ദൈത്യാനാം ദാനവാനാഞ്ച ശ്വേതപര്വത ഉച്യതേ। ശ്രൃങ്ഗവാന് പര്വതഃ ശ്രേഷ്ഠഃ പിതൄണാം പ്രതിസഞ്ചരഃ ।। ൪൬.
ദൈത്യന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ശ്വേതപർവ്വതം എന്ന പേരിലുള്ള പർവ്വതമാണ്; കുന്തങ്ങളുള്ള ഈ പർവ്വതം പിതൃദേവന്മാരുടെ പ്രധാന വാസസ്ഥലമാണ്.
നവസ്വേതേഷു വര്ഷേഷു യഥാഭാഗസ്ഥിതേഷു വൈ। ഭൂതാന്യുപനിവിഷ്ടാനി ഗതിമന്തി ധ്രുവാണി ച ।। ൪൬.
ഒന്നൊന്നായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന ഒൻപതു ശ്വേതപ്രദേശങ്ങളിലും ജീവികൾ സ്ഥിരതയും ചലനശേഷിയും ഉള്ളവരായി പാർക്കുന്നു.
തേഷാം വിവൃദ്ധിര്ബഹുലാ ദൃശ്യതേ ദേവമാനുഷോഃ। ന ശക്യാ പരിസങ്ഖ്യാതും ശ്രദ്ധേയാനു ബുഭൂഷതാ ।। ൪൬.
അവരുടെ വർദ്ധന ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും വളരെ കൂടുതലാണ്; അതു എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ അറിവ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വിശ്വസിക്കേണ്ടതാണ്.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ ഷട്ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പറഞ്ഞ ഭൂവനവിന്യാസം എന്ന അറുപത്തിയാറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സവ്യേ ഹിമവതഃ പാര്ശ്വേ കൈലാസോ നാമ പര്വതഃ। തസ്മിന്നിവസതി ശ്രീമാന് കുബേരഃ സഹ രാക്ഷസൈഃ। അപ്സരോഗണസംയുക്തോ മോദതേ ഹ്യലകാധിപഃ ।। ൪൭.
ഹിമവതിന്റെ ഇടതുവശത്ത് കൈലാസം എന്ന പർവ്വതം ഉണ്ട്; അവിടെ ശ്രേഷ്ഠനായ കുബേരൻ, രക്ഷസുകൾക്കൊപ്പം, അപ്സരാസമൂഹം ചുറ്റിപ്പറ്റി ആനന്ദത്തോടെ അലകാപുരിയുടെ അധിപതിയായി പാർക്കുന്നു.
കൈലാസപാദാത് സമ്ഭൂതം പുണ്യം ശീത ജലം ശുഭമ്। മന്ദം നാമ്നാ കുമുദ്വന്തം ശരദമ്ബുദസന്നിഭമ് ।। ൪൭.
കൈലാസത്തിന്റെ അടിവാരത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നതാണ് പുണ്യവും തണുത്തതും ശുദ്ധവുമായ ജലം, കുമുദ്വത് എന്ന പേരിൽ, മന്ദമായും ശരദ്കാലത്തെ മേഘംപോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
തസ്മാദ്ദിവ്യാ പ്രഭവതി നദീ മന്ദാകിനീ ശുഭാ। ദിവ്യഞ്ച നന്ദനം തത്ര തസ്യാസ്തീരേ മഹദ്വനമ് ।। ൪൭.
അവിടെ നിന്നാണ് ദിവ്യമായ മന്ദാകിനി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നത്; അതിന്റെ തീരത്ത് ദിവ്യമായ വലിയ നന്ദനവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പ്രാഗുത്തരേണ കൈലാസാദ്ദിവ്യസത്ത്വൌഷധം ഗിരിമ്। സുരധാതുമയം ചിത്രം സുവര്ണം പര്വതം പ്രതി ।। ൪൭.
കൈലാസത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കോട്ട് ദിവ്യസത്ത്വങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ദൈവിക ധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ, മനോഹരവും പൊന്നുപോലെയും ഒരു പർവ്വതം ഉണ്ട്.
ചന്ദ്രപ്രഭോ നാമ ഗിരിഃ സശുദ്ധാം രത്നസന്നിഭഃ। തസ്യ പാദേ മഹദ്ദിവ്യമച്ഛോദം നാമ തത്സരഃ ।। ൪൭.
ചന്ദ്രപ്രഭ എന്ന പേരിലുള്ള, രത്നംപോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ ഒരു പർവ്വതം അവിടെ ഉണ്ട്; അതിന്റെ അടിവാരത്ത് അക്ഷോദം എന്ന മഹത്തായ ദിവ്യസരസ്സും ഉണ്ട്.
തസ്മാദ്ദിവ്യാ പ്രഭവതി ഹ്യച്ഛോദാ നാമ നിമ്നഗാ। തസ്യാസ്തീരേ മഹാദിവ്യം വനം ചൈത്രരഥം സ്മൃതമ് ।। ൪൭.
അവിടെ നിന്ന് അക്ഷോദാ എന്ന ദിവ്യനദി ഒഴുകുന്നു; അതിന്റെ തീരത്ത് ചൈത്രരഥം എന്ന മഹത്തായ ദിവ്യവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്മിന് ഗിരൌ നിവസതി മണിഭദ്രഃ സഹാനുഗഃ। യക്ഷസേനാപതിഃ ക്രൂരഗുഹ്യകൈഃ പരിവാരിതഃ ।। ൪൭.
ആ മലയിൽ മണിഭദ്രൻ തന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം വസിക്കുന്നു. യക്ഷന്മാരുടെ നായകനായ അവൻ ക്രൂരമായ ഗുഹ്യകന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പുണ്യാ മന്ദാകിനീ ചൈവ നിമ്നഗാച്ഛോദികാ തഥാ। മഹീമണ്ഡലമധ്യേന പ്രവിഷ്ടേ തേ മഹോദധിമ് ।। ൪൭.
അവിടെയുണ്ട് പുണ്യമായ മന്ദാകിനിയും നിമ്നഗാ എന്ന നദിയും. ഇവ രണ്ടും ഭൂമിയുടെ നടുവിലൂടെ വലിയ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
കൈലാസാദ്ദക്ഷിണപ്രാച്യാം ശിവസത്ത്വൌഷധിം ഗുരുമ് । മനഃശിലാമയം ദിവ്യം പിശങ്ഗം പര്വതം പ്രതി ।। ൪൭.
കൈലാസിന്റെ തെക്കുകിഴക്കേ ഭാഗത്ത്, ശിവസത്ത്വൗഷധിയെന്ന മഹത്തായ ഔഷധപർവ്വതമായ മനോഹരമായ മനശ്ശിലയിൽ നിർമ്മിതമായ ദിവ്യമായ പിശംഗപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ലോഹിതോ ഹേമശ്രൃങ്ഗസ്തു ഗിരിഃ സൂര്യ പ്രഭോ മഹാന്। തസ്യ പാദേ മഹദ്ദിവ്യം ലോഹിതം നാമ തത്സരഃ ।। ൪൭.
അവിടെ ലോഹിതം എന്ന മഹത്തായ പർവ്വതം പൊൻചൂടുകളോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതിന്റെ അടിവാരത്ത് ലോഹിതം എന്ന പേരിലുള്ള വലിയ ദിവ്യമായ തടാകം ഉണ്ട്.
തസ്മാത് പുണ്യഃ പ്രഭവതി ലൌഹിത്യഃ സദനോ മഹാന്। ദേവാരണ്യം വിശോകഞ്ച തസ്യ തീരേ മഹാവനമ് ।। ൪൭.
അവിടെ നിന്ന് പുണ്യമായ വലിയ ലൗഹിത്യ നദിയുടെ വാസസ്ഥലം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിന്റെ തീരത്ത് ദേവാരണ്യവും വിശോകവെന്ന മഹാവനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്മിന് ഗിരൌ നിവസതി യക്ഷോ മണിവരോ വശീ। സൌമ്യൈഃ സുധാര്മികൈശ്ചൈവ ഗുഹ്യകൈഃ പരിവാരിതഃ ।। ൪൭.
