വായുപുരാണമ്

ഗ്രഹനക്ഷത്രതാരാണാം ദര്ശനം ഭാസ്കരസ്യ ച। ഉച്ഛ്രായസ്യ പ്രമാണേന ജ്ഞേയമസ്തമനോദയമ് ॥ ൫൦.

ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയുടെ ദർശനം അതിന്റെ ഉയരത്തിന്റെ അളവുപ്രകാരം, ഉദയവും അസ്തമനവും അറിയാം.

ശുക്ലച്ഛായോഗ്നിരാപശ്ച കൃഷ്ണച്ഛായാ ച മേദിനീ। വിദൂരഭാവാദര്കസ്യ ഉദ്യാതസ്യ വിരശ്മിതാ। രക്താബാവോ വിരശ്മിത്വാദ്രക്തത്വാച്ചാപ്യനുഷ്ണതാ ॥ ൫൦.

വെളുത്ത നിഴൽ അഗ്നിയുടെയും ജലത്തിന്റെയുംതാണ്; കറുത്ത നിഴൽ ഭൂമിയുടേതാണ്; ദൂരവും സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതും കാരണം കിരണങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കുന്നു; ചുവപ്പു നിറം ക്ഷീണവും ചുവപ്പുമൂലവും ചൂട് കുറവുമൂലവുമാണ്.

ലേഖയാവസ്ഥിതഃ സൂര്യോ യത്ര യത്ര തു ദൃശ്യതേ। ഊര്ദ്ധ്വം ഗതഃ സഹസ്രന്തു യോജനാനാം സ ദൃശ്യതേ ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തുള്ള സ്ഥാനത്ത് കാണുമ്പോൾ, അതു ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

പ്രഭാ ഹി സൌരീ പാദേന അസ്തങ്ഗച്ഛതി ഭാസ്കരേ। അഗ്നിമാവിശതേ രാത്രൌ തസ്മാദ്ദൂരാത് പ്രകാശതേ ॥ ൫൦.

ശനി ദേവന്റെ പ്രകാശം സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നപ്പോൾ അവന്റെ കാൽവഴി അസ്തമിക്കുന്നു; രാത്രി ആ പ്രകാശം അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ശനി ദേവന്റെ പ്രകാശം ദൂരത്ത് നിന്ന് തെളിഞ്ഞു കാണുന്നത്.

ഉദിതസ്തു പുനഃ സൂര്യഃ അസ്തമാഗ്നേയമാവിശത്। സംയുക്തോ വഹ്നിനാ സൂര്യസ്തതഃ സ തപതേ ദിവാ ॥ ൫൦.

പിന്നീട് സൂര്യൻ വീണ്ടും ഉദിക്കുമ്പോൾ അസ്തമയ സമയത്ത് അഗ്നിയുടെ പ്രദേശത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നു; അഗ്നിയുമായി ചേർന്നപ്പോൾ സൂര്യൻ പകലിൽ കത്തുന്നു.

പ്രാകാശ്യഞ്ച തഥൌഷ്ണ്യഞ്ച സൂര്യാഗ്നേയീ ച തേജസീ। പരസ്പരാനുപ്രവേശാദാപ്യായേതേ ദിവാനിശമ് ॥ ൫൦.

സൂര്യനും അഗ്നിയും തമ്മിലുള്ള പ്രകാശവും ചൂടും തമ്മിൽ പരസ്പരം ചേർന്നു, പകലും രാത്രിയും അതിനാൽ ശക്തിപ്പെടുന്നു.

ഉത്തരേ ചൈവ ഭൂമ്യര്ദ്ധേ തഥാ തസ്മിംശ്ച ദക്ഷിണേ। ഉത്തിഷ്ഠതി തഥാ സൂര്യേ രാത്രിരാവിശതേ ത്വപഃ । തസ്മാത്താമ്രാ ഭവന്ത്യാപോ ദിവാരാത്രിപ്രവേശനാത് ॥ ൫൦.

ഭൂമിയുടെ വടക്കും തെക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ, രാത്രി വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വെള്ളത്തിൽ ചേർന്നതുകൊണ്ട് വെള്ളം താമ്രനിറമാകുന്നത്.

അസ്തം യാതി പുനഃ സൂര്യേ ദിനം വൈ പ്രവിശത്യപഃ। തസ്മാച്ഛുക്ലാ ഭവന്ത്യാപോ നക്തമഹ്നഃ പ്രവേശനാത് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ വീണ്ടും അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, പകൽ വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ, രാത്രി പകലും വെള്ളത്തിൽ ചേർന്നതുകൊണ്ട് വെള്ളം തെളിഞ്ഞതാകുന്നു.

ഏതേന ക്രമയോഗേന ഭൂമ്യര്ദ്ധേ ദക്ഷിണോത്തരേ। ഉദയാസ്തമനേഽര്കസ്യ അഹോരാത്രം വിശത്യപഃ ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ, ഈ ക്രമത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ വടക്കും തെക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോഴും അസ്തമിക്കുമ്പോഴും പകലും രാത്രിയും വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.

