വായുപുരാണമ്

മേഹനാച്ച മിഹേര്ദ്ധാതോര്മേഘത്വം വ്യഞ്ജയന്തി ച। ന ഭ്രശ്യന്തി യതസ്ത്വാപസ്തദഭ്രം കവയോ വിദുഃ ।। ൫൧.

മഴപെയ്യുന്നതിലൂടെ മേഘത്തിന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമാകും; ജലം താഴേക്ക് വീഴാതെ നിലനിൽക്കുന്നതു കൊണ്ടാണ് ജ്ഞാനികൾ അതിനെ മേഘം എന്ന് അറിയുന്നത്.

മേഘാനാം പുനരുത്പത്തിസ്ത്രിവിധാ യോനിരുച്യതേ। ആഗ്നേയാ ബ്രഹ്മജാശ്ചൈവ പക്ഷജാശ്ച പൃഥഗ്വിധാഃ। ത്രിധാ ഘനാഃ സമാഖ്യാതാസ്തേഷാം വക്ഷ്യാമി സമ്ഭവമ് ।। ൫൧.

മേഘങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു: അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ളത്, ബ്രഹ്മയിൽ നിന്നുള്ളത്, ചിറകിൽ നിന്നുള്ളത് — ഇവയാണ് വ്യത്യസ്തതകൾ. ഈ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള മേഘങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.

ആഗ്നേയാസ്ത്വര്ണജാഃ പ്രോക്താസ്തേഷാം തസ്മാത് പ്രവര്ത്തനമ്। ശീതദുര്ദിനവാതാ യേ സ്വഗുണാസ്തേ വ്യവസ്ഥിതാഃ ।। ൫൧.

അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ളവയെ അർണജന്മങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നു; അവയുടെ പ്രവർത്തനം അതിൽ നിന്നാണ്. തണുപ്പ്, ദുഷ്പ്രവൃത്തി, കാറ്റ് എന്നിവയുടെ സ്വഭാവമുള്ളവ സ്വതന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുന്നു.

മഹിഷാശ്ച വരാഹാശ്ച മത്തമാതങ്ഗഗാമിനഃ। ഭൂത്വാ ധരണിമഭ്യേത്യ വിചരന്തി രമന്തി ച ।। ൫൧.

മഹിഷങ്ങൾ, പന്നികൾ, മദ്യപാനത്തിൽ മുങ്ങിയ ആനകൾ — ഇവ രൂപം കൊണ്ടു ഭൂമിയിൽ എത്തി സഞ്ചരിക്കുകയും ആസ്വദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജീമൂതാ നാമ തേ മേഘാ ഏതേഭ്യോ ജീവസമ്ഭവാഃ। വിദ്യുദ്ഗുണവിഹീനാശ്ച ജലധാരാവലമ്ബിനഃ ।। ൫൧.

അവയെ ജീമൂതം എന്ന പേരിലാണ് വിളിക്കുന്നത്; അവയിൽ നിന്നാണ് ജീവികൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. മിന്നലിന്റെ ഗുണമില്ലാത്തവയും ജലധാരയിൽ ആശ്രയിക്കുന്നവയുമാണ് ഇവ.

മൂകാ ഘനാ മഹാകായാ പ്രവാഹസ്യ വശാനുഗാഃ। ക്രോശമാത്രാച്ച വര്ഷന്തി ക്രോശാര്ദ്ധാദപി വാ പുനഃ ।। ൫൧.

വാക്കില്ലാത്ത വൻകായ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ ശക്തിക്ക് കീഴിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഒരു ക്രോഷം അകലത്തിൽ നിന്നോ അർദ്ധക്രോഷം അകലത്തിൽ നിന്നോ മഴ പെയ്യുന്നു.

പര്വതാഗ്രനിതമ്ബേഷു വര്ഷന്തി ച രമന്തി ച। ബലാകാഗര്ഭദാശ്ചൈവ ബലാകാഗര്ഭധാരിണഃ ।। ൫൧.

പർവതശൃംഗങ്ങളിലും മലകളുടെ ചാരങ്ങളിലും ഇവ മഴ പെയ്യുകയും ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബലാകയുടെ ഗർഭം വഹിക്കുന്നവയും ബലാകയുടെ ഗർഭം ഉള്ളവയും ഉണ്ട്.

ബ്രഹ്മജാനാമ തേ മേഘാ ബ്രഹ്മനിഃശ്വാസസമ്ഭവാഃ। തേ ഹി വിദ്യുദ്ഗുണോപേതാഃ സ്തനയന്തി സ്വനപ്രിയാഃ ।। ൫൧.

മേഘങ്ങളേ, ഞങ്ങള്‍ക്കറിയാം, നിങ്ങള്‍ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശ്വാസത്തില്‍ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്. മിന്നലിന്റെ ഗുണം ഉള്ള നിങ്ങള്‍ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ ആനന്ദിക്കുന്നു.

തേഷാം ശബ്ദപ്രണാദേന ഭൂമിഃ സ്വാങ്ഗരുഹോദ്ഘമാ। രാജ്ഞീ രാജ്ഞാഭിഷിക്തേവ പുനര്യൌവനമശ്രുതേ। തേഷ്വിയം പ്രീതിമാസക്താ ഭൂതാനാം ജീവിതോദ്ഭവാ ।। ൫൧.

നിങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനിയില്‍ ഭൂമിയിലെ സസ്യങ്ങള്‍ വളര്‍ന്നു വരുന്നു. രാജാവിനാല്‍ അഭിഷേകം ലഭിച്ച രാജ്ഞി വീണ്ടും യുവതിയായതുപോലെ, ഭൂമി ഈ മേഘങ്ങളോടാണ് സ്നേഹത്തോടെ ബന്ധപ്പെട്ടു കഴിയുന്നത്, കാരണം ജീവജാലങ്ങളുടെ ജീവന്‍ ഇവരില്‍ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.

ജീമൂതാ നാമ തേ മേഘാസ്തേഭ്യോ ജീവസ്യ സമ്ഭവഃ। ദ്വിതീയം പ്രവഹം വായും മേഘാസ്തേ തു സമാശ്രിതാഃ ।। ൫൧.

ഈ മേഘങ്ങളെ ജിമൂതങ്ങള്‍ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. അവയില്‍ നിന്നാണ് ജീവന്റെ ഉത്ഭവം. രണ്ടാം തരംഗമായ വായുവാണ് ഇവയെ നിലനിര്‍ത്തുന്നത്.

ഏതേ യോജനമാത്രാച്ച സാര്ദ്ധാര്ദ്ധാന്നിഷ്കൃതാദപി। വൃഷ്ടിസര്ഗസ്തഥാ തേഷാം ധാരാസാരാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। പുഷ്കരാവര്ത്തകാ നാമ യേ മേഘാഃ പക്ഷസമ്ഭവാഃ ।। ൫൧.

ഒരു യോജനവും അരയോജനവും അകലത്തുനിന്നും പോലും ഇവയുടെ മഴ പെയ്യുന്നു; അവയുടെ നീര്‍വാരങ്ങള്‍ തുടർച്ചയായവയാണെന്ന് പറയുന്നു. ചിറകുകളില്‍ നിന്നു ജനിച്ച മേഘങ്ങളെ പുഷ്കരാവര്‍ത്തകങ്ങള്‍ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ശക്രേണ പക്ഷാശ്ഛിന്നാ യേ പര്വതാനാം മഹോജസാമ്। കാമഗാനാം പ്രവൃദ്ധാനാം ഭൂതാനാം ശിവമിച്ഛതാ ।। ൫൧.

ഇന്ദ്രന്‍ ശക്തിയേറിയ പര്‍വ്വതങ്ങളുടെ ചിറകുകള്‍ മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. സ്വേച്ഛയോടെ സഞ്ചരിച്ചും വളര്‍ന്നും ജീവജാലങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അങ്ങനെ ചെയ്തു.

പുഷ്കരാ നാമ തേ മേഘാ ബൃഹന്തസ്തോയ മത്സരാഃ। പുഷ്കരാവര്ത്തകാസ്തേന കാരണേനേഹ ശബ്ദിതാഃ ।। ൫൧.

വലിയതും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഈ മേഘങ്ങളെ പുഷ്കരങ്ങള്‍ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പരസ്പരം മത്സരമുള്ളവയാണിവ. അതുകൊണ്ടാണ് ഇവയെ പുഷ്കരാവര്‍ത്തകങ്ങള്‍ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

നാനാരൂപധരാശ്ചൈവ മഹാഘോരതരാശ്ച തേ। കല്പാന്തവൃഷ്ടേഃ സ്രഷ്ടാരഃ സംവര്ത്താഗ്നേര്നിയാമകാഃ ।। ൫൧.

വിവിധ രൂപങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുകയും അത്യന്തം ഭയാനകരാവുകയും ചെയ്യുന്ന ഇവയാണ് കാലാന്ത്യത്തിലെ മഴ സൃഷ്ടിക്കുകയും സംവര്‍ത്താഗ്നിയെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.

വര്ഷന്ത്യേതേ യുഗാന്തേഷു തൃതീയാസ്തേ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। അനേകരൂപസംസ്ഥാനാഃ പൂരയന്തോ മഹീതലമ് । വായും പരം വഹന്തഃ സ്യുരാശ്രിതാഃ കല്പസാധകാഃ ।। ൫൧.

യുഗാന്തത്തില്‍ മഴ പെയ്യുന്ന മൂന്നാമത്തെ തരത്തിലുള്ള ഇവ, അനേകം രൂപങ്ങളും ഭാവങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം നിറയ്ക്കുന്നു. പരമമായ വായുവിനെ വഹിച്ച്, സൃഷ്ടിയുടെ ചക്രത്തില്‍ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.

യാന്യസ്യാണ്ഡകപാലസ്യ പ്രാകൃതസ്യാഭവംസ്തദാ। തസ്മാദ്ബ്രഹ്മാ സമുത്പന്നശ്ചതുര്വക്ത്രഃ സ്വയമ്ഭുവഃ। താന്യേവാണ്ഡകപാലസ്യ സര്വേ മേഘാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ ।। ൫൧.

ആദ്യകാലത്ത് ആണ്ഡകപ്പാളത്തില്‍ നിന്നു ഉദിച്ചതില്‍ നിന്നാണ് സ്വയംഭുവനായ നാലുമുഖ ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചത്. ആണ്ഡകപ്പാളത്തില്‍ നിന്നുള്ളവയാണിവയെല്ലാം എന്ന് പറയുന്നു.

തേഷാമാപ്യായനം ധൂമഃ സര്വേഷാമവിശേഷതഃ । തേഷാം ശ്രേഷ്ഠസ്തു പര്ജ്ജന്യശ്ചത്വാരശ്ചൈവ ദിഗ്ഗജാഃ ।। ൫൧.

ഇവയുടെ പോഷണം പുകയിലൂടെയാണ്, എല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്. അവയില്‍ പര്ജന്യന്‍ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, നാലു ദിക്കുഗജങ്ങളും കൂടിയാണ്.

ഗജാനാം പര്വതാനാഞ്ച മേഘാനാം ഭോഗിഭിഃ സഹ। കുലമേകം പൃഥഗ്ഭൂതം യോനിരേകാ ജലം സ്മൃതമ് ।। ൫൧.

ആനകള്‍, പര്‍വ്വതങ്ങള്‍, മേഘങ്ങള്‍, പാമ്പുകള്‍ — ഇവയുടെ കുടുംബം ഒന്നായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അവയുടെ ജന്മസ്ഥാനം വെള്ളമാണ്.

പര്ജന്യോ ദിഗ്ഗജാശ്ചൈവ ഹേമന്തേ ശീതസമ്ഭവാഃ। തുഷാരവൃഷ്ടിം വര്ഷന്തി സര്വസസ്യവിവൃദ്ധയേ ।। ൫൧.

പര്ജന്യനും ദിക്കുഗജങ്ങളും ശീതകാലത്ത് തണുപ്പില്‍ നിന്നു ഉരുത്തിരിഞ്ഞ് തുഷാരമഴ പെയ്യുന്നു, എല്ലാ വിളകളും വളരാനായി.

ശ്രേഷ്ഠഃ പരിവഹോ നാമ തേഷാം വായുരപാശ്രയഃ। യോഽസൌ ബിഭര്ത്തി ഭഗവാന് ഗങ്ഗാമാകാശഗോചരാമ്। ദിവ്യാമതിജലാം പുണ്യാം വിദ്യാം സ്വര്ഗപഥിസ്ഥിതാമ് ।। ൫൧.

ഇവയില്‍ പരിവഹം എന്ന പേരിലുള്ള വായു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്, വെള്ളത്തിന് ആശ്രയമായത്. ആ ഭഗവാന്‍ ആകാശത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ദിവ്യമായ, വിശുദ്ധമായ, സ്വര്‍ഗ്ഗപഥത്തില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന ഗംഗയെ വഹിക്കുന്നു.

തസ്യാവിഷ്പന്ദജന്തോയം ദിഗ്ഗജാഃ പൃഥുഭിഃ കരൈഃ। ശീകരം സമ്പ്രമുഞ്ചന്തി നീഹാര ഇതി സ സ്മൃതഃ ।। ൫൧.

അവയുടെ അശാന്തമായ വെള്ളത്തില്‍ നിന്നു, ദിക്കുഗജങ്ങള്‍ വിശാലമായ തുമ്പുകളാല്‍ തുള്ളികള്‍ വിതറുന്നു. അതാണ് നിഹാരം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ദക്ഷിണേന ഗിരിര്യോഽസൌ ഹേമകൂട ഇതി സ്മൃതഃ। ഉദഗ് ഹിമവതഃ ശൈലാദുത്തരസ്യ ച ദക്ഷിണേ। പുണ്ഡ്രം നാമ സമാഖ്യാതം നഗരം തത്ര വൈ സ്മൃതമ് ।। ൫൧.

തെക്കോട്ട് ഹിമകൂടം എന്ന പര്‍വ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഹിമവതിന്റെ വടക്കിലും വടക്കന്‍ പ്രദേശത്തിന്റെ തെക്കിലും പുണ്ഡ്രം എന്ന നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

തസ്മിന്നിപതിതം വര്ഷം യത്തുഷാരസമുദ്ഭവമ് । തതസ്തദാവഹോ വായുര്ഹിമശൈലാത് സമുദ്വഹന്। ആനയത്യാത്മയോഗേന സിഞ്ചമാനോ മഹാഗിരിമ് ।। ൫൧.

അവിടെ തുഷാരത്തില്‍ നിന്നു ഉരുത്തിരിയുന്ന മഴ വീഴുമ്പോള്‍, അതിനെ വായു ഹിമപര്‍വ്വതത്തില്‍ നിന്ന് എടുത്തു, തന്റെ ശക്തിയാല്‍ മഹാപര്‍വ്വതത്തില്‍ വിതറുന്നു.

ഹിമവന്തമതിക്രമ്യ വൃഷ്ടിശേഷം തതഃ പരമ്। ഇഹാഭ്യേതി തതഃ പശ്ചാദപരാന്തവിവൃദ്ധയേ ।। ൫൧.

ഹിമവാനെ കടന്ന് ശേഷിച്ച മഴ പിന്നീട് ഇവിടെ എത്തുന്നു; പിന്നീടത് പടിഞ്ഞാറന്‍ പ്രദേശം വളരാനായി സഹായിക്കുന്നു.

മേഘാവാപ്യായതശ്ചൈവ സര്വമേതത് പ്രകീര്ത്തിതമ് । സൂര്യ ഏവ തു വൃഷ്ടിനാം സ്രഷ്ടാ സമുപദിശ്യതേ ।। ൫൧.

ഇങ്ങനെ മേഘങ്ങളുടെ വ്യാപനം വിവരിച്ചു. മഴയുടെ സ്രഷ്ടാവായി സൂര്യനെയാണ് ഉപദേശിക്കുന്നത്.

ധ്രുവേണാ വേഷ്ടിതഃ സൂര്യസ്താഭ്യാം വൃഷ്ടിഃ പ്രവര്ത്തതേ। ധ്രുവേണാവേഷ്ടിതോ വായുര്വൃഷ്ടിം സംഹരതേ പുനഃ ।। ൫൧.

ധ്രുവനക്ഷത്രം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന സൂര്യൻ, ആ രണ്ട് ഘടകങ്ങൾക്കൊണ്ട് മഴ വരുത്തുന്നു. അതേ ധ്രുവനക്ഷത്രം ചുറ്റിയുള്ള വായു വീണ്ടും ആ മഴ പിന്‍വലിക്കുന്നു.

ഗ്രഹാന്നിഃസൃത്യ സൂര്യാത്തു കൃത്സ്നേ നക്ഷത്രമണ്ഡലേ । വാരസ്യാന്തേ വിശത്യര്കം ധ്രുവേണ പരിവേഷ്ടിതമ് ।। ൫൧.

ഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും സൂര്യനിൽ നിന്നും പുറത്ത് വന്നത്, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മുഴുവൻ മണ്ഡലത്തിലും, ദിവസാവസാനത്ത്, ധ്രുവനക്ഷത്രം ചുറ്റിയ സൂര്യനിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.

അതഃ സൂര്യരഥസ്യാഥ സന്നിവേശം നിബോധത। സംസ്ഥിതൈനൈകചക്രേണ പഞ്ചാരേണ ത്രിനാഭിനാ ।। ൫൧.

ഇപ്പോൾ സൂര്യന്റെ രഥത്തിന്റെ ക്രമീകരണം കേൾക്കൂ: അതിന് ഒരു ചക്രവും, അഞ്ചു ആറുകളും, മൂന്നു നാഭികളും ഉണ്ട്.

ഹിരണ്മയേന ഭഗവാന് പര്വണാ തു മഹൌജസാ। നഷ്ടവര്ത്മാന്ധകാരേണ ഷട്‌പ്രകാരൈകനേമിനാ। ചക്രേണ ഭാസ്വതാ സൂര്യഃ സ്യന്ദനേന പ്രസര്പ്പതി ।। ൫൧.

വളരെ പ്രകാശമുള്ള ഭഗവാൻ സൂര്യൻ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അക്ഷം, ഇരുട്ടിൽ മറഞ്ഞ പാത, ആറു വിധത്തിലുള്ള ഒരു നെമി, പ്രകാശമുള്ള ചക്രം എന്നിവയുള്ള രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.