വായുപുരാണമ്

അനാദ്യന്താ പ്രയാത്യേവം നൈകജാതിസമുദ്ഭവാഃ। വിചിത്രാ ജഗതഃ സാ വൈ പ്രവൃത്തിരനവസ്ഥിതാ ।। ൪൯.

ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാതെ, പലവിധ ജനനങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രവാഹം; ലോകത്തിന്റെ ഈ വൈവിധ്യമാർന്ന പ്രവൃത്തി സ്ഥിരതയില്ലാത്തതാണ്.

യഥൈതദ് ഭൌതികം നാമ നിസര്ഗബഹുവിസ്തരമ്। അതീന്ദ്രിയൈര്മഹാഭാഗൈഃ സിദ്ധൈരപി ന ലക്ഷ്യതേ ।। ൪൯.

ഈ ഭൗതിക ലോകം സ്വാഭാവികമായി വളരെ വിശാലമാണെന്ന് മഹാശക്തികൾക്ക് പോലും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല.

പൃഥിവ്യാഞ്ചാഗ്നിവായൂനാം മഹതസ്തമസസ്തഥാ। ഈശ്വരസ്യ തു ദേവസ്യ അനന്തസ്യ ദ്വിജോത്തമാഃ ।। ൪൯.

ഭൂമി, അഗ്‌നി, വായു, മഹത്തായ ഇരുട്ട്, ഈശ്വരൻ എന്ന അനന്തദേവൻ—ഇവയെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്, ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരേ.

ക്ഷയോ വാ പരിമാണം വാ അന്തോ വാപി ന വിദ്യതേ। അനന്ത ഏഷ സര്വത്ര സര്വസ്ഥാനേഷു പഠ്യതേ। തസ്യ ചോക്തം മയാ പൂര്വം തസ്മിന്നാമാനുകീര്ത്തനേ ।। ൪൯.

ഇതിന് നാശമോ അളവോ അറ്റമോ ഇല്ല; ഇതെവിടെയും അനന്തമാണ്, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും പറയപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്; അതിന്റെ പേരുകൾ ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

യ ഏഷ ശിവനാമ്നാ ഹി തദ്വഃ കാര്ത്സ്ന്യേന കീര്തിതമ്। സ ഏഷ സര്വത്ര ഗതഃ സര്വസ്ഥാനേഷു പൂജ്യതേ ।। ൪൯.

ശിവ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇതിനെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു; ഇതെവിടെയും നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ഭൂമൌ രസാതലേ ചൈവ ആകാശേ പവനേഽനലേ। അര്ണവേഷു ച സര്വേഷു ദിവി ചൈവ ന സംശയഃ ।। ൪൯.

ഭൂമിയിൽ, രസാതലത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, വായുവിൽ, അഗ്‌നിയിൽ, എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും, സ്വർഗ്ഗത്തിലും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

തഥാ തപസി വിജ്ഞേയ ഏഷ ഏവ മഹാദ്യുതിഃ। അനേകധാ വിഭക്താങ്ഗോ മഹായോഗീ മഹേശ്വരഃ। സര്വലോകേഷു ലോകേശ ഇജ്യതേ ബഹുധാ പ്രഭുഃ ।। ൪൯.

അങ്ങനെ തന്നെ, തപസ്സിൽ ഈ മഹത്തായ പ്രകാശം അറിയപ്പെടണം; അനേകം രൂപങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന മഹായോഗിയും മഹേശ്വരനുമാണ്; എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ലോകനാഥൻ പലവിധത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏവം പരസ്പരോത്പന്നാ ധാര്യന്തേ ച പരസ്പരാന്। ആധാരാധേയഭാവേന വികാരാസ്തേ വികാരിണഃ ।। ൪൯.

ഇങ്ങനെ പരസ്പരം ഉത്ഭവിച്ച മാറ്റങ്ങൾ പരസ്പരം ആശ്രയിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവ മാറ്റങ്ങൾ എല്ലാം മാറുന്ന വസ്തുക്കളിൽ കാണുന്നവയാണ്.

