ന ഇതി ശ്രുതിഃ ।। ൫൩.
ഒമ്പത് കിരണങ്ങളുള്ള ചുവന്ന ശരീരമുള്ള പ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ ഗ്രഹൻ, പൂർവാശാഢയിൽ ജനിച്ചതായി ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
രേവതീഷ്വേവ സപ്താര്ചി സ്തഥാ സൌരശനൈശ്ചരഃ। രോഹിണീഷു സമുത്പന്നൌ ഗ്രഹൌ ചന്ദ്രാര്കമര്ദ്ദനൌ ।। ൫൩.
രേവതിയിൽ ഏഴ് കിരണങ്ങളുള്ള ശനിദേവനും, രോഹിണിയിൽ ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും ബാധിക്കുന്ന രണ്ട് ഗ്രഹങ്ങളും ജനിച്ചു.
ഏതേ താരാഗ്രഹാശ്ചൈവ ബോദ്ധവ്യാ ഭാര്ഗവാദയ। ജന്മനക്ഷത്രപീഡാസു യാന്തി വൈഗുണ്യതാം യതഃ। സ്പൃശന്തേ തേന ദോഷേണ തതസ്താ ഗ്രഹഭക്തിഷു ।। ൫൩.
ഭാർഗവൻമുതൽ തുടങ്ങിയ ഈ നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കണം; ജന്മനക്ഷത്രം ദോഷം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ ഇവ ദുഷ്പ്രഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു, ആ ദോഷം മൂലം ഗ്രഹഫലങ്ങളിലും ബാധയുണ്ടാകും.