വായുപുരാണമ്

അനുശൈലം സമന്താച്ച നിര്ഗതാ ബഹുഭിര്മുഖൈഃ। അഥോഽന്യേനാഭിധാനേന ഖ്യാതാ നദ്യഃ സഹസ്രശഃ ।। ൪൨.

പർവതങ്ങളിലൊട്ടുമുള്ള പല വഴികളിലും പുറത്തു വന്ന ആ നദി, അനേകം പേരുകളിൽ പ്രശസ്തയായി, ആയിരക്കണക്കിന് പുഴകളായി പടർന്നു.

തസ്മാദ്ധിമവതോ ഗങ്ഗാ ഗതാ സാ തു മഹാനദീ। ഏവം ഗങ്ഗേതി നാമ്നാദിപ്രകാശാ സിദ്ധസേവിതാ ।। ൪൨.

അതിനാൽ മഹാനദിയായ ഗംഗാ ഹിമവാനിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ടാണ് ഗംഗാ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായത്; സിദ്ധന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളാണ് അവൾ.

ധന്യാസ്തേ സത്തമാ ദേശാ യത്ര ഗങ്ഗാ മഹാനദീ। രുദ്രസാദ്ധ്യാനിലാദിത്യൈര്ജുഷ്ടതോയാ യശസ്വതീ ।। ൪൨.

ഗംഗാ മഹാനദി ഒഴുകുന്ന ദേശങ്ങൾ ഭാഗ്യശാലികളാണ്. അവളുടെ വെള്ളം രുദ്രനും സിദ്ധന്മാരും വായുവും ആദിത്യനും ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൾക്ക് വലിയ പ്രശസ്തി.

മഹാപാദം പ്രവക്ഷ്യാമി മേരോരപി ഹി പശ്ചിമമ്। നാനാരത്നാകാരം പുണ്യം പുണ്യകൃദ്ഭിര്നിഷേവിതമ് ।। ൪൨.

മേരുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള മഹത്തായ പ്രദേശത്തെ കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം. അതു പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടു സമൃദ്ധവും, പുണ്യമുള്ളവരും ധാർമ്മികരായവരും സന്ദർശിക്കുന്നതുമാണ്.

വിപുലം ശൈലരാജാനം വിപുലോദരകന്ദരമ് । നിതമ്ബകുഞ്ജ കടകൈര്വിമലൈര്മ്മണ്ഡിതോദരമ് ।। ൪൨.

വിപുലമായ ഗുഹകളും താഴ്വരകളും ഉള്ള വലിയ പർവ്വതരാജാവാണ് അവിടെ. ശുദ്ധമായ കാട്ടുകളും മനോഹരമായ മലവെള്ളിയുമാണ് അവന്റെ അലങ്കാരം.

അപി യാ ത്ര്യമ്ബകസ്യൈഷാ ത്രിദശൈഃ സേവിതോദകാ। വായുവേഗാ ഗതാഭോഗാ ലതേവ ഭ്രാമിതാ പുനഃ ।। ൪൨.

ഇവൾ ത്രയമ്പകന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും ആരാധനയാർഹമായ വെള്ളം ഉള്ള നദിയാണ്. വായുവിന്റെ ശക്തിയിൽ ചുറ്റി, ഒരു വള്ളിപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.

മേരുകൂടതടാദ്ഭ്രഷ്ടാ പ്രഹതൈഃ സ്വാദിതോദകാ। വിസ്തീര്യ്യമാണസലിലാ നിര്മ്മലാംശുകസന്നിഭാ ।। ൪൨.

മേരുവിന്റെ മുകളിലെ അരികിൽ നിന്ന് വീണു, അതിന്റെ വെള്ളം പലതവണ തട്ടപ്പെടുകയും രുചിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അവളുടെ ഒഴുക്ക് വിശുദ്ധവും വെളുപ്പും നിറഞ്ഞ വസ്ത്രംപോലെയാണ്.

തസ്യ കൂടേഽമ്ബരനദീ സിദ്ധചാരണസേവിതാ । പ്രദക്ഷിണമഥാവൃത്യ പതിതാ സാ തു ഗാമിനീ ।। ൪൨.

അവിടെ ആ മലയുടെ മുകളിൽ, സിദ്ധന്മാരും ചാരണമാരും ആരാധിക്കുന്ന ആകാശനദി, ചുറ്റി കഴിഞ്ഞ് താഴേക്ക് ഒഴുകി വീണു.

ദേവഭ്രാജം മഹാഭ്രാജം സവൈഭ്രാജം മഹാവനമ്। പ്ലാവയന്തീ മഹാഭാഗാ നാനാപുഷ്പഫലോദകാ ।। ൪൨.

ദേവഭ്രാജം, മഹാഭ്രാജം, വൈഭ്രാജം എന്നീ മഹാവനങ്ങൾ ഒഴുകിക്കൊണ്ട്, അനേകം പൂക്കളും പഴങ്ങളും വെള്ളവും ഉള്ള മഹാഭാഗ്യവതിയായ അവൾ അവയെല്ലാം നനയ്ക്കുന്നു.

പ്രദക്ഷിണം പ്രകുര്വാണാ നാനാവനവിഭൂഷിതാ। പ്രവിഷ്ടാ പശ്വിമസരഃ സിതോദം വിമലോദകമ് ।। ൪൨.

വിവിധ വനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവൾ ചുറ്റി, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ശുദ്ധജലമുള്ള സിതോദം എന്ന തടാകത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

സാ സിതോദാദ്വിനിഷ്ക്രാന്താ സുപക്ഷം പര്വ്വതം ഗതാ। സുപക്ഷതസ്തു പുണ്യോദാത്തതോ ദേവര്ഷിസേവിതാ ।। ൪൨.

സിതോദത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അവൾ സൂപക്ഷം എന്ന പർവ്വതത്തിലെത്തി; അവിടെ നിന്ന് പുണ്യോദയിലേക്കും, പിന്നെ ദേവർഷിമാർ ആരാധിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്കും ഒഴുകി.

സുപക്ഷകൂടതടഗാ തസ്മാച്ച സംശിതോദകാ। നിപപാത മഹാഭാഗാ രമണ്യം ശിഖിപര്വ്വതമ് ।। ൪൨.

സൂപക്ഷത്തിന്റെ മലശിഖരത്തിൽ നിന്ന്, ശുദ്ധമായ വെള്ളം കൊണ്ടുള്ള മഹാഭാഗ്യവതിയായ അവൾ രമണീയമായ ശിഖി പർവ്വതത്തിലേക്ക് വീണു.

ശിഖേശ്ച പര്വതാത് കങ്കം കങ്കാദ്വൈദൂര്യ്യപര്വ്വതമ്। വൈദൂര്യ്യാത് കപിലം ശൈലം തസ്മാച്ച ഗന്ധമാദനമ് ।। ൪൨.

ശിഖി പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് കങ്കയിലേക്കും, കങ്കയിൽ നിന്ന് വൈദൂര്യപർവ്വതത്തിലേക്കും, വൈദൂര്യത്തിൽ നിന്ന് കപിലപർവ്വതത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് ഗന്ധമാദനത്തിലേക്കും അവൾ പോയി.

തസ്മാദ്ഗിരിവരാത് പ്രാപ്താ പിഞ്ജരം വരപര്വ്വതമ്। പിഞ്ജരാത് സരസം യാതാ തസ്മാച്ച കുമുദാചലമ് ।। ൪൨.

അവിടെ നിന്ന് പർവ്വതരാജാവായ പിഞ്ചരത്തിലേക്ക് അവൾ എത്തി; പിഞ്ചരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു തടാകത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് കