വായുപുരാണമ്

ഏകവിംശതിഭിശ്ചൈവ യോജനൈരധികൈര്ഹി തേ। ഏതത്പ്രമാണമാഖ്യാതം യോജനൈര്മണ്ഡലം ഹി തത് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർത്താൽ, ഇതാണ് വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞത്.

വിഷ്കമ്ഭോ മണ്ഡലസ്യൈഷ തിര്യക് സ തു വിധീയതേ। പ്രത്യഹഞ്ചരതേ താനി സൂര്യോ വൈ മണ്ഡലക്രമമ് ॥ ൫൦.

വൃത്തത്തിന്റെ വ്യാസം ഇതാണ്, അക്ഷരേഖയായി അളക്കുന്നത്; സൂര്യൻ ഈ വൃത്തങ്ങൾ ഓരോ ദിവസവും ക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

കുലാലചക്രപര്യന്തോ യഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ। ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ സൂര്യസ്തഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രം അതിന്റെ അതിരിൽ എത്തുമ്പോൾ എങ്ങനെയോ അതിവേഗം തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു; അതുപോലെ സൂര്യൻ തെക്കൻ തിരിവിൽ വേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു.

തസ്മാത് പ്രകൃഷ്ടാം ഭൂമിഞ്ച കാലേനാല്പേന ഗച്ഛതി। സൂര്യോ ദ്വാദശഭിഃ ശീഘ്രം മുഹൂര്ത്തേര്ദക്ഷിണോത്തരേ ॥ ൫൦.

അതിനാൽ, കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ വലിയ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു—പന്ത്രണ്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ, തെക്കും വടക്കും തിരിവുകളിൽ.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമൃക്ഷാണാമഹ്നാനുചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പകലിൽ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.

കുലാലചക്രമധ്യസ്തു യഥാ മന്ദം പ്രസര്പതി। തഥോദഗയനേ സൂര്യഃ സര്പതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രത്തിന്റെ നടുവിൽ എങ്ങനെയോ മന്ദമായി ചലിക്കുന്നു, അതുപോലെ സൂര്യൻ വടക്കൻ യാത്രയിൽ മന്ദമായി മുന്നേറുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ദ്ധേന ഋക്ഷാണാം ചരതേ രവിഃ। തസ്മാദ്ദീര്ഘേണ കാലേന ഭൂമിമില്പാം നിഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; അതിനാൽ, കൂടുതൽ സമയമെടുത്താണ് ഭൂമിയുടെ വിസ്തീർണ്ണം കടന്നു പോകുന്നത്.

അഷ്ടാദശമുഹൂര്ത്തൈസ്തു ഉത്തരായണപശ്ചിമമ്। അഹര്ഭവതി തച്ചാപി ചരതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ, വടക്കൻ യാത്രയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അറ്റം പകൽ ആകുന്നു; സൂര്യൻ അപ്പോൾ മന്ദമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ധേന ഋക്ഷാണാഞ്ചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.

തതോ മന്ദതരം താഭ്യാഞ്ചക്രം ഭ്രമതി വൈ യഥാ। മൃത്പിണ്ഡ ഇവ മധ്യസ്ഥോ ധ്രുവോ ഭ്രമതി വൈ യഥാ ॥ ൫൦.

അതിനുശേഷം, ആ രണ്ട് വശങ്ങൾക്കിടയിൽ ചക്രം കൂടുതൽ മന്ദഗതിയിലാണ് തിരിയുന്നത്. മണ്ണ് ഒരു കഷ്ണം നടുവിൽ വെച്ച് എങ്ങനെ സ്ലോ ആയി ചുറ്റുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ അചഞ്ചലമായ സ്ഥാനം അവിടെയേയ്ക്ക് ചുറ്റുന്നു.

ത്രിംശന്മുഹൂര്ത്താനേ വാഹുരഹോരാത്രം ധ്രുവോ ഭ്രമന് । ഉഭയോഃ കാഷ്ഠയോര്മധ്യേ ഭ്രമതേ മണ്ഡലാനി സഃ ॥ ൫൦.

മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കിടയിൽ അചഞ്ചലമായത് ചുറ്റുന്നു, അതാണ് ഒരു ദിവസം-രാത്രി. ആ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ചുറ്റുംവണ്ണം വലയം രൂപപ്പെടുന്നു.

കുലാലചക്രനാഭിസ്തു യഥാ തത്രൈവ വര്ത്തതേ। ധ്രുവസ്തഥാ ഹി വിജ്ഞേയസ്തത്രൈവ പരിവര്ത്തതേ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രത്തിന്റെ നടുവിലെ അംശം എങ്ങനെ അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ അചഞ്ചലമായതും അവിടെയേയ്ക്ക് തന്നെ ചുറ്റുന്നു എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.

ഉഭയോഃ കാഷ്ഠയോര്മധ്യേ ഭ്രമതോ മണ്ഡലാനി തു। ദിവാ നക്തഞ്ച സൂര്യസ്യ മന്ദാ ശീഘ്രാ ച വൈ ഗതിഃ ॥ ൫൦.

ആ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ വലയം ചുറ്റുമ്പോൾ, സൂര്യന്റെ യാത്ര പകലിൽ ചിലപ്പോൾ മന്ദവും ചിലപ്പോൾ വേഗവുമാണ്; രാത്രിയിലും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.

ഉത്തരേ പ്രക്രമേ ത്വിന്ദോ ര്ദിവാ മന്ദാ ഗതിഃ സ്മൃതാ। തഥൈവ ച പുനര്നക്തം ശീഘ്രാ സൂര്യസ്യ വൈ ഗതിഃ ॥ ൫൦.

ഉത്തരയാത്രയിൽ സൂര്യന്റെ പകൽ യാത്ര മന്ദമായതാണെന്ന് പറയുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ രാത്രിയിൽ സൂര്യന്റെ യാത്ര വേഗമാണ്.

ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ ചൈവ ദിവാ ശീഘ്രം വിധീയതേ । ഗതിഃ സൂര്യസ്യ നക്തം വൈ മന്ദാ ചാപി തഥാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

ദക്ഷിണയാത്രയിൽ പകൽ സൂര്യന്റെ യാത്ര വേഗമാണ്; രാത്രിയിൽ അതു മന്ദമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഏവം ഗതിവിശേഷേണ വിഭജന് രാത്ര്യഹാനി തു। തഥാ വിചരതേ മാര്ഗം സമേന വിഷമേണ ച ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ യാത്രയുടെ വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വേർതിരിക്കുന്നത്. വഴിയാത്ര ഒരുപോലെയും ഒരുപോലെ അല്ലാതെയും നടക്കുന്നു.

ലോകാലോകേ സ്ഥിതാ യേ തേ ലോകപാലാശ്ചതുര്ദിശമ്। അഗസ്ത്യശ്ചരതേ തേഷാമുപരിഷ്ടാജ്ജവേന തു । ഭജന്നസാവഹോരാത്രമേവങ്ഗതിവിശേഷണൈഃ ॥ ൫൦.

ലോകാലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നാലു ദിക്കുകളിലെ ലോകപാലകർക്ക് മുകളിൽ അഗസ്ത്യൻ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ യാത്രയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വിഭജിക്കുന്നത്.

ദക്ഷിണേ നാഗവീഥ്യായാം ലോകാലോകസ്യ ചോത്തരമ്। ലോകസന്താരകോ ഹ്യേഷ വൈശ്വാനരപഥാദ്ബഹിഃ ॥ ൫൦.

ദക്ഷിണ ഭാഗത്തുള്ള നാഗവീഥിയിലും ലോകാലോകത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തും ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ വൈശ്വാനരപഥത്തിന് പുറത്താണ്.

പൃഷ്ഠേ യാവത് പ്രഭാ സൌഹീ പുരസ്താത് സമ്പ്രകാശതേ। പാര്ശ്വയോഃ പൃഷ്ഠതസ്താവല്ലോകാലോകസ്യ സര്വതഃ ॥ ൫൦.

പിന്നിൽ പ്രകാശം ഉള്ളതുവരെ അതു മുന്നിൽ തെളിയുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ഇരുവശത്തും പിന്നിലും ലോകാലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശം കാണാം.

യോജനാനാം സഹസ്രാണി ദശോര്ദ്ദ്വന്തൂച്ഛ്രിതോ ഗിരിഃ। പ്രകാശശ്ചാപ്രകാശശ്ച സര്വതഃ പരിമണ്ഡലഃ ॥ ൫൦.

പതിനായിരം യോജന ഉയരമുള്ള ഒരു പർവതമാണ് ഉയർന്നിരിക്കുന്നത്; അതിനെ ചുറ്റി മുഴുവൻ പ്രകാശവും അന്ധകാരവും വലയംപോലെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

നക്ഷത്രചന്ദ്രസൂര്യാശ്ച ഗ്രഹാസ്താരാഗണൈഃ സഹ। അഭ്യന്തരം പ്രകാശന്തേ ലോകാലോകസ്യ വൈ ഗിരേഃ ॥ ൫൦.

നക്ഷത്രങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ, താരാഗണങ്ങൾ എന്നിവ ലോകാലോക പർവതത്തിന്റെ അകത്തളത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്നു.

ഏതാവാനേവ ലോകസ്തു നിരാലോകസ്ത്വതഃ പരമ്। ലോകാലോക ഏകധാ തു നിരാലോകസ്ത്വനേകധാ ॥ ൫൦.

