വായുപുരാണമ്

തോയാ ചൈവ മഹാഗൌരീ ദുര്ഗാ ചാന്തശിലാ തഥാ। വിന്ധ്യപാദപ്രസൂതാശ്ച നദ്യഃ പുണ്യജലാഃ ശുഭാഃ ।। ൪൫.

തോയാ, മഹാഗൗരി, ദുര്‍ഗാ, അന്തശിലാ; കൂടാതെ, വിന്ധ്യയുടെ പാദത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച എല്ലാ നദികൾ വിശുദ്ധവും ശുഭവുമാണ്.

ഗോദാവരീ ഭീമരഥീ കൃഷ്ണാ വൈണ്യഥ വഞ്ജുലാ। തുങ്ഗഭദ്രാ സുപ്രയോഗാ കാവേരീ ച തഥാപഗാ। ദക്ഷിണാപഥനദ്യസ്തു സഹ്യപാദാദ്വിനിഃസൃതാഃ ।। ൪൫.

ഗോദാവരി, ഭീമരഥി, കൃഷ്ണാ, വൈണ്യാ, വഞ്ജുലാ, തുങ്ഗഭദ്രാ, സുപ്രയോഗാ, കാവേരി — ഈ ദക്ഷിണ പ്രദേശത്തിലെ നദികൾ സഹ്യപാദത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്നു.

കൃതമാലാ താമ്രവര്ണാ പുഷ്പജാത്യുത്പലാവതീ। മലയാഭിജാതാസ്താ നദ്യഃ സര്വാഃ ശീതജലാഃ ശുഭാഃ ।। ൪൫.

കൃതമാലാ, താമ്രവർണാ, പുഷ്പജാതി, ഉത്പലാവതി — ഇവയെല്ലാം മലയപർവതത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച, തണുത്തും ശുഭവുമായ നദികൾ.

ത്രിസാമാ ഋതുകുല്യാ ച ഇക്ഷുലാ ത്രിദിവാ ച യാ। ലാങ്ഗുലിനീ വംശധരാ മഹേന്ദ്രതനയാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪൫.

ത്രിസാമാ, ഋതുകുല്യാ, ഇക്ഷുലാ, ത്രിദിവാ, ലാംഗുലിനി, വംശധരാ — ഇവയെ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ പുത്രികൾ എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്.

ഋഷീകാ സുകുമാരീ ച മന്ദഗാ മന്ദവാഹിനീ। കൂപാ പലാശിനീ ചൈവ ശുക്തിമത്പ്രഭവാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪൫.

ഋഷികാ, സുകുമാരി, മന്ദഗാ, മന്ദവാഹിനി, കൂപാ, പലാശിനി — ഇവയെല്ലാം ശുക്തിമതിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചവയെന്നു പറയുന്നു.

സര്വാഃ പുണ്യാഃ സരസ്വത്യഃ സര്വാ ഗങ്ഗാഃ സമുദ്രഗാഃ । വിശ്വസ്യ മാതരഃ സര്വാ ജഗത്പാപഹരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪൫.

എല്ലാ സരസ്വതികൾ വിശുദ്ധവുമാണ്, എല്ലാ ഗംഗകൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; അവയെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളും, ലോകത്തിലെ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവയുമാണ്.

താസാം നദ്യുപനദ്യോഽപി ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। താസ്ത്വിമേ കുരുപാഞ്ചാലാഃ ശാല്വാശ്ചൈവ സജാങ്ഗലാഃ ।। ൪൫.

ആ നദികളുടെ ഉപനദികളും ശാഖകളും നൂറുകളും ആയിരങ്ങളും; അവയിൽ കുറു, പാഞ്ചാല, ശാൽവ, സജാംഗല — ഇവയുമുണ്ട്.

