തേ നാമധേയൈര്വിക്രാന്താ വിവിധാഃ പ്രഥിതാഃ ഭുവി। അധ്യാസിതാ ജനപദൈഃ കീര്ത്തനൈശ്ച വിഭൂഷിതാഃ ।। ൪൪.
അവ ഭൂമിയിൽ വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; പ്രസിദ്ധവും പ്രശസ്തവുമാണ്, ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്നതും അനേകം വിശേഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.
തേഷാം സനാമധേയാനി രാഷ്ട്രാണി വിവിധാനി ച। ഗിര്യ്യന്തരനിവിഷ്ടാനി സമേഷു വിഷമേഷു ച ।। ൪൪.
അവിടെയുള്ള ദേശങ്ങൾ പലപല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു; പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലും സമതലങ്ങളിലും കട്ടക്കടപ്പുള്ള ഇടങ്ങളിലും അവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യഥൈഹ കഥിതാഃ പൌരാ ഗോമനുഷ്യകപോതകാഃ। തത്സുഖാ ഭ്രമരാ യൂഥാ മാഹേയാചലകൂടകാഃ ।। ൪൪.
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പശുക്കൾ, മനുഷ്യർ, പ്രാവുകൾ എന്നിവരെപ്പോലെ തന്നെ, തേനീച്ചകളുടെയും കൂട്ടങ്ങളുടെയും മഹേയപർവതത്തിന്റെ മുകളിലായി താമസിക്കുന്നവരുടെയും ജീവിതം സന്തോഷകരമാണ്.
സുമൌലാഃ സ്താവകാഃ ക്രൌഞ്ചാഃ കൃഷ്ണാങ്ഗമണിപുഞ്ജകാഃ. കൂടകമ്ബലമൌഷീയാഃ സമുദ്രാന്തരകാസ്തഥാ ।। ൪൪.
സുമൗലന്മാർ, സ്താവകന്മാർ, ക്രൗഞ്ചന്മാർ, കറുത്ത മണിക്കൂട്ടുകൾ, കൂടകംബലന്മാർ, മൗഷീയന്മാർ, സമുദ്രങ്ങൾക്കിടയിൽ താമസിക്കുന്നവരും ഇവിടെയുണ്ട്.
കരമ്ഭവാഃ കുചാഃ ശ്വേതാഃ സുവര്ണകടകാഃ ശുഭാഃ। ശ്വേതാങ്ഗാഃ കൃഷ്ണപാദാശ്ച വിഹഗാ കപിലകര്ണികാഃ ।। ൪൪.
കരംഭവന്മാർ, കുചന്മാർ, വെള്ളയവർ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കട്ടികൾ ധരിച്ച ശുഭന്മാർ, വെള്ള നിറമുള്ളവരും കറുത്ത കാൽ ഉള്ള പക്ഷികളും കപ്പിലർണ്ണികകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
അത്യാകരാലഗോജ്വാലാ ഹീനാനാവനപാതകാഃ। മഹിഷാഃ കുമുദാഭാശ്ച കരവാടാഃ സഹോത്കചാഃ ।। ൪൪.
വളരെ ഭയങ്കരമായ പശുച്ഛവിയുള്ളവരും, കുറവുള്ളവരും, കാടുകളിൽ താമസിക്കുന്നവരും, കമലപുഷ്പം പോലെയുള്ള മഹിഷികളും, കരവാടന്മാരും ഉത്കചന്മാരോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്.
ശു(നകാ) കനാസാ മഹാനാസാ വനാസഗജഭൂമികാഃ। കരഞ്ജമഞ്ജമാ വാഹാഃ കിഷ്കിണ്ഡീപാണ്ഡുഭൂമികീഃ ।। ൪൪.
ശുനകന്മാർ, കനാസന്മാർ, മഹാനാസന്മാർ, കാടുകളിലും ആനകളുടെ ദേശത്തും താമസിക്കുന്നവരും, കരഞ്ജമഞ്ജമ എന്ന വാഹനങ്ങളുമാണ്, കിഷ്കിന്ദയും പാണ്ടു ഭൂമിയും ഉള്ളവരും ഉണ്ട്.
