വായുപുരാണമ്

ഏവം പുഷ്കരമധ്യേന യദാ സര്പതി ഭാസ്കരഃ। ത്രിംശാം ശകന്തു മേദിന്യാ മുഹൂര്തേനൈവ ഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

പുഷ്കരത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ ഭൂമിയിലെ മുപ്പത് ശക അളവ് കടന്നുപോകുന്നു.

യോജനാഗ്രാന്മുഹൂര്ത്തസ്യ ഇമാം സങ്ഖ്യാം നിബോധത। പൂര്ണം ശതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശത്തു സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ എത്ര യോജനമാത്രയാണെന്ന് കേൾക്കൂ: അതു മുഴുവൻ ഒരുലക്ഷത്തി മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനമാണ്.

പഞ്ചാശത്തു തഥാന്യാനി സഹസ്രാണ്യധികാനി തു। മൌഹൂര്ത്തികീ ഗതിര്ഹ്യേഷാ സൂര്യസ്യ തു വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതിലുപരി അൻപതിനായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ സൂര്യന്റെ സഞ്ചാരം എന്ന് പറയുന്നു.

ഏതേന ഗതിയോഗേന യദാ കാഷ്ഠാന്തു ദക്ഷിണാമ്। പര്യ്യാഗച്ഛേത്തദാദിത്യോ മാഘേ കാഷ്ഠാന്തമേവ ഹി ॥ ൫൦.

ഈ സഞ്ചാരമാനപ്രകാരം, സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം എത്തുമ്പോൾ, മാഘ മാസത്തിൽ ആ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം തൊടുന്നു.

സര്പതേ ദക്ഷിണായാന്തു കാഷ്ഠായാം തന്നിബോധത। നവകോട്യഃ പ്രസങ്ഖ്യാതാ യോജനൈഃ പരിമണ്ഡലമ് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അളവ് കേൾക്കൂ: അതിന്റെ ചുറ്റളവ് തൊണ്ണൂറ്റി ലക്ഷം യോജനമാണ്.

തഥാ ശതസഹസ്രാണി ചത്വാരിംശച്ച പഞ്ച ച। അഹോരാത്രാത്പതങ്ഗസ്യ ഗതിരേഷാ വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, ഒരു ലക്ഷത്തി നാല്പത്തയ്യായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് സൂര്യൻ ഒരു പകലും രാത്രിയും സഞ്ചരിക്കുന്ന അളവ് എന്ന് പറയുന്നു.

ദക്ഷിണാദ്വിനിവൃത്തോഽസൌ വിഷുവസ്ഥോ യദാ രവിഃ। ക്ഷീരോദസ്യ സമുദ്രസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് വിഷുവിൽ എത്തിയാൽ, ക്ഷീരോദസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലം വിഷുവദ്യാപി യോജനൈസ്തന്നിബോധത। തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിസ്തീര്ണാ വിഷുവദ്യാപി സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

വിഷുവിൽ സൂര്യന്റെ ചക്രത്തിന്റെ അളവ് യോജനത്തിൽ കേൾക്കൂ: വിഷുവിൽ ആ അളവ് മൂന്നു കോടി യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

തഥാ ശതസഹസ്രാണാമശീത്യേകാധികാ പുനഃ । ശ്രവണേ ചോത്തരാം കാഷ്ഠാഞ്ചിത്രഭാനുര്യദാ ഭവേത് । ശാകദ്വീപസ്യ ഷഷ്ഠസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം; ശ്രവണത്തിൽ ചിത്രഭാനു വടക്കൻ ഭാഗം എത്തുമ്പോൾ, ആറാം ദ്വീപായ ശാകദ്വീപത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഉത്തരായാഞ്ച കാഷ്ഠായാം പ്രമാണം മണ്‍ഡലസ്യ ച। യോജനാഗ്രാത്പ്രസങ്ഖ്യാതാ കോടിരേകാ തു സാ ദ്വിജൈഃ ॥ ൫൦.

വടക്കൻ ഭാഗത്ത് ചക്രത്തിന്റെ അളവ് യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് എണ്ണപ്പെടുന്നു; അത് ഒരു കോടി യോജനമാണ് എന്ന് ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു.

