വായുപുരാണമ്

പുണ്യാ മന്ദാകിനീ ചൈവ നിമ്നഗാച്ഛോദികാ തഥാ। മഹീമണ്ഡലമധ്യേന പ്രവിഷ്ടേ തേ മഹോദധിമ് ।। ൪൭.

അവിടെയുണ്ട് പുണ്യമായ മന്ദാകിനിയും നിമ്നഗാ എന്ന നദിയും. ഇവ രണ്ടും ഭൂമിയുടെ നടുവിലൂടെ വലിയ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.

കൈലാസാദ്ദക്ഷിണപ്രാച്യാം ശിവസത്ത്വൌഷധിം ഗുരുമ് । മനഃശിലാമയം ദിവ്യം പിശങ്ഗം പര്വതം പ്രതി ।। ൪൭.

കൈലാസിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, ശിവസത്ത്വൗഷധിയെന്ന മഹത്തായ ഔഷധപർവ്വതമായ മനോഹരമായ മനശ്ശിലയിൽ നിർമ്മിതമായ ദിവ്യമായ പിശംഗപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ലോഹിതോ ഹേമശ്രൃങ്ഗസ്തു ഗിരിഃ സൂര്യ പ്രഭോ മഹാന്। തസ്യ പാദേ മഹദ്ദിവ്യം ലോഹിതം നാമ തത്സരഃ ।। ൪൭.

അവിടെ ലോഹിതം എന്ന മഹത്തായ പർവ്വതം പൊൻചൂടുകളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ അടിവാരത്ത് ലോഹിതം എന്ന പേരിലുള്ള വലിയ ദിവ്യമായ തടാകം ഉണ്ട്.

തസ്മാത് പുണ്യഃ പ്രഭവതി ലൌഹിത്യഃ സദനോ മഹാന്। ദേവാരണ്യം വിശോകഞ്ച തസ്യ തീരേ മഹാവനമ് ।। ൪൭.

അവിടെ നിന്ന് പുണ്യമായ വലിയ ലൗഹിത്യ നദിയുടെ വാസസ്ഥലം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിന്റെ തീരത്ത് ദേവാരണ്യവും വിശോകവെന്ന മഹാവനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

തസ്മിന് ഗിരൌ നിവസതി യക്ഷോ മണിവരോ വശീ। സൌമ്യൈഃ സുധാര്മികൈശ്ചൈവ ഗുഹ്യകൈഃ പരിവാരിതഃ ।। ൪൭.

ആ മലയിൽ മനിവരൻ എന്ന യക്ഷൻ വസിക്കുന്നു. സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള അവൻ സൌമ്യരും സത്യനിഷ്ഠരുമായ ഗുഹ്യകന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

കൈലാസാദ്ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ ക്രൂരസത്വൌഷധം ഗിരിമ്। വൃത്രകായാത് കിലോത്പന്നമഞ്ജനം ത്രികകുത്പ്രതി ।। ൪൭.

കൈലാസിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, വൃത്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുണ്ടായതായും ത്രികകുതിനെ നേരിട്ടുള്ളതുമായ, ക്രൂരസത്ത്വൗഷധിയെന്ന അഞ്ജനപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

സര്വധാതുമയസ്തത്ര സുമഹാന് വൈദ്യുതോ ഗിരിഃ। തസ്യ പാദേ സരഃ പുണ്യം മാനസം സിദ്ധസേവിതമ് ।। ൪൭.

അവിടെ എല്ലാ ധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ വലിയ വൈദ്യുതപർവ്വതം ഉണ്ട്. അതിന്റെ അടിവാരത്ത് സിദ്ധന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന പുണ്യമായ മാനസതടാകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

തസ്മാത് പ്രഭവതേ പുണ്യാ സരയൂര്ലോകഭാവനീ। തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം വൈഭ്രാജം നാമ വിശ്രുതമ് ।। ൪൭.

അവിടെ നിന്ന് ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യമായ സരയൂ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിന്റെ തീരത്ത് വൈഭ്രാജം എന്ന പ്രശസ്തമായ ദിവ്യവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

കുബേരാനുചരസ്തത്ര പ്രഹേതൃതനയോ വശീ। ബ്രഹ്മ പാതോ നിവസതി രാക്ഷസോഽനന്തവിക്രമഃ। അന്തരിക്ഷചരൈര്ഘോരൈര്യാതുധാനശതൈര്വൃതഃ ।। ൪൭.

അവിടെ പ്രഹേതൃയുടെ പുത്രനും കുബേരന്റെ അനുചരനുമായ ബ്രഹ്മപാതൻ എന്ന മഹാശക്തിയുള്ള രാക്ഷസൻ വസിക്കുന്നു. അവൻ ഭയങ്കരമായ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് യാതുധാനന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അപരേണ തു കൈലാസാന്മുഖ്യസത്ത്വൌഷധിം ഗിരിമ്। അരുണം പര്വതശ്രേഷ്ഠം രുക്മധാതുമയം പ്രതി ।। ൪൭.

