മാലവാശ്ച കരൂഷാശ്ച മേകലാശ്ചോത്കലൈഃ സഹ। ഉത്തമര്ണാ ദശാര്ണാശ്ച ഭോജാഃ കിഷ്കിന്ധകൈഃ സഹ ।। ൪൫.
മാളവരും കരൂഷരും, മേക്കളരും ഉത്കളന്മാരോടൊപ്പം, ഉത്തമർണ്ണരും ദശാർണ്ണരും, ഭോജന്മാരും കിഷ്കിന്ദകർക്കാരുമൊപ്പവും.
തോസലാഃ കോസലാശ്ചൈവ ത്രൈപുരാ വൈദികാസ്തഥാ। തുമുരാസ്തുമ്ബുരാശ്ചൈവ ഷട്സുരാ നിഷധൈഃ സഹ ।। ൪൫.
തോസലരും കോസലരും, ത്രിപുരവാസികളും, വൈദികരും, തുമുരരും തുംബുരരും, ഷട്സുരന്മാരും നിഷധന്മാരോടൊപ്പം.
അനുപാസ്തുണ്ഡികേരാശ്ച വീതിഹോത്രാ ഹ്യവന്തയഃ। ഏതേ ജനപദാഃ സര്വേ വിന്ധ്യ പൃഷ്ഠനിവാസിനഃ ।। ൪൫.
അനുപന്മാരും തുണ്ഡികേരന്മാരും, വീതിഹോത്രരും അവന്തികൾ—വിന്ധ്യപർവ്വതത്തിൻറെ ചിറകിൽ താമസിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഇവരാണ്.
അതോ ദേശാന് പ്രവക്ഷ്യാമി പര്വതാശ്രയിണശ്ച യേ। നിഗര്ഹരാ ഹംസമാര്ഗാഃ ക്ഷുപണാസ്തങ്ഗണാഃ ഖസാഃ ।। ൪൫.
ഇനി പർവ്വതങ്ങളിൽ പാർക്കുന്നവരും അവിടത്തെ പ്രദേശങ്ങളും ഞാൻ പറയുന്നു: നിഗർഹരന്മാർ, ഹംസമാർഗ്ഗന്മാർ, ക്ഷുപണന്മാർ, തംഗണന്മാർ, ഖസന്മാർ.
കുശപ്രാവരണാശ്ചൈവ ഹൂണാ ദര്വാഃ സഹൂദകാഃ। ത്രിഗര്ത്താ മാലവാശ്ചൈവ കിരാതാസ്താമസൈഃ സഹ ।। ൪൫.
പുല്ല്മുണ്ടു ധരിക്കുന്നവരും, ഹൂണന്മാരും, ദർവന്മാരും കൂടെ ഹൂദകരും, തൃഗർത്ഥരും മാളവരും, കിരാതന്മാരും താമസന്മാരോടൊപ്പം.
ചത്വാരി ഭാരതേ വര്ഷേ യുഗാനി കവയോ വിദുഃ। കൃതം ത്രേതാ ദ്വാരപഞ്ച കലിശ്ചേതി ചതുഷ്ടയമ്। തേഷാം നിസര്ഗം വക്ഷ്യാമി ഉപരിഷ്ടാന്നിബോധത ।। ൪൫.
ഭാരതഭൂമിയിൽ നാലു യുഗങ്ങളുണ്ടെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു: കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം—ഈ നാലും. അവയുടെ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും; ഇനി ശ്രദ്ധിച്ചുകേൾക്കൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു ഋഷയ ഉത്തരം പുനരേവ തേ। ശുശ്രൂഷവോ മുദാ യുക്താഃ പപ്രച്ഛുര്ലോമഹര്ഷണമ് ।। ൪൬.
ഇത് കേട്ട ശേഷം, ആ ഋഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെയും ആഗ്രഹത്തോടെയും വീണ്ടും ലോമഹർഷണനോടു ചോദിച്ചു.
യച്ച കിമ്പുരുഷം വര്ഷം ഹരിവര്ഷം തഥൈവ ച। ആചക്ഷ്വ നോ യഥാതത്ത്വം കീര്ത്തിതം ഭാരതം ത്വയാ ।। ൪൬.
