പുരാണി സന്നിവിഷ്ടാനി പര്വതാന്തര്ഗതാനി ച। സുസമ്ബദ്ധാനി ചാന്യോന്യമേകദ്വാരാണി ചാന്യഥ ।। ൪൮.
പഴയ നഗരങ്ങൾ ആ മലയുടെ അകത്തും പരസ്പരം നല്ല ബന്ധത്തിലുമാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്; ചിലത് ഒറ്റവാതിലോടും മറ്റുള്ളവ വ്യത്യസ്ത ക്രമത്തിലും ഉണ്ട്.
ദീര്ഘശ്മശ്രുധരാത്മാനോ നീലാ മേഘസമപ്രഭാഃ। ജാതമാത്രാഃ പ്രജാസ്തത്ര അശീതിപരമായുഷഃ ।। ൪൮.
അവിടെയുള്ളവർക്ക് ദീർഘമായ താടിയും ശരീരവും ഉണ്ട്, നിറം കറുത്ത മേഘംപോലെയാണ്; അവിടെ ജനിക്കുന്നവർക്ക് എൺപത് വയസ്സുവരെ ആയുസ്സുണ്ട്.
ശാഖാമൃഗസധര്മാണഃ ഫലമൂലാശിനസ്തഥാ। ഗോധര്മാണോ ഹ്യനിര്ദിഷ്ടാഃ ശൌചാചാരവിവര്ജിതാഃ ।। ൪൮.
അവർ ശാഖകളിൽ താമസിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളെപ്പോലെയാണ്, പഴവും മൂലയും ഭക്ഷ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു; അവരുടെ ആചാരങ്ങൾ വ്യക്തമല്ല, ശുദ്ധിയും നല്ല പെരുമാറ്റവും അവർക്കില്ല.
തദ്ദ്വീപം താദൃശൈഃ പൂര്ണം മനുജൈഃ ക്ഷുദ്രമാനുഷൈഃ । ഏവമേതേഽന്തരദ്വീപാ വ്യാഖ്യാതാ ആനുപൂര്വശഃ ।। ൪൮.
അവിടത്തെ ദ്വീപ് ഇത്തരത്തിലുള്ള ചെറുതായ ശരീരമുള്ള മനുഷ്യരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ആന്തരദ്വീപുകൾ ക്രമമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടു.
വിംശത്ര്രിംശച്ച പഞ്ചാശത് ഷഷ്ട്യശീതിഃ ശതം തഥാ। സഹസ്രമപി ചാപ്യുക്തം യോജനാനാം സമന്തതഃ ।। ൪൮.
ഇരുപത്, മുപ്പത്, അമ്പത്, അറുപത്, എൺപത്, നൂറ്, ആയിരം എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ള യോജനങ്ങൾ ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
വിസ്തീര്ണാശ്ചായതാശ്ചൈവ നാനാസത്ത്വസമാകുലാഃ। ബര്ഹിണദ്വീപപര്വാണി ക്ഷുദ്രദ്വീപാഃ സഹസ്രശഃ ।। ൪൮.
അവ വലിയതും നീളമുള്ളതുമായ ദ്വീപുകളാണ്, പലതരം ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ബർഹിണദ്വീപും അനേകം ചെറുദ്വീപുകളും ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ട്.
ജമ്ബൂദ്വീപപ്രദേശാത്തു ഷഡന്യേ വിവിധാശ്രയാഃ। അത്ര ദ്വീപാഃ സമാഖ്യാതാ നാനാരത്നാകരാഃ ക്ഷിതൌ ।। ൪൮.
ജംബൂദ്വീപിന്റെ പ്രദേശം ഒഴികെ, മറ്റു ആറു ദ്വീപുകൾ വിവിധ വാസസ്ഥലങ്ങളോടെയാണ്; ഭൂമിയിലെ ഈ ദ്വീപുകൾ പലതരം രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു സമ്പന്നമാണ്.
അങ്ഗദ്വീപം യമദ്വീപം മലയദ്വീപമേവ ച। ശങ്ഖദ്വീപം കുശദ്വീപം വരാഹദ്വീപമേവ ച ।। ൪൮.
