വായുപുരാണമ്

സുഖായാമഥ വാരുണ്യാം മധ്യാഹ്നേ ചാര്യ്യമാ യദാ। വിഭാവര്യ്യാം സോമപുര്യ്യാമുത്തിഷ്ഠതി വിഭാവസുഃ ॥ ൫൦.

സുഖയിലോ വാരുണിയിലോ ഉച്ചവേളയിൽ ആര്യാമൻ എത്തിയാൽ, വിഭായിലോ സോമപുരിയിലോ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു.

രാത്ര്യര്ദ്ധം ചാമരാവത്യാമസ്തമേതി യമസ്യ ച। സോമപുര്യാം വിഭായാന്തു മധ്യാഹ്നേ സ്യാദ്ധിവാകരഃ ॥ ൫൦.

അമരാവതിയിൽ അർദ്ധരാത്രിയായാൽ, യമന്റെ രാജ്യത്ത് സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു; സോമപുരിയിൽ, വിഭായിൽ ഉദയസമയത്ത് സൂര്യനു ഉച്ചവേളയാണ്.

മഹേന്ദ്രസ്യാമരാവത്യാമുത്തിഷ്ഠതി യദാ രവിഃ। അര്ദ്ധരാത്രം സംയമനേ വാരുണ്യാമസ്തമേതി ച ॥ ൫൦.

മഹേന്ദ്രന്റെ അമരാവതിയിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ, സംയമനരാജ്യത്തിൽ അർദ്ധരാത്രിയാണ്, വാരുണിയിൽ അപ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു.

സ ശീഗ്രമേതി പര്യ്യേതി ഭാസ്കരോഽലാതചക്രവത്। ഭ്രമന് വൈ ഭ്രമമാണാനി ഋക്ഷാണി ഗഗനേ രവിഃ ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് അഗ്നിച്ചക്രംപോലെ ചുറ്റുന്നു; ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ സൂര്യൻ സദാ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

ഏവം ചതുര്ഷു ദ്വീപേഷു ദക്ഷിണാന്തേന സര്പതി। ഉദയാസ്തമനേനാസാവുത്തിഷ്ഠതി പുനഃ പുനഃ ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ നാലു ദ്വീപുകളിലും, സൂര്യൻ തെക്കുവഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദിച്ച് അസ്തമിക്കുന്നു.

പൂര്വ്വാഹ്നേ ചാപരാഹ്നേ തു ദ്വൌ ദ്വൌ ദേവാലയൌ തു സഃ। തപത്യേകന്തു മധ്യാഹ്നേ തൈരേവ തു സരശ്മിഭിഃ ॥ ൫൦.

രാവിലെയും ഉച്ച കഴിഞ്ഞും സൂര്യൻ രണ്ട് ദേവാലയങ്ങളിൽ വീണു പ്രകാശിക്കുന്നു; ഉച്ചവേളയിൽ അവയെ അതിന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ചൂടാക്കുന്നു.

ഉദിതോ വര്ദ്ധമാനാഭിരാമധ്യാഹ്നം തപന് രവിഃ। അതഃ പരം ഹ്രസന്തീഭിര്ഗോഭിരസ്തം സ ഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

ഉദിച്ചപ്പോൾ സൂര്യൻ ഉച്ചവരെ ചൂട് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം കിരണങ്ങൾ കുറയുകയും അസ്തമിക്കാനായി പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഉദയാസ്തമയാഭ്യാം ഹിസ്മൃതേ പൂര്വാപരേ ദിശോ। യാവത്പുരസ്താത്തപതി താവത് പൃഷ്ഠേ തു പാര്ശ്വയോഃ ॥ ൫൦.

ഉദയവും അസ്തമനവും കൊണ്ട് കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ദിശകൾ അറിയാം; മുന്നിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നിടത്ത്, പിന്നിലും ഇരുവശത്തും അതിന്റെ പ്രകാശം എത്തുന്നു.

യത്രോദ്യന് ദൃശ്യതേ സൂര്യസ്തേഷാം സ ഉദയഃ സ്മൃതഃ। യത്ര പ്രണാശമായാതി തേഷാമസ്തഃ സ ഉച്യതേ ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നിടത്ത് അവർക്കു ഉദയമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അദൃശ്യമാകുന്നിടത്ത് അവർക്കു അസ്തമനമായാണ് പറയുന്നത്.

സര്വേഷാമുത്തരേ മേരുര്ലോകാലോകസ്തു ദക്ഷിണേ। വിദൂരഭാവാദര്കസ്യ ഭൂമേര്ലേഖാവൃതസ്യ ച। ഹ്രിയന്തേ രശ്മയോ യസ്മാത്തേന രാത്രൌ ന ദൃശ്യതേ ॥ ൫൦.

എല്ലാവർക്കും മേരു പർവ്വതം ഉത്തരഭാഗത്താണ്, ലോകാലോകം ദക്ഷിണഭാഗത്താണ്; ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തിൻറെ നിഴലും ദൂരവും കാരണം സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു, അതുകൊണ്ട് രാത്രിയിൽ സൂര്യൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല.