ദിനം സൂര്യപ്രകാശാഖ്യം താമസീ രാത്രിരുച്യതേ। തസ്മാദ്വ്യവസ്ഥിതാ രാത്രിഃ സൂര്യാവേക്ഷ്യമഹഃ സ്മൃതമ് ॥ ൫൦.

പകൽ എന്നത് സൂര്യപ്രകാശം ഉള്ള സമയമാണ്; രാത്രി ഇരുട്ടിന്റെ സമയമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് രാത്രി സ്ഥിരമായതും, സൂര്യനെ കാണുന്ന സമയമാണ് പകൽ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.

ഏവം പുഷ്കരമധ്യേന യദാ സര്പതി ഭാസ്കരഃ। ത്രിംശാം ശകന്തു മേദിന്യാ മുഹൂര്തേനൈവ ഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

പുഷ്കരത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ ഭൂമിയിലെ മുപ്പത് ശക അളവ് കടന്നുപോകുന്നു.

യോജനാഗ്രാന്മുഹൂര്ത്തസ്യ ഇമാം സങ്ഖ്യാം നിബോധത। പൂര്ണം ശതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശത്തു സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ എത്ര യോജനമാത്രയാണെന്ന് കേൾക്കൂ: അതു മുഴുവൻ ഒരുലക്ഷത്തി മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനമാണ്.

പഞ്ചാശത്തു തഥാന്യാനി സഹസ്രാണ്യധികാനി തു। മൌഹൂര്ത്തികീ ഗതിര്ഹ്യേഷാ സൂര്യസ്യ തു വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതിലുപരി അൻപതിനായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ സൂര്യന്റെ സഞ്ചാരം എന്ന് പറയുന്നു.

ഏതേന ഗതിയോഗേന യദാ കാഷ്ഠാന്തു ദക്ഷിണാമ്। പര്യ്യാഗച്ഛേത്തദാദിത്യോ മാഘേ കാഷ്ഠാന്തമേവ ഹി ॥ ൫൦.

ഈ സഞ്ചാരമാനപ്രകാരം, സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം എത്തുമ്പോൾ, മാഘ മാസത്തിൽ ആ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം തൊടുന്നു.

സര്പതേ ദക്ഷിണായാന്തു കാഷ്ഠായാം തന്നിബോധത। നവകോട്യഃ പ്രസങ്ഖ്യാതാ യോജനൈഃ പരിമണ്ഡലമ് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അളവ് കേൾക്കൂ: അതിന്റെ ചുറ്റളവ് തൊണ്ണൂറ്റി ലക്ഷം യോജനമാണ്.

തഥാ ശതസഹസ്രാണി ചത്വാരിംശച്ച പഞ്ച ച। അഹോരാത്രാത്പതങ്ഗസ്യ ഗതിരേഷാ വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, ഒരു ലക്ഷത്തി നാല്പത്തയ്യായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് സൂര്യൻ ഒരു പകലും രാത്രിയും സഞ്ചരിക്കുന്ന അളവ് എന്ന് പറയുന്നു.

ദക്ഷിണാദ്വിനിവൃത്തോഽസൌ വിഷുവസ്ഥോ യദാ രവിഃ। ക്ഷീരോദസ്യ സമുദ്രസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് വിഷുവിൽ എത്തിയാൽ, ക്ഷീരോദസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലം വിഷുവദ്യാപി യോജനൈസ്തന്നിബോധത। തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിസ്തീര്ണാ വിഷുവദ്യാപി സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

വിഷുവിൽ സൂര്യന്റെ ചക്രത്തിന്റെ അളവ് യോജനത്തിൽ കേൾക്കൂ: വിഷുവിൽ ആ അളവ് മൂന്നു കോടി യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

തഥാ ശതസഹസ്രാണാമശീത്യേകാധികാ പുനഃ । ശ്രവണേ ചോത്തരാം കാഷ്ഠാഞ്ചിത്രഭാനുര്യദാ ഭവേത് । ശാകദ്വീപസ്യ ഷഷ്ഠസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം; ശ്രവണത്തിൽ ചിത്രഭാനു വടക്കൻ ഭാഗം എത്തുമ്പോൾ, ആറാം ദ്വീപായ ശാകദ്വീപത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഉത്തരായാഞ്ച കാഷ്ഠായാം പ്രമാണം മണ്‍ഡലസ്യ ച। യോജനാഗ്രാത്പ്രസങ്ഖ്യാതാ കോടിരേകാ തു സാ ദ്വിജൈഃ ॥ ൫൦.

വടക്കൻ ഭാഗത്ത് ചക്രത്തിന്റെ അളവ് യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് എണ്ണപ്പെടുന്നു; അത് ഒരു കോടി യോജനമാണ് എന്ന് ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു.

