ദേവാനാം തുല്യധര്മാണാം ഹ്യസുരാഃ സര്വശഃ സ്മൃതാഃ। ത്രിഭിഃ പാധൈസ്തു ഗന്ധര്വാ ദേവൈ ര്ഹീനാഃ പ്രഭാവതഃ ॥ ൮.
ദേവന്മാരോടു സമാനമായ സ്വഭാവമുള്ളവരാണ് അസുരന്മാർ എന്ന് എല്ലായിടത്തും പറയപ്പെടുന്നു; ഗന്ധർവന്മാർക്ക് ദേവന്മാരെക്കാൾ മൂന്നു ഭാഗം ശക്തിയിൽ കുറവാണ്.
ഗന്ധര്വേഭ്യസ്ത്രിഭിഃ പാദൈര്ഹീനാ വൈ സര്വഗുഹ്യകാഃ। പ്രഭാവതുല്യാ യക്ഷാണാം വിജ്ഞേയാഃ സര്വരാക്ഷസാഃ। ഐശ്വര്യഹീനാ യക്ഷേഭ്യഃ പിശാചാസ്ത്രി ഗുണം പുനഃ ॥ ൮.
ഗന്ധർവന്മാരെക്കാൾ മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ് എല്ലാ ഗുഹ്യകന്മാരും; യക്ഷന്മാരെപ്പോലെ ശക്തിയുള്ളവരാണ് രാക്ഷസന്മാർ; യക്ഷന്മാരെക്കാൾ മൂന്നു ഗുണം കുറവാണ് പിശാചുകൾ.
ഏവം ധനേന രൂപേണ ആയുഷാ ച ബലേന ച। ധര്മൈശ്വര്യേണ ബുദ്ധ്യാ ച തപഃശ്രുതപരാക്രമൈഃ ॥ ൮.
ഇങ്ങനെ, ധനം, സൗന്ദര്യം, ആയുസ്സ്, ബലം, ധർമ്മം, ഐശ്വര്യം, ബുദ്ധി, തപസ്സ്, ശാസ്ത്രജ്ഞാനം, വീര്യം എന്നിവയിൽ.
ദേവാസുരേഭ്യോ ഹീയന്തേ ത്രീന് പാദാന് വൈ പരസ്പരമ്। ഗന്ധര്വാദ്യാഃ പിശാചാന്താശ്ചതസ്രോ ദേവയോനയഃ ॥ ൮.
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ്; ഗന്ധർവന്മാരിൽ നിന്ന് പിശാചുകൾ വരെ നാലു ദൈവവംശങ്ങളാണ്.
അതഃ ശ്രൃണുത ഭദ്രം വഃ പ്രജാഃ ക്രോധവശത്മകാഃ । ക്രോധായാം കന്യകാ ജജ്ഞേ ദ്വാദശ ഹ്യാത്മസമ്ഭവാഃ। താ ഭാര്യാഃ പുലഹസ്യാസന്നാമതസ്താ നിബോധത ॥ ൮.
അതുകൊണ്ട്, കോപം സ്വഭാവമായുള്ള ഭദ്രജനങ്ങളേ, നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. കോപത്തിൽ നിന്നു ഒരു കന്യക ജനിച്ചു; അവളുടെ ആത്മാവിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ട് പുത്രിമാർ ജനിച്ചു. അവർ പുലഹന്റെ ഭാര്യമാരായി. ആ പേരുകൾ നിങ്ങൾ കേൾക്കട്ടെ.
മൃഗീ ച മൃഗമന്ദാ ച ഹരിഭദ്രാ ഇരാവതീ। ഭൂതാ ച കപിശാ ദംഷ്ട്രാ നിശാ തിര്യാ തഥൈവ ച। ശ്വേതാ ചൈവ സ്വരാ ചൈവ സുരസാ ചേതി വിശ്രുതാഃ ॥ ൮.
