വായുപുരാണമ്

അശീതിര്നിയുതാനീഹ യോജനാനാം തഥൈവ ച। അഷ്ടപഞ്ചാശതഞ്ചൈവ യോജനാന്യധികാനി തു ॥ ൫൦.

ഇവിടെ എൺപത് ലക്ഷം യോജനമുണ്ട്; അതുപോലെ, അമ്പത്തെണ്ണ് കൂടി യോജനങ്ങൾ അധികം ഉണ്ട്.

നാഗവീഥ്യുത്തരാവീഥീ അജവീഥീ ച ദക്ഷിണാ। മൂലം ചൈവ തഥാഷാഡേ ഹ്യജവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ। അഭിജിത്പൂര്വതഃ സ്വാതിര്നാഗവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ ॥ ൫൦.

പാമ്പിന്റെ വടക്കൻ വഴിയും, ആട്ടിന്റെ തെക്കൻ വഴിയും, അതുപോലെ മൂലവും അഷ്ടമം നക്ഷത്രവും—ഇവയാണ് ആട്ടിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങൾ. അഭിജിത്തിന് കിഴക്കായി സ്വാതി നക്ഷത്രം ഉണ്ട്, പാമ്പിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.

കാഷ്ഠയോരന്തരം യച്ച തദ്വക്ഷ്യേ യോജനൈഃ പുനഃ। ഏതച്ഛതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശോത്തരം ശതമ് ॥ ൫൦.

ഇരുപക്ഷങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ ഇനി യോജനങ്ങളിൽ പറയാം: ഇത് ഒരു ലക്ഷം മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്.

ത്രയസ്ത്രിംശാധികാശ്ചാന്യേ ത്രയസ്ത്രിംശച്ച യോജനൈഃ। കാഷ്ഠയോരന്തരം ഹ്യേതദ്യോജനാഗ്രാത് പ്രതിഷ്ഠിതമ് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ മുപ്പത്തിമൂന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർക്കണം, വീണ്ടും മുപ്പത്തിമൂന്ന് കൂടി; അങ്ങനെ, ഇരുപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂരം യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് അളക്കുന്നു.

കാഷ്ഠയോര്ലേഖയോശ്ചൈവ അന്തരേ ദക്ഷിണോത്തരേ । തേ തു വക്ഷ്യാമി സങ്ഖ്യായ യോജനൈസ്തന്നിബോധത ॥ ൫൦.

ഇനി വടക്കും തെക്കും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് രേഖകളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞുതരാം; അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഏകൈകമന്തരന്തസ്യാ നിയുതാന്യേകസപ്തതിഃ। സഹസ്രാണ്യതിരിക്താശ്ച തതോഽന്യാ പഞ്ചസപ്തതിഃ ॥ ൫൦.

അവയുടെ ഓരോ ഇടവേളയും എഴുപത്തൊന്ന് നിയുതങ്ങളാണ്, അതിനുപുറമേ എഴുപത്തിയഞ്ച് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം.

ലേഖയോഃ കാഷ്ഠയോശ്ചൈവ ബാഹ്യാഭ്യന്തരയോഃ സ്മൃതമ്। അഭ്യന്തരന്തു പര്യേതി മണ്ഡലാന്യുത്തരായണേ ॥ ൫൦.

രണ്ടു രേഖകളും, അതായത് പുറം, അകത്ത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാശ്ഠങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ അകത്തുള്ളത് ഉത്തരായണ സമയത്ത് വൃത്തങ്ങൾ ചുറ്റുന്നു.

ബാഹ്യതോ ദക്ഷിണേ ചൈവ സതതന്തു യഥാക്രമമ്। മണ്ഡലാനാം ശതം പൂര്ണമശീത്യധികമുത്തരമ് ॥ ൫൦.

പുറത്ത് നിന്ന്, അതുപോലെ തെക്കിലും, തുടർച്ചയായി ക്രമത്തിൽ, നൂറ് മുഴുവൻ വൃത്തങ്ങളും, അതിനുപുറമേ വടക്കോട്ട് എൺപത് കൂടി ഉണ്ട്.

ചരതേ ദക്ഷിണേ ചാപി താവദേവ വിഭാവസുഃ। പ്രമാണം മണ്ഡലസ്യാഥ യോജനാഗ്രാന്നിബോധത ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിലും അത്ര തന്നെ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇനി വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ കേൾക്കൂ.

