സംസ്ഥിതിര്വിഹിതാ സര്വാ യേഷു തിഷ്ഠന്തി ജന്തവഃ। ഏതദണ്ഡകടാഹസ്യ പ്രമാണം പരികീര്ത്തിതമ് ॥ ൫൦.
ഈ ലോകങ്ങളിൽ എല്ലാ ജന്തുക്കളും വസിക്കുന്നു. ഈ അണ്ഡത്തിന്റെ ക്രമീകരണവും അളവും ഇങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അണ്ഡസ്യാന്തസ്ത്വിമേ ലോകാഃ സപ്തദ്വീപാ ച മേദിനീ। ഭൂര്ലോകസ്വ ഭുവശ്ചൈവ തൃതീയഃ സ്വരിതി സ്മൃതഃ । മഹര്ലോകോ ജനശ്ചൈവ തപഃ സത്യശ്ച സപ്തമഃ ॥ ൫൦.
ഈ അണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ ഏഴു ലോകങ്ങളും ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമിയും ഉണ്ട്: ഭൂർലോകം, ഭുവർലോകം, മൂന്നാമത്തേത് സ്വർഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം, തപോലോകം, ഏഴാമത്തേത് സത്യലോകം.
ഏതേ സപ്ത കൃതാ ലോകാശ്ഛത്രാകാരാ വ്യവസ്ഥിതാഃ। സ്വകൈരാവരണൈഃ സൂക്ഷ്മൈര്ധാര്യമാണാഃ പൃഥക് പൃഥക് ॥ ൫൦.
ഈ ഏഴു ലോകങ്ങളും കുടയുടെ ആകൃതിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോന്നും അതതു സൂക്ഷ്മമായ മറവുകൾ കൊണ്ട് വേർതിരിച്ച് താങ്ങപ്പെടുന്നു.
ദശഭാഗാധികാഭിശ്ച താഭിഃ പ്രകൃതിഭിര്ബഹിഃ। ധാര്യമാണാ വിശേഷൈശ്ച സമുത്പന്നൈഃ പരസ്പരമ് ॥ ൫൦.
ഓരോ ലോകവും പുറത്തു നിന്ന് അതതു ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ട്, അവയെക്കാൾ പത്ത് ഗുണം കൂടുതലായ പ്രത്യേകതകളാൽ പരസ്പരം താങ്ങപ്പെടുന്നു.
അസ്യാണ്ഡസ്യ സമന്താച്ച സന്നിവിഷ്ടോ ഘനോദധിഃ। പൃഥിവീമണ്ഡലം കൃത്സ്നം ഘനതോയേന ധാര്യതേ ॥ ൫൦.
ഈ അണ്ഡത്തിന്റെ ചുറ്റും കനത്ത സമുദ്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഭൂമിയുടെ മുഴുവൻ വട്ടവും ആ കനത്ത വെള്ളം കൊണ്ട് താങ്ങപ്പെടുന്നു.
ഘനോദധിപരേണാഥ ധാര്യ്യതേ ഘനതേജസാ। ബാഹ്യതോ ഘനതേജസ്തു തിര്യ്യഗൂര്ദ്ധ്വന്തു മണ്ഡലമ് ॥ ൫൦.
ആ കനത്ത സമുദ്രത്തിന് പുറത്തു കനത്ത അഗ്നിയാൽ താങ്ങപ്പെടുന്നു. പുറത്തു കനത്ത അഗ്നി കിഴക്കും മേലും വട്ടം രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സമന്താദ്വനവാതേന ധാര്യ്യമാണം പ്രതിഷ്ഠിതമ്। ഘനവാതാത്തഥാകാശമാകാശഞ്ച മഹാത്മനാ ॥ ൫൦.
ചുറ്റും കനത്ത വായുവാൽ താങ്ങപ്പെടുകയും ഉറപ്പാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ കനത്ത വായുവിൽ നിന്ന് ആകാശം, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മഹാത്മാവ് ഉല്പത്തിയാകുന്നു.
ഭൂതാദിനാ വൃതം സര്വ്വം ഭൂതാധിര്മഹതാ വൃതഃ । വൃതോ മഹാനനന്തേന പ്രധാനേനാവ്യയാത്മനാ ॥ ൫൦.
എല്ലാം ഭൂതാദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂതാദി മഹത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മഹത് അനന്തമായ, ക്ഷയമില്ലാത്ത പ്രധാനത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പുരാണി ലോകപാലാനാം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാക്രമമ് । ജ്യോതിര്ഗണപ്രചാരസ്യ പ്രമാണം പരിവക്ഷ്യതേ ॥ ൫൦.
ലോകപാലന്മാരുടെ പുരാതന നഗരങ്ങളും, ജ്യോതിസ്കളുടെ സഞ്ചാരത്തിന്റെ അളവും ഞാൻ ക്രമമായി വിവരിക്കാം.
മേരോഃ പ്രാച്യാം ദിശി തഥാ മാനസസ്യൈവ മൂര്ദ്ധനി। വസ്വോകസാരാ മാഹേന്ദ്രീ പുണ്യാ ഹേമപരിഷ്കൃതാ । ൫൦.
മേരുവിന്റെ കിഴക്കുവശത്തും മാനസസരസ്സിന്റെ മുകളിലും സ്വർണ്ണം കൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച മഹേന്ദ്രിയുടെ വിശുദ്ധമായ വസ്വോകസാര നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ദക്ഷിണേന പുനര്മേരോര്മാനസസ്യൈവ മൂര്ദ്ധനി। വൈവസ്വതോ നിവസതി യമഃ സംയമനേ പുരേ ॥ ൫൦.
വീണ്ടും മേരുവിന്റെ തെക്കുവശത്തും മാനസസരസ്സിന്റെ മുകളിലുമാണ് വൈവസ്വതനായ യമൻ സംയമനപുരിയിൽ പാർക്കുന്നത്.
പ്രതീച്യാന്തു പുനര്മേരോര്മാനസസ്യൈവ മൂര്ദ്ധനി। സുഖാ നാമ പുരീ രമ്യാ വരുണസ്യാഥ ധീമതഃ ॥ ൫൦.
വീണ്ടും മേരുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറുവശത്തും മാനസസരസ്സിന്റെ മുകളിലുമാണ് ധീമാനായ വരുണന്റെ രമണീയമായ സുഖാ നഗരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.
ദിശ്യുത്തരസ്യാം മേരോസ്തു മാനസസ്യൈവ മൂര്ദ്ധനി। തുല്യാ മാഹേന്ദ്രപുര്യ്യാ തു സോമസ്യാപി വിഭാവരീ ॥ ൫൦.
മേരുവിന്റെ വടക്കുവശത്തും മാനസസരസ്സിന്റെ മുകളിലുമാണ് ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിന് സമമായ സോമന്റെ വിഭാവരി നഗരം.
മാനസോത്തരപൃഷ്ഠേ തു ലോകപാലാശ്ചതുര്ദ്ദിശമ്। സ്ഥിതാ ധര്മ്മവ്യവസ്ഥായൈ ലോകസംരക്ഷണായ ച ॥ ൫൦.
മാനസസരസ്സിന്റെ വടക്കു ചുരത്തിൽ ലോകപാലന്മാർ നാല് ദിക്കിലും ധർമ്മം നിലനിര്ത്താനും ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനും നിലകൊള്ളുന്നു.
ലോകപാലോപരിഷ്ടാത്തു സര്വ്വതോ ദക്ഷിണായനേ। കാഷ്ഠാഗതസ്യ സൂര്യ്യസ്യ ഗതിര്യാ താം നിബോധത ॥ ൫൦.