കുബേരാ ധൂമജാ ജങ്ഗാ വങ്ഗാ രാജീവകോകിലാഃ। വാചാങ്ഗാശ്ച മഹാങ്ഗാശ്ച മധൌരേയാഃ സുരേചകാഃ ।। ൪൪.
കുബേരന്മാർ, ധൂമജന്മാക്കളും, ജംഗന്മാരും, വംഗന്മാർ, രാജീവക്കോകിലകൾ, വാചാംഗന്മാർ, മഹാംഗന്മാർ, മധൗരേയന്മാർ, സുരേചകന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
പിത്തലാഃ കാചലാശ്ചൈവ ശ്രവണാ മത്തകാസികാഃ। ഗോദാവാ ബകുലാ വാങ്ഗാ വങ്ഗകാ മോദകാഃ കലാഃ ।। ൪൪.
പിത്തലന്മാർ, കാചലന്മാർ, ശ്രവണന്മാർ, മദത്തിൽ മയങ്ങുന്ന കാശികന്മാർ, ഗോദാവന്മാർ, ബകുലന്മാർ, വംഗന്മാർ, വംഗകന്മാർ, മോദകന്മാർ, കലന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
തേ പിബന്തി മഹാഭാഗാഃ പ്രഥമാന്തു മഹാനദീമ്। സുവപ്രാം പുണ്യസലിലാം മഹാനാഗനിഷേവിതാമ് ।। ൪൪.
ഈ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആദ്യം മഹാനദിയുടെ വിശുദ്ധവും പുണ്യമുള്ളതുമായ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു; ആ നദിയെ മഹർഷിമാർ ആദരിക്കുന്നു.
കമ്ബലാം താമസീം ശ്യാമാം സുമേധാം ബകുലാം നദീമ്। വികീര്ണാം ശിഖിമാലാഞ്ച തഥാ ദര്ഭാവതീമപി ।। ൪൪.
അവർ കംബലാ, താമസി, ശ്യാമാ, സുമേധാ, ബകുലാ എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും, ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ശിഖിമാലയിൽ നിന്നും, ദർഭാവതിയിലും നിന്നുമാണ് കുടിക്കുന്നത്.
ഭദ്രാനദീം ശുകനദീം പലാശാഞ്ച മഹാനദീമ്। ഭീമാം പ്രഭഞ്ജനാം കാഞ്ചീം പുണ്യാഞ്ചൈവ കുശാവതീമ് ।। ൪൩.
അവർ ഭദ്രാനദി, ശുകനദി, പലാശാ, മഹാനദി, ഭീമാ, പ്രഭഞ്ജനാ, കാഞ്ചി, പുണ്യമായ കുശാവതി എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
ദക്ഷാം ശാകവതീഞ്ചൈവ പുണ്യോ ദാഞ്ച മഹാനദീമ്। ചന്ദ്രാവതീം സുമൂലാഞ്ച ഋഷഭാഞ്ചാപഗോത്തമാമ് ।। ൪൪.
അവർ ദക്ഷാ, ശാകവതി, പുണ്യമായ ദാ, ചന്ദ്രാവതി, സുമൂലാ, ഉത്തമമായ ഋഷഭാ എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
നദീം സമുദ്രമാലാഞ്ച തഥാ ചമ്പാവതീമപി। ഏകാക്ഷാം പുഷ്കലാം വാഹാം സുവര്ണാം നന്ദി നീമപി ।। ൪൪.
അവർ സമുദ്രമാലാ, ചമ്പാവതി, ഏകാക്ഷാ, പുഷ്കലാ, വാഹാ, സുവർണാ, നന്ദിനി എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
കാലിന്ദീഞ്ചൈവ പുണ്യോദാം ഭാരതീഞ്ച മഹാനദീമ് । സീതോദാമ്പാതികാം ബ്രാഹ്മീം വിശാലാഞ്ച മഹാനദീമ് ।। ൪൪.