ഏകവിംശദ്യോജനാനാം സഹസ്രാണി സമാസതഃ। ശതേ ദ്വേ പുനരപ്യന്യേ യോജനാനാം പ്രകീര്ത്തിതേ ॥ ൫൦.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഇരുപത്തൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്, അതിനുപുറമേ ഇരുനൂറ് യോജനങ്ങൾ കൂടി പറയപ്പെടുന്നു.

ഏകവിംശതിഭിശ്ചൈവ യോജനൈരധികൈര്ഹി തേ। ഏതത്പ്രമാണമാഖ്യാതം യോജനൈര്മണ്ഡലം ഹി തത് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർത്താൽ, ഇതാണ് വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞത്.

വിഷ്കമ്ഭോ മണ്ഡലസ്യൈഷ തിര്യക് സ തു വിധീയതേ। പ്രത്യഹഞ്ചരതേ താനി സൂര്യോ വൈ മണ്ഡലക്രമമ് ॥ ൫൦.

വൃത്തത്തിന്റെ വ്യാസം ഇതാണ്, അക്ഷരേഖയായി അളക്കുന്നത്; സൂര്യൻ ഈ വൃത്തങ്ങൾ ഓരോ ദിവസവും ക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

കുലാലചക്രപര്യന്തോ യഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ। ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ സൂര്യസ്തഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രം അതിന്റെ അതിരിൽ എത്തുമ്പോൾ എങ്ങനെയോ അതിവേഗം തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു; അതുപോലെ സൂര്യൻ തെക്കൻ തിരിവിൽ വേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു.

തസ്മാത് പ്രകൃഷ്ടാം ഭൂമിഞ്ച കാലേനാല്പേന ഗച്ഛതി। സൂര്യോ ദ്വാദശഭിഃ ശീഘ്രം മുഹൂര്ത്തേര്ദക്ഷിണോത്തരേ ॥ ൫൦.

അതിനാൽ, കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ വലിയ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു—പന്ത്രണ്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ, തെക്കും വടക്കും തിരിവുകളിൽ.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമൃക്ഷാണാമഹ്നാനുചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പകലിൽ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.

കുലാലചക്രമധ്യസ്തു യഥാ മന്ദം പ്രസര്പതി। തഥോദഗയനേ സൂര്യഃ സര്പതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രത്തിന്റെ നടുവിൽ എങ്ങനെയോ മന്ദമായി ചലിക്കുന്നു, അതുപോലെ സൂര്യൻ വടക്കൻ യാത്രയിൽ മന്ദമായി മുന്നേറുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ദ്ധേന ഋക്ഷാണാം ചരതേ രവിഃ। തസ്മാദ്ദീര്ഘേണ കാലേന ഭൂമിമില്പാം നിഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; അതിനാൽ, കൂടുതൽ സമയമെടുത്താണ് ഭൂമിയുടെ വിസ്തീർണ്ണം കടന്നു പോകുന്നത്.

അഷ്ടാദശമുഹൂര്ത്തൈസ്തു ഉത്തരായണപശ്ചിമമ്। അഹര്ഭവതി തച്ചാപി ചരതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ, വടക്കൻ യാത്രയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അറ്റം പകൽ ആകുന്നു; സൂര്യൻ അപ്പോൾ മന്ദമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ധേന ഋക്ഷാണാഞ്ചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.

തതോ മന്ദതരം താഭ്യാഞ്ചക്രം ഭ്രമതി വൈ യഥാ। മൃത്പിണ്ഡ ഇവ മധ്യസ്ഥോ ധ്രുവോ ഭ്രമതി വൈ യഥാ ॥ ൫൦.

അതിനുശേഷം, ആ രണ്ട് വശങ്ങൾക്കിടയിൽ ചക്രം കൂടുതൽ മന്ദഗതിയിലാണ് തിരിയുന്നത്. മണ്ണ് ഒരു കഷ്ണം നടുവിൽ വെച്ച് എങ്ങനെ സ്ലോ ആയി ചുറ്റുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ അചഞ്ചലമായ സ്ഥാനം അവിടെയേയ്ക്ക് ചുറ്റുന്നു.

ത്രിംശന്മുഹൂര്ത്താനേ വാഹുരഹോരാത്രം ധ്രുവോ ഭ്രമന് । ഉഭയോഃ കാഷ്ഠയോര്മധ്യേ ഭ്രമതേ മണ്ഡലാനി സഃ ॥ ൫൦.

മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾക്കിടയിൽ അചഞ്ചലമായത് ചുറ്റുന്നു, അതാണ് ഒരു ദിവസം-രാത്രി. ആ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ ചുറ്റുംവണ്ണം വലയം രൂപപ്പെടുന്നു.

കുലാലചക്രനാഭിസ്തു യഥാ തത്രൈവ വര്ത്തതേ। ധ്രുവസ്തഥാ ഹി വിജ്ഞേയസ്തത്രൈവ പരിവര്ത്തതേ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രത്തിന്റെ നടുവിലെ അംശം എങ്ങനെ അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു, അങ്ങനെ തന്നെ അചഞ്ചലമായതും അവിടെയേയ്ക്ക് തന്നെ ചുറ്റുന്നു എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.

ഉഭയോഃ കാഷ്ഠയോര്മധ്യേ ഭ്രമതോ മണ്ഡലാനി തു। ദിവാ നക്തഞ്ച സൂര്യസ്യ മന്ദാ ശീഘ്രാ ച വൈ ഗതിഃ ॥ ൫൦.

ആ രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ വലയം ചുറ്റുമ്പോൾ, സൂര്യന്റെ യാത്ര പകലിൽ ചിലപ്പോൾ മന്ദവും ചിലപ്പോൾ വേഗവുമാണ്; രാത്രിയിലും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.

ഉത്തരേ പ്രക്രമേ ത്വിന്ദോ ര്ദിവാ മന്ദാ ഗതിഃ സ്മൃതാ। തഥൈവ ച പുനര്നക്തം ശീഘ്രാ സൂര്യസ്യ വൈ ഗതിഃ ॥ ൫൦.

ഉത്തരയാത്രയിൽ സൂര്യന്റെ പകൽ യാത്ര മന്ദമായതാണെന്ന് പറയുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ രാത്രിയിൽ സൂര്യന്റെ യാത്ര വേഗമാണ്.

ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ ചൈവ ദിവാ ശീഘ്രം വിധീയതേ । ഗതിഃ സൂര്യസ്യ നക്തം വൈ മന്ദാ ചാപി തഥാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

ദക്ഷിണയാത്രയിൽ പകൽ സൂര്യന്റെ യാത്ര വേഗമാണ്; രാത്രിയിൽ അതു മന്ദമായതാണെന്ന് പറയുന്നു.

ഏവം ഗതിവിശേഷേണ വിഭജന് രാത്ര്യഹാനി തു। തഥാ വിചരതേ മാര്ഗം സമേന വിഷമേണ ച ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ യാത്രയുടെ വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വേർതിരിക്കുന്നത്. വഴിയാത്ര ഒരുപോലെയും ഒരുപോലെ അല്ലാതെയും നടക്കുന്നു.

ലോകാലോകേ സ്ഥിതാ യേ തേ ലോകപാലാശ്ചതുര്ദിശമ്। അഗസ്ത്യശ്ചരതേ തേഷാമുപരിഷ്ടാജ്ജവേന തു । ഭജന്നസാവഹോരാത്രമേവങ്ഗതിവിശേഷണൈഃ ॥ ൫൦.

ലോകാലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നാലു ദിക്കുകളിലെ ലോകപാലകർക്ക് മുകളിൽ അഗസ്ത്യൻ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ യാത്രയുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വിഭജിക്കുന്നത്.

ദക്ഷിണേ നാഗവീഥ്യായാം ലോകാലോകസ്യ ചോത്തരമ്। ലോകസന്താരകോ ഹ്യേഷ വൈശ്വാനരപഥാദ്ബഹിഃ ॥ ൫൦.

ദക്ഷിണ ഭാഗത്തുള്ള നാഗവീഥിയിലും ലോകാലോകത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തും ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ വൈശ്വാനരപഥത്തിന് പുറത്താണ്.

പൃഷ്ഠേ യാവത് പ്രഭാ സൌഹീ പുരസ്താത് സമ്പ്രകാശതേ। പാര്ശ്വയോഃ പൃഷ്ഠതസ്താവല്ലോകാലോകസ്യ സര്വതഃ ॥ ൫൦.

പിന്നിൽ പ്രകാശം ഉള്ളതുവരെ അതു മുന്നിൽ തെളിയുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ ഇരുവശത്തും പിന്നിലും ലോകാലോകത്തിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശം കാണാം.