ആ മലയിൽ മനിവരൻ എന്ന യക്ഷൻ വസിക്കുന്നു. സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള അവൻ സൌമ്യരും സത്യനിഷ്ഠരുമായ ഗുഹ്യകന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കൈലാസാദ്ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ ക്രൂരസത്വൌഷധം ഗിരിമ്। വൃത്രകായാത് കിലോത്പന്നമഞ്ജനം ത്രികകുത്പ്രതി ।। ൪൭.
കൈലാസിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, വൃത്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുണ്ടായതായും ത്രികകുതിനെ നേരിട്ടുള്ളതുമായ, ക്രൂരസത്ത്വൗഷധിയെന്ന അഞ്ജനപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സര്വധാതുമയസ്തത്ര സുമഹാന് വൈദ്യുതോ ഗിരിഃ। തസ്യ പാദേ സരഃ പുണ്യം മാനസം സിദ്ധസേവിതമ് ।। ൪൭.
അവിടെ എല്ലാ ധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ വലിയ വൈദ്യുതപർവ്വതം ഉണ്ട്. അതിന്റെ അടിവാരത്ത് സിദ്ധന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന പുണ്യമായ മാനസതടാകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്മാത് പ്രഭവതേ പുണ്യാ സരയൂര്ലോകഭാവനീ। തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം വൈഭ്രാജം നാമ വിശ്രുതമ് ।। ൪൭.
അവിടെ നിന്ന് ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യമായ സരയൂ നദി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിന്റെ തീരത്ത് വൈഭ്രാജം എന്ന പ്രശസ്തമായ ദിവ്യവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
കുബേരാനുചരസ്തത്ര പ്രഹേതൃതനയോ വശീ। ബ്രഹ്മ പാതോ നിവസതി രാക്ഷസോഽനന്തവിക്രമഃ। അന്തരിക്ഷചരൈര്ഘോരൈര്യാതുധാനശതൈര്വൃതഃ ।। ൪൭.
അവിടെ പ്രഹേതൃയുടെ പുത്രനും കുബേരന്റെ അനുചരനുമായ ബ്രഹ്മപാതൻ എന്ന മഹാശക്തിയുള്ള രാക്ഷസൻ വസിക്കുന്നു. അവൻ ഭയങ്കരമായ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് യാതുധാനന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അപരേണ തു കൈലാസാന്മുഖ്യസത്ത്വൌഷധിം ഗിരിമ്। അരുണം പര്വതശ്രേഷ്ഠം രുക്മധാതുമയം പ്രതി ।। ൪൭.
അത് കഴിഞ്ഞ്, കൈലാസിൽ നിന്ന് അപ്പുറം, ഔഷധങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതും പൊൻധാതുക്കളാൽ നിർമ്മിതവുമായ അരുണപർവ്വതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഭവസ്യ ദയിതഃ ശ്രീമാന് പര്വതോ മേഘസന്നിഭഃ। ശാതകുമ്ഭമയൈഃ ശുഭ്രൈഃ ശിലാജാലൈഃ സമാവൃതഃ ।। ൪൭ .
ഭവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടതും മഹിമയുള്ളതുമായ ആ പർവ്വതം മേഘംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. അതിന് തിളങ്ങുന്ന ശാതകുംബംകൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ പാറക്കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ശതസങ്ഖ്യൈസ്താപനീയൈഃ ശ്രൃങ്ഗൈര്ദിവമിവോല്ലിഖന്। മുഞ്ജവാന് സ മഹാദിവ്യോ ദുര്ഗശൈലോ ഹിമാര്ചിതഃ ।। ൪൭.
മുഞ്ചവാൻ എന്ന ആ മഹത്തായ ദിവ്യകോടുമലയ്ക്ക് നൂറുകണക്കിന് താപനീയമായ പൊൻചൂടുകൾ ഉണ്ട്, ആകാശം തൊടുന്നതുപോലെ ഉയർന്നു നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനെ ഹിമം ആദരിക്കുന്നു.
തസ്മിന് ഗിരൌ നിവസതി ഗിരിശോ ധൂമ്രലോഹിതഃ। തസ്യ പാദാത് പ്രഭവതി ശൈലോദം നാമ തത്സരഃ ।। ൪൭.
ആ മലയിൽ ഗിരിശനായ ധൂമ്രലോഹിതൻ വസിക്കുന്നു. അതിന്റെ അടിവാരത്തിൽ ശൈലോദം എന്ന പേരിലുള്ള തടാകം ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
തസ്മാത് പ്രഭവതേ ഹിവ്യാ ശൈലോദാ നാമ നിമ്നഗാ। സാ ചക്ഷുഃശീതയോര്മധ്യേ പ്രവിഷ്ടാ ലവണോദധിമ് ।। ൪൭.
അവിടെ നിന്ന് ശൈലോദാ എന്ന പുണ്യനദി ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അവൾ ചക്ഷു, ശീതയ എന്ന രണ്ടു മലകൾക്കിടയിൽ കടന്ന് ഉപ്പു സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നു.
തസ്യാസ്തീരേ വനം ദിവ്യം വിശ്രുതം സുരഭീതി വൈ। അസ്ത്യുത്തരേണ കൈലാസാച്ഛിവസത്ത്വൌഷധോ ഗിരിഃ ।। ൪൭.
അവളുടെ തീരത്ത് സുരഭി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ദിവ്യവനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൈലാസിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ശിവസത്ത്വൗഷധപർവ്വതം ഉണ്ട്.
ഗൌരോ നാമ ഗിരിസ്തത്ര ഹരിതാലമയഃ ശുഭഃ। ഹിരണ്യശ്രൃങ്ഗഃ സുമഹാന് ദിവ്യോ മണിമയോ ഗിരിഃ ।। ൪൭.
അവിടെ ഗൗര എന്ന മനോഹരവും ഹരിതാലത്തിൽ നിർമ്മിതവുമായ പർവ്വതം ഉണ്ട്. അതോടൊപ്പം, വലിയതും ദിവ്യവുമായ മണികൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഹിരണ്യശൃംഗപർവ്വതവും ഉണ്ട്.
തസ്യ പാദേ മഹദ്ദിവ്യം ശുഭം കാഞ്ചനവാലുകമ്। രമ്യം ബിന്ദുസരോ നാമ യത്ര യാതോ ഭഗീരഥഃ ।। ൪൭.
അതിന്റേതടിവാരത്ത് വലിയതും ദിവ്യവുമായ, പൊൻ മണലുള്ള മനോഹരമായ ബിന്ദുസരസ് എന്ന തടാകം ഉണ്ട്. ഭഗീരഥൻ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
ഗങ്ഗാനിമിത്തം രാജര്ഷിരുവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ । ദിവം യാസ്യന്തി മേ പൂര്വേ ഗങ്ഗാതോയപരിപ്ലുതാഃ ।। ൪൭.
ഗംഗയുടെ കാരണത്താൽ രാജർഷി അവിടെ അനേകം വർഷങ്ങൾ താമസിച്ചു. എന്റെ പൂർവ്വികർ ഗംഗാജലത്തിൽ കുളിച്ചുകൊണ്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരും.
തത്ര ത്രിപഥഗാ ദേവീ പ്രഥമന്തു പ്രതിഷ്ഠിതാ। സോമപാദപ്രസൂതാ സാ സപ്തധാ പ്രതിപദ്യ തേ ।। ൪൭.
അവിടെ ആദ്യം ദേവിയായ ത്രിപഥഗാ സ്ഥാപിതയായി; സോമന്റെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച അവൾ പിന്നീട് ഏഴ് ശാഖകളായി വിഭജിച്ചു.