വായുപുരാണമ്

ഇരാവത്യാഃ സുതോ യസ്മാത്തസ്മാദൈരാവതഃ സ്മൃതഃ । ദേവരാജോപവാഹ്യത്വാത് പ്രഥമഃ സ മതങ്ഗരാട്। ശുഭ്രാഭ്രഭാശ്ചതുര്ദ്ദംഷ്ട്രഃ ശ്രീമാനൈരാവതോ ഗജഃ ॥ ൮.

ഇറാവതിയുടെ പുത്രൻ ആകയാൽ അവൻ എയർാവതൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവരാജാവിന്റെ രഥത്തിൽ കെട്ടിയതിനാൽ, ആനകളിൽ പ്രഥമനായ രാജാവായി. ആ എയർാവതൻ വെള്ളമേഘംപോലെയുള്ളവൻ, നാലു ദന്തങ്ങളുള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ.

അപ്സുജസ്യൈകമൂലസ്യ സുവര്ണാഭസ്യ ഹസ്തിനഃ । ഷഡ്ദന്തസ്യ ഹി ഭദ്രസ്യ ഔപാവാഹ്യശ്ച വൈ ബലഃ ॥ ൮.

അപ്സുജയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വേരിൽ നിന്നു ജനിച്ച, പൊന്നനയുള്ള, ആറു ദന്തങ്ങളുള്ള, ഉത്തമനായ ആനയാണ് ഭദ്രൻ. അവൻ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്നവൻ; ബലൻ അവന്റെ ശക്തിയാണ്.

തസ്യ പുത്രോഽഞ്ജനശ്ചൈവ സുപ്രതീകോഽഥ വാമനഃ। പദ്മശ്ചൈവ ചതുര്ഥോഽഭൂദ്ധസ്തിനീ ചാഭ്രമുസ്തഥാ ॥ ൮.

ഭദ്രന്റെ പുത്രന്മാർ അഞ്ജനൻ, സുപ്രതീകൻ, വാമനൻ, പത്മൻ എന്നിവരാണ്. നാലാമൻ പത്മൻ. ഹസ്തിനിയും ആഭ്രമൂവുമാണ് അവരോടൊപ്പം ജനിച്ചത്.

thumb|400px|ദിഗ്ഗജ1 ദിഗ്ഗജാംസ്താംശ്ച ചത്വാരഃ ശ്വേതാഽജനയതാശുഗാന് । ഭദ്രം മൃഗഞ്ച മന്ദം ച സങ്കീര്ണം ചതുരഃ സുതാന് ॥ ൮.

ശ്വേത എന്നവൾ നാലു ദിക്കാനകളെ പ്രസവിച്ചു: ഭദ്രൻ, മൃഗൻ, മന്ദൻ, സംകീർണ്ണൻ — ഇവരാണ് അവളുടെ നാല് പുത്രന്മാർ.

സങ്കീര്ണോഽപ്യഞ്ജനോ യസ്തു ഉപവാഹ്യോ യമസ്യ തു। ഭദ്രോ യഃ സുപ്രതീകസ്തു ഹരിതഃ സ ഹ്യപാമ്പതേഃ ॥ ൮.

സംകീർണ്ണൻ അഥവാ അഞ്ജനൻ, യമന്റെ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്നവനാണ്. ഭദ്രൻ അഥവാ സുപ്രതീകൻ പച്ചനിറമുള്ളവൻ, ജലാധിപതിയുടെ ആനയാണ്.

പദ്മോ മന്ദസ്തു യോ ഗൌരോ ദ്വിപോ ഹ്യൈലവിലസ്യ സഃ। മൃഗഃ ശ്യാമസ്തു യോ ഹസ്തീ ഉപവാഹ്യഃ സ പാവകൈഃ ॥ ൮.

പത്മൻ അഥവാ മന്ദൻ വെളുത്തവനും, അയിലവിലന്റെ ആനയും ആണ്. മൃഗൻ അഥവാ ശ്യാമൻ, അഗ്നിദേവന്മാരുടെ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്ന ആനയാണ്.

പദ്മോത്തരസ്തു യഃ പദ്മൌ ഗജോ വൈ വരുണോ ഗണഃ। ഉപലേപനമേഷശ്ച തസ്യാഷ്ടൌ ജജ്ഞിരേ സുതാഃ ॥ ൮.

പത്മോത്തരൻ അഥവാ പത്മൻ, വരുണന്റെ സംഘത്തിലെ ആനയാണ്. ഉപലേപനൻ എന്ന ആടിന് എട്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

ഉദഗ്രഭാവേനോപേതാ ജായന്തേ തസ്യ ചാന്വയേ। ശ്വേതബാലനഖാഃ പിങ്ഗാ വര്ഷ്മവന്തോ മതങ്ഗജാഃ। മതങ്ഗജാന് പ്രവക്ഷ്യാമി നാഗാനന്യാനപി ക്രമാത് ॥ ൮.

അവന്റെ വംശത്തിൽ, വലിയ ശക്തിയോടെ, വെള്ളനഖങ്ങളുള്ളവരും പിങ്ക് നിറമുള്ളവരും വലുതായ ശരീരമുള്ളവരുമായ ആനകൾ ജനിച്ചു. ആനകളും മറ്റു നാഗന്മാരെയും ഞാൻ ക്രമമായി പറയാം.

കപിലഃ പുണ്ഡരീകശ്ച സുമനാഭോ രഥാന്തരഃ। ജാതൌ നാമ്നാ സുതൌ താഭ്യാം സുപ്രതിഷ്ഠപ്രമര്ദ്ദനൌ ॥ ൮.

കപിലൻ, പുണ്ഡരീകൻ, സുമനാഭൻ, രഥാന്തരൻ — ഇവരിൽ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ സുപ്രതിഷ്ഠനും പ്രമർദ്ദനനും ആയിരുന്നു.

ശൂലാഃ സ്ഥൂലാഃ ശിരോദാന്താഃ ശുദ്ധബാലനഖാസ്തഥാ। ബലിനഃ ശക്തിനശ്ചൈവ സ്മൃതാസ്ത്വാകുലികാ ഗജാഃ ॥ ൮.

ശൂലൻ, സ്ഥൂലൻ, ശിരോദന്തൻ, ശുദ്ധനഖങ്ങൾ ഉള്ളവർ, ശക്തിയും ബലവും ഉള്ളവർ — ഇവരാണ് ആകുലിക ആനകൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

പുഷ്പദന്തോ ബൃഹത്സാമാ ഷഡ്ദന്തോ ദന്ത പുഷ്പവാന്। താമ്രവര്ണശ്ച തത്പുത്രഃ സഹചാരിവിഷാണിതഃ ॥ ൮.

പുഷ്പദന്തൻ, ബൃഹത്സാമൻ, ആറു ദന്തങ്ങളുള്ളവൻ, ദന്തപുഷ്പവാൻ, താമ്രവർണ്ണൻ — അവന്റെ പുത്രൻ, കൂട്ടുകാരോടും മനോഹരമായ ദന്തങ്ങളോടും കൂടിയവൻ.

അന്വയേ ചാസ്യ ജായന്തേ ലമ്ബോഷ്ഠാശ്ചാരുദര്ശിനഃ। ശ്യാമാഃ സുദര്ശനാശ്ചണ്ഡാ നാനാപീഡായതാനനാഃ ॥ ൮.

അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നവർക്ക് കട്ടിയുള്ള അധരവും മനോഹരമായ മുഖവും ഉണ്ട്; അവർ കറുത്ത നിറമുള്ളവരും സുന്ദരന്മാരും ഭയങ്കരന്മാരും വിവിധ രോഗങ്ങളാൽ മുഖം ബാധിച്ചവരുമാണ്.

വാമദേവോഽഞ്ജനശ്യാമഃ സാമ്നോ ജജ്ഞേഽഥ വാമനഃ। ഭാര്യാ ചൈവാങ്ഗദാ തസ്യ നീലവല്ലക്ഷണൌ സുതൌ ॥ ൮.

വാമദേവൻ, കജലപോലെ കറുത്തവൻ, സാമ്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; പിന്നെ വാമനനും. അവന്റെ ഭാര്യ ആയിരുന്നത് ആംഗദാ. അവരുടെ രണ്ടു മക്കൾക്ക് നീലത്തണ്ടുപോലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ചണ്ഡശ്ചാത്രശിരോ ഗ്രീവാ വ്യൂഢോരസ്കാസ്തരസ്വിനഃ। നരൈര്ബദ്ധാഃ കുലേ തേഷാം ജായന്തേ വികൃതാ ഗജാഃ ॥ ൮.

അവരിൽ ചണ്ഡന് വലിയ തലയും കഴുത്തും, വീതിയുള്ള നെഞ്ചും, വേഗതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ മനുഷ്യർ കെട്ടിയിട്ടുള്ള, രൂപഭേദമുള്ള ആനകൾ ജനിക്കുന്നു.

സുപ്രതീകസ്തു രൂപേണ നാസ്ത്യസ്യ സദൃശോ ഗജഃ । തസ്യ പ്രഹാരീ സമ്പാതീ പൃഥുശ്ചിത്തിസുതാസ്ത്രയഃ ॥ ൮.

സുപ്രതീകനെ പോലെ രൂപത്തിൽ തുല്യനായ മറ്റൊരു ആനയില്ല. അവന്റെ മൂന്ന് മക്കൾ പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥുചിത്തി എന്നിങ്ങനെയാണ്.

പശവോ ദീര്ഘതാല്വൌഷ്ഠാഃ സുവിഭക്തശിരോദരാഃ। ജായന്തേ മൃദുസമ്ഭൂതാ വംശേ തസ്യ മതങ്ഗജാഃ ॥ ൮.

ദീർഘമായ താലും അധരവും, സുനിശ്ചിതമായ തലയും വയറും ഉള്ള മൃഗങ്ങൾ, സൗമ്യമായി ജനിച്ച്, അവന്റെ വംശത്തിൽ ഉത്തമമായ ആനകളായി മാറുന്നു.

അഞ്ജനാദഞ്ജനാ സാമ്നോ വിജജ്ഞേ ചാഞ്ജനാവതീ। ഏവം മാതാ തയോശ്ചാപി പ്രഥിതായുരജഃസുതൌ ॥ ൮.

അഞ്ജനയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനയും, സാമ്നിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാവതിയും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ അവരുടെ അമ്മ പ്രശസ്തയായി, ആയുരജയുടെ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു.

മഹാവിഭക്തശിരസഃ സ്നിഗ്ധജീമൂതസന്നിഭാഃ। സുദര്ശനാഃ സുവര്ഷ്മാണഃ പദ്മാഭാഃ പരിമണ്ഡലാഃ। ശൂനാഃ പീതായതമുഖാ ഗജാസ്തസ്യാന്വയേഽഭവന് ॥ ൮.

വലിയ വിഭജിച്ച തലയും, മിനുക്കുള്ള മേഘംപോലെയുള്ള ദേഹവും, സുന്ദരമായ രൂപവും, നല്ല ശരീരവും, താമര നിറവും, വൃത്താകൃതിയും, ദന്തമില്ലാത്തതും, മഞ്ഞയും നീണ്ടതുമായ വായും — ഇങ്ങനെയുള്ള ആനകൾ അവളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു.

ജജ്ഞേ ചന്ദ്രമസഃ സാമ്നഃ പിങ്ഗലാ കുമുദദ്യുതിഃ। പിങ്ഗലായാഃ സുതൌ തസ്യാ മഹാപദ്മോര്മിമാലിനൌ ॥ ൮.

ചന്ദ്രമസനും സാമ്നും ചേർന്ന് പിങ്കളാ എന്ന താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവളെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ പിങ്കളയ്ക്ക് മഹാപദ്മനും ഉർമിമാലിയും എന്ന രണ്ടു മക്കളുണ്ടായി.

സമായവരദാംശ്ചണ്ഡാന് പ്രവൃദ്ധബലിനോദരാന് । ഹസ്തിയുദ്ധേ പ്രിയാന്നാഗാന് വിദ്ധി തസ്യ കുലോദ്ഭവാന് ॥ ൮.

സമമായ അനുഗ്രഹങ്ങളുള്ളവരും, ഭയങ്കരരും, വളരെയധികം ശക്തിയുള്ള വയറുമുള്ളവരും, ആനയുദ്ധത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായ ആനകൾ അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

ഏതാന് ദേവാസുരേ യുദ്ധേ ജയാര്ഥേ ജഗൃഹുഃ സുരാഃ। കൃതാര്ഥൈശ്ച വിസൃഷ്ടാസ്തൈഃ പൂര്വോക്താഃ പ്രയയുര്ദിശഃ ॥ ൮.

ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ വിജയത്തിനായി ദേവന്മാർ ഇവരെ സ്വീകരിച്ചു; ലക്ഷ്യം നേടിയ ശേഷം മുമ്പ് പറഞ്ഞവരെ ദിശകളിലേക്ക് വിട്ടയച്ചു.

ഏതേഷാമന്വയേ ജാതാന് വിനീതാംസ്ത്രിദശാ ദദുഃ । അങ്ഗായ ലോമപാദായ സൂത്രകാരായ വൈ ദ്വിപാന് ॥ ൮.

അവരുടെ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള നല്ല രീതിയിൽ പരിശീലിപ്പിച്ച ആനകളെ ദേവന്മാർ അങ്കനും ലോമപാദനും സൂത്രകാരനും നൽകി.

ദ്വിരദോ ദ്വിരദാഭ്യാഞ്ച ഹസ്താദ്ധസ്തീ കരാത്കരീ। വരണാദ്വാരണോ ദന്തീ ദന്താഭ്യാം ഗര്ജനാദ്ഗജഃ ॥ ൮.

രണ്ട് പല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് 'ദ്വിരദ'് എന്ന പേര്; കൈ കൊണ്ടാണ് 'ഹസ്തി', തുമ്പ് കൊണ്ടാണ് 'കരി', സംരക്ഷണം കൊണ്ടാണ് 'വരണ', പല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ് 'ദന്തി', ഗർജ്ജനം കൊണ്ടാണ് 'ഗജ'് എന്ന പേരുകൾ വന്നത്.

കുഞ്ജരഃ കുഞ്ജചാരിത്വാന്നാഗോ നഗവിരോധതഃ । മതങ്ഗാദിതി മാതങ്ഗോ ദ്വിപോ ദ്വാഭ്യാമപി സ്മൃതഃ। സാമജഃ സാമജാതത്വാദിതി നിര്വചനക്രമഃ ॥ ൮.

കുഞ്ഞം തിരിഞ്ഞു നടക്കുന്നതിനാൽ 'കുഞ്ചരൻ', മലകളെ നേരിടുന്നതിനാൽ 'നാഗൻ', 'മതംഗൻ' എന്ന മഹർഷിയുടെ പേരിൽ നിന്ന് 'മാതംഗൻ', രണ്ട് എന്നർത്ഥത്തിൽ 'ദ്വിപൻ', സാമ്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ 'സാമജൻ' — ഇവയാണ് പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനം.

ഏഷാം ജിഹ്വാപരാവൃത്തിരിവാക്തം ഹ്യഗ്നിശാപജമ്। ബലസ്യാനവതോ യാ തു യാ ചൈഷാം ഗൂഢമുഷ്കതാ। ഉഭയം ദന്തിനാമേതത്സ്വയമ്ഭൂസൂരശാപജമ് ॥ ൮.

അവരുടെ നാവുകൾ പിന്നോട്ട് തിരിയുന്നത് അഗ്നിയുടെ ശാപം കൊണ്ടാണെന്നപോലെയാണ്. ശക്തിയുടെ കുറവും, അവരിൽ രഹസ്യമായി ഉള്ള പുരുഷാംഗവും സ്വയംഭൂവുമായ ദേവന്മാരുടെ ശാപം കൊണ്ടാണ്.

ദേവദാനവഗന്ധര്വാഃ പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ। കന്യാസു ജാതാ ദിങ്നാഗൈര്നാനാസാത്ത്വാസ്തതോ ഗജാഃ ॥ ൮.

ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുകൾ, സർപ്പങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ — ഇവരുടെ പെൺമക്കളിൽ നിന്ന് വിവിധ വംശങ്ങളിലുള്ള ആനകൾ ജനിച്ചു.

സമ്ഭൂതിശ്ച പ്രഭൂതിശ്ച നാമനിര്വചനം തഥാ। ഏതദ്ഗജാനാം വിജ്ഞേയം യേഷാം രാജാ വിഭാവസുഃ ॥ ൮.

ജനനവും വളർച്ചയും, പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനവും — ഇവയെക്കുറിച്ച്, രാജാവായ വിഭാവസുവിന്റെ ആനകളെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കണം.

കൌശികാദ്യാഃ സമുദ്രാത്തു ഗങ്ഗായാസ്തദനന്തരമ്। അഞ്ജനസ്യൈകമൂലസ്യ പ്രാച്യാന്നാഗവനന്തു തത് ॥ ൮.

കൗശികന്മാരും മറ്റുള്ളവരും സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, അതിനുശേഷം ഗംഗയിൽ നിന്ന്; അഞ്ജനയുടെ ഒരു മൂലത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് ആനകളുടെ കാട് ഉണ്ടായി.

ഉത്തരാ തസ്യ വിന്ധ്യസ്യ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണഞ്ച യത്। ഗങ്ഗോദ്ഭേദാത്കരൂഷേഭ്യഃ സുപ്രതീകസ്യ തദ്വനമ് ॥ ൮.

വിന്ദ്യപർവ്വതത്തിന് വടക്കിലും ഗംഗയുടെ തെക്കിലും, ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവത്തിൽ നിന്ന് കരൂഷ പ്രദേശത്ത്, സുപ്രതീകന്റെ ആനക്കാട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.