മൃഗി, മൃഗമന്ദ, ഹരിഭദ്ര, ഇറാവതി, ഭൂത, കപിശ, ദംഷ്ട്ര, നിശ, തിര്യ, ശ്വേത, സ്വര, സുരസാ — ഇവയാണ് പ്രശസ്തമായ പേരുകൾ.
മൃഗ്യാസ്തു ഹരിണാഃ പുത്രാ മൃഗാശ്ചാന്യേ ശശാസ്തഥാ। ന്യങ്കവഃ ശരഭാ യേ ച രുരവഃ പൃഷതാശ്ച യേ ॥ ൮.
മൃഗിയിൽ നിന്ന് ഹരിണുകൾ ജനിച്ചു. മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് മറ്റു മൃഗങ്ങളും ശശുക്കളും ജനിച്ചു. ന്യങ്കവന്മാർ, ശരഭന്മാർ, രുരുക്കൾ, പൃഷതന്മാർ എന്നിവരും അവളിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്.
മൃഗരാജാ മൃഗമന്ദായാ ഗവയാശ്ചാപരേ തഥാ। മഹിഷോഷ്ട്രവരാഹാശ്ച ഖഡ്ഗഗൌരമുഖാസ്തഥാ ॥ ൮.
മൃഗമന്ദയിൽ നിന്ന് മൃഗരാജാവും, ഗവയന്മാരും ജനിച്ചു. മഹിഷങ്ങൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, പന്നികൾ, ഖഡ്ഗങ്ങൾ, ഗൗരമുഖന്മാർ എന്നിവരും അവളിൽ നിന്നാണ്.
ഹരേസ്തു ഹരയഃ പുത്രാ ഗോലാങ്ഗുലതരക്ഷവഃ । വാനരാഃ കിന്നരാശ്ചൈവ വ്യാഘ്രാഃ കിമ്പുരുഷാസ്തഥാ। ഇത്യേവമാദയോഽന്യേഽപി ഇരാവത്യാ നിബോധത ॥ ൮.
ഹരിയിൽ നിന്ന് ഹരികൾ, ഗോളാങ്കുലന്മാർ, തരക്ഷന്മാർ, വാനരങ്ങൾ, കിന്നരന്മാർ, വ്യാഘ്രങ്ങൾ, കിംപുരുഷന്മാർ എന്നിവ ജനിച്ചു. ഇതുപോലെ തന്നെ ഇറാവതിയിൽ നിന്നു മറ്റു ജീവികളും ഉദിച്ചു; അവരെയും നിങ്ങൾ കേൾക്കണം.
സൂര്യസ്യാണ്ഡകപാലേ ദ്വേ സമാനീയ തു ഭൌവനഃ। ഹസ്താഭ്യാം പരിഗൃഹ്യാഥ രഥന്തരമഗായത ॥ ൮.
ഭൗവനൻ സൂര്യന്റെ അണ്ടത്തിന്റെ രണ്ടു പാളികൾ ഒന്നിച്ച് ചേർത്ത്, കൈകൊണ്ട് പിടിച്ച്, രഥാന്തരസാമം പാടുകയായിരുന്നു.
സാമ്നാ പ്രസൂയമാനേന സദ്യ ഏവ ഗജോഽഭവത്। സ പ്രായച്ഛദിരാവത്യൈ പുത്രാര്ഥം സ തു ഭൌവനഃ ॥ ൮.
ആ സാമം പാടുമ്പോൾ ഉടനേ ഒരു ആന ജനിച്ചു. ഭൗവനൻ ആ ആനയെ പുത്രാർത്ഥം ഇറാവതിക്ക് നൽകി.
ഇരാവത്യാഃ സുതോ യസ്മാത്തസ്മാദൈരാവതഃ സ്മൃതഃ । ദേവരാജോപവാഹ്യത്വാത് പ്രഥമഃ സ മതങ്ഗരാട്। ശുഭ്രാഭ്രഭാശ്ചതുര്ദ്ദംഷ്ട്രഃ ശ്രീമാനൈരാവതോ ഗജഃ ॥ ൮.
