ഏതേ രത്നമയാഃ സപ്ത ക്രൌഞ്ചദ്വീപസ്യ പര്വതാഃ। ബഹുവൃക്ഷഫലോ പേതാ നാനാവൃക്ഷലതാവൃതാഃ ।। ൪൯.
ഇവയാണ് കൌഞ്ചദ്വീപത്തിലെ ഏഴു രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പർവതങ്ങൾ. ഇവയിൽ അനേകം പഴമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും വിവിധതരം വൃക്ഷങ്ങളും തണ്ടുകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പരസ്പരേണ ദ്വിഗുണാ വിഷ്കമ്ഭാദ്വര്ഷപര്വ്വതാഃ । വര്ഷാണി തത്ര വക്ഷ്യാമി നാമതസ്തു നിബോധത ।। ൪൯.
അവിടെയുള്ള പർവതങ്ങൾ തമ്മിൽ ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയോളം വീതിയുള്ളവയാണ്. ആ പ്രദേശങ്ങളുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ക്രൌഞ്ചസ്യ കുശലീ ദേശോ വാമനസ്യ മനോനുഗഃ। മനോനുഗാത്പരശ്ചോഷ്ണസ്തൃതീയോ ദേശ ഉച്യതേ ।। ൪൯.
കൌഞ്ചദ്വീപിൽ ആദ്യ പ്രദേശം കുശലിയാണ്, രണ്ടാംത് വാമനന്റെ മനോനുഗം, മനോനുഗത്തിന് ശേഷം വരുന്ന മൂന്നാമത്തെ പ്രദേശം ഉഷ്ണം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഉഷ്ണാത്പരഃ പ്രാവരകഃ പ്രാവരാദന്ധകാരകഃ। അന്ധകാരകദേശാത്തു മുനിദേശഃ പരഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൯.
ഉഷ്ണത്തിന് അപ്പുറം പ്രാവരകം, അതിന് അപ്പുറം അന്ധകാരകം, അന്ധകാരക പ്രദേശത്തിന് ശേഷമുള്ളത് മുനിദേശം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.
മുനിദേശാത്പരശ്ചൈവ പ്രോച്യതേ ദുന്ദുഭിസ്വനഃ। സിദ്ധചാരണസങ്കീര്ണോ ഗൌരപ്രായോ ജനഃ സ്മൃതഃ ।। ൪൯.
മുനിദേശത്തിന് അപ്പുറം ദുണ്ടുഭിസ്വന എന്ന പ്രദേശം വരുന്നു. അവിടെ കൂടുതലും ഉജ്ജ്വലവർണ്ണമുള്ളവർ താമസിക്കുന്നു; സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും അവിടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തത്രാപി നദ്യഃ സപ്തൈവ പ്രതി വര്ഷ സ്മൃതാഃ ശുഭാഃ । ഗൌരീ കുമുദ്വതീ ചൈവ സന്ധ്യാ രാത്രിര്മനോജവാ । ഖ്യാതിശ്ച പുണ്ഡരീകാ ച ഗങ്ഗാ സപ്തവിധാ സ്മൃതാ ।। ൪൯.
അവിടെയും ഓരോ പ്രദേശത്തും ഏഴു ശുഭമായ നദികൾ ഉണ്ട്: ഗൗരീ, കുമുദ്വതീ, സന്ധ്യ, രാത്രി, മനോജവാ, ഖ്യാതി, പുണ്ഡരീകാ, ഗംഗാ — ഇവയാണ് ആ ഏഴു നദികൾ.
താസാം സമുദ്രഗാശ്ചാന്യാ നദ്യോ യാസ്തു സമീപഗാഃ। അനുഗച്ഛന്തി താഃ സര്വാ വിപുലാഃ സുബഹൂദകാഃ ।। ൪൯.
അവയിൽ ചില നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു, സമീപമുള്ള മറ്റു നദികളും അവയെ അനുഗമിക്കുന്നു. അവയെല്ലാം വിശാലവും ജലസമൃദ്ധവുമാണ്.