പൃഥ്വ്യാദയോ വികാരാസ്തേ പരിച്ഛിന്നാഃ പരസ്പരമ്। പരസ്പരാധികാശ്ചൈവ പ്രവിഷ്ടാശ്ച പരസ്പരമ് ।। ൪൯.

ഭൂമിയിലൂടെ തുടങ്ങിയ ഈ മാറ്റങ്ങൾ ഓരോന്നും പരിമിതവും വേറിട്ടതുമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, അവ പരസ്പരം കടന്നുകൂടുകയും, ഒരേ സമയം പരസ്പരാധിക്യവും കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യസ്മാദ്വിഷ്ടാശ്ച തേഽന്യോന്യം തസ്മാത് സ്ഥൈര്യമുപാഗതാഃ। പ്രാഗാസന് ഹ്യവിശേഷാസ്തു വിശേഷാന്യോന്യവേശനാത്। പൃഥിവ്യാദ്യാശ്ച വായ്വന്താഃ പരിച്ഛിന്നാസ്ത്രയസ്തു തേ ।। ൪൯.

അവ പരസ്പരം കടന്നുകൂടിയതിനാൽ അവക്ക് സ്ഥിരത ലഭിച്ചു. മുമ്പ് അവക്ക് വ്യത്യാസം ഇല്ലായിരുന്നു; എന്നാൽ പരസ്പരപ്രവേശനം മൂലം വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായി. ഭൂമി മുതലായ മൂന്നു, വായു വരെ, ഇങ്ങനെ പരിമിതമാക്കപ്പെട്ടവയാണ്.

ഗുണാപചയസാരേണ പരിച്ഛേദോ വിശേഷതഃ। ശേഷാണാം തു പരിച്ഛേദഃ സൌക്ഷ്മ്യാന്നേഹ വിഭാവ്യതേ ।। ൪൯.

ഗുണങ്ങൾ കുറയുന്നതിന്റെ മൂലത്തിൽ പ്രത്യേകമായി പരിമിതീകരണം സംഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ ശേഷിക്കുന്നവയുടെ പരിമിതം, അവ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായതിനാൽ, ഇവിടെ വ്യക്തമായി കാണാനാവില്ല.

ഭൂതേഭ്യഃ പരതസ്തേഭ്യോ ഹ്യാലോകഃ പരതഃ സ്മൃതഃ। ഭൂതാന്യാലോക ആകാശേ പരിച്ഛിന്നാനി സര്വശഃ ।। ൪൯.

ഈ ഭൂതങ്ങളേക്കാൾ അപ്പുറം പ്രകാശം നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. പ്രകാശം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും ആകാശത്തിനകത്ത് പൂർണ്ണമായി പരിമിതമാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

പാത്രേ മഹതി പാത്രാണി യഥൈവാന്തര്ഗതാനി തു। ഭവന്ത്യന്യോന്യഹീനാനി പരസ്പരസമാശ്രയാത്। തഥാ ഹ്യാലോക ആകാശേ ഭേദാസ്ത്വന്തര്ഗതാ മതാഃ ।। ൪൯.

ഒരു വലിയ പാത്രത്തിനകത്ത് ചെറുപാത്രങ്ങൾ ഉള്ളതുപോലെ, അവ വേറിട്ടതായിരുന്നാലും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ആകാശത്തിനകത്ത് പ്രകാശത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങളും പരസ്പരം ഉൾക്കൊണ്ടവയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

കൃത്സ്നാന്യേതാനി ചത്വാരി അന്യോന്യസ്യാധികാനി തു । യാവദേതാനി ഭൂതാനി താവദുത്പത്തി രുച്യതേ ।। ൪൯.