അവർ കാലിന്ദി, പുണ്യോദ, ഭാരതി എന്ന മഹാനദി, സീതോദാംപാതിക, ബ്രാഹ്മി, വിശാല എന്ന മഹാനദി എന്നിവയിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
പീവരീം കുമ്ഭകാരീഞ്ച രുഷാ ഞ്ചൈവാപഗോത്തമാമ്। മഹിഷീം മാനുഷീം ദണ്ഡാം തഥാ നദനദീം ശുഭാമ് ।। ൪൪.
അവർ പീവരി, കുംഭകാരി, രുഷാ എന്ന ഉത്തമനദി, മഹിഷി, മാനുഷി, ദണ്ഡാ, ശുഭമായ നദനദി എന്നിവയിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
ഏതാഞ്ചാന്യാഞ്ച പീയന്തേ ബഹ്വയോ ഹി സരിതോത്തമാഃ । ദേവര്ഷിസിദ്ധചരിതാഃ പുണ്യോദാഃ പാപഹാഃ ശുഭാഃ ।। ൪൪.
ഈ നദികളും അനേകം മറ്റും അനവധി പേർ കുടിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും ഋഷികൾക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും പ്രശസ്തമായ, പുണ്യമുള്ള, പാപം നീക്കുന്ന, ശുഭമായ നദികളാണ് ഇവ.
നാനാജനപദാസ്ഫീതം മഹാപഗാവിഭൂഷിതമ്। നാനാരത്നൌഘസമ്പൂര്ണം നിത്യം പ്രമുദിതം ശിവമ് ।। ൪൪.
നാനാജാതികളുടെ സമൃദ്ധിയും, മഹാനദികളുടെ അലങ്കാരവും, വിവിധ രത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, എപ്പോഴും സന്തോഷവും മംഗളവും നിറഞ്ഞതുമാണ് ഈ ദേശം.
ഉദീര്ണം ധനധാന്യാര്ഥൈര്നരവാസൈഃ സമന്തതഃ। സന്നിവിഷ്ടം മഹാദ്വീപം പശ്ചിമം സുകൃതാത്മനാമ് । നിസര്ഗഃ കേതുമാലാനാമേഷ വഃ പരികീര്ത്തിതഃ ।। ൪൪.
സമ്പത്തിലും ധാന്യത്തിലും സമൃദ്ധമായും, എല്ലായിടത്തും മനുഷ്യർ വസിക്കുന്നതുമായും, ഈ മഹാദ്വീപം പടിഞ്ഞാറ് സുകൃതാത്മാക്കളാൽ നിറഞ്ഞതുമായും, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കെതുമാലയുടെ സ്വഭാവം.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ ചതുശ്വത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പറഞ്ഞ ഭൂവനവിന്യാസം എന്ന നാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
പൂര്വാപരൌ സമാഖ്യാതൌ ദ്വൌ ദേശൌ നസ്ത്വയാ പ്രഭോ। ഉത്തരാണാഞ്ച വര്ഷാണാം ദക്ഷിണാനാഞ്ച സര്വശഃ। ആചക്ഷ്വ നോ യഥാതഥ്യം യേ ച പര്വതവാസിനഃ ।। ൪൫.
പ്രഭുവേ, നീ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും പ്രദേശങ്ങൾ വിശദമായി പറഞ്ഞുവേ. ഇപ്പോൾ, വടക്കും തെക്കും പ്രദേശങ്ങളെയും, മലകളിൽ താമസിക്കുന്നവരെയും, സത്യംപോലും ഞങ്ങൾക്ക് പറയുമോ?
ദക്ഷിണേന തു ശ്വേതസ്യ നീലസ്യൈവോത്തരേണ തു। വര്ഷം രമണകം നാമ ജായന്തേ തത്ര മാനവാഃ ।। ൪൫.
ശ്വേതം എന്ന പ്രദേശത്തിന്റെ തെക്കിലും നീലയുടെ വടക്കിലും രമണക എന്ന ദേശം ഉണ്ട്, അവിടെ മനുഷ്യർ ജനിക്കുന്നു.
സര്വര്തുകാമദാഃ സത്ത്വാ ജരാദുര്ഗന്ധവര്ജിതാഃ। ശുക്രാഭിജനസമ്പന്നാഃ സര്വേ ച പ്രിയദര്ശനാഃ ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ ജീവികൾ എല്ലാ കാലങ്ങളിലും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു, അവർക്കു വയസ്സും ദുർഗന്ധവും ഇല്ല, ഉത്തമ വംശത്തിൽ പിറന്നവരാണ്, എല്ലാവരും മനോഹരരായവരാണ്.
തത്രാപി സുമഹാന് ദിവ്യോ ന്യഗ്രോധോ രോഹിണോ മഹാന്। തസ്യ പീത്വാ ഫലരസം പിബന്തോ വര്ത്തയന്ത്യുത ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ വലിയ ദൈവികമായ വടംവൃക്ഷവും, വലിയ രോഹിണി വൃക്ഷവും നിലകൊള്ളുന്നു; അവയുടെ ഫലരസം കുടിച്ചാണ് അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത്.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ശതാനി ദശപഞ്ച ച। ജീവന്തി തേ മഹാഭാഗാ സദാ ഹൃഷ്ടാ നരോത്തമാഃ ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ ഭാഗ്യശാലികളും ഉത്തമരായ മനുഷ്യരും പതിനായിരം അഞ്ചു നൂറ് വർഷം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ഉത്തരേണ തു ശ്വേതസ്യ ശ്രൃങ്ഗസാഹ്വസ്യ ദക്ഷിണേ। വര്ഷം ഹിരണ്യതം നാമ യത്ര ഹൈരണ്യതീ നദീ ।। ൪൫.
ശ്വേതത്തിന്റെ വടക്കിലും ശ്രൃംഗസാഹ്വയുടെ തെക്കിലും ഹിരണ്യതം എന്ന ദേശം ഉണ്ട്, അവിടെ ഹൈരണ്യതി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു.
മഹാബലാഃ സുതേജസ്കാജായന്തേതത്ര മാനവാഃ। സര്വര്തുകാമദാഃ സത്വാ ധനിനഃ പ്രിയ ദര്ശനാഃ ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ ശക്തിയും തേജസ്സും ഉള്ള മനുഷ്യർ ജനിക്കുന്നു; അവിടുത്തെ ജീവികൾ എല്ലാ കാലങ്ങളിലും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു, ധനവാന്മാരും മനോഹരരായവരുമാണ്.
ഏകാദശ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തേഽമിതൌജസഃ। ആയുഷ്പ്രമാണം ജീവന്തി ശതാനി ദശപഞ്ച ച ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ അതിശയമായ ശക്തിയുള്ളവർ പതിനൊന്നായിരം അഞ്ചു നൂറ് വർഷം ജീവിക്കുന്നു; അതാണ് അവരുടെ ആയുസ്.
തസ്മിന് വര്ഷേ മഹാവൃക്ഷോ ലകുചഃ ഷഡ്രസാശ്രയഃ। തസ്യപീത്വാ ഫലരസം തത്ര ജീവന്തി മാനവാഃ ।। ൪൫.
അവിടുത്തെ വലിയ ലകുച വൃക്ഷം ഉണ്ട്, അതിൽ ആറു രുചികളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഫലരസം കുടിച്ചാണ് അവിടുത്തെ മനുഷ്യർ ജീവിക്കുന്നത്.
ത്രീണി ശ്രൃങ്ഗവതഃ ശ്രൃങ്ഗാണ്യുച്ഛ്രിതാനി മഹാന്തി ച । ഏകം മണിമയം തേഷാമേകഞ്ചൈവ ഹിരണ്യയമ്। സര്വരത്ന മയം ചൈകം ഭവനൈരുപശോഭിതമ് ।। ൪൫.
ശ്രൃംഗവത എന്ന പർവതത്തിന് മൂന്ന് വലിയ ഉച്ചികൾ ഉണ്ട്: ഒന്നാണ് മണികൾ കൊണ്ട്, മറ്റൊന്ന് പൊൻ കൊണ്ട്, മൂന്നാമത് എല്ലാ രത്നങ്ങളും കൊണ്ട്; അവ palaceകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.