ശൂരസേനാ ഭദ്രകാരാ ബോധാഃ ശതപഥേശ്വരൈഃ। വത്സാഃ കിസഷ്ണാഃ കുല്യാശ് ച കുന്തലാഃ കാശികോശലാഃ ।। ൪൫.

ശൂരസേനർ, ഭദ്രകാരർ, ബോധർ, ശതപഥേശ്വരർ, വത്സർ, കിസഷ്ണർ, കുല്യർ, കുന്തലർ, കാശികോഷലർ എന്നിവരാണ്.

അഥ പാര്ശ്വേ തിലങ്ഗാശ്ച മഗധാശ്ച വൃകൈഃ സഹ। മധ്യദേശാ ജനപദാഃ പ്രായശോഽമീ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൪൫.

അടുത്ത്, തിലംഗർ, മഗധർ, വൃകർ എന്നിവ കൂടെ, മധ്യദേശത്തിലെ ജനങ്ങൾ കൂടുതലും ഇവരാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

സഹ്യസ്യ ചോത്തരാര്ദ്ധേ തു യത്ര ഗോദാവരീ നദീ। പൃഥിവ്യാമിഹ കൃത്സ്നായാം സപ്രദേശോ മനോരമഃ ।। ൪൫.

സഹ്യപർവതത്തിന്റെ വടക്കേ ഭാഗത്ത്, ഗോദാവരി നദി ഒഴുകുന്ന സ്ഥലത്ത്, ഈ ഭൂമിയിൽ മനോഹരമായ ഒരു പ്രദേശം ഉണ്ട്.

തത്ര ഗോവര്ദ്ധനോ നാമ സുരരാജേന നിര്മിതഃ। രാമപ്രിയാര്ഥം സ്വര്ഗോഽയം വൃക്ഷാ ഓഷധയസ്തഥാ ।। ൪൫.

അവിടെ, ദേവരാജാവ് രാമന്റെ സന്തോഷത്തിനായി നിർമ്മിച്ച ഗോവർദ്ധന എന്നത്, സ്വർഗം തന്നെയാണ്; അതിലെ വൃക്ഷങ്ങളും ഔഷധികളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഭരദ്വാജേന മുനിനാ തത്പ്രിയാര്ഥേഽവതാരിതാഃ। അന്തഃപുരവനോദ്ദേശസ്തേന ജജ്ഞേ മനോരമഃ ।। ൪൫.

ഭരദ്വാജമുനി തന്റെ പ്രിയത്തിനായി അവയെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; അതുകൊണ്ട് ആന്തരിക രാജപ്രാസാദത്തിലെ മനോഹരമായ തോട്ടം ഉണ്ടായി.

വാഹ്ലീകാ വാഢധാനാശ്ച ആഭീരാഃ കാലതോയകാഃ। അപരീതാശ്ച ശൂദ്രാശ്ച പഹ്നവാശ്ചര്മഖണ്ഡികാഃ ।। ൪൫.

വാഹ്ലീകർ, വാഢധാനർ, ആഭീരർ, കാലതോയകർ, അപരിതർ, ശൂദ്രർ, പഹ്നവർ, ചർമഖണ്ഡികർ എന്നിവരാണ്.

ഗാന്ധാരാ യവനാശ്ചൈവ സിന്ധുസൌവീരഭദ്രകാഃ। ശകാ ഹ്രദാഃ കുലിന്ദാശ്ച പരിതാ ഹാരപൂരികാഃ ।। ൪൫.

ഗാന്ധാർവർ, യവനർ, സിന്ധുർ, സൗവീരഭദ്രകർ, ശകർ, ഹ്രദർ, കുലിന്ദർ, പരിതർ, ഹാരപൂരികർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

രമടാ രദ്ധകടകാഃ കേകയാ ദശമാനികാഃ। ക്ഷത്രിയോപനിവേശാശ്ച വൈശ്യശൂദ്രകുലാനി ച ।। ൪൫.