ലോകപാലന്മാരുടെ മുകളിലും ദക്ഷിണായനകാലത്തും സൂര്യന്റെ ഗതിയാണ് ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നത്.
ദക്ഷിണേ പ്രക്രമേ സൂര്യ്യഃ ക്ഷിപ്തേഷുരിവ സര്പതി। ജ്യോതിഷാഞ്ചക്രമാദായ സതതം പരിഗച്ഛതി ॥ ൫൦.
ദക്ഷിണയാത്രയിൽ സൂര്യൻ അമ്പുപോലെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ജ്യോതിസ്കളുടെ വട്ടം എപ്പോഴും ചുറ്റി കടക്കുന്നു.
മധ്യഗശ്ചാമരാവത്യാം യദാ ഭവതി ഭാസ്കരഃ। വൈവസ്വതേ സംയമനേ ഉദയസ്തത്ര ഉച്യതേ ॥ ൫൦.
അമരാവതിയിൽ സൂര്യൻ നടുവിൽ എത്തുന്നപ്പോൾ, വൈവസ്വതന്റെ രാജ്യത്തിൽ അതാണ് ഉദയം എന്നു പറയുന്നു.
സുഖായാമര്ദ്ധരാത്രഞ്ച മധ്യഗഃ സ്യാദ്രവിര്യദാ। സുഖായാമഥ വാരുണ്യാമുത്തിഷ്ഠന് സ തു ദൃശ്യതേ ॥ ൫൦.
സുഖാ ദേശത്ത് സൂര്യൻ നടുവിൽ എത്തിയാൽ അർദ്ധരാത്രിയാണ്; സുഖയിലോ വാരുണിയിലോ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ അവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.
വിഭായാമര്ദ്ധരാത്രം സ്യാന്മാഹേന്ദ്യ്രാമസ്തമേതി ച। തദാ ദക്ഷിണപൂര്വ്വേഷാമപരാഹ്നോ വിധീയതേ ॥ ൫൦.
വിഭാ ദേശത്ത് അർദ്ധരാത്രിയായാൽ മഹേന്ദ്രയിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു; അപ്പോൾ തെക്കുകിഴക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉച്ച കഴിഞ്ഞ സമയമാണ്.
ദക്ഷിണാപര ദേശ്യാനാം പൂര്വ്വാഹ്നഃ പരികീര്ത്ത്യതേ। തേഷാമപരരാത്രഞ്ച യേ ജനാ ഉത്തരാപഥേ ॥ ൫൦.
തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ദേശങ്ങളിൽ അപ്പോൾ രാവിലെ, ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർക്ക് അപ്പോൾ അർദ്ധരാത്രിയാണ്.
ദേശാ ഉത്തരപൂര്വ്വാ യേ പൂര്വ്വരാത്രന്തു താന് പ്രതി। ഏവമേവോത്തരേഷ്വര്കോ ഭവനേഷു വിരാജതേ ॥ ൫൦.
ഉത്തരകിഴക്കൻ ദേശങ്ങളിൽ അപ്പോൾ പ്രാരംഭ രാത്രി; അതുപോലെ തന്നെ, ഉത്തരഭാഗങ്ങളിൽ സൂര്യൻ അവരുടെ വീടുകളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സുഖായാമഥ വാരുണ്യാം മധ്യാഹ്നേ ചാര്യ്യമാ യദാ। വിഭാവര്യ്യാം സോമപുര്യ്യാമുത്തിഷ്ഠതി വിഭാവസുഃ ॥ ൫൦.
സുഖയിലോ വാരുണിയിലോ ഉച്ചവേളയിൽ ആര്യാമൻ എത്തിയാൽ, വിഭായിലോ സോമപുരിയിലോ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നു.
രാത്ര്യര്ദ്ധം ചാമരാവത്യാമസ്തമേതി യമസ്യ ച। സോമപുര്യാം വിഭായാന്തു മധ്യാഹ്നേ സ്യാദ്ധിവാകരഃ ॥ ൫൦.