ഗ്രഹനക്ഷത്രതാരാണാം ദര്ശനം ഭാസ്കരസ്യ ച। ഉച്ഛ്രായസ്യ പ്രമാണേന ജ്ഞേയമസ്തമനോദയമ് ॥ ൫൦.

ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ എന്നിവയുടെ ദർശനം അതിന്റെ ഉയരത്തിന്റെ അളവുപ്രകാരം, ഉദയവും അസ്തമനവും അറിയാം.

ശുക്ലച്ഛായോഗ്നിരാപശ്ച കൃഷ്ണച്ഛായാ ച മേദിനീ। വിദൂരഭാവാദര്കസ്യ ഉദ്യാതസ്യ വിരശ്മിതാ। രക്താബാവോ വിരശ്മിത്വാദ്രക്തത്വാച്ചാപ്യനുഷ്ണതാ ॥ ൫൦.

വെളുത്ത നിഴൽ അഗ്നിയുടെയും ജലത്തിന്റെയുംതാണ്; കറുത്ത നിഴൽ ഭൂമിയുടേതാണ്; ദൂരവും സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതും കാരണം കിരണങ്ങൾ ക്ഷീണിക്കുന്നു; ചുവപ്പു നിറം ക്ഷീണവും ചുവപ്പുമൂലവും ചൂട് കുറവുമൂലവുമാണ്.

ലേഖയാവസ്ഥിതഃ സൂര്യോ യത്ര യത്ര തു ദൃശ്യതേ। ഊര്ദ്ധ്വം ഗതഃ സഹസ്രന്തു യോജനാനാം സ ദൃശ്യതേ ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തുള്ള സ്ഥാനത്ത് കാണുമ്പോൾ, അതു ആയിരം യോജന ഉയരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു.

പ്രഭാ ഹി സൌരീ പാദേന അസ്തങ്ഗച്ഛതി ഭാസ്കരേ। അഗ്നിമാവിശതേ രാത്രൌ തസ്മാദ്ദൂരാത് പ്രകാശതേ ॥ ൫൦.

ശനി ദേവന്റെ പ്രകാശം സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നപ്പോൾ അവന്റെ കാൽവഴി അസ്തമിക്കുന്നു; രാത്രി ആ പ്രകാശം അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ശനി ദേവന്റെ പ്രകാശം ദൂരത്ത് നിന്ന് തെളിഞ്ഞു കാണുന്നത്.

ഉദിതസ്തു പുനഃ സൂര്യഃ അസ്തമാഗ്നേയമാവിശത്। സംയുക്തോ വഹ്നിനാ സൂര്യസ്തതഃ സ തപതേ ദിവാ ॥ ൫൦.

പിന്നീട് സൂര്യൻ വീണ്ടും ഉദിക്കുമ്പോൾ അസ്തമയ സമയത്ത് അഗ്നിയുടെ പ്രദേശത്ത് പ്രവേശിക്കുന്നു; അഗ്നിയുമായി ചേർന്നപ്പോൾ സൂര്യൻ പകലിൽ കത്തുന്നു.

പ്രാകാശ്യഞ്ച തഥൌഷ്ണ്യഞ്ച സൂര്യാഗ്നേയീ ച തേജസീ। പരസ്പരാനുപ്രവേശാദാപ്യായേതേ ദിവാനിശമ് ॥ ൫൦.

സൂര്യനും അഗ്നിയും തമ്മിലുള്ള പ്രകാശവും ചൂടും തമ്മിൽ പരസ്പരം ചേർന്നു, പകലും രാത്രിയും അതിനാൽ ശക്തിപ്പെടുന്നു.

ഉത്തരേ ചൈവ ഭൂമ്യര്ദ്ധേ തഥാ തസ്മിംശ്ച ദക്ഷിണേ। ഉത്തിഷ്ഠതി തഥാ സൂര്യേ രാത്രിരാവിശതേ ത്വപഃ । തസ്മാത്താമ്രാ ഭവന്ത്യാപോ ദിവാരാത്രിപ്രവേശനാത് ॥ ൫൦.

ഭൂമിയുടെ വടക്കും തെക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ, രാത്രി വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പകലും രാത്രിയും വെള്ളത്തിൽ ചേർന്നതുകൊണ്ട് വെള്ളം താമ്രനിറമാകുന്നത്.

അസ്തം യാതി പുനഃ സൂര്യേ ദിനം വൈ പ്രവിശത്യപഃ। തസ്മാച്ഛുക്ലാ ഭവന്ത്യാപോ നക്തമഹ്നഃ പ്രവേശനാത് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ വീണ്ടും അസ്തമിക്കുമ്പോൾ, പകൽ വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അതിനാൽ, രാത്രി പകലും വെള്ളത്തിൽ ചേർന്നതുകൊണ്ട് വെള്ളം തെളിഞ്ഞതാകുന്നു.

ഏതേന ക്രമയോഗേന ഭൂമ്യര്ദ്ധേ ദക്ഷിണോത്തരേ। ഉദയാസ്തമനേഽര്കസ്യ അഹോരാത്രം വിശത്യപഃ ॥ ൫൦.