രമടർ, രദ്ധകടകർ, കേക്കയർ, ദശമാനികർ, ക്ഷത്രിയരുടെ കുടിയിരിപ്പുകളും, വൈശ്യ-ശൂദ്രകുടുംബങ്ങളും ഉണ്ട്.

കാമ്ബോജാ ദരദാശ്ചൈവ ബര്ബരാഃ പ്രിയലൌകികാഃ। പീനാശ്ചൈവ തുഷാരാശ്ച പഹ്ലവാ ബാഹ്യതോദരാഃ ।। ൪൫.

കാംബോജർ, ദരദർ, ബർബരർ, പ്രിയലൗകികർ, പീനർ, തുഷാരർ, പഹ്ലവർ, ബാഹ്യതോദരർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.

ആത്രേയാശ്ച ഭരദ്വാജാഃ പ്രസ്ഥലാശ്ച കസേരുകാഃ. ലമ്പാകാ സ്തനപാശ്ചൈവ പീഡികാ ജുഹുഡൈഃ സഹ ।। ൪൫.

ആത്രേയർ, ഭരദ്വാജർ, പ്രസ്ഥലർ, കസേരുകർ, ലംപാകർ, സ്തനപർ, പീഡികർ, ജൂഹുദർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

അപഗാശ്ചാലിമദ്രാശ്ച കിരാതാനാഞ്ച ജാതയഃ। തോമരാ ഹംസമാര്ഗാശ്ച കാശ്മീരാസ്തങ്ഗണാസ്തഥാ ।। ൪൫.

അപഗർ, ആലിമദ്രർ, കിരാതജാതികൾ, തോമർ, ഹംസമാർഗർ, കാശ്മീരികൾ, തംഗണർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

ചൂലികാശ്ചാഹുകാശ്ചൈവ പൂര്ണദര്വാസ്തഥൈവ ച। ഏതേ ദേശാ ഹ്യുദീച്യാശ്ച പ്രാച്യാന് ദേശാന്നിബോധത ।। ൪൫.

ചൂലികർ, ആഹുകർ, പൂർണദർവർ എന്നിവയും ഉണ്ട്; ഇവയാണ് വടക്കേ ദേശങ്ങൾ, ഇനി കിഴക്കൻ ദേശങ്ങളെ കേൾക്കൂ.

അന്ധ്രവാകാഃ സുജരകാ അന്തര്ഗിരിബഹിര്ഗിരാഃ। തഥാ പ്രവങ്ഗവങ്ഗേയാ മാലദാ മാലവര്തിനഃ ।। ൪൫.

ആന്ധ്രവാകർ, സുജരകർ, മലയുടെ അകത്തും പുറത്തും ഉള്ളവർ, പ്രവംഗർ, വംഗേയർ, മാലദർ, മലവർത്തികൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

ബ്രഹ്മോത്തരാഃ പ്രവിജയാ ഭാര്ഗവാ ഗേയമര്ഥകാഃ। പ്രാഗ്ജ്യോതിഷാശ്ച മുണ്ഡാശ്ച വിദേഹാസ്താമലിപ്തകാഃ। മാലാ മഗധഗോവിന്ദാഃ പ്രാച്യാം ജനപദാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൪൫.

ബ്രഹ്മോത്തരർ, പ്രവിജയർ, ഭാർഗവർ, ഗേയമർഥകർ, പ്രാഗ്ജ്യോതിഷർ, മുന്ഡർ, വിദേഹർ, തമലിപ്തകർ, മാല, മഗധ, ഗോവിന്ദ - ഇവയാണ് കിഴക്കൻ ജനങ്ങൾ.

അഥാപരേ ജനപദാ ദക്ഷിണാപഥ വാസിനഃ । പാണ്ഡ്യാശ്ച കേരലാശ്ചൈവ ചൌല്യാഃ കുല്യാസ്തഥൈവ ച ।। ൪൫.

ഇനി ദക്ഷിണദേശത്തിൽ താമസിക്കുന്ന മറ്റു ജനങ്ങൾ: പാണ്ഡ്യർ, കേരളർ, ചൗല്യർ, കുല്യർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

സേതുകാ മൂഷികാശ്ചൈവ കുമനാ വനവാസികാഃ। മഹാരാഷ്ട്രാ മാഹിഷകാഃ കലിങ്ഗാശ്ചൈവ സര്വശഃ ।। ൪൫.

സേതുകർ, മൂഷികർ, കുമനർ, വനവാസികർ, മഹാരാഷ്‌ട്രർ, മാഹിഷകർ, കലിംഗർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

അഭീരാഃ സഹ ചൈഷീകാഃ ആടവ്യാശ്ച വരാശ്ച യേ। പുലിന്ദ്രാ വിന്ധ്യമൂലീകാ വൈദര്ബാ ദണ്ഡകൈഃ സഹ ।। ൪൫.

ആഭീരർ, ചൈഷികർ, ആടവ്യർ, ശ്രേഷ്ഠർ, പുലിന്ദർ, വിന്ധ്യമൂലികർ, വൈദർബർ, ദണ്ഡകർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

പൌനികാ മൌനികാശ്ചൈവ അസ്മകാ ഭോഗവര്ദ്ധനാഃ। നൈര്മികാഃ കുന്തലാ ആന്ധ്രാ ഉദ്ഭിദാ നലകാലികാഃ ।। ൪൫.

പൗനികർ, മൗനികർ, അസ്മകർ, ഭോഗവർദ്ധനർ, നൈർമികർ, കുന്തലർ, ആന്ധ്രർ, ഉദ്ഭിദർ, നലകാലികർ എന്നിവയും ഉണ്ട്.

ദാക്ഷിണാത്യാശ്ച വൈ ദേശാ അപരാംസ്താന്നിബോധത। ശൂര്പാകാരാഃ കോലവനാഃ ദുര്ഗാഃ കാലീതകൈഃ സഹ ।। ൪൫.

ഇനി ദക്ഷിണഭാഗത്തുള്ള മറ്റു പ്രദേശങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: ചാക്കുപോലെയുള്ള കൊളവന കാടുകളും, കോട്ടകളും, കൂടെ കാലിതകർക്കാരും.

പുലേയാശ്ച സുരാലാശ്ച രൂപസാസ്താപസൈഃ സഹ। തഥാ തുരസിതാശ്ചൈവ സര്വേ ചൈവ പരക്ഷരാഃ ।। ൪൫.

പുലേയരും സുരാളരും, കൂടെ രൂപസന്മാരും തപസ്സുകാരും, അങ്ങനെ തന്നെ തുരസിതന്മാരും എല്ലാ പരക്ഷരന്മാരും.

നാസിക്യാദ്യോശ്ച യേ ചാന്യേ യേ ചൈവാന്തരനര്മദാഃ। ഭാനുകച്ഛാഃ സമാ ഹേയാഃ സഹസാ ശാശ്വതൈരപി ।। ൪൫.

നാസിക്യരും ആദ്യരും, മറ്റു ചിലരും, നർമദയിടയ്ക്കുള്ളവരും; ഭാനുകച്ചർ പോലും ശാശ്വതന്മാർക്കും ഒഴിവാക്കേണ്ടവരാണ്.

കച്ഛീയാശ്ച സുരാഷ്ട്രാശ്ച അനര്ത്താശ്ചാര്ബുദൈഃ സഹ। ഇത്യേതേ സമ്പരീതാശ്ച ശ്രൃണുധ്വം വിന്ധ്യവാസിനഃ ।। ൪൫.

കച്ചിയരും സൌരാഷ്ട്രരും, അനർത്തരും അർബുദന്മാരോടൊപ്പം—ഇവരൊക്കെയും ഉൾപ്പെടുത്തി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വിന്ധ്യവാസികൾ കേൾക്കൂ.