വായുപുരാണമ്

ശതഘ്നൈകോനകാസ്ത്രിംശന്മാത്രാത്രിശത് ഷഡുത്തരാ। ദ്വിഷഷ്ടിഭാക് ത്രയോവിംശന്മാത്രായാഞ്ച ചലാ ഭവേത് ॥ ൫൦.

നൂറ്റി ഒന്ന്, മുപ്പത്, അതിൽ മുപ്പത്താറ് കൂടി, ഇരുപത്തിരണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ, ഇരുപത്തിമൂന്ന് മാത്രകൾ—ഇവ ചേർന്നതാണ് ചലിക്കുന്ന അളവ്.

ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി ശതാന്യഷ്ടൌ ച വിദ്യുതിഃ। സപ്തതിഞ്ചാപി തത്രൈവ നവതിം വിദ്ധി നിസ്വയേ ॥ ൫൦.

നാല്പതിനായിരത്തിയെട്ടുനൂറ് ആണ് മിന്നലുകളുടെ എണ്ണം; അവിടെ എഴുപതും തൊണ്ണൂറും ശബ്ദമില്ലാത്തവയാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

ചത്വാര്യേവ ശതാന്യാഹുര്വിദ്യുതൌ വൈധസംയുഗേ। ചരാംശോ ഹ്യേഷ വിജ്ഞേയോ നാലികാ ചാത്ര കാരണമ് ॥ ൫൦.

വേദിക യാഗത്തിലെ മിന്നലുകൾ നാലുനൂറ് മാത്രമാണെന്ന് പറയുന്നു; ഇതാണ് ചലിക്കുന്ന ഭാഗം, ഇവിടെ നാളികയാണ് അളവായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

സംവത്സരാദയഃ പഞ്ച ചതുര്മാനവികല്പിതാഃ। നിശ്ചയഃ സര്വകാലസ്യ യുഗ ഇത്യഭിധീയതേ ॥ ൫൦.

വർഷം മുതലായ അഞ്ചു, ചതുര്‍മാനവരുടെ കണക്കിൽ നാലായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാ കാലത്തെയും നിശ്ചയം യುಗം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.

സംവത്സരസ്തു പ്രഥമോ ദ്വിതീയഃ പരിവത്സരഃ। ഇദ്വത്സരസ്തൃതീയസ്തു ചതുര്ഥശ്ചാനുവത്സരഃ। പഞ്ചമോ വത്സരസ്തേഷാം കാലസ്തു പരിസംജ്ഞിതഃ ॥ ൫൦.

ആദ്യത്തേത് സംവത്സരം, രണ്ടാമത്തേത് പരിവത്സരം, മൂന്നാമത്തേത് ഇദ്വത്സരം, നാലാമത്തേത് അനുവത്സരം, അഞ്ചാമത്തേത് വത്സരം; ഇവയാണ് സമയത്തിന് നൽകിയ പേരുകൾ.

വിംശശതം ഭവേത്പൂര്ണം പര്വണാം തു രവേര്യുഗമ്। ഏതാന്യഷ്ടാദശസ്ത്രിംശദുദയോ ഭാസ്കരസ്യ ച ॥ ൫൦.

സൂര്യന്റെ ഒരു പൂർണ്ണ യುಗം ഇരുപത് നൂറ് പർവദിനങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ഭാസ്കരന്റെ ഉദയം എട്ടത്തായിരത്തി ഇരുപത്തിയെട്ട് തവണയും നടക്കുന്നു.

ഋതവസ്ത്രിംശതഃ സൌരാ അയനാനി ദശൈവ തു। പഞ്ചത്രിംശത് ശതം ചാപി ഷഷ്ടിര്മാസാശ്ച ഭാസ്കരഃ ॥ ൫൦.

സൂര്യന്റെ കാലാവസ്ഥകൾ മുപ്പതും, അയനങ്ങൾ പത്തും ഉണ്ട്; ഭാസ്കരൻക്ക് മുപ്പത്തഞ്ച് നൂറ് അറുപത് മാസങ്ങൾ ഉണ്ട്.

ത്രിംശദേവ ത്വഹോരാത്രം സ തു മാസശ്ച ഭാസ്കരഃ। ഏകഷഷ്ടിസ്ത്വഹോരാത്രാ ദനുരേകോ നിഭാവ്യതേ ॥ ൫൦.

സൂര്യന്റെ ഒരു മാസം മുപ്പത് ദിനങ്ങളും രാത്രികളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അറുപത്തൊന്ന് ദിന-രാത്രികൾ ഒരു രാശിയായി കണക്കാക്കുന്നു.

അഹ്നാന്തു ത്ര്യധികാശീതിഃ ശതം ചാപ്യധികം ഭവേത്। മാനം തച്ചിത്രഭാനോസ്തു വിജ്ഞേയം ഭുവനസ്യ തു ॥ ൫൦.

ഒരു വർഷത്തിൽ നൂറ് എട്ടത്തിരി ദിനങ്ങൾ കൂടിയിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് ചിത്രഭാനുവിന്റെ ലോകത്തിലെ അളവ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.

സൌരസൌമ്യം തു വിജ്ഞേയം നക്ഷത്രം സാവനം തഥാ। നാമാന്യേതാനി ചത്വാരി യൈഃ പുരാണം വിഭാവ്യതേ ॥ ൫൦.

സൗര, സോമ, നക്ഷത്ര, സാവന എന്നിങ്ങനെ നാലു രീതികൾ അറിയേണ്ടതാണ്; ഈ നാലു പേരുകളാൽ പുരാണം വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഖേ തസ്യോത്തരതശ്ചൈവ ശ്രൃങ്ഗവാന്നാമ പര്വതഃ। ത്രീണി തസ്യ തു ശ്രൃങ്ഗാണി സ്പൃശന്തീവ നഭസ്തലമ് ॥ ൫൦.

ആകാശത്തിൽ അതിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ശ്രൃംഗവാൻ എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പർവതം ഉണ്ട്; അതിന് മൂന്ന് ശിഖരങ്ങൾ ആകാശത്തെ തൊടുന്ന പോലെ കാണപ്പെടുന്നു.

തൈശ്ചാപി ശ്രൃങ്ഗവാന്നാമ സര്വതശ്ചൈവ വിശ്രുതഃ। ഏകമാര്ഗശ്ച വിസ്താരോ വിഷ്കമ്ഭശ്ചാപി കീര്തിതഃ ॥ ൫൦.

ഈ ശിഖരങ്ങൾ കാരണം അതിനെ എല്ലാ ദിശകളിലും ശ്രൃംഗവാൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതിന് ഒരു വഴിയും, വീതിയും, വ്യാപ്തിയും ഉള്ളതായി പറയുന്നു.

തസ്യ വൈ സര്വതഃ ശ്രൃങ്ഗം മധ്യമന്തദ്ധിരണ്മയമ്। ദക്ഷിണം രാജതഞ്ചൈവ ശ്രൃങ്ഗം തു സ്ഫടികപ്രഭമ് ॥ ൫൦.

അവയുടെ എല്ലാ ശിഖരങ്ങളിൽ മധ്യത്തിലുള്ളത് പൊൻ നിറമുള്ളതാണ്; ദക്ഷിണ ഭാഗത്തുള്ളത് വെള്ളി നിറമുള്ളതും, ശിഖരം സ്ഫടികത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെ തിളങ്ങുന്നതുമാണ്.

സര്വരത്നമയം ചൈകം ശ്രൃങ്ഗമുത്തരമുത്തമമ്। ഏവം കൂടൈസ്രിഭിഃ ശൈലൈഃ ശ്രൃങ്ഗവാനിതി വിശ്രുതഃ ॥ ൫൦.

വടക്കുഭാഗത്തും ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശിഖരം എല്ലാ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായതാണ്; ഇങ്ങനെ ഈ ശിഖരങ്ങളും പർവതങ്ങളും കൊണ്ടാണ് ശ്രൃംഗവാൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായത്.

യത്തദ്വിഷുവതം ശ്രൃങ്ഗന്തദര്കഃ പ്രതിപദ്യതേ। ശരദ്വസന്തയോര്മധ്യേ മധ്യമാം ഗതിമാസ്ഥിതഃ। അഹസ്തുല്യാമഥോ രാത്രിം കരോതി തിമിരാപഹഃ ॥ ൫൦.

വിഷുവിന്റെ ശിഖരത്തിൽ സൂര്യൻ എത്തുന്നു; ശരദും വസന്തവും തമ്മിൽ ഇടയിൽ, സൂര്യൻ മധ്യഗതിയെടുക്കുന്നു, അപ്പോൾ ദിനവും രാത്രിയും സമം, അന്ധകാരം നീക്കുന്നു.

ഹരിതാശ്ച ഹയാ ദിവ്യാസ്തേ നിയുക്താ മഹാരഥേ। അനുലിപ്താ ഇവാഭാന്തി പഝരക്തൈര്ഗഭസ്തിഭിഃ ॥ ൫൦.

ഹരിത വർണ്ണത്തിലുള്ള ദിവ്യ കുതിരകൾ മഹാരഥത്തിൽ ചാർത്തിയിരിക്കുന്നു; സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുവപ്പായി പൂശിയതുപോലെ അവ ദൃശ്യമാണ്.

മേഷാന്തേ ച തുലാന്തേ ച ഭാസ്കരോദയതഃ സ്മൃതാഃ । മുഹൂര്ത്താ ദശ പഞ്ചൈവ അഹോരാത്രിശ്ച താവതീ ॥ ൫൦.

മേടത്തിന്റെ അവസാനം, തുലാമിന്റെ അവസാനം സൂര്യന്റെ ഉദയത്തിൽ പതിനഞ്ച് മുഹൂർത്തങ്ങൾ കണക്കാക്കുന്നു; അപ്പോൾ ദിനവും രാത്രിയും സമമാണ്.

കൃത്തികാനാം യദാ സൂര്യഃ പ്രഥമാംശഗതോ ഭവേത് । വിശാഖാനാം തഥാ ജ്ഞേയശ്ചതുര്ഥാംശേ നിശാകരഃ॥ ൫൦.

കൃതികയുടെ ആദ്യഭാഗത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, വിശാഖയുടെ നാലാം ഭാഗത്തിൽ ചന്ദ്രൻ ഉള്ളതായി അറിയണം.

വിശാഖായാം യദാ സൂര്യ ശ്ച്രതേംഽശം തൃതീയകമ്। തദാ ചന്ദ്രം വിജാനീയാത് കൃത്തികാശിരസി സ്ഥിതമ് ॥ ൫൦.

വിശാഖയുടെ മൂന്നാം ഭാഗത്തിൽ സൂര്യൻ എത്തിയപ്പോൾ, കൃതികയുടെ തലയിൽ ചന്ദ്രൻ നിലകൊള്ളുന്നതായി അറിയണം.

വിഷുവന്തം തദാ വിദ്യാദേവമാഹുര്മഹര്ഷയഃ। സൂര്യേണ വിഷുവം വിദ്യാത് കാലം സോമേന ലക്ഷയേത് ॥ ൫൦.

അപ്പോൾ വിഷുവം അറിയേണ്ടതാണെന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു; സൂര്യൻ വഴി വിഷുവം, ചന്ദ്രൻ വഴി കാലം നിർണ്ണയിക്കണം.

സമാ രാത്രിരഹശ്ചൈവ യദാ തദ്വിഷുവദ്ഭവേത്। തദാ ദാനാനി ദേയാനി പിതൃഭ്യോ വിഷുവത്യപി। ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ വിശേഷേണ മുഖമേതത്തു ദൈവതമ് ॥ ൫൦.

ദിനവും രാത്രിയും സമമായപ്പോൾ അതാണ് വിഷുവം; അപ്പോൾ പിതൃകൾക്ക് ദാനം നൽകണം, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കും; ദൈവങ്ങൾക്ക് അർപ്പണത്തിനുള്ള പ്രധാന സമയമാണിത്.

ഊനരാത്രാധിമാസൌ ച കലാകാഷ്ഠാമുഹൂര്ത്തകാഃ। പൌര്ണമാസീ തഥാ ജ്ഞേയാ അമാവാസ്യാ തഥൈവ ച। സിനീവാലീ കുഹൂശ്ചൈവ രാകാ ചാനുമതി സ്തഥാ ॥ ൫൦.

കുറഞ്ഞ രാത്രിയുള്ള മാസങ്ങൾ, അധിക മാസങ്ങൾ, കല, കഷ്ട, മുഹൂർത്തങ്ങൾ, പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ, അമാവാസ്യ, സിനീവാലി, കുഹു, രാകാ, അനുമതി എന്നിവയും അറിയേണ്ടതാണ്.

തപസ്തപസ്യൌ മധുമാധവൌ ച ശുക്രഃ ശുചിശ്ചായനമുത്തരം സ്യാത്। നഭോ നഭശ്യോഽഥ ഇഷുഃ സഹോര്ജഃ സഹഃസഹസ്യാവിതി ദക്ഷിണം സ്യാത് ॥ ൫൦.

തപസ്, തപസ്യ, മധു, മാധവ, ശുക്ര, ശുചി എന്നിവ ഉത്തരായണത്തിന്റെ പേരുകളാണ്; നഭസ്, നഭസ്യ, ഇഷു, സഹസ്, സഹസ്യ, അവിതി എന്നിവ ദക്ഷിണായണത്തിന്റെ പേരുകളാണ്.

സംവത്സരാസ്തതോ ജ്ഞേയാഃ പഞ്ചാബ്ദാ ബ്രബ്മണഃ സുതാഃ। തസ്മാത്തു ഋതവോ ജ്ഞേയാ ഋതവോ ഹ്യന്തരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൫൦.

അവിടെ നിന്ന് വർഷങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണ്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ അഞ്ചു വർഷങ്ങൾ അവന്റെ പുത്രന്മാർ എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നു. അവയിൽ നിന്ന് ঋതുക്കൾ അറിയേണ്ടതാണ്; ঋതുക്കൾ ഇടവേളകൾ എന്നിങ്ങനെ കണക്കാക്കുന്നു.

തസ്മാദനുമുഖാ ജ്ഞേയാ അമാവാസ്യാസ്യ പര്വണഃ. തസ്മാത്തു വിഷുവം ജ്ഞേയം പിതൃദൈവഹിതം സദാ ॥ ൫൦.

അവിടെ നിന്ന് അമാവാസ്യകൾ ചന്ദ്രനിന്റെ ഘട്ടങ്ങളുടെ മുഖങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ അറിയേണ്ടതാണ്. അതിൽ നിന്ന് വിഷുവും അറിയേണ്ടതാണ്; വിഷു സദാ പിതൃ-ദേവതകൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമാണ്.

ഏവം ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യേത ദൈവേ പിത്ര്യേ ച മാനവഃ। തസ്മാത് സ്മൃതം പ്രജാനാം വൈ വിഷുവത്സര്വഗം സദാ ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ അറിയുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ ദൈവത്തിന്റെയും പിതൃകർമത്തിന്റെയും കാര്യത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽപ്പെടുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട്, വിഷു എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികൾക്കും പൊതുവായതായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

ആലോകാന്തഃ സ്മൃതോ ലോകോ ലോകാന്തോ ലോക ഉച്യതേ। ലോകപാലാഃ സ്ഥിതാസ്തത്ര ലോകാലോകസ്യ മധ്യതഃ ॥ ൫൦.

പ്രകാശത്തിന്റെ അറ്റം വരെയാണ് ലോകം എന്ന് പറയുന്നു; അതിന് അപ്പുറത്തെയാണ് ലോകാന്തം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ലോകപാലകർ ലോകവും ലോകാന്തവും തമ്മിലുള്ള ഇടയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

ചത്വാരസ്തേ മഹാത്മാനസ്തിഷ്ഠന്ത്യാഭൂതസമ്പ്ലവാത്। സുധാമാ ചൈവ വൈരാജഃ കര്ദ്ദമഃ ശങ്‌കൃപസ്തഥാ। ഹിരണ്യലോമാ പര്ജ്ജന്യഃ കേതുമാന് ജാതനിശ്ചയഃ ॥ ൫൦.

ആഭൂതസംപ്ലവത്തിന് മുമ്പ് നാല് മഹാത്മാക്കൾ നിലകൊള്ളുന്നു: സുധാമാ, വൈരാജ, കർദമ, ശങ്കൃപ. ഹിരണ്യലോമ, പർജ്ജന്യ, കേതുമാൻ, ജാതനിശ്ചയൻ.

നിര്ദ്വന്ദ്വാ നിരഭീമാനാ നിസ്തന്ത്രാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ। ലോകപാലാഃ സ്ഥിതാ ഹ്യേതേ ലോകാലോകേ ചതുര്ദിശമ് ॥ ൫൦.

ഈ ലോകപാലകർ ദ്വന്ദ്വമില്ലാതെ, അഭിമാനമില്ലാതെ, ബന്ധനമില്ലാതെ, സ്വാർത്ഥമില്ലാതെ, ലോകവും ലോകാന്തവും തമ്മിലുള്ള നാലു ദിശകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.