ഇറാവതിയുടെ പുത്രൻ ആകയാൽ അവൻ എയർാവതൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവരാജാവിന്റെ രഥത്തിൽ കെട്ടിയതിനാൽ, ആനകളിൽ പ്രഥമനായ രാജാവായി. ആ എയർാവതൻ വെള്ളമേഘംപോലെയുള്ളവൻ, നാലു ദന്തങ്ങളുള്ളവൻ, മഹത്വം നിറഞ്ഞവൻ.
അപ്സുജസ്യൈകമൂലസ്യ സുവര്ണാഭസ്യ ഹസ്തിനഃ । ഷഡ്ദന്തസ്യ ഹി ഭദ്രസ്യ ഔപാവാഹ്യശ്ച വൈ ബലഃ ॥ ൮.
അപ്സുജയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു വേരിൽ നിന്നു ജനിച്ച, പൊന്നനയുള്ള, ആറു ദന്തങ്ങളുള്ള, ഉത്തമനായ ആനയാണ് ഭദ്രൻ. അവൻ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്നവൻ; ബലൻ അവന്റെ ശക്തിയാണ്.
തസ്യ പുത്രോഽഞ്ജനശ്ചൈവ സുപ്രതീകോഽഥ വാമനഃ। പദ്മശ്ചൈവ ചതുര്ഥോഽഭൂദ്ധസ്തിനീ ചാഭ്രമുസ്തഥാ ॥ ൮.
ഭദ്രന്റെ പുത്രന്മാർ അഞ്ജനൻ, സുപ്രതീകൻ, വാമനൻ, പത്മൻ എന്നിവരാണ്. നാലാമൻ പത്മൻ. ഹസ്തിനിയും ആഭ്രമൂവുമാണ് അവരോടൊപ്പം ജനിച്ചത്.
thumb|400px|ദിഗ്ഗജ1 ദിഗ്ഗജാംസ്താംശ്ച ചത്വാരഃ ശ്വേതാഽജനയതാശുഗാന് । ഭദ്രം മൃഗഞ്ച മന്ദം ച സങ്കീര്ണം ചതുരഃ സുതാന് ॥ ൮.
ശ്വേത എന്നവൾ നാലു ദിക്കാനകളെ പ്രസവിച്ചു: ഭദ്രൻ, മൃഗൻ, മന്ദൻ, സംകീർണ്ണൻ — ഇവരാണ് അവളുടെ നാല് പുത്രന്മാർ.
സങ്കീര്ണോഽപ്യഞ്ജനോ യസ്തു ഉപവാഹ്യോ യമസ്യ തു। ഭദ്രോ യഃ സുപ്രതീകസ്തു ഹരിതഃ സ ഹ്യപാമ്പതേഃ ॥ ൮.
സംകീർണ്ണൻ അഥവാ അഞ്ജനൻ, യമന്റെ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്നവനാണ്. ഭദ്രൻ അഥവാ സുപ്രതീകൻ പച്ചനിറമുള്ളവൻ, ജലാധിപതിയുടെ ആനയാണ്.
പദ്മോ മന്ദസ്തു യോ ഗൌരോ ദ്വിപോ ഹ്യൈലവിലസ്യ സഃ। മൃഗഃ ശ്യാമസ്തു യോ ഹസ്തീ ഉപവാഹ്യഃ സ പാവകൈഃ ॥ ൮.
പത്മൻ അഥവാ മന്ദൻ വെളുത്തവനും, അയിലവിലന്റെ ആനയും ആണ്. മൃഗൻ അഥവാ ശ്യാമൻ, അഗ്നിദേവന്മാരുടെ രഥത്തിൽ കെട്ടുന്ന ആനയാണ്.
പദ്മോത്തരസ്തു യഃ പദ്മൌ ഗജോ വൈ വരുണോ ഗണഃ। ഉപലേപനമേഷശ്ച തസ്യാഷ്ടൌ ജജ്ഞിരേ സുതാഃ ॥ ൮.