ഇത്രയേ ഉള്ളൂ ലോകം; അതിനപ്പുറം അന്ധകാരമാണ്. ലോകാലോകം ഒറ്റയാണെങ്കിലും, അന്ധകാരത്തിന് അനേകം രൂപങ്ങളുണ്ട്.

ലോകാലോകന്തു സന്ധത്തേ യസ്മാത് സൂര്യഃ പരിഗ്രഹമ്। തസ്മാത്സന്ധ്യേതി താമാഹുരുഷാവ്യുഷ്ട്യോര്യദന്തരമ് । ഉഷാ രാത്രിഃ സ്മൃതാ വിപ്രൈര്വ്യുഷ്ടിശ്ചാപി ത്വഹഃ സ്മൃതമ് ॥ ൫൦.

ലോകാലോകം അതിന്റെ അതിരാണ്, കാരണം സൂര്യൻ അതിനെ ചുറ്റുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഉഷസ്സും പകലും തമ്മിലുള്ള ഇടവേളയെ സന്ധ്യ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഉഷസ്സിനെ പണ്ഡിതന്മാർ രാത്രി എന്നും, വ്യുഷ്ടിയെ പകൽ എന്നും പറയുന്നു.

സൂര്യം ഹി ഗ്രസമാനാനാം സന്ധ്യാകാലേ ഹി രക്ഷസാമ്। പ്രജാപതിനിയോഗേന ശാപസ്തേഷാം ദുരാത്മനാമ് । അക്ഷയത്വഞ്ച ദേഹസ്യ പ്രാപിതാ മരണം തഥാ ॥ ൫൦.

സന്ധ്യാകാലത്ത് സൂര്യനെ ദാനവന്മാർ വിഴുങ്ങാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, പ്രജാപതിയുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം അവ ദുഷ്ടന്മാർക്ക് ശാപം ലഭിച്ചു; അതിലൂടെ അവർക്കു ശരീരത്തിന്റെ അമരത്വവും മരണവും ഒരുപോലെ ലഭിച്ചു.

തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിഖ്യാതാ മന്ദേഹാ നാമ രാക്ഷസാഃ। പ്രാര്ഥയന്തി സഹസ്രാംശുമുദയന്തി ദിനേ ദിനേ। താപയന്തോ ദുരാത്മാനഃ സൂര്യമിച്ഛന്തി ഖാദിതുമ് ॥ ൫൦.

മൂന്ന് കോടി മന്ദേഹ എന്ന പേരിലുള്ള ദാനവന്മാർ പ്രസിദ്ധരാണ്; അവർ ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവനെ ദിവസേന തേടി എഴുന്നേറ്റു, ദുഷ്ടന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ച് സൂര്യനെ വിഴുങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

അഥ സൂര്യസ്യ തേഷാഞ്ച യുദ്ധമാസീത് സുദാരുണമ്। തതോ ബ്രഹ്മാ ച ദേവാശ്ച ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ സത്തമാഃ। സന്ധ്യേതി സമുപാസന്തഃ ക്ഷേപയന്തി മഹാജലമ് ॥ ൫൦.

അപ്പോൾ സൂര്യനും അവരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ഉണ്ടായി. അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരും സന്ധ്യയിൽ ആരാധന നടത്തി വലിയ ജലം ഒഴിക്കുന്നു.

ഓങ്കാരബ്രഹ്മസംയുക്തം ഗായത്ര്യാ ചാഭിമന്ത്രിതമ്। തേന ദഹ്യന്തി തേ ദൈത്യാ വജ്രഭൂതേന വാരിണാ ॥ ൫൦.

ഓംകാരവും ഗായത്രീയാൽ അഭിമന്ത്രിതമായതും ചേർത്ത്, അതിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ ദാനവന്മാർ വജ്രംപോലെയുള്ള വെള്ളം കൊണ്ടു ദഹിക്കപ്പെടുന്നു.

തതഃ പുനര്മഹാതേജാ മഹാദ്യുതിപരാക്രമഃ. യോജനാനാം സഹ സ്രാണി ഊര്ദ്ധ്വമുത്തിഷ്ഠതേ ശതമ് ॥ ൫൦.

അതിനുശേഷം അത്യധികമായ തേജസ്സും ശക്തിയും ഉള്ളവൻ, കിരണങ്ങളോടൊപ്പം നൂറ് യോജന ദൂരം മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു.

തതഃ പ്രയാതി ഭഗവാന് ബ്രാഹ്മണൈഃ പരിവാരിതഃ। വാലഖില്യൈശ്ച മുനിഭിഃ കൃതാര്ഥൈഃ സമരീചിഭിഃ ॥ ൫൦.

അതിനുശേഷം, ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും, വാലഖില്യന്മാരായ സിദ്ധനായ മുനികളാൽ കിരണങ്ങൾ പോലെ പ്രകാശിച്ചും മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.