അത് കഴിഞ്ഞ്, കൈലാസിൽ നിന്ന് അപ്പുറം, ഔഷധങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതും പൊൻധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതവുമായ അരുണപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ഭവസ്യ ദയിതഃ ശ്രീമാന് പര്വതോ മേഘസന്നിഭഃ। ശാതകുമ്ഭമയൈഃ ശുഭ്രൈഃ ശിലാജാലൈഃ സമാവൃതഃ ।। ൪൭ .

ഭവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടതും മഹിമയുള്ളതുമായ ആ പർവ്വതം മേഘംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. അതിന് തിളങ്ങുന്ന ശാതകുംബംകൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ പാറക്കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ശതസങ്ഖ്യൈസ്താപനീയൈഃ ശ്രൃങ്ഗൈര്ദിവമിവോല്ലിഖന്। മുഞ്ജവാന് സ മഹാദിവ്യോ ദുര്ഗശൈലോ ഹിമാര്ചിതഃ ।। ൪൭.

മുഞ്ചവാൻ എന്ന ആ മഹത്തായ ദിവ്യകോടുമലയ്ക്ക് നൂറുകണക്കിന് താപനീയമായ പൊൻചൂടുകൾ ഉണ്ട്, ആകാശം തൊടുന്നതുപോലെ ഉയർന്നു നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനെ ഹിമം ആദരിക്കുന്നു.

തസ്മിന് ഗിരൌ നിവസതി ഗിരിശോ ധൂമ്രലോഹിതഃ। തസ്യ പാദാത് പ്രഭവതി ശൈലോദം നാമ തത്സരഃ ।। ൪൭.

ആ മലയിൽ ഗിരിശനായ ധൂമ്രലോഹിതൻ വസിക്കുന്നു. അതിന്റെ അടിവാരത്തിൽ ശൈലോദം എന്ന പേരിലുള്ള തടാകം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.

തസ്മാത് പ്രഭവതേ ഹിവ്യാ ശൈലോദാ നാമ നിമ്നഗാ। സാ ചക്ഷുഃശീതയോര്മധ്യേ പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ് ।। ൪൭.

അവിടെ നിന്ന് ശൈലോദാ എന്ന പുണ്യനദി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവൾ ചക്ഷു, ശീതയ എന്ന രണ്ടു മലകൾക്കിടയിൽ കടന്ന് ഉപ്പു സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നു.

തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം വിശ്രുതം സുരഭീതി വൈ। അസ്ത്യുത്തരേണ കൈലാസാച്ഛിവസത്ത്വൌഷധോ ഗിരിഃ ।। ൪൭.

അവളുടെ തീരത്ത് സുരഭി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ദിവ്യവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൈലാസിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ശിവസത്ത്വൗഷധപർവ്വതം ഉണ്ട്.

ഗൌരോ നാമ ഗിരിസ്തത്ര ഹരിതാലമയഃ ശുഭഃ। ഹിരണ്യശ്രൃങ്ഗഃ സുമഹാന് ദിവ്യോ മണിമയോ ഗിരിഃ ।। ൪൭.

അവിടെ ഗൗര എന്ന മനോഹരവും ഹരിതാലത്തിൽ നിർമ്മിതവുമായ പർവ്വതം ഉണ്ട്. അതോടൊപ്പം, വലിയതും ദിവ്യവുമായ മണികൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഹിരണ്യശൃംഗപർവ്വതവും ഉണ്ട്.

തസ്യ പാദേ മഹദ്ദിവ്യം ശുഭം കാഞ്ചനവാലുകമ്। രമ്യം ബിന്ദുസരോ നാമ യത്ര യാതോ ഭഗീരഥഃ ।। ൪൭.

അതിന്റേതടിവാരത്ത് വലിയതും ദിവ്യവുമായ, പൊൻ മണലുള്ള മനോഹരമായ ബിന്ദുസരസ് എന്ന തടാകം ഉണ്ട്. ഭഗീരഥൻ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

ഗങ്ഗാനിമിത്തം രാജര്ഷിരുവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ । ദിവം യാസ്യന്തി മേ പൂര്വേ ഗങ്ഗാതോയപരിപ്ലുതാഃ ।। ൪൭.

ഗംഗയുടെ കാരണത്താൽ രാജർഷി അവിടെ അനേകം വർഷങ്ങൾ താമസിച്ചു. എന്റെ പൂർവ്വികർ ഗംഗാജലത്തിൽ കുളിച്ചുകൊണ്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരും.

തത്ര ത്രിപഥഗാ ദേവീ പ്രഥമന്തു പ്രതിഷ്ഠിതാ। സോമപാദപ്രസൂതാ സാ സപ്തധാ പ്രതിപദ്യ തേ ।। ൪൭.

അവിടെ ആദ്യം ദേവിയായ ത്രിപഥഗാ സ്ഥാപിതയായി; സോമന്റെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവൾ പിന്നീട് ഏഴ് ശാഖകളായി വിഭജിച്ചു.

യൂപാ മണിമയാസ്തത്ര ചിതയശ്ച ഹിരണ്മയാഃ । തത്രേഷ്ട്വാ തു ഗതഃ ശര്വം ശക്രഃ സര്വൈഃ സുരൈഃ സഹ ।। ൪൭.