അംഗദ്വീപ്, യമദ്വീപ്, മലയദ്വീപ്, ശംഖദ്വീപ്, കുശദ്വീപ്, വരാഹദ്വീപ് എന്നിവയും ഉണ്ട്.
അങ്ഗദ്വീപം നിബോധ ത്വം നാനാസങ്ഘസമാകുലമ്। നാനാമ്ലേച്ഛഗണാകീര്ണം തദ്ദ്വീപം ബഹുവിസ്തരമ് ।। ൪൮.
ഇനി വിവിധ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും അനേകം വിദേശജാതികൾക്കു വാസസ്ഥലമായതുമായ, വിശാലമായ അംഗദ്വീപിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.
ഹേമവിദ്രുമപൂര്ണാനാം രത്നാനാമാകരം ക്ഷിതൌ। നദീശൈലവനൈശ്ചിത്രം സന്നിഭം ലവണാമ്ഭസാ ।। ൪൮.
അത് സ്വർണ്ണവും വിദ്യുത്പുഷ്പവും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഭൂമിയിലെ ഖനിയാണ്; നദികളും മലകളും കാടുകളും കൊണ്ടു മനോഹരമായതും ഉപ്പുള്ള വെള്ളം ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമാണ്.
തത്ര ചക്രഗിരിര്നാമ നൈക നിര്ഝരകന്ദരഃ। തത്ര സാ തു ദരീ ചാസ്യ നാനാസത്വസമാശ്രയാ ।। ൪൮.
അവിടെ ചക്രഗിരി എന്ന പർവതം അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും ഗുഹകളും ഉള്ളതാണ്. അതിന്റെ ഒരു വലിയ പാളയത്തിൽ അനവധി ജീവികൾക്ക് വാസസ്ഥലവുമുണ്ട്.
സ മധ്യേ നാഗദേശസ്യ നൈകദേശോ മഹാഗിരിഃ। കോടിഭ്യാം നാഗനിലയം പ്രാപ്തോ നദനദീ പതിമ് ।। ൪൮.
നാഗദേശത്തിന്റെ നടുവിൽ, അതിന്റെ പ്രദേശത്ത് അപൂർവമായ ഒരു വലിയ പർവതം ഉണ്ട്. അതിന്റെ കൊടുമുടികൾ നാഗങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലത്തെയും നദീനദികളുടെ അധിപതിയെയും എത്തിച്ചേരുന്നു.
യമദ്വീപമിതി പ്രോക്തം നാനാരത്നാകരാചിതമ് । തത്രാപി ദ്യുതിമാന്നാമ പര്വതോ ധാതുമണ്ഡിതഃ। സമുദ്രഗാനാം പ്രഭവഃ പ്രഭവഃ കാഞ്ചനസ്യ തു ।। ൪൮.
അത് യമദ്വീപം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെയും തിളങ്ങുന്ന ഒരു പർവതം ഉണ്ട്, ധാതുക്കളാൽ ശോഭിതമായത്, നദികളുടെ ഉത്ഭവവും പൊന്നിന്റെ ഉത്ഭവവും അതാണ്.
തഥൈവ മലയദ്വീപമേവമേവ സുസംവൃതമ്। മണിരത്നാകരം സ്ഫീതമാകരം കനകസ്യ ച ।। ൪൮.
അതുപോലെ തന്നെ മലയദ്വീപും പൂർണ്ണമായും സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ രത്നങ്ങളും മാണിക്യങ്ങളും ധാരാളം ഉണ്ട്, പൊന്നിന്റെ സമൃദ്ധമായ ഉറവിടവുമാണ്.
ആകരം ചന്ദനാനാഞ്ച സമുദ്രാണാം തഥാകരമ്। നാനാമ്ലേച്ഛഗണാകീര്ണം നദീപര്വതമണ്ഡിതമ് ।। ൪൮.
അത് ചന്ദനത്തിൻറെ ഉറവിടവും സമുദ്രങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവുമാണ്. അനേകം വിദേശികൾ അവിടെ വസിക്കുന്നു; നദികളും പർവതങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തത്ര ശ്രീമാംസ്തു മലയഃ പര്വതോ രജതാകരഃ। മഹാമലയ ഇത്യേവം വിഖ്യാതോ വരപര്വതഃ ।। ൪൮.