നീ ഭാരതം വിശദമായി പറഞ്ഞതുപോലെ, കിംപുരുഷവർഷവും ഹരിവർഷവും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
പൃഷ്ടത്സ്വിദം യഥാ വിപ്രൈര്യഥാ പ്രശ്രം വിശേഷതഃ। ഉവാച മുനിനിര്ദിഷ്ടം പുരാണം വിഹിതം യഥാ ।। ൪൬.
ഋഷിമാർ ഇങ്ങനെ ഉചിതമായി ചോദിച്ചതിനാൽ, പുരാതനമുനികൾ നിർദ്ദേശിച്ച പുരാണം അവൻ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി.
ശുശ്രൂഷാ യത്ര വോ വിപ്രാസ്തച്ഛൃണുധ്വം മുദാ യുതാഃ। പുക്ഷഖണ്ഡഃ കിമ്പുരുഷേ സുമഹാന്നന്ദനോപമഃ ।। ൪൬.
ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, സന്തോഷത്തോടെ കേൾക്കൂ: കിംപുരുഷവർഷത്തിൽ നന്ദനവനത്തിനെപ്പോലെ വലിയ പുക്ഷ പ്രദേശമുണ്ട്.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി സ്ഥിതിഃ കിമ്പുരുഷേ സ്മൃതാ। സുവര്ണവര്ണാശ്ച നരാഃ സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസോപമാഃ ।। ൪൬.
കിംപുരുഷവർഷത്തിൽ പത്തു ആയിരം വർഷമാണ് ആയുസ് എന്നു പറയുന്നു; പുരുഷന്മാർക്കു പൊന്നിന്റെ നിറവും സ്ത്രീകൾക്ക് അപ്സരസുകളെപ്പോലെയും സൗന്ദര്യവുമാണ്.
അനാമയാ ഹ്യശോകാശ്ച സര്വേ തേ ശുദ്ധമാനസാഃ। ജായന്തേ മാനവാസ്തത്ര നിസ്തപ്തകനകപ്രഭാഃ ।। ൪൬.
അവിടെ എല്ലാവരും രോഗവും ദുഃഖവും ഇല്ലാതെ, മനസ്സ് ശുദ്ധരായി ജനിക്കുന്നു; അവർക്ക് ഉരുക്കിയ പൊന്നിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ദേഹം.
വര്ഷേ കിമ്പുരുഷേ പുണ്യേ പ്ലക്ഷോ മധുവഹഃ ശുഭഃ। തസ്യ കിമ്പുരുഷാഃ സര്വേ പിബന്തി രസമുത്തമമ് ।। ൪൬.
പുണ്യമായ കിംപുരുഷവർഷത്തിൽ, മധുരസം നൽകുന്ന മനോഹരമായ പ്ലക്ഷവൃക്ഷം വളരുന്നു; കിംപുരുഷന്മാർ അതിന്റെ ഉത്തമരസം കുടിക്കുന്നു.
അതഃപരം കിം പുരുഷാദ്ധരിവര്ഷഃ പ്രചക്ഷ്യതേ। മഹാരജതസങ്കാശാ ജായന്തേ തത്ര മാനവാഃ ।। ൪൬.
കിംപുരുഷവർഷത്തിന് ശേഷം ഹരിവർഷം വരുന്നു; അവിടെ ജനിക്കുന്നവർക്ക് വലിയ വെള്ളിയുടെ പ്രകാശംപോലെയാണ്.
ദേവലോകാച്ച്യുതാഃ സര്വേ ദേവരൂപാശ്ച സര്വശഃ। ഹരിവര്ഷേ നരാഃ സര്വേ പിബന്തീക്ഷുരസം ശുഭമ് ।। ൪൬.
ദേവലോകത്തിൽ നിന്നു വീണവരും ദൈവസ്വരൂപമുള്ളവരും ഹരിവർഷത്തിൽ എല്ലാവരും ശുദ്ധമായ കരിമ്പിൻ രസം ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഏകാദശ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തു മുദാ യുതാഃ। ഹരിവര്ഷേ തു ജീവന്തി സര്വേ മുദിതമാനസാഃ। ന ജരാ ബാധതേ തത്ര ജീര്യന്തി ന ച തേ നരാഃ ।। ൪൬.
ഹരിവർഷത്തിൽ എല്ലാവരും പതിനൊന്നായിരം വർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു; അവിടെയുള്ളവരുടെ മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ വൃദ്ധാവസ്ഥയോ ക്ഷീണമോ അവരെ ബാധിക്കില്ല.
മധ്യമം യന്മയാ പ്രോക്തം നാമ്നാ വര്ഷമിലാവൃതമ്। ന തത്ര സൂര്യസ്തപതി ന ച ജീര്യന്തി മാനവാഃ ।। ൪൬.
ഇലാവൃതം എന്ന പേരിൽ ഞാൻ പറഞ്ഞ那个 മദ്ധ്യഭാഗത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കില്ല; അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർക്ക് വൃദ്ധാവസ്ഥയില്ല.
ചന്ദ്രസൂര്യൌ സനക്ഷത്രാവപ്രകാശാവിലാവൃതേ । പദ്മവര്ണാഃ പദ്മ പ്രഭാഃ പദ്മപത്രനിഭേക്ഷണാഃ। പക്ഷപത്രസുഗന്ധാശ്ച ജായന്തേ തത്ര മാനവാഃ ।। ൪൬.
ഇലാവൃതത്തിൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും കാണപ്പെടില്ല; അവിടെ ജനിക്കുന്നവർക്ക് താമരയുടെ നിറം, താമരപോലെയുള്ള പ്രകാശം, താമരയിലപോലെയുള്ള കണ്ണുകൾ, പൂവിന്റെ ഇലപോലെയുള്ള സുഗന്ധം എന്നിവയുണ്ട്.
ജമ്ബൂരസഫലാഹാരാ ഹ്യനിഷ്പന്ദാഃ സുഗന്ധിനഃ। മനസ്വിനോ ഭുക്തഭോഗാഃ സത്കര്മഫലഭോഗിനഃ ।। ൪൬.
അവർ ജംബു പഴം ഭക്ഷണം ആക്കുന്നു, ചലനമില്ലാത്തവരും സുഗന്ധമുള്ളവരും വിവേകമുള്ളവരും ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവരും നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നവരുമാണ്.
ദേവലോകാച്ച്യുതാഃ സര്വേ ജായന്തേ ഹ്യജരാമരാഃ. ത്രയോദശസഹസ്രാണി വര്ഷാണാന്തേ നരോത്തമാഃ ।। ൪൬.
ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ എല്ലാവരും അവിടെ വൃദ്ധിയില്ലാത്തവരും മരണമില്ലാത്തവരുമായി ജനിക്കുന്നു; പതിമൂന്നായിരം വർഷം കഴിയുമ്പോൾ അവർ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠരാവുന്നു.
ആയുഷ്പ്രമാണം ജീവന്തി തേ തു വര്ഷേ ത്വിലാവൃതേ । മേരോഃ പ്രതിദിശം തേ തു നവസാഹസ്രവിസ്തൃതേ ।। ൪൬.
ഇലാവൃതത്തിൽ അവർ ആയുസ്സിന്റെ പൂർണ്ണമായ അളവിൽ ജീവിക്കുന്നു; മേറുവിന്റെ ഓരോ ദിശയിലും അതിന്റെ വീതി ഒമ്പതിനായിരം അളവാണ്.
യോജനാനാം സഹസ്രാണി ഷഡ്വിംശസ്തസ്യ വിസ്തരഃ। ചതുരസ്രഃ സമന്താച്ച ശരാവാകാര സംസ്ഥിതഃ ।। ൪൬.
അത് ഇരുപത്താറായിരം യോജന വീതിയുള്ളതും, നാലു വശവും ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതും, തളിക പോലെയുള്ള ആകൃതിയുമാണ്.
മേരോസ്തു പശ്ചിമേ ഭാഗേ നവസാഹസ്രസംമിതേ। ചതുസ്ത്രിംശത്സഹസ്രാണി ഗന്ധമാദനപര്വതഃ ।। ൪൬.
മേറുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഒമ്പതിനായിരം അളവിൽ, മുപ്പത്തിയൊന്നായിരം അളവിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഗന്ധമാദനപർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഉദഗ്ദക്ഷിണതശ്ചൈവ ആനീലനിഷധായതഃ। ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാണി പരിവൃദ്ധോ മഹീതലാത്। സഹസ്രമവഗാഢസ്തു താവദേവ തു ധിഷ്ഠിതഃ ।। ൪൬.
വടക്കും തെക്കും നീലയും നിഷധയും ചേർന്ന്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നാല്പതിനായിരം അളവിൽ ഉയർന്നതും, ആയിരം അളവിൽ ആഴമുള്ളതുമായാണ് അത് നിലകൊള്ളുന്നത്.
പൂര്വേണ മാല്യവാന് ശൈലസ്തത്പ്രമാണഃ പ്രകീര്തിതഃ। ദക്ഷിണേന തു നീലസ്യ നിഷധസ്യോത്തരേണ തു ।। ൪൬.
കിഴക്കോട്ട്, അതേ അളവിലുള്ള മാല്യവാൻ പർവ്വതം ഉണ്ട്; നീലയുടെ തെക്കിലും നിഷധയുടെ വടക്കിലും അതു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തേഷാം മധ്യേ മഹാമേരുഃ സുപ്രമാണഃ പ്രകീര്തിതഃ। സര്വേഷാമേവ ശൈലാനാമവഗാഢോ യഥാ ഭവേത് ।। ൪൬.
അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ മഹാമേരു അതിന്റെ വലിപ്പം കൊണ്ട് പ്രശസ്തമാണ്; എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളിലും അതാണ് ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നത് എന്ന് പറയുന്നു.
വിസ്തരസ്തത്പ്രമാണഃ സ്യാദായാമേ നിയുതഃ സ്മൃതഃ। വൃത്തഭാവാത് സമുദ്രസ്യ മഹീമണ്ഡലഭാവനഃ ।। ൪൬.
അതിന്റെ വീതിയും അളവും ഒരുപോലെയാണ്; അതിന്റെ നീളം പത്തു ആയിരം അളവാണ്; വൃത്താകൃതിയിലുള്ളത് കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ മധ്യവൃത്തം എന്നാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.
ആയാമാഃ പരിഹീയന്തേ ചതുരസ്രാഃ സമസ്തതഃ। അനാവൃത്താശ്ചതുഷ്കേണ ഭിദ്യന്തേ മധ്യമാഗതാഃ ।। ൪൬.
അവയുടെ നീളം കുറയുന്നു, എല്ലാം ചതുരാകൃതിയിലാണ്; മധ്യഭാഗത്തുള്ളവ നാലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അവ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ചുറ്റി വരില്ല.
പ്രഭിന്നാഞ്ജനസങ്കാശാ ജമ്ബൂരസവതീ നദീ। മേരോസ്തു ദക്ഷിണേ പാര്ശ്വേ നിഷധസ്യോത്തരേണ തു ।। ൪൫.
ജംബു പഴത്തിന്റെ രസത്തോടെ നിറഞ്ഞ, കാജലിന്റെ നിറമുള്ള ജംബു നദി, മേറുവിന്റെ തെക്കുവശത്തും നിഷധയുടെ വടക്കുവശത്തും ഒഴുകുന്നു.
സുദര്ശനോ നാമ മഹാജമ്ബൂവൃക്ഷഃ സനാതനഃ। നിത്യപുഷ്പഫലോപേതഃ സിദ്ധചാരണസേവിതഃ ।। ൪൬.
അവിടെ സുദർശനൻ എന്ന പേരിൽ മഹത്തായ ശാശ്വതമായ ജംബു വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നും പൂവും പഴവും നിറഞ്ഞതും സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവരും സേവിക്കുന്നതുമാണ്.