ക്രൌഞ്ചദ്വീപഃ സമുദ്രേണ ദധിമണ്ഡോദകേന തു। ആവൃതഃ സര്വതഃ ശ്രീമാന് ക്രൌഞ്ചദ്വീപസമേന തു ।। ൪൯.
കൌഞ്ചദ്വീപ് ദധിമണ്ടജലം നിറഞ്ഞ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഭംഗിയും മഹിമയും കൌഞ്ചദ്വീപിനോടു തുല്യമാണ്.
പ്ലക്ഷദ്വീപാദയോ ഹ്യേതേ സമാസേന പ്രകീര്ത്തിതാഃ। തേഷാം നിസര്ഗോ ദ്വീപാനാമാനുപൂര്വ്യേണ സര്വശഃ ।। ൪൯.
പ്ലക്ഷദ്വീപ് മുതലായ ദ്വീപുകൾ ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു. അവയുടെ സ്വഭാവം ക്രമമായി ഇതാണ്.
ന ശക്യം വിസ്തരാദ്വക്തു മപി വര്ഷശതൈരപി । നിസര്ഗോഽയം പ്രജാനാം തു സംഹാരോ യശ്ച താസു വൈ ।। ൪൯.
നൂറുകണക്കിന് വർഷം കൊണ്ടാലും അവയുടെ മുഴുവൻ വിശാലത വിശദമായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അവിടെയുള്ള ജീവികളുടെ സ്വഭാവവും അവയുടെ സംഹാരവും ഇതുവരെ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
അത ഊര്ദ്ദ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ശാകദ്വീപസ്യ യോ വിധിഃ। ശാകദ്വീപസ്യ കൃത്സ്നസ്യ യഥാവദിഹ നിശ്ചയാത്। ശ്രൃണുധ്വം വൈ യഥാതത്ത്വം ബ്രുവതോ മേ യഥാര്ഥവത് ।। ൪൯.
ഇനി ഞാൻ ശാകദ്വീപിന്റെ ക്രമം വിശദീകരിക്കാം. ശാകദ്വീപിന്റെ മുഴുവൻ സത്യാവസ്ഥ ഞാൻ കണ്ടെത്തിയതുപോലെ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം.
ക്രൌഞ്ചദ്വീപസ്യ വിസ്താരാദ് ദ്വിഗുണസ്തസ്യ വിസ്തരഃ। പരിവാര്യ സമുദ്രം സ ദധിമണ്ഡോദകം സ്ഥിതഃ ।। ൪൯.
കൌഞ്ചദ്വീപിനെക്കാൾ ഇരട്ടിയോളം വിശാലമാണ് ശാകദ്വീപ്. അതിനെയും ദധിമണ്ടജലം നിറഞ്ഞ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
തത്ര പുണ്യാ ജനപദാശ്ചിരാച്ച മ്രിയതേ ജനഃ। കുത ഏവ തു ദുര്ഭിക്ഷഞ്ചരാവ്യാധിഭയം കുതഃ ।। ൪൯.
അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ധർമ്മപരായണരും ദീർഘായുസ്സുകാരുമാണ്. അവിടെ ക്ഷാമമോ കാട്ടുമൃഗഭീഷണിയോ രോഗഭയമോ ഇല്ല.
തത്രാപി പര്വതാഃ ശുഭ്രാഃ സപ്തൈവ മണിഭൂഷിതാഃ। രത്നാകരാസ്തഥാ നദ്യസ്താസാം നാമാനി മേ ശ്രൃണു ।। ൪൯.
അവിടെയും ഏഴു പ്രകാശമുള്ള രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പർവതങ്ങളും രത്നഖനികളും നദികളും ഉണ്ട്. അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ദേവര്ഷിഗന്ധര്വയുതഃ പ്രഥമോ മേരുരുച്യതേ। പ്രാഗായതഃ സ സൌവര്ണ ഉദയോ നാമ പര്വതഃ ।। ൪൯.
ആദ്യ പർവതം മേരു, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും അവിടെയുണ്ട്. കിഴക്കോട്ട് പൊന്നുപോലുള്ള ഉദയപർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തത്ര മേഘാസ്തു വൃഷ്ട്യര്ഥം പ്രഭവന്തി ച യാന്തി ച। തസ്യാപരേണ സുമഹാന് ജലധാരോ മഹാഗിരിഃ ।। ൪൯.
അവിടെ മഴക്കായി മേഘങ്ങൾ ഉയർന്ന് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതിന് അപ്പുറം വലിയ ജലധാര എന്ന മഹാപർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്മാന്നിത്യമുപാദത്തേ വാസവഃ പരമം ജലമ്। തതോ വര്ഷം പ്രഭവതി വര്ഷാകാലേ പ്രജാസ്വിഹ ।। ൪൯.
അവിടെ നിന്ന് ഇന്ദ്രൻ എപ്പോഴും ഉത്തമജലം എടുക്കുന്നു. അതിൽ നിന്നാണ് മഴക്കാലത്ത് ഭൂമിയിലെ ജീവികൾക്കായി മഴ പെയ്യുന്നത്.
തസ്യാപരേ രൈവതകോ യത്ര നിത്യം പ്രതിഷ്ഠിതാ । രേവതീ ദിവി നക്ഷത്രം പിതാമഹകൃതോ ഗിരിഃ ।। ൪൯.
അതിനപ്പുറം രൈവതകപർവതം ഉണ്ട്. അവിടെയാണ് രേവതീ എന്ന നക്ഷത്രം ആകാശത്ത് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ പർവതം പിതാമഹൻ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.
തസ്യാപരേണ സുമഹാന് ശ്യാമോ നാമ മഹാഗിരിഃ। തസ്മാച്ഛയാമത്വമാപന്നാഃ പ്രജാഃ പൂര്വമിമാഃ കില ।। ൪൯.
അതിനപ്പുറം ശ്യാമം എന്ന മഹത്തായ പർവതം ഉണ്ട്. അതിൽ നിന്നാണ് ഈ പുരാതന ജനങ്ങൾക്കു കറുത്ത നിറം ലഭിച്ചത് എന്നു പറയുന്നു.
തസ്യാപരേണ രജതോ മഹാനസ്തോ ഗിരിഃ സ്മൃതഃ। തസ്യാപരേണാമ്ബികേയോ ദുര്ഗഃ ശൈലോ ഹിമാചിതഃ ।। ൪൯.൮൨ . ആമ്ബികേയാത്പരോ രമ്യഃ സര്വൌഷധിസമന്വിതഃ । സ ചൈവ കേശരീത്യുക്തോ യതോ വായുഃ പ്രവായതി ।। ൪൯.
അതിനപ്പുറം രാജതം എന്ന വലിയ പർവതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിനക്കരെ ആംബികേയ എന്ന കിടിലൻ, മഞ്ഞു നിറഞ്ഞ പർവതവും, ആംബികേയയ്ക്ക് അപ്പുറം എല്ലാ ഔഷധികളും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ കേശരി പർവതവും ഉണ്ട്. അവിടെയാണ് വായു വീശുന്നത്.
ശ്രൃണുധ്വം നാമതസ്താനി യഥാവദനുപൂര്വശഃ। ഉദയസ്യോദയം വര്ഷം ജലദം നാമ വിശ്രുതമ് ।। ൪൯.
ഇനി അവിടെയുള്ള ദേശങ്ങളുടെ പേരുകൾ ക്രമത്തിൽ കേൾക്കൂ: ഉദയപർവതത്തിന് കിഴക്കുള്ള ദേശം ജലദം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്.
ദ്വിതീയം ജലധാരസ്യ സുകുമാരമിതി സ്മൃതമ്। രൈവതസ്യ തു കൌമാരം ശ്യാമസ്യ തു മണീചകമ് ।। ൪൯.
ജലധാരയുടെ രണ്ടാമത്തെ പ്രദേശം സുകുമാരം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. രൈവതത്തിന് കൗമാരം, ശ്യാമത്തിന് മണീചകം എന്ന പേരുകളാണ്.
അസ്തസ്യാപി ശുഭം വര്ഷം വിജ്ഞേയം കുസുമോത്തരമ്। ആമ്ബികേയസ്യ മോദാകം കേസരേഷു മഹാദ്രുമമ് ।। ൪൯.