അവിടെ മഹത്വമുള്ള മലയപർവതം നിലകൊള്ളുന്നു, വെള്ളിയുടെ ഉറവിടം. മഹാമലയം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഈ പർവതം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്.
ദ്വിതീയം മന്ദരം നാമ പ്രഥിതഞ്ച സദാ ക്ഷിതൌ। ആഗസ്ത്യഭവനം തത്ര ദേവാസുരനമസ്കൃതമ് ।। ൪൮.
രണ്ടാമത്തേത് മന്ദരപർവതം എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്, ഭൂമിയിൽ എപ്പോഴും പ്രശസ്തമാണ്. അവിടെ അഗസ്ത്യരുടെ വാസസ്ഥലവും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നതുമാണ്.
തഥാ കാഞ്ചനപാദസ്യ മലയസ്യാപരസ്യ ഹി। നികുഞ്ജൈസ്തൃണസോമാങ്ഗൈരാശ്രമം പുണ്യസേവിതമ് ।। ൪൮.
അതുപോലെ തന്നെ, മറ്റൊരു മലയപർവതത്തിന്റെ പൊന്നുപാദത്തിൻ സമീപം, തൃണമുള് soma ചെടികൾ നിറഞ്ഞ കാടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, ധർമ്മശീലികൾ സന്ദർശിക്കുന്ന ഒരു ആശ്രമം ഉണ്ട്.
നാനാപുഷ്പഫലോപേതം സ്വര്ഗാദപി വിശിഷ്യതേ। തത്രാവതരതേ സ്വര്ഗഃ സദാ പര്വസു പര്വസു ।। ൪൮.
പലവിധ പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ സ്ഥലം സ്വർഗത്തേക്കാൾ ഉത്തമമാണ്. അവിടെ എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും സ്വർഗം തന്നെ ഇറങ്ങിവരുന്നു.
തഥാ ത്രികൂടനിലയേ നാനാധാതുവിഭൂഷിതേ । അനേകയോജനോത്സേധേ ചിത്രസാനുദരീഗൃഹേ ।। ൪൮.
തൃകൂട്ടപർവതത്തിൽ, പലവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, അനേകം യോജനങ്ങൾ ഉയരമുള്ള കൊടുമുടികൾ ഉള്ള സ്ഥലത്ത്, മനോഹരമായ മലവെള്ളികളും താഴ്വരകളിലെ വീടുകളും ഉണ്ട്.
തസ്യ കൂടതടേ രമ്യേ ഹേമപ്രാകാരതോരണാ। നിര്യൂഹവലഭീചിത്രാ ഹര്മ്യപ്രാസാദമാലിനീ ।। ൪൮.
അത്വിന്റെ മനോഹരമായ കൊടുമുടിയിൽ പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച മതിലുകളും കവാടങ്ങളും, മനോഹരമായ മന്ദപങ്ങളും മാളികകളും, ഭവനങ്ങളും കൊട്ടാരങ്ങളും നിരന്നിരിക്കുന്നു.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണാ ത്രിംശദായാമയോജനാ। നിത്യപ്രമുദിതാ സ്ഫീതാ ലങ്കാ നാമ മഹാപുരീ ।। ൪൮.
നൂറ് യോജന വീതിയിലും മുപ്പത് യോജന നീളത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, എപ്പോഴും സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ, ലങ്ക എന്ന മഹാനഗരം അവിടെയുണ്ട്.
സാ കാമരൂപിണാം സ്ഥാനം രാക്ഷസാനാം മഹാത്മനാമ് । ആവാസോ ബലദൃപ്താനാം തദ്വിദ്യാദ്ദേവവിദ്വിഷാമ്। മാനുഷാണാമസമ്ബാധാ ഹ്യഗമ്യാ സാ മഹാപുരീ ।। ൪൮.
അത് ആഗ്രഹരൂപം സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയുന്ന മഹാശക്തിയുള്ള രാക്ഷസന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമാണ്, ധൈര്യത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവരും ദേവന്മാരെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരുമാണ് അവിടെ താമസിക്കുന്നത്. ഈ മഹാനഗരം മനുഷ്യർക്കു സമീപിക്കാനോ പ്രവേശിക്കാനോ കഴിയാത്തതാണ്.