അശീതിര്നിയുതാനീഹ യോജനാനാം തഥൈവ ച। അഷ്ടപഞ്ചാശതഞ്ചൈവ യോജനാന്യധികാനി തു ॥ ൫൦.

ഇവിടെ എൺപത് ലക്ഷം യോജനമുണ്ട്; അതുപോലെ, അമ്പത്തെണ്ണ് കൂടി യോജനങ്ങൾ അധികം ഉണ്ട്.

നാഗവീഥ്യുത്തരാവീഥീ അജവീഥീ ച ദക്ഷിണാ। മൂലം ചൈവ തഥാഷാഡേ ഹ്യജവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ। അഭിജിത്പൂര്വതഃ സ്വാതിര്നാഗവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ ॥ ൫൦.

പാമ്പിന്റെ വടക്കൻ വഴിയും, ആട്ടിന്റെ തെക്കൻ വഴിയും, അതുപോലെ മൂലവും അഷ്ടമം നക്ഷത്രവും—ഇവയാണ് ആട്ടിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങൾ. അഭിജിത്തിന് കിഴക്കായി സ്വാതി നക്ഷത്രം ഉണ്ട്, പാമ്പിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.

കാഷ്ഠയോരന്തരം യച്ച തദ്വക്ഷ്യേ യോജനൈഃ പുനഃ। ഏതച്ഛതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശോത്തരം ശതമ് ॥ ൫൦.

ഇരുപക്ഷങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ ഇനി യോജനങ്ങളിൽ പറയാം: ഇത് ഒരു ലക്ഷം മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്.

ത്രയസ്ത്രിംശാധികാശ്ചാന്യേ ത്രയസ്ത്രിംശച്ച യോജനൈഃ। കാഷ്ഠയോരന്തരം ഹ്യേതദ്യോജനാഗ്രാത് പ്രതിഷ്ഠിതമ് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ മുപ്പത്തിമൂന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർക്കണം, വീണ്ടും മുപ്പത്തിമൂന്ന് കൂടി; അങ്ങനെ, ഇരുപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂരം യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് അളക്കുന്നു.

കാഷ്ഠയോര്ലേഖയോശ്ചൈവ അന്തരേ ദക്ഷിണോത്തരേ । തേ തു വക്ഷ്യാമി സങ്ഖ്യായ യോജനൈസ്തന്നിബോധത ॥ ൫൦.

ഇനി വടക്കും തെക്കും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് രേഖകളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞുതരാം; അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഏകൈകമന്തരന്തസ്യാ നിയുതാന്യേകസപ്തതിഃ। സഹസ്രാണ്യതിരിക്താശ്ച തതോഽന്യാ പഞ്ചസപ്തതിഃ ॥ ൫൦.

അവയുടെ ഓരോ ഇടവേളയും എഴുപത്തൊന്ന് നിയുതങ്ങളാണ്, അതിനുപുറമേ എഴുപത്തിയഞ്ച് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം.

ലേഖയോഃ കാഷ്ഠയോശ്ചൈവ ബാഹ്യാഭ്യന്തരയോഃ സ്മൃതമ്। അഭ്യന്തരന്തു പര്യേതി മണ്ഡലാന്യുത്തരായണേ ॥ ൫൦.

രണ്ടു രേഖകളും, അതായത് പുറം, അകത്ത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാശ്ഠങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ അകത്തുള്ളത് ഉത്തരായണ സമയത്ത് വൃത്തങ്ങൾ ചുറ്റുന്നു.

ബാഹ്യതോ ദക്ഷിണേ ചൈവ സതതന്തു യഥാക്രമമ്। മണ്ഡലാനാം ശതം പൂര്ണമശീത്യധികമുത്തരമ് ॥ ൫൦.

പുറത്ത് നിന്ന്, അതുപോലെ തെക്കിലും, തുടർച്ചയായി ക്രമത്തിൽ, നൂറ് മുഴുവൻ വൃത്തങ്ങളും, അതിനുപുറമേ വടക്കോട്ട് എൺപത് കൂടി ഉണ്ട്.

ചരതേ ദക്ഷിണേ ചാപി താവദേവ വിഭാവസുഃ। പ്രമാണം മണ്ഡലസ്യാഥ യോജനാഗ്രാന്നിബോധത ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിലും അത്ര തന്നെ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇനി വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ കേൾക്കൂ.