അമരാവതിയിൽ അർദ്ധരാത്രിയായാൽ, യമന്റെ രാജ്യത്ത് സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു; സോമപുരിയിൽ, വിഭായിൽ ഉദയസമയത്ത് സൂര്യനു ഉച്ചവേളയാണ്.
മഹേന്ദ്രസ്യാമരാവത്യാമുത്തിഷ്ഠതി യദാ രവിഃ। അര്ദ്ധരാത്രം സംയമനേ വാരുണ്യാമസ്തമേതി ച ॥ ൫൦.
മഹേന്ദ്രന്റെ അമരാവതിയിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ, സംയമനരാജ്യത്തിൽ അർദ്ധരാത്രിയാണ്, വാരുണിയിൽ അപ്പോൾ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു.
സ ശീഗ്രമേതി പര്യ്യേതി ഭാസ്കരോഽലാതചക്രവത്। ഭ്രമന് വൈ ഭ്രമമാണാനി ഋക്ഷാണി ഗഗനേ രവിഃ ॥ ൫൦.
സൂര്യൻ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് അഗ്നിച്ചക്രംപോലെ ചുറ്റുന്നു; ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ സൂര്യൻ സദാ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഏവം ചതുര്ഷു ദ്വീപേഷു ദക്ഷിണാന്തേന സര്പതി। ഉദയാസ്തമനേനാസാവുത്തിഷ്ഠതി പുനഃ പുനഃ ॥ ൫൦.
ഇങ്ങനെ നാലു ദ്വീപുകളിലും, സൂര്യൻ തെക്കുവഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദിച്ച് അസ്തമിക്കുന്നു.
പൂര്വ്വാഹ്നേ ചാപരാഹ്നേ തു ദ്വൌ ദ്വൌ ദേവാലയൌ തു സഃ। തപത്യേകന്തു മധ്യാഹ്നേ തൈരേവ തു സരശ്മിഭിഃ ॥ ൫൦.
രാവിലെയും ഉച്ച കഴിഞ്ഞും സൂര്യൻ രണ്ട് ദേവാലയങ്ങളിൽ വീണു പ്രകാശിക്കുന്നു; ഉച്ചവേളയിൽ അവയെ അതിന്റെ കിരണങ്ങൾകൊണ്ട് ചൂടാക്കുന്നു.
ഉദിതോ വര്ദ്ധമാനാഭിരാമധ്യാഹ്നം തപന് രവിഃ। അതഃ പരം ഹ്രസന്തീഭിര്ഗോഭിരസ്തം സ ഗച്ഛതി ॥ ൫൦.
ഉദിച്ചപ്പോൾ സൂര്യൻ ഉച്ചവരെ ചൂട് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; അതിനുശേഷം കിരണങ്ങൾ കുറയുകയും അസ്തമിക്കാനായി പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉദയാസ്തമയാഭ്യാം ഹിസ്മൃതേ പൂര്വാപരേ ദിശോ। യാവത്പുരസ്താത്തപതി താവത് പൃഷ്ഠേ തു പാര്ശ്വയോഃ ॥ ൫൦.
ഉദയവും അസ്തമനവും കൊണ്ട് കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ദിശകൾ അറിയാം; മുന്നിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നിടത്ത്, പിന്നിലും ഇരുവശത്തും അതിന്റെ പ്രകാശം എത്തുന്നു.
യത്രോദ്യന് ദൃശ്യതേ സൂര്യസ്തേഷാം സ ഉദയഃ സ്മൃതഃ। യത്ര പ്രണാശമായാതി തേഷാമസ്തഃ സ ഉച്യതേ ॥ ൫൦.
സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നിടത്ത് അവർക്കു ഉദയമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അദൃശ്യമാകുന്നിടത്ത് അവർക്കു അസ്തമനമായാണ് പറയുന്നത്.