തസ്യ ദ്വീപസ്യ വൈ പൂര്വേ തീരേ നദനദീപതേഃ। ഗോകര്ണനാമധേയസ്യ ശങ്കരസ്യാലയം മഹത് ।। ൪൮.
ആ ദ്വീപിന്റെ കിഴക്കേ തീരത്ത്, നദീനദികളുടെ അധിപതിയുടെ സമീപം, ഗോകർണ്ണം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശങ്കരന്റെ വലിയ ക്ഷേത്രം ഉണ്ട്.
തഥൈകരാജ്യം വിജ്ഞേയം ശങ്ഖദ്വീപസമാസ്ഥിതമ്। ശതയോജനവിസ്തീര്ണം നാനാമ്ലേച്ഛഗണാലയമ് ।। ൪൮.
അതുപോലെ തന്നെ, ശംഖദ്വീപത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു രാജ്യം ഉണ്ട്. നൂറ് യോജന വീതിയുള്ള ഈ രാജ്യം അനേകം വിദേശികളുടെ വാസസ്ഥലവുമാണ്.
തത്ര ശങ്ഖഗിരിര്നാമ ധൌതശങ്ഖദലപ്രഭഃ। നാനാരത്നാകരഃ പുണ്യഃ പുണ്യകൃദ്ഭിര്നിഷേവിതഃ ।। ൪൮.
അവിടെ ശംഖഗിരി എന്ന പർവതം ഉണ്ട്, കഴുകിയ ശംഖിന്റെ പോലെ തിളങ്ങുന്ന, പലവിധ രത്നങ്ങളുടെ സമ്പത്തുള്ള, പുണ്യശീലികൾ ആരാധിക്കുന്ന ഒരു വിശുദ്ധസ്ഥലമാണ്.
ശങ്ഖ നാഗാ മഹാപുണ്യാ യസ്മാത് പ്രഭവതേ നദീ। യത്ര ശങ്ഖമുഖോ നാമ നാഗരാജഃ കൃതാലയഃ ।। ൪൮.
അവിടെ നിന്ന് ശംഖനദി എന്ന ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് ശംഖമുഖൻ എന്ന നാഗരാജാവ് വാസം ചെയ്യുന്നതു.
തഥൈവ കുമുദദ്വീപം നാനാപുണ്യോപശോഭിതമ്। നാനാഗ്രാമസമാ കീര്ണം നാനാരത്നാകരം ശിവമ് ।। ൪൮.
അതുപോലെ തന്നെ, കുമുദദ്വീപ് പലവിധ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പല ഗ്രാമങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പലവിധ രത്നങ്ങളുടെ സമ്പത്തുള്ള, ശുഭമായ ദ്വീപാണ് അത്.
കുമുദാഖ്യാ മഹാഭാഗാ ദുഷ്ടചിത്തനിബര്ഹണീ। മഹാദേവസ്യ ഭഗിനീ പ്രഭാഭിസ്താഭിരിജ്യതേ ।। ൪൮.
കുമുദ എന്ന മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദേവിയെ, ദുഷ്ടചിത്തങ്ങളെ അകറ്റുന്നവളും മഹാദേവന്റെ സഹോദരിയുമായ അവളെ, ആ പ്രകാശമുള്ളവരോടൊപ്പം ആരാധിക്കുന്നു.
തഥാ വരാഹദ്വീപേ ച നാനാമ്ലേച്ഛഗണാകുലേ। നാനാജാലിസമാകീര്ണേ നാനാധിഷ്ഠാനപത്തനേ ।। ൪൮.
അതു പോലെ തന്നെ, വരാഹദ്വീപിലും, പലതരത്തിലുള്ള മ്ലേച്ഛരൂപത്തിലുള്ള ജനസമൂഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, വിവിധ സമുദായങ്ങളും പലവിധ ഭരണാധികാരികളുടെ നഗരങ്ങളും നിറഞ്ഞ സ്ഥലമാണ് അവിടെ.