അശീതിര്നിയുതാനീഹ യോജനാനാം തഥൈവ ച। അഷ്ടപഞ്ചാശതഞ്ചൈവ യോജനാന്യധികാനി തു ॥ ൫൦.

ഇവിടെ എൺപത് ലക്ഷം യോജനമുണ്ട്; അതുപോലെ, അമ്പത്തെണ്ണ് കൂടി യോജനങ്ങൾ അധികം ഉണ്ട്.

നാഗവീഥ്യുത്തരാവീഥീ അജവീഥീ ച ദക്ഷിണാ। മൂലം ചൈവ തഥാഷാഡേ ഹ്യജവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ। അഭിജിത്പൂര്വതഃ സ്വാതിര്നാഗവീഥ്യുദയാസ്ത്രയഃ ॥ ൫൦.

പാമ്പിന്റെ വടക്കൻ വഴിയും, ആട്ടിന്റെ തെക്കൻ വഴിയും, അതുപോലെ മൂലവും അഷ്ടമം നക്ഷത്രവും—ഇവയാണ് ആട്ടിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങൾ. അഭിജിത്തിന് കിഴക്കായി സ്വാതി നക്ഷത്രം ഉണ്ട്, പാമ്പിന്റെ വഴിയിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്.

കാഷ്ഠയോരന്തരം യച്ച തദ്വക്ഷ്യേ യോജനൈഃ പുനഃ। ഏതച്ഛതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശോത്തരം ശതമ് ॥ ൫൦.

ഇരുപക്ഷങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ ഇനി യോജനങ്ങളിൽ പറയാം: ഇത് ഒരു ലക്ഷം മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനങ്ങളാണ്.

ത്രയസ്ത്രിംശാധികാശ്ചാന്യേ ത്രയസ്ത്രിംശച്ച യോജനൈഃ। കാഷ്ഠയോരന്തരം ഹ്യേതദ്യോജനാഗ്രാത് പ്രതിഷ്ഠിതമ് ॥ ൫൦.

ഇതിൽ മുപ്പത്തിമൂന്ന് യോജനങ്ങൾ കൂടി ചേർക്കണം, വീണ്ടും മുപ്പത്തിമൂന്ന് കൂടി; അങ്ങനെ, ഇരുപക്ഷങ്ങൾക്കിടയിലെ ദൂരം യോജനത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ നിന്ന് അളക്കുന്നു.

കാഷ്ഠയോര്ലേഖയോശ്ചൈവ അന്തരേ ദക്ഷിണോത്തരേ । തേ തു വക്ഷ്യാമി സങ്ഖ്യായ യോജനൈസ്തന്നിബോധത ॥ ൫൦.

ഇനി വടക്കും തെക്കും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് രേഖകളുടെ ഇടയിൽ ഉള്ള ദൂരം ഞാൻ യോജനങ്ങളിൽ പറഞ്ഞുതരാം; അതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഏകൈകമന്തരന്തസ്യാ നിയുതാന്യേകസപ്തതിഃ। സഹസ്രാണ്യതിരിക്താശ്ച തതോഽന്യാ പഞ്ചസപ്തതിഃ ॥ ൫൦.

അവയുടെ ഓരോ ഇടവേളയും എഴുപത്തൊന്ന് നിയുതങ്ങളാണ്, അതിനുപുറമേ എഴുപത്തിയഞ്ച് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം.

ലേഖയോഃ കാഷ്ഠയോശ്ചൈവ ബാഹ്യാഭ്യന്തരയോഃ സ്മൃതമ്। അഭ്യന്തരന്തു പര്യേതി മണ്ഡലാന്യുത്തരായണേ ॥ ൫൦.

രണ്ടു രേഖകളും, അതായത് പുറം, അകത്ത് എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാശ്ഠങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അതിൽ അകത്തുള്ളത് ഉത്തരായണ സമയത്ത് വൃത്തങ്ങൾ ചുറ്റുന്നു.

ബാഹ്യതോ ദക്ഷിണേ ചൈവ സതതന്തു യഥാക്രമമ്। മണ്ഡലാനാം ശതം പൂര്ണമശീത്യധികമുത്തരമ് ॥ ൫൦.

പുറത്ത് നിന്ന്, അതുപോലെ തെക്കിലും, തുടർച്ചയായി ക്രമത്തിൽ, നൂറ് മുഴുവൻ വൃത്തങ്ങളും, അതിനുപുറമേ വടക്കോട്ട് എൺപത് കൂടി ഉണ്ട്.

ചരതേ ദക്ഷിണേ ചാപി താവദേവ വിഭാവസുഃ। പ്രമാണം മണ്ഡലസ്യാഥ യോജനാഗ്രാന്നിബോധത ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിലും അത്ര തന്നെ ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇനി വൃത്തത്തിന്റെ അളവ് യോജനങ്ങളിൽ കേൾക്കൂ.