ഈ നാലു ഭൂതങ്ങൾ പരസ്പരം അധികാരമുള്ളവയാണ്. ഈ ഭൂതങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അവയുടെ ഉത്ഭവം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ജന്തൂനാമിഹ സംസ്കാരോ ഭൂതേഷ്വന്തര്ഗതോ മതാഃ। പ്രത്യാഖ്യായ ച ഭൂതാനി കാര്യോത്പത്തിര്ന വിദ്യതേ ।। ൪൯.

ഇവിടെ ജീവികളുടെ രൂപാന്തരം ഭൂതങ്ങളിൽ അടങ്ങിയതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഭൂതങ്ങൾ ഇല്ലാതെ ഫലങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി സംഭവിക്കില്ല.

തസ്മാത്പരിമിതാ ഭേദാഃ സ്മൃതാഃ കാര്യാത്മകാസ്തു തേ। കാരണാത്മകാസ്തഥൈവ സ്യുര്ഭേദാ യേ മഹദാദയഃ ।। ൪൯.

അതിനാൽ, പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ പരിമിതവും ഫലസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. എന്നാൽ മഹത്താദികൾ തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാരണം സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്.

ഇത്യേഷ സന്നിവേശോ വോ മയാ പ്രോക്തോ വിഭാഗശഃ। സപ്തദ്വീപസമുദ്രായാ യാഥാതഥ്യേന വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൪൯.

ഇങ്ങനെ ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രവും എങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞുതന്നു, ദ്വിജന്മാരേ.

വിസ്താരാന്മണ്ജലാച്ചൈവ പ്രസംഖ്യാതേന ചൈവ ഹി । വൈശ്വരൂപം പ്രധാനസ്യ പരിമാണൈകദേശികമ് ।। ൪൯.

വ്യാപ്തി, അളവ്, എണ്ണൽ എന്നിവകൊണ്ട് പ്രധാനതത്ത്വത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ ഓരോന്നിന്റെയും അളവോടെ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അദിഷ്ഠാനം ഭഗനതോ യസ്യ സര്വമിദം ജഗത് । ഏവം ഭൂതഗണാഃ സപ്ത സന്നിവിഷ്ടാഃ പരസ്പരമ് ।। ൪൯.

സർവ്വം ഈ ലോകം ഭഗവാനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിലനിൽക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഏഴു ഭൂതഗണങ്ങൾ പരസ്പരം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഏതാവാന് സന്നിവേശസ്തു മയാ ശക്യഃ പ്രഭാവിതു മ്। ഏതാവദേവ ശ്രോതവ്യം സന്നിവേശേ തു പാര്ഥിവ ।। ൪൯.

ഇത്രയോളം ക്രമീകരണം മാത്രമേ എനിക്ക് നിർവഹിക്കാൻ കഴിയൂ. ഭൂമിയിലെ ക്രമീകരണത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്രയേറെ മാത്രം കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സപ്ത പ്രകൃതയസ്ത്വേതാ ധാരയന്തി പരസ്പരമ്। താസ്വല്പപരിമാണേന പ്രസങ്ഖ്യാതുമിഹോച്യതേ। അസങ്ഖ്യേയാഃ പ്രകൃതയസ്തിര്യഗൂര്ദ്ധ്വമധശ്ച യാഃ ।। ൪൯.

ഈ ഏഴു പ്രകൃതികളും പരസ്പരം പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അവയിൽ ചെറിയ അളവുള്ളവയെ ഇവിടെ എണ്ണാം, പക്ഷേ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും മുകളിലേക്കും താഴേക്കും വ്യാപിക്കുന്ന പ്രകൃതികൾ അനന്തമായവയാണ്.

താരകാസന്നിവേശശ്ച യാവദ്ദിവ്യം തു മണ്ജലമ്। മര്യാദാസന്നിവേശസ്തു ഭൂമേസ്തദനുമണ്ഡലമ്। അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി പൃഥിവ്യാം വൈ ദ്വിജോത്തമാഃ ।। ൪൯.

നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം ദിവ്യമണ്ഡലത്തോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ അതിരുകൾ അതിന്റെ തന്നെ മണ്ഡലത്തോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന് അപ്പുറം ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വീണ്ടും വിശദീകരിക്കാം, ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരേ.

അധഃപ്രമാണമൂര്ദ്ധ്വഞ്ച വര്ണ്യമാനം നിബോധത। പൃഥിവീ വായുരാകാശമാപോ ജ്യോതിശ്ച പഞ്ചമമ്। അനന്തധാതവോ ഹ്യേതേ വ്യാപകാസ്തു പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൫൦.

ഇപ്പോൾ താഴെയും മുകളിലെയും അളവ് കേൾക്കൂ: ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഞ്ചാമത്തേത് പ്രകാശം—ഇവയെല്ലാം അനന്തമായും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്.

ജനനീ സര്വഭൂതാനാം സര്വ ഭൂതധരാ ധരാ। നാനാജനപദാകീര്ണാ നാനാധിഷ്ഠാനപത്തനാ ॥ ൫൦.

ഭൂമി എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും മാതാവാണ്, എല്ലാം താങ്ങുന്നവളാണ്. അനേകം ജനപദങ്ങൾകൊണ്ടും, അനേകം നഗരങ്ങളാലും ഭൂമി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

നാനാനദനദീശൈലാ നൈകജാതിസമാകുലാ। അനന്താ ഗീയതേ ദേവീ പൃഥിവീ ബഹുവിസ്തരാ ॥ ൫൦.

അനേകം നദികളും മലകളും, അനേകം ജീവജാലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുമായ, അനന്തവും വിശാലവുമായ ഭൂമിദേവിയെ പാടുന്നു.

നദീനദസമുദ്രസ്ഥാസ്തഥാ ക്ഷുദ്രാശ്രയാഃ സ്ഥിതാഃ। പര്വതാകാശസംസ്ഥാശ്ച അന്തര്ഭൂമിഗതാശ്ച യാഃ ॥ ൫൦.

നദികളിലും, പുഴകളിലും, സമുദ്രങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നവരും, ചെറിയ ഇടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരും, പർവതങ്ങളിൽക്കും ആകാശത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നവരും, ഭൂമിക്കടിയിലുമുള്ളവരും ഇവർ എല്ലാവരും ഇവിടെ ഉണ്ട്.

ആപോഽനന്താശ്ച വിജ്ഞേയാസ്തഥാഗ്നിഃ സര്വലൌകികഃ। അനന്തഃ പഠ്യതേ ചൈവ വ്യാപകഃ സര്വസമ്ഭവഃ ॥ ൫൦.

ജലങ്ങൾ അനന്തമായവയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. അതുപോലെ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അഗ്നി അനന്തവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും എല്ലാത്തിന്റെയും ഉറവിടവുമാണ്.

തഥാകാശമനാലമ്ബം രമ്യം നാനാശ്രയം സ്മൃതമ്। അനന്തം പ്രഥിതം സര്വം വായുശ്ചാകാശസമ്ഭവഃ ॥ ൫൦.

അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശം ആധാരമില്ലാത്തതും മനോഹരവും വിവിധതരം വാസസ്ഥലങ്ങളുള്ളതും എന്നാണ് കരുതുന്നത്. അതു അനന്തവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ്. വായു ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

ആപഃ പൃഥിവ്യാമുദകേ പൃഥിവീ ചോപരി സ്ഥിതാ। ആകാശഞ്ചാപരമധഃ പുനര്ഭൂമിഃ പുനര്ജ്ജലമ് ॥ ൫൦.

ജലം ഭൂമിക്കുള്ളിലുണ്ട്; ഭൂമി ജലത്തിനുമുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനുമുകളിൽ ആകാശം, താഴെ വീണ്ടും ഭൂമി, പിന്നെയും ജലം എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമം.