സമ്ഭാഷണം ദര്ശനഞ്ച സമസ്ഥാനോപസേവനമ് । ദേവൈഃ സഹ മഹാഭാഗാഃ കുര്വതേ തത്ര വൈ പ്രജാഃ ।। ൪൩.
അവിടെ ജനങ്ങൾ ദൈവങ്ങളോടൊപ്പം സംസാരിക്കുകയും കാണുകയും ഒരുമിച്ച് സേവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തേഷാമായുഃ പ്രകീര്തിതമ്। ധര്മാധര്മവിശേഷശ്ച ന തേഷ്വസ്തി മഹാത്മസു। അഹിംസാ സത്യവാക്യഞ്ച പ്രകൃത്യൈവ ഹി വര്ത്തതേ ।। ൪൩.
അവരുടെ ആയുസ്സ് പത്ത് ആയിരം വർഷം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അവിടെയുള്ള മഹാത്മാക്കൾക്കിടയിൽ ധർമ്മം അഥവാ അധർമ്മം എന്ന വ്യത്യാസം ഇല്ല; അഹിംസയും സത്യവാക്യവും അവർക്കു സ്വാഭാവികമാണ്.
തേ ഭക്ത്യാ ശങ്കരം ദേവം ഗൌരീം പരമവൈഷ്ണവീമ്। ഇജ്യാപൂജാനമസ്കാരാംസ്താഭ്യാം നിത്യം പ്രയുഞ്ജതേ ।। ൪൩.
അവർ ഭക്തിയോടെ ശങ്കരനെയും പരമ വൈഷ്ണവിയായ ഗൗരിയെയും എപ്പോഴും ആരാധിക്കുകയും, പൂജിക്കുകയും, നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ ത്രിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പറഞ്ഞ ഭൂവനവിന്യാസം എന്ന നാല്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നിസര്ഗ ഏഷ വിഖ്യാതോ ഭദ്രാശ്വാനാം യഥാര്ഥവത് । ശ്രൃണുധ്വം കേതുമാലാനാം വിസ്തരേണ പ്രകീര്ത്തനമ് ।। ൪൪.
ഭദ്രാശ്വന്മാരുടെ സ്വഭാവം ഇതാണ് എന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ഇനി കേതുമാലന്മാരുടെ കഥ വിശദമായി കേൾക്കുവിൻ.
നിഷധസ്യാചലേന്ദ്രസ്യ പശ്ചിമസ്യ മഹാത്മനഃ। പശ്ചിമേന ഹി യത്തത്ര ദിക്ഷു സര്വാസു കീര്തിതമ് ।। ൪൪.
നിഷധ എന്ന മഹാപർവ്വതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്, എല്ലാ ദിശകളിലും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.
കുലാചലാനാം സപ്താനാം നദീനാഞ്ച വിശേഷതഃ। തഥാ ജനപദാനാഞ്ച വിസ്തരം ശ്രോതുമര്ഹഥ ।। ൪൪.
കുലാചലങ്ങൾ ഏഴും, അവയുടെ നദികൾ പ്രത്യേകിച്ച്, അതുപോലെ അവിടെയുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ — ഇവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി നിങ്ങൾ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്.
വിശാലഃ കമ്ബലഃ കൃഷ്ണോ ജയന്തോ ഹരിപര്വതഃ। അശോകോ വര്ദ്ധമാനശ്ച സപ്തൈതേ കുലപര്വ്വതാഃ ।। ൪൪.
വിശാല, കംബല, കൃഷ്ണ, ജയന്ത, ഹരിപർവ്വത, അശോക, വർദ്ധമാന — ഇവയാണ് ആ ഏഴ് കുലപർവ്വതങ്ങൾ.
തേഷാം പ്രസൂതിരന്യേഽപി പര്വതാ ബഹുവിസ്തരാഃ। കോടികോടിശതാ ജ്ഞേയാഃ ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ ।। ൪൪.
ഇവയ്ക്കു പുറമെ അനേകം വലിയ പർവ്വതങ്ങൾ കൂടി ഉണ്ട്; കോടിക്കണക്കിനും നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പർവ്വതങ്ങൾ അവിടെ കാണാം.
തൈര്വിമിശ്രാ ജനപദാ നാനാജാതിസമാകുലാഃ। നാനാപ്രകാരവിജ്ഞേയാസ്ത്വനേകനൃപപാലിതാഃ ।। ൪൪.
അവിടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ പലതരത്തിലുള്ള ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവ പലവിധ രൂപങ്ങളിലുമാണ്, പല രാജാക്കന്മാർ ഭരിക്കുന്നവയുമാണ്.
തേ നാമധേയൈര്വിക്രാന്താ വിവിധാഃ പ്രഥിതാഃ ഭുവി। അധ്യാസിതാ ജനപദൈഃ കീര്ത്തനൈശ്ച വിഭൂഷിതാഃ ।। ൪൪.
അവ ഭൂമിയിൽ വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; പ്രസിദ്ധവും പ്രശസ്തവുമാണ്, ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്നതും അനേകം വിശേഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്.
തേഷാം സനാമധേയാനി രാഷ്ട്രാണി വിവിധാനി ച। ഗിര്യ്യന്തരനിവിഷ്ടാനി സമേഷു വിഷമേഷു ച ।। ൪൪.
അവിടെയുള്ള ദേശങ്ങൾ പലപല പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു; പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിലും സമതലങ്ങളിലും കട്ടക്കടപ്പുള്ള ഇടങ്ങളിലും അവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
യഥൈഹ കഥിതാഃ പൌരാ ഗോമനുഷ്യകപോതകാഃ। തത്സുഖാ ഭ്രമരാ യൂഥാ മാഹേയാചലകൂടകാഃ ।। ൪൪.
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പശുക്കൾ, മനുഷ്യർ, പ്രാവുകൾ എന്നിവരെപ്പോലെ തന്നെ, തേനീച്ചകളുടെയും കൂട്ടങ്ങളുടെയും മഹേയപർവതത്തിന്റെ മുകളിലായി താമസിക്കുന്നവരുടെയും ജീവിതം സന്തോഷകരമാണ്.
സുമൌലാഃ സ്താവകാഃ ക്രൌഞ്ചാഃ കൃഷ്ണാങ്ഗമണിപുഞ്ജകാഃ. കൂടകമ്ബലമൌഷീയാഃ സമുദ്രാന്തരകാസ്തഥാ ।। ൪൪.
സുമൗലന്മാർ, സ്താവകന്മാർ, ക്രൗഞ്ചന്മാർ, കറുത്ത മണിക്കൂട്ടുകൾ, കൂടകംബലന്മാർ, മൗഷീയന്മാർ, സമുദ്രങ്ങൾക്കിടയിൽ താമസിക്കുന്നവരും ഇവിടെയുണ്ട്.
കരമ്ഭവാഃ കുചാഃ ശ്വേതാഃ സുവര്ണകടകാഃ ശുഭാഃ। ശ്വേതാങ്ഗാഃ കൃഷ്ണപാദാശ്ച വിഹഗാ കപിലകര്ണികാഃ ।। ൪൪.
കരംഭവന്മാർ, കുചന്മാർ, വെള്ളയവർ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കട്ടികൾ ധരിച്ച ശുഭന്മാർ, വെള്ള നിറമുള്ളവരും കറുത്ത കാൽ ഉള്ള പക്ഷികളും കപ്പിലർണ്ണികകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
അത്യാകരാലഗോജ്വാലാ ഹീനാനാവനപാതകാഃ। മഹിഷാഃ കുമുദാഭാശ്ച കരവാടാഃ സഹോത്കചാഃ ।। ൪൪.
വളരെ ഭയങ്കരമായ പശുച്ഛവിയുള്ളവരും, കുറവുള്ളവരും, കാടുകളിൽ താമസിക്കുന്നവരും, കമലപുഷ്പം പോലെയുള്ള മഹിഷികളും, കരവാടന്മാരും ഉത്കചന്മാരോടൊപ്പം താമസിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്.
ശു(നകാ) കനാസാ മഹാനാസാ വനാസഗജഭൂമികാഃ। കരഞ്ജമഞ്ജമാ വാഹാഃ കിഷ്കിണ്ഡീപാണ്ഡുഭൂമികീഃ ।। ൪൪.
ശുനകന്മാർ, കനാസന്മാർ, മഹാനാസന്മാർ, കാടുകളിലും ആനകളുടെ ദേശത്തും താമസിക്കുന്നവരും, കരഞ്ജമഞ്ജമ എന്ന വാഹനങ്ങളുമാണ്, കിഷ്കിന്ദയും പാണ്ടു ഭൂമിയും ഉള്ളവരും ഉണ്ട്.
കുബേരാ ധൂമജാ ജങ്ഗാ വങ്ഗാ രാജീവകോകിലാഃ। വാചാങ്ഗാശ്ച മഹാങ്ഗാശ്ച മധൌരേയാഃ സുരേചകാഃ ।। ൪൪.
കുബേരന്മാർ, ധൂമജന്മാക്കളും, ജംഗന്മാരും, വംഗന്മാർ, രാജീവക്കോകിലകൾ, വാചാംഗന്മാർ, മഹാംഗന്മാർ, മധൗരേയന്മാർ, സുരേചകന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
പിത്തലാഃ കാചലാശ്ചൈവ ശ്രവണാ മത്തകാസികാഃ। ഗോദാവാ ബകുലാ വാങ്ഗാ വങ്ഗകാ മോദകാഃ കലാഃ ।। ൪൪.
പിത്തലന്മാർ, കാചലന്മാർ, ശ്രവണന്മാർ, മദത്തിൽ മയങ്ങുന്ന കാശികന്മാർ, ഗോദാവന്മാർ, ബകുലന്മാർ, വംഗന്മാർ, വംഗകന്മാർ, മോദകന്മാർ, കലന്മാർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
തേ പിബന്തി മഹാഭാഗാഃ പ്രഥമാന്തു മഹാനദീമ്। സുവപ്രാം പുണ്യസലിലാം മഹാനാഗനിഷേവിതാമ് ।। ൪൪.
ഈ മഹാഭാഗ്യശാലികൾ ആദ്യം മഹാനദിയുടെ വിശുദ്ധവും പുണ്യമുള്ളതുമായ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു; ആ നദിയെ മഹർഷിമാർ ആദരിക്കുന്നു.
കമ്ബലാം താമസീം ശ്യാമാം സുമേധാം ബകുലാം നദീമ്। വികീര്ണാം ശിഖിമാലാഞ്ച തഥാ ദര്ഭാവതീമപി ।। ൪൪.
അവർ കംബലാ, താമസി, ശ്യാമാ, സുമേധാ, ബകുലാ എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും, ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ശിഖിമാലയിൽ നിന്നും, ദർഭാവതിയിലും നിന്നുമാണ് കുടിക്കുന്നത്.
ഭദ്രാനദീം ശുകനദീം പലാശാഞ്ച മഹാനദീമ്। ഭീമാം പ്രഭഞ്ജനാം കാഞ്ചീം പുണ്യാഞ്ചൈവ കുശാവതീമ് ।। ൪൩.
അവർ ഭദ്രാനദി, ശുകനദി, പലാശാ, മഹാനദി, ഭീമാ, പ്രഭഞ്ജനാ, കാഞ്ചി, പുണ്യമായ കുശാവതി എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
ദക്ഷാം ശാകവതീഞ്ചൈവ പുണ്യോ ദാഞ്ച മഹാനദീമ്। ചന്ദ്രാവതീം സുമൂലാഞ്ച ഋഷഭാഞ്ചാപഗോത്തമാമ് ।। ൪൪.
അവർ ദക്ഷാ, ശാകവതി, പുണ്യമായ ദാ, ചന്ദ്രാവതി, സുമൂലാ, ഉത്തമമായ ഋഷഭാ എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
നദീം സമുദ്രമാലാഞ്ച തഥാ ചമ്പാവതീമപി। ഏകാക്ഷാം പുഷ്കലാം വാഹാം സുവര്ണാം നന്ദി നീമപി ।। ൪൪.
അവർ സമുദ്രമാലാ, ചമ്പാവതി, ഏകാക്ഷാ, പുഷ്കലാ, വാഹാ, സുവർണാ, നന്ദിനി എന്നീ നദികളിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
കാലിന്ദീഞ്ചൈവ പുണ്യോദാം ഭാരതീഞ്ച മഹാനദീമ് । സീതോദാമ്പാതികാം ബ്രാഹ്മീം വിശാലാഞ്ച മഹാനദീമ് ।। ൪൪.
അവർ കാലിന്ദി, പുണ്യോദ, ഭാരതി എന്ന മഹാനദി, സീതോദാംപാതിക, ബ്രാഹ്മി, വിശാല എന്ന മഹാനദി എന്നിവയിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
പീവരീം കുമ്ഭകാരീഞ്ച രുഷാ ഞ്ചൈവാപഗോത്തമാമ്। മഹിഷീം മാനുഷീം ദണ്ഡാം തഥാ നദനദീം ശുഭാമ് ।। ൪൪.
അവർ പീവരി, കുംഭകാരി, രുഷാ എന്ന ഉത്തമനദി, മഹിഷി, മാനുഷി, ദണ്ഡാ, ശുഭമായ നദനദി എന്നിവയിൽ നിന്നും കുടിക്കുന്നു.
ഏതാഞ്ചാന്യാഞ്ച പീയന്തേ ബഹ്വയോ ഹി സരിതോത്തമാഃ । ദേവര്ഷിസിദ്ധചരിതാഃ പുണ്യോദാഃ പാപഹാഃ ശുഭാഃ ।। ൪൪.
ഈ നദികളും അനേകം മറ്റും അനവധി പേർ കുടിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും ഋഷികൾക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും പ്രശസ്തമായ, പുണ്യമുള്ള, പാപം നീക്കുന്ന, ശുഭമായ നദികളാണ് ഇവ.
നാനാജനപദാസ്ഫീതം മഹാപഗാവിഭൂഷിതമ്। നാനാരത്നൌഘസമ്പൂര്ണം നിത്യം പ്രമുദിതം ശിവമ് ।। ൪൪.
നാനാജാതികളുടെ സമൃദ്ധിയും, മഹാനദികളുടെ അലങ്കാരവും, വിവിധ രത്നങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, എപ്പോഴും സന്തോഷവും മംഗളവും നിറഞ്ഞതുമാണ് ഈ ദേശം.
ഉദീര്ണം ധനധാന്യാര്ഥൈര്നരവാസൈഃ സമന്തതഃ। സന്നിവിഷ്ടം മഹാദ്വീപം പശ്ചിമം സുകൃതാത്മനാമ് । നിസര്ഗഃ കേതുമാലാനാമേഷ വഃ പരികീര്ത്തിതഃ ।। ൪൪.
സമ്പത്തിലും ധാന്യത്തിലും സമൃദ്ധമായും, എല്ലായിടത്തും മനുഷ്യർ വസിക്കുന്നതുമായും, ഈ മഹാദ്വീപം പടിഞ്ഞാറ് സുകൃതാത്മാക്കളാൽ നിറഞ്ഞതുമായും, ഇതാണ് നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കെതുമാലയുടെ സ്വഭാവം.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ ചതുശ്വത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പറഞ്ഞ ഭൂവനവിന്യാസം എന്ന നാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.