ഇങ്ങനെ, ഈ ക്രമത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ വടക്കും തെക്കും ഭാഗങ്ങളിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോഴും അസ്തമിക്കുമ്പോഴും പകലും രാത്രിയും വെള്ളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.

ദിനം സൂര്യപ്രകാശാഖ്യം താമസീ രാത്രിരുച്യതേ। തസ്മാദ്വ്യവസ്ഥിതാ രാത്രിഃ സൂര്യാവേക്ഷ്യമഹഃ സ്മൃതമ് ॥ ൫൦.

പകൽ എന്നത് സൂര്യപ്രകാശം ഉള്ള സമയമാണ്; രാത്രി ഇരുട്ടിന്റെ സമയമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് രാത്രി സ്ഥിരമായതും, സൂര്യനെ കാണുന്ന സമയമാണ് പകൽ എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്.

ഏവം പുഷ്കരമധ്യേന യദാ സര്പതി ഭാസ്കരഃ। ത്രിംശാം ശകന്തു മേദിന്യാ മുഹൂര്തേനൈവ ഗച്ഛതി ॥ ൫൦.

പുഷ്കരത്തിന്റെ നടുവിലൂടെ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ ഭൂമിയിലെ മുപ്പത് ശക അളവ് കടന്നുപോകുന്നു.

യോജനാഗ്രാന്മുഹൂര്ത്തസ്യ ഇമാം സങ്ഖ്യാം നിബോധത। പൂര്ണം ശതസഹസ്രാണാമേകത്രിംശത്തു സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ എത്ര യോജനമാത്രയാണെന്ന് കേൾക്കൂ: അതു മുഴുവൻ ഒരുലക്ഷത്തി മുപ്പത്തിയൊന്ന് ആയിരം യോജനമാണ്.

പഞ്ചാശത്തു തഥാന്യാനി സഹസ്രാണ്യധികാനി തു। മൌഹൂര്ത്തികീ ഗതിര്ഹ്യേഷാ സൂര്യസ്യ തു വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതിലുപരി അൻപതിനായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് ഒരു മുഹൂർത്തത്തിൽ സൂര്യന്റെ സഞ്ചാരം എന്ന് പറയുന്നു.

ഏതേന ഗതിയോഗേന യദാ കാഷ്ഠാന്തു ദക്ഷിണാമ്। പര്യ്യാഗച്ഛേത്തദാദിത്യോ മാഘേ കാഷ്ഠാന്തമേവ ഹി ॥ ൫൦.

ഈ സഞ്ചാരമാനപ്രകാരം, സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം എത്തുമ്പോൾ, മാഘ മാസത്തിൽ ആ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റം തൊടുന്നു.

സര്പതേ ദക്ഷിണായാന്തു കാഷ്ഠായാം തന്നിബോധത। നവകോട്യഃ പ്രസങ്ഖ്യാതാ യോജനൈഃ പരിമണ്ഡലമ് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കൻ ഭാഗത്തിന്റെ അറ്റത്ത് സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അളവ് കേൾക്കൂ: അതിന്റെ ചുറ്റളവ് തൊണ്ണൂറ്റി ലക്ഷം യോജനമാണ്.

തഥാ ശതസഹസ്രാണി ചത്വാരിംശച്ച പഞ്ച ച। അഹോരാത്രാത്പതങ്ഗസ്യ ഗതിരേഷാ വിധീയതേ ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, ഒരു ലക്ഷത്തി നാല്പത്തയ്യായിരം കൂടി ചേർക്കണം; ഇതാണ് സൂര്യൻ ഒരു പകലും രാത്രിയും സഞ്ചരിക്കുന്ന അളവ് എന്ന് പറയുന്നു.

ദക്ഷിണാദ്വിനിവൃത്തോഽസൌ വിഷുവസ്ഥോ യദാ രവിഃ। ക്ഷീരോദസ്യ സമുദ്രസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

സൂര്യൻ തെക്കിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ് വിഷുവിൽ എത്തിയാൽ, ക്ഷീരോദസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

മണ്ഡലം വിഷുവദ്യാപി യോജനൈസ്തന്നിബോധത। തിസ്രഃ കോട്യസ്തു വിസ്തീര്ണാ വിഷുവദ്യാപി സാ സ്മൃതാ ॥ ൫൦.

വിഷുവിൽ സൂര്യന്റെ ചക്രത്തിന്റെ അളവ് യോജനത്തിൽ കേൾക്കൂ: വിഷുവിൽ ആ അളവ് മൂന്നു കോടി യോജനമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.

തഥാ ശതസഹസ്രാണാമശീത്യേകാധികാ പുനഃ । ശ്രവണേ ചോത്തരാം കാഷ്ഠാഞ്ചിത്രഭാനുര്യദാ ഭവേത് । ശാകദ്വീപസ്യ ഷഷ്ഠസ്യ ഉത്തരാന്താ ദിശശ്ചരന് ॥ ൫൦.

അതുപോലെ, എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം കൂടി ചേർക്കണം; ശ്രവണത്തിൽ ചിത്രഭാനു വടക്കൻ ഭാഗം എത്തുമ്പോൾ, ആറാം ദ്വീപായ ശാകദ്വീപത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.