സര്വത്രൈവ തഥോദ്യാനം സര്വത്രൈവ ഹി തത്പുരമ്। സര്വദ്വീപപ്രമുദിതം നരനാരീ സമാകുലമ്। പ്രവാതി ചാനിലസ്തത്ര നാനാപുഷ്പാധിവാസിതഃ ।। ൪൫.
എല്ലായിടത്തും ഉദ്യാനങ്ങൾ, എല്ലായിടത്തും ആ നഗരം. എല്ലാ ദ്വീപുകളും സന്തോഷത്തോടെ, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവിടെ പലതരം പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ കാറ്റ് വീശുന്നു.
ചന്ദ്രകാന്താ നരവരാഃ ശ്യാമാങ്കാഃ പൂര്വകൂലജാഃ। ശ്യാമാവദാതാഃ സുഖിനഃ സൂര്യകാന്താ വരാഃ പ്രജാഃ ।। ൪൫.
ചന്ദ്രകാന്തംപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള പുരുഷന്മാർ, കറുത്ത ചിഹ്നമുള്ളവരും, കിഴക്കൻ തീരത്ത് ജനിച്ചവരും. സ്ത്രീകൾ കറുത്തതും വെളുത്തതും, സന്തോഷമുള്ളവരും, മികച്ച ജനങ്ങൾ സൂര്യകാന്തംപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ളവരും.
തസ്മിന് ദേശേ നരാഃ ശ്രേഷ്ഠാ ദേവസത്ത്വപരാക്രമാഃ। സദാ വിഹാരിണഃ സര്വേ കാമവൃത്ത്യാ സുവര്ചസഃ ।। ൪൫.
ആ ദേശത്ത് പുരുഷന്മാർ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠരാണ്, ദൈവിക ശക്തിയും വീരത്വവും ഉള്ളവർ. എല്ലാവരും എപ്പോഴും വിശ്രമത്തിൽ, തിളക്കമുള്ളവരും, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവരുമാണ്.
വലയാങ്ഗദകേയൂരഹാരകുണ്ഡലഭൂഷിതാഃ । സ്രഗ്വിണശ്ചിത്ര മുകുടാശ്ചിത്രാച്ഛാദനവാസസഃ ।। ൪൫.
വള, അങ്കട, കെയൂരം, ഹാരങ്ങൾ, കുണ്ഡലങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചവരും, പുഷ്പമാലകളും, ഭംഗിയുള്ള മുകുടങ്ങളും, വിവിധ നിറത്തിലുള്ള മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചവരുമാണ്.
അജീര്ണയൌവനധരാഃ സുപ്രിയാഃ പ്രിയദര്ശനാഃ। പ്രജാ വര്ഷസഹസ്രാണി ജീവന്തി സുബഹൂന്യുത ।। ൪൫.
യൗവനം ഒരിക്കലും കുറയാത്തവരും, വളരെ പ്രിയവും മനോഹരമായവരുമാണ്. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നു.
ന താഃ പ്രസവധര്മിണ്യോ ന വംശപ്രക്ഷയോ വിധിഃ। മിഥുനം ജായതേ വൃക്ഷാദുപക്ഷമമനീദൃശമ് ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ സ്ത്രീകൾ പ്രസവം ചെയ്യുന്നവരല്ല, വംശനാശം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. മരങ്ങളിൽ നിന്നാണ് സന്തതികൾ അതിശയകരമായ രീതിയിൽ ജനിക്കുന്നത്.
സാമാന്യവിഭവാഃ സര്വേ മമത്വപരിവര്ജിതാഃ। ന തത്ര വിദ്യതേ ധര്മോ നാധര്മഃ സമ്പ്രവര്ത്തതേ ।। ൪൫.
എല്ലാവർക്കും സമാനമായ സമ്പത്ത്, ആരിലും സ്വാർത്ഥതയില്ല. അവിടെ ധർമ്മവും അധർമ്മവും ഇല്ല, ഒന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ന വ്യധിര്ന ജരാ തത്ര ന ദുര്മേധാ ന ച ക്ലമഃ। പൂര്ണേ കാലേ വിനശ്യന്തി ജലബുദ്ബുദവച്ച തേ ।। ൪൫.
അവിടെ രോഗവും വയസ്സും, മനസ്സിന്റെ മന്ദതയും ക്ഷീണവും ഇല്ല. അവരുടെ കാലം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, വെള്ളത്തിലെ ബുബ്ബിളുകൾപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഏവമത്യന്തസുഖിനഃ സര്വദുഃഖവിവര്ജിതാഃ। രക്താ ധര്മം ന പശ്യന്തി ദുഃഖാദ്ധര്മോഽഭിജായതേ ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ അത്യന്തം സന്തോഷമുള്ളവരും, എല്ലാ ദു:ഖവും ഇല്ലാത്തവരുമാണ്. സുഖത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായതിനാൽ, അവർ ധർമ്മം കാണുന്നില്ല; ധർമ്മം ദു:ഖത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
ഉത്തരാണാം കുരൂണാന്തു പാര്ശ്വേ ജ്ഞേയന്തു ദക്ഷിണേ। സമുദ്രമൂര്മിമാലാഢ്യം നാനാസ്വരവിഭൂഷിതമ് ।। ൪൫.
ഉത്തര കുരുക്കളുടെ തെക്കുഭാഗത്ത്, സമുദ്രം ഉണ്ട്; അതിൽ തിരകൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പലതരം ശബ്ദങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പഞ്ചയോജനസാഹസ്രമതിക്രമ്യ സുരാലയമ്। ചന്ദ്രദ്വീപമിതി ഖ്യാതം ചദ്രമണ്ഡലസംസ്ഥിതമ് ।। ൪൫.
അഞ്ച് ആയിരം യോജനങ്ങൾ കടന്നാൽ ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലം ഉണ്ട്; അതിനെ ചന്ദ്രദ്വീപം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു, ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
സഹസ്രയോജനാനാന്തു സര്വതഃ പരിമണ്ഡലമ്। നാനാ പുഷ്പഫലോപേതം സമൃദ്ധ്യാ പരയാ യുതമ്। ശതയോജനവിസ്തീര്ണമുച്ഛ്രിതം താവദേവ തു ।। ൪൫.
അത് ആയിരം യോജനങ്ങൾ വലിപ്പമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലാണ്. പലതരം പൂക്കളും ഫലങ്ങളും നിറഞ്ഞു, പരമമായ സമ്പത്തും ഉണ്ട്. അതിന്റെ വീതി നൂറ് യോജനവും, അത്രയും ഉയരവും ആണ്.
തസ്യ മധ്യേ ഗിരിവരഃ സിദ്ധചാരണസേവിതഃ। ചന്ദ്ര തുല്യപ്രഭൈഃ കാന്തൈശ്ചന്ദ്രാകാരൈഃ സുലക്ഷണൈഃ ।। ൪൫.
അതിനുള്ളിൽ വലിയ ഒരു പർവ്വതം ഉണ്ട്, സിദ്ധരും ചാരണരും സേവിക്കുന്നതും. അതിന്റെ ഭംഗി ചന്ദ്രനുപോലും, ചന്ദ്രാകൃതിയും, ചന്ദ്രനിലെ ശുഭചിഹ്നങ്ങളും ഉള്ളതുമാണ്.
ശ്വേതവൈഢൂര്യകുമുദൈശ്ചിത്രോഽസൌ കുമുദപ്രഭഃ। അനേകചിത്രകോദ്യാനോ നൈകനിര്ഝരകന്ദരഃ। മഹാസാനുദരീകുഞ്ജൈര്വിവിധൈഃ സമലംകൃതഃ ।। ൪൫.
വെളുത്ത വൈഡൂര്യവും കുമുദപൂക്കളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച, കുമുദത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞത്. അനേകം മനോഹര ഉദ്യാനങ്ങൾ, നിരവധി ജലധാരകളും ഗുഹകളും, വലിയ ശിഖരങ്ങൾ, താഴ്വരകൾ, കുഞ്ചങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തസ്മാച്ഛൈലാന്മഹാപുണ്യാ ചന്ദ്രാംശുവിമലോദകാ। പ്രവഹത്യുത്തമനദീ ചന്ദ്രാവര്ത്താ തരങ്ഗിണീ ।। ൪൫.
അതിനാൽ ആ മഹാപുണ്യമായ പർവതങ്ങളിൽ നിന്ന്, ചന്ദ്രകിരണങ്ങളേ പോലെ വൃത്തിയുള്ള വെള്ളം നിറഞ്ഞ, തരംഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉത്തമ നദിയായ ചന്ദ്രവർത്താ ഒഴുകുന്നു.
തത്ര ചന്ദ്രമസഃ സ്ഥാനം നക്ഷത്രാധിപതേര്വരമ്। സദാഽവതരതേ തത്ര ചന്ദ്രമാ ഗ്രഹനായകഃ ।। ൪൫.
അവിടെയാണ് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപനായ ചന്ദ്രന്റെ ഉത്തമ വാസസ്ഥാനം; അവിടെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ നായകനായ ചന്ദ്രൻ എപ്പോഴും അവിടേക്ക് ഇറങ്ങുന്നു.
തത്ര ചന്ദ്രമസോ നാമ്നാ ശൈലഃ സ തു പരിശ്രുതഃ। ചന്ദ്രദ്വീപം മഹാദ്വീപം പ്രകാശം ദിവി ചേഹ ച ।। ൪൫.
അവിടെ, ചന്ദ്രന്റെ പേരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു പർവതം ഉണ്ട്; അതാണ് മഹാദ്വീപമായ ചന്ദ്രദ്വീപം, ആ ദ്വീപം സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പ്രകാശിക്കുന്നു.
തത്ര ചന്ദ്രപ്രതീകാശാഃ പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനനാഃ। ചന്ദ്രകാന്താഃ പ്രജാഃ സര്വാ വിമലാശ്ചന്ദ്രദൈവതാഃ ।। ൪൫.
അവിടെ, എല്ലാ ജനങ്ങളും ചന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ്; അവരുടെ മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു, ചന്ദ്രകാന്തംപോലും, വൃത്തിയുള്ളവരും, ചന്ദ്രദേവതയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവരുമാണ്.
അത്യന്തധാര്മികാഃ സൌമ്യാഃ സത്യസന്ധാഃ സുതേജസഃ। പ്രജാസ്തത്ര സദാചാരാ ദശവര്ഷശതായുഷഃ ।। ൪൫.
അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ അത്യന്തം ധാർമ്മികരും, സൗമ്യരും, സത്യം പാലിക്കുന്നവരും, വലിയ തേജസ്സുള്ളവരും, എപ്പോഴും നല്ല ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവരും, നൂറു വർഷം ജീവിക്കുന്നവരുമാണ്.
പശ്ചിമേന തു ദ്വീപസ്യ പശ്ചിമസ്യ പ്രകീര്ത്തിതമ്। ചതുര്യോജനസാഹസ്രം സമതീത്യ മഹോദധിമ് ।। ൪൫.
ആ ദ്വീപിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, പടിഞ്ഞാറൻ ദ്വീപ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലത്ത്, നാലായിരം യോജനയും വലിയ സമുദ്രവും കടന്ന്—
ദശയോജനസാഹസ്രം സമന്താത് പരിമണ്ഡലമ്। ദ്വീപം ഭദ്രാകരം നാമ നാനാപുഷ്പോപശോഭിതമ് ।। ൪൫.
അവിടെ ഭദ്രാകര എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു ദ്വീപ് ഉണ്ട്; അത് പത്ത് ആയിരം യോജന വലിപ്പമുള്ളതും, വിവിധ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമാണ്.
പ്രഭൂതധനധാന്യാഢ്യമനേകനൃപപാലിതമ് । നിത്യം പ്രമുദിതം സ്ഫീതം മഹാശൈലൈശ്ച ശോഭിതമ് ।। ൪൫.
അവിടെയുള്ള ദ്വീപ് ധനം, ധാന്യം എന്നിവയിൽ സമൃദ്ധിയുള്ളതും, അനേകം രാജാക്കന്മാർ ഭരിക്കുന്നതും, എപ്പോഴും സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞതും, വലിയ പർവതങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതുമാണ്.
തത്ര ഭദ്രാസനം വായോര്നാനാരത്നൈശ്ച മണ്ഡിതമ്। തത്ര വിഗ്രഹവാന് വായുഃ സദാ പര്വസു പൂജ്യതേ ।। ൪൫.
അവിടെ, വായുവിന്റെ ഭദ്രാസനം വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു; അവിടെ, രൂപമുള്ള വായു എപ്പോഴും ഉത്സവങ്ങളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
തപനീയസുവര്ണാഭാസ്തപനീയവിഭൂഷിതാഃ। വിരാജന്തേഽമര പ്രഖ്യാസ്തത്ര ചിത്രാമ്ബരസ്രജഃ ।। ൪൫.
അവിടെ, അമരന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ തപനീയസ്വർണ്ണംപോലുള്ള ഭൂപുഷ്പങ്ങൾ, മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ച്, തപനീയാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് തിളങ്ങുന്നു.
വീര്യവന്തോ മഹാഭാഗാഃ പഞ്ചവര്ഷശതായുഷഃ। സത്യസന്ധാ മുദാ യുക്താഃ പ്രജാസ്താ വായുദൈവതാഃ ।। ൪൫.
അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ശക്തിയും വലിയ ഭാഗ്യവും ഉള്ളവരും, അഞ്ചു നൂറ്റാണ്ട് ജീവിക്കുന്നവരും, സത്യം പാലിക്കുന്നവരും, സന്തോഷം നിറഞ്ഞവരും, വായുദേവതയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നവരുമാണ്.
ഏവമേവ നിസര്ഗോഽയം വര്ഷാണാം ഭാരതേ യുഗേ। ദൃഷ്ടഃ പരമതത്ത്വജ്ഞൈര്ഭൂയഃ കിം കീര്ത്തയാമി തേ ।। ൪൫.
ഇങ്ങനെ, ഭാരതയുഗത്തിലെ ദേശങ്ങളുടെ സ്വഭാവം പരമതത്ത്വം അറിയുന്നവർ കണ്ടത് ഇതാണ്; ഇതിൽ കൂടുതൽ ഞാൻ എന്ത് പറയണം?
ആഖ്യാതേ ത്വേവമൃഷയഃ സൂതപുത്രേണ ധീമതാ। ഉത്തരശ്രവണേ ഭൂയഃ പപ്രച്ഛുസ്തദനന്തരമ് ।। ൪൫.
ഇങ്ങനെ ഈ കഥ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വടക്കേ ശ്രവണ സമയത്ത്, മഹത്വമുള്ള സുതപുത്രനോടു വീണ്ടും ഋഷികൾ ചോദിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ। യദിദം ഭാരതം വര്ഷ യസ്മിന് സ്വായമ്ഭുവാദയഃ। ചതുര്ദശൈതേ മനവഃ പ്രജാസര്ഗേ ഭവന്ത്യുത ।। ൪൫.
ഋഷികൾ പറഞ്ഞു: ഈ ഭാരതദേശത്ത്, സ്വായംഭുവൻ തുടങ്ങി പതിനാലു മനുക്കൾ ജീവികളുടെ സൃഷ്ടിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നിടത്ത്—
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമസ്തന്നോ നിഗദ സത്തമ। ഏതത് ശ്രുത്വാ വചസ്തേഷാമബ്രവീല്ലോമഹര്ഷണഃ ।। ൪൫.
ഇത് അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മഹാനായവനേ, ദയവായി പറയുക. അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു ലോമഹർഷണൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
പൌരാണികസ്തദാ സൂത ഋഷീണാം ഭാവിതാത്മനാമ് । ഏത ദ്വിസ്തരതോ ഭൂയസ്താനുവാച സമാഹിതഃ ।। ൪൫.
അപ്പോൾ, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്ന സുതൻ, ഭാവിതത്ത്വം ഉള്ള ഋഷികൾക്ക്, മനസ്സോടെ കൂടുതൽ വിശദമായി പറഞ്ഞു.