ഏകവിംശദ്യോജനാനാം സഹസ്രാണി സമാസതഃ। ശതേ ദ്വേ പുനരപ്യന്യേ യോജനാനാം പ്രകീര്ത്തിതേ ॥ ൫൦.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഇരുപത്തൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്, അതിനുപുറമേ ഇരുനൂറ് യോജനങ്ങൾ കൂടി പറയപ്പെടുന്നു.

ഏകവിംശതിഭിശ്ചൈവ യോജനൈരധികൈര്ഹി തേ। ഏതത്പ്രമാണമാഖ്യാതം യോജനൈര്മണ്ഡലം ഹി തത് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർത്താൽ, ഇതാണ് വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞത്.

വിഷ്കമ്ഭോ മണ്ഡലസ്യൈഷ തിര്യക് സ തു വിധീയതേ। പ്രത്യഹഞ്ചരതേ താനി സൂര്യോ വൈ മണ്ഡലക്രമമ് ॥ ൫൦.

വൃത്തത്തിന്റെ വ്യാസം ഇതാണ്, അക്ഷരേഖയായി അളക്കുന്നത്; സൂര്യൻ ഈ വൃത്തങ്ങൾ ഓരോ ദിവസവും ക്രമത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

കുലാലചക്രപര്യന്തോ യഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ। ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ സൂര്യസ്തഥാ ശീഘ്രം നിവര്ത്തതേ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രം അതിന്റെ അതിരിൽ എത്തുമ്പോൾ എങ്ങനെയോ അതിവേഗം തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു; അതുപോലെ സൂര്യൻ തെക്കൻ തിരിവിൽ വേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞു മടങ്ങുന്നു.

തസ്മാത് പ്രകൃഷ്ടാം ഭൂമിഞ്ച കാലേനാല്പേന ഗച്ഛതി। സൂര്യോ ദ്വാദശഭിഃ ശീഘ്രം മുഹൂര്ത്തേര്ദക്ഷിണോത്തരേ ॥ ൫൦.

അതിനാൽ, കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ വലിയ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു—പന്ത്രണ്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ, തെക്കും വടക്കും തിരിവുകളിൽ.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമൃക്ഷാണാമഹ്നാനുചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പകലിൽ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.

കുലാലചക്രമധ്യസ്തു യഥാ മന്ദം പ്രസര്പതി। തഥോദഗയനേ സൂര്യഃ സര്പതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

കുമ്മിയന്റെ ചക്രത്തിന്റെ നടുവിൽ എങ്ങനെയോ മന്ദമായി ചലിക്കുന്നു, അതുപോലെ സൂര്യൻ വടക്കൻ യാത്രയിൽ മന്ദമായി മുന്നേറുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ദ്ധേന ഋക്ഷാണാം ചരതേ രവിഃ। തസ്മാദ്ദീര്ഘേണ കാലേന ഭൂമിമില്പാം നിഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; അതിനാൽ, കൂടുതൽ സമയമെടുത്താണ് ഭൂമിയുടെ വിസ്തീർണ്ണം കടന്നു പോകുന്നത്.

അഷ്ടാദശമുഹൂര്ത്തൈസ്തു ഉത്തരായണപശ്ചിമമ്। അഹര്ഭവതി തച്ചാപി ചരതേ മന്ദവിക്രമഃ ॥ ൫൦.

പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ, വടക്കൻ യാത്രയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അറ്റം പകൽ ആകുന്നു; സൂര്യൻ അപ്പോൾ മന്ദമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ത്രയോദശാര്ദ്ധമര്ധേന ഋക്ഷാണാഞ്ചരതേ രവിഃ। മുഹൂര്ത്തൈസ്താവദൃക്ഷാണി നക്തമഷ്ടാദശൈശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ പതിമൂന്ന് അര നക്ഷത്രങ്ങൾ അര വേഗത്തിൽ കടന്നു പോകുന്നു; രാത്രിയിൽ അതേ എണ്ണം നക്ഷത്രങ്ങൾ പതിനെട്ട് മുഹൂർത്തങ്ങളിൽ കടന്നു പോകുന്നു.