അസ്തയുടെ ശുഭപ്രദേശം കുസുമോത്തരം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. ആംബികേയയിൽ മോദകം, കേശരിയിൽ മഹാദ്രുമം എന്ന പേരിലാണ്.
ദ്വീപസ്യ പരിമാണഞ്ച ഹ്രസ്വദീര്ഘത്വമേവ ച। ശാകദ്വീപേന വിഖ്യാതസ്തസ്യ മധ്യേ വനസ്പതിഃ । ശാകോ നാമ മഹാവൃക്ഷസ്തസ്യ പൂജാം പ്രയുഞ്ജതേ ।। ൪൯.
ആ ദ്വീപിന്റെ വലിപ്പവും അളവുകളും ശാകദ്വീപം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതിന്റെ നടുവിൽ ശാകം എന്ന മഹാവൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനെ അവിടവിടെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഏതേന ദേവഗന്ധര്വാഃ സിദ്ധാശ്ച സഹ ചാരണൈഃ। വിഹരന്തി രമന്തേ ച ദൃശ്യമാനാശ്ച തൈഃ സഹ ।। ൪൯.
അവിടെ ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഒരുമിച്ച് വസിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവരെ കാണാനും സാധിക്കും.
തത്ര പുണ്യാ ജനപദാശ്ചാതുര്വര്ണസമന്വിതാഃ। തേഷു നദ്യശ്ച സപ്തൈവ പ്രതിവര്ഷം സമുദ്രഗാഃ । വിദ്ധി നാമ്നശ്ച താഃ സര്വാ ഗങ്ഗാസ്താഃ സപ്തധാ സ്മൃതാഃ ।। ൪൯.
അവിടെ നാലു വർണ്ണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പുണ്യമായ ജനപദങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവിടെയുള്ള ഏഴു നദികൾ ഓരോ വർഷവും സമുദ്രത്തിൽ ചേർക്കുന്നു. അവയെല്ലാം ഗംഗയുടെ ഏഴു രൂപങ്ങൾ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
പ്രഥമാ സുകുമാരീതി ഗങ്ഗാ ശിവജലാ തഥാ। അനു തപ്താ ച നാമ്നൈവ നദീ സമ്പരികീര്ത്തിതാ ।। ൪൯.
ആദ്യത്തെ ഗംഗയെ സുകുമാരി എന്നും ശിവജലം എന്നും വിളിക്കുന്നു. അതിന് ശേഷം തപ്താ എന്ന നദിയാണ്.
കുമാരീ നാമതഃ സിദ്ധാ ദ്വിതീയാ സാ പുനഃ സതീ । നന്ദാ ച പാര്വതീ ചൈവ തൃതീയ പരികീര്ത്തിതാ ।। ൪൯.
രണ്ടാമത്തെ നദി കുമാരി എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അവൾ സിദ്ധയും പാവയുമാണ്. മൂന്നാമത്തെ നദി നന്ദയും പാർവതിയും എന്ന പേരിലാണ്.
ശിവേതികാ ചതുര്ഥീ സ്യാത് ത്രിദിവാ ച പുനഃ സ്മൃതാ। ഇക്ഷുശ്ച പഞ്ചമീ ജ്ഞേയാ തഥൈവ ച പുനഃ ക്രതുഃ ।। ൪൯.
നാലാമത്തെ നദി ശിവേതികയും ത്രിദിവയും എന്ന പേരിലാണ്. അഞ്ചാമത്തെ നദി ഇക്ഷു എന്നും ക്രതു എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ധേനുകാ ച മൃതാ ചൈവ ഷഷ്ഠീ സംപരികീര്ത്തിതാ। ഏതാഃ സപ്ത മഹാഗങ്ഗാഃ പ്രതിവര്ഷം ശിവോദകാഃ। ഭാവയന്തി ജനം സര്വം ശാകദ്വീപനിവാസിനമ് ।। ൪൯.
ആറാമത്തെ നദി ധേനുകയും മൃതയും എന്ന പേരിലാണ്. ഈ ഏഴു മഹാഗംഗകളും ശിവജലം നിറഞ്ഞവയാണ്; അവ ഓരോ വർഷവും ശാകദ്വീപവാസികളെയൊക്കെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.