പത്മോത്തരൻ അഥവാ പത്മൻ, വരുണന്റെ സംഘത്തിലെ ആനയാണ്. ഉപലേപനൻ എന്ന ആടിന് എട്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ഉദഗ്രഭാവേനോപേതാ ജായന്തേ തസ്യ ചാന്വയേ। ശ്വേതബാലനഖാഃ പിങ്ഗാ വര്ഷ്മവന്തോ മതങ്ഗജാഃ। മതങ്ഗജാന് പ്രവക്ഷ്യാമി നാഗാനന്യാനപി ക്രമാത് ॥ ൮.
അവന്റെ വംശത്തിൽ, വലിയ ശക്തിയോടെ, വെള്ളനഖങ്ങളുള്ളവരും പിങ്ക് നിറമുള്ളവരും വലുതായ ശരീരമുള്ളവരുമായ ആനകൾ ജനിച്ചു. ആനകളും മറ്റു നാഗന്മാരെയും ഞാൻ ക്രമമായി പറയാം.
കപിലഃ പുണ്ഡരീകശ്ച സുമനാഭോ രഥാന്തരഃ। ജാതൌ നാമ്നാ സുതൌ താഭ്യാം സുപ്രതിഷ്ഠപ്രമര്ദ്ദനൌ ॥ ൮.
കപിലൻ, പുണ്ഡരീകൻ, സുമനാഭൻ, രഥാന്തരൻ — ഇവരിൽ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ സുപ്രതിഷ്ഠനും പ്രമർദ്ദനനും ആയിരുന്നു.
ശൂലാഃ സ്ഥൂലാഃ ശിരോദാന്താഃ ശുദ്ധബാലനഖാസ്തഥാ। ബലിനഃ ശക്തിനശ്ചൈവ സ്മൃതാസ്ത്വാകുലികാ ഗജാഃ ॥ ൮.
ശൂലൻ, സ്ഥൂലൻ, ശിരോദന്തൻ, ശുദ്ധനഖങ്ങൾ ഉള്ളവർ, ശക്തിയും ബലവും ഉള്ളവർ — ഇവരാണ് ആകുലിക ആനകൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പുഷ്പദന്തോ ബൃഹത്സാമാ ഷഡ്ദന്തോ ദന്ത പുഷ്പവാന്। താമ്രവര്ണശ്ച തത്പുത്രഃ സഹചാരിവിഷാണിതഃ ॥ ൮.
പുഷ്പദന്തൻ, ബൃഹത്സാമൻ, ആറു ദന്തങ്ങളുള്ളവൻ, ദന്തപുഷ്പവാൻ, താമ്രവർണ്ണൻ — അവന്റെ പുത്രൻ, കൂട്ടുകാരോടും മനോഹരമായ ദന്തങ്ങളോടും കൂടിയവൻ.
അന്വയേ ചാസ്യ ജായന്തേ ലമ്ബോഷ്ഠാശ്ചാരുദര്ശിനഃ। ശ്യാമാഃ സുദര്ശനാശ്ചണ്ഡാ നാനാപീഡായതാനനാഃ ॥ ൮.
അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്നവർക്ക് കട്ടിയുള്ള അധരവും മനോഹരമായ മുഖവും ഉണ്ട്; അവർ കറുത്ത നിറമുള്ളവരും സുന്ദരന്മാരും ഭയങ്കരന്മാരും വിവിധ രോഗങ്ങളാൽ മുഖം ബാധിച്ചവരുമാണ്.
വാമദേവോഽഞ്ജനശ്യാമഃ സാമ്നോ ജജ്ഞേഽഥ വാമനഃ। ഭാര്യാ ചൈവാങ്ഗദാ തസ്യ നീലവല്ലക്ഷണൌ സുതൌ ॥ ൮.