അവിടെ രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച യൂപങ്ങളും പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച ചിതകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടെയെല്ലാം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ശിവനെ ആരാധിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.

ദിവിച്ഛായാപഥോ യസ്തു അനുനക്ഷത്രമണ്ഡലമ് । ദൃശ്യതേ ഭാസ്വരോ രാത്രൌ ദേവീ ത്രിപഥഗാ തു സാ ।। ൪൭.

ആകാശത്തിൽ നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് അവളുടെ പ്രകാശപഥം രാത്രിയിൽ ദീപ്തിയായി കാണപ്പെടുന്നു; അതാണ് ദേവിയായ ത്രിപഥഗാ.

അന്തരിക്ഷം ദിവഞ്ചൈവ ഭാവയന്തീ ഭുവങ്ഗതാ। ഭവോത്തമാങ്ഗേ പതിതാ സംരുദ്ധാ യോഗമായയാ ।। ൪൭.

അവൾ ആകാശത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും സഞ്ചരിച്ച് ഇരുവിടത്തെയും നിറച്ചു; ശിവന്റെ തലയിൽ പതിച്ചപ്പോൾ, അവൾ യോഗമായയാൽ തടയപ്പെട്ടു.

തസ്യാ യേ ബിന്ദവഃ കേചിത് ക്രുദ്ധായാഃ പതിതാഃ ക്ഷിതൌ। കൃതം ബിന്ദുസരസ്തത്ര തതോ ബിന്ദുസരഃ സ്മൃതമ് ।। ൪൭.

അവളുടെ ചില തുള്ളികൾ കോപത്തോടെ ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു; അവിടെയാണ് ഒരു തടാകം രൂപപ്പെട്ടത്. അതിനാൽ അതിനെ ബിന്ദുസരസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

തതോ നിരുദ്ധാ ദേവീ സാ ഭവേന സ്മയതാ കില। ചിന്തയാമാസ മനസാ ശങ്കരക്ഷേപണം പ്രതി ।। ൪൭.

അപ്പോൾ ശിവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ അവളെ തടഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി മനസ്സിൽ ശങ്കരനിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാമെന്ന് ആലോചിച്ചു.

ഭിത്ത്വാ വിശാമി പാതാലം സ്രോതസാ ഗൃഹ്യ ശങ്കരമ്। ജ്ഞാത്വാ തസ്യാ അഭിപ്രായം ക്രൂരം ദേവ്യാ ചികീര്ഷിതമ് ।। ൪൭.

അവൾ 'ഞാൻ പാതാളം തുരന്ന് ശങ്കരനെ എന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ കൊണ്ടുപോകാം' എന്ന് വിചാരിച്ചു; എന്നാൽ അവളുടെ ക്രൂരമായ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി ശിവൻ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.

തിരോഭാവയിതും ബുദ്ധിരാസീദങ്ഗേഷു താം നദീമ്। തസ്യാവലേപം തം ബുദ്ധ്വാ നദ്യാഃ ക്രുദ്ധസ്തു ശങ്കരഃ। നിരുധ്യ തു ശിരസ്യേനാം വേഗേന പതിതാം ഭുവി ।। ൪൭.

അവളെ തന്റെ അവയവങ്ങളിൽ ലയിപ്പിക്കണമെന്ന് ശിവൻ തീരുമാനിച്ചു; അവളുടെ അഹങ്കാരം അറിഞ്ഞ്, ശിവൻ കോപത്തോടെ അവളെ തലയിൽ തന്നെ തടഞ്ഞു.

ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ദൃഷ്ട്വാ രാജാനമഗ്രതഃ। ധമനീസന്തതം ക്ഷീണം ക്ഷുധാപരിഗതേന്ദ്രിയമ് ।। ൪൭.

അവസാനിക്കാത്ത ക്ഷയവും വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച ഇന്ദ്രിയങ്ങളുമായി രാജാവിനെ മുന്നിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ ദമനികൾ തെളിഞ്ഞു നിന്നു.

അനേന തോഷിതശ്ചാഹം നദ്യര്ഥം പൂര്വമേവ ഹി। ബുദ്ധ്വാസ്യ വരദാനം തു കോപം നിയതവാംസ്തു സഃ ।। ൪൭.

അവൻ ഗംഗയുടെ കാരണത്താൽ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു; അവനു മുമ്പ് ഞാൻ വരം നൽകിയതറിഞ്ഞ്, എന്റെ കോപം ഞാൻ നിയന്ത്രിച്ചു.

ബ്രഹ്മണോ ഹി വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രതിജ്ഞാധാരണം പ്രതി। തതോ വിസര്ജയാമാസ സംരുദ്ധാം സ്വേന തേജസാ। നദീം ഭഗീരഥസ്യാര്ഥേ തപസോഗ്രേണ തോഷിതഃ ।। ൪൭.

ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കി, ഭഗീരഥന്റെ കടുത്ത തപസ്സിൽ സന്തോഷിച്ച ശിവൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ തടഞ്ഞുനിന്ന നദിയെ വിട്ടയച്ചു.