വാമദേവൻ, കജലപോലെ കറുത്തവൻ, സാമ്നിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; പിന്നെ വാമനനും. അവന്റെ ഭാര്യ ആയിരുന്നത് ആംഗദാ. അവരുടെ രണ്ടു മക്കൾക്ക് നീലത്തണ്ടുപോലുള്ള അടയാളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ചണ്ഡശ്ചാത്രശിരോ ഗ്രീവാ വ്യൂഢോരസ്കാസ്തരസ്വിനഃ। നരൈര്ബദ്ധാഃ കുലേ തേഷാം ജായന്തേ വികൃതാ ഗജാഃ ॥ ൮.
അവരിൽ ചണ്ഡന് വലിയ തലയും കഴുത്തും, വീതിയുള്ള നെഞ്ചും, വേഗതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ മനുഷ്യർ കെട്ടിയിട്ടുള്ള, രൂപഭേദമുള്ള ആനകൾ ജനിക്കുന്നു.
സുപ്രതീകസ്തു രൂപേണ നാസ്ത്യസ്യ സദൃശോ ഗജഃ । തസ്യ പ്രഹാരീ സമ്പാതീ പൃഥുശ്ചിത്തിസുതാസ്ത്രയഃ ॥ ൮.
സുപ്രതീകനെ പോലെ രൂപത്തിൽ തുല്യനായ മറ്റൊരു ആനയില്ല. അവന്റെ മൂന്ന് മക്കൾ പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥുചിത്തി എന്നിങ്ങനെയാണ്.
പശവോ ദീര്ഘതാല്വൌഷ്ഠാഃ സുവിഭക്തശിരോദരാഃ। ജായന്തേ മൃദുസമ്ഭൂതാ വംശേ തസ്യ മതങ്ഗജാഃ ॥ ൮.
ദീർഘമായ താലും അധരവും, സുനിശ്ചിതമായ തലയും വയറും ഉള്ള മൃഗങ്ങൾ, സൗമ്യമായി ജനിച്ച്, അവന്റെ വംശത്തിൽ ഉത്തമമായ ആനകളായി മാറുന്നു.
അഞ്ജനാദഞ്ജനാ സാമ്നോ വിജജ്ഞേ ചാഞ്ജനാവതീ। ഏവം മാതാ തയോശ്ചാപി പ്രഥിതായുരജഃസുതൌ ॥ ൮.
അഞ്ജനയിൽ നിന്ന് അഞ്ജനയും, സാമ്നിൽ നിന്ന് അഞ്ജനാവതിയും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ അവരുടെ അമ്മ പ്രശസ്തയായി, ആയുരജയുടെ രണ്ടു മക്കളും ജനിച്ചു.
മഹാവിഭക്തശിരസഃ സ്നിഗ്ധജീമൂതസന്നിഭാഃ। സുദര്ശനാഃ സുവര്ഷ്മാണഃ പദ്മാഭാഃ പരിമണ്ഡലാഃ। ശൂനാഃ പീതായതമുഖാ ഗജാസ്തസ്യാന്വയേഽഭവന് ॥ ൮.
വലിയ വിഭജിച്ച തലയും, മിനുക്കുള്ള മേഘംപോലെയുള്ള ദേഹവും, സുന്ദരമായ രൂപവും, നല്ല ശരീരവും, താമര നിറവും, വൃത്താകൃതിയും, ദന്തമില്ലാത്തതും, മഞ്ഞയും നീണ്ടതുമായ വായും — ഇങ്ങനെയുള്ള ആനകൾ അവളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു.
ജജ്ഞേ ചന്ദ്രമസഃ സാമ്നഃ പിങ്ഗലാ കുമുദദ്യുതിഃ। പിങ്ഗലായാഃ സുതൌ തസ്യാ മഹാപദ്മോര്മിമാലിനൌ ॥ ൮.
ചന്ദ്രമസനും സാമ്നും ചേർന്ന് പിങ്കളാ എന്ന താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവളെ ജനിപ്പിച്ചു. ആ പിങ്കളയ്ക്ക് മഹാപദ്മനും ഉർമിമാലിയും എന്ന രണ്ടു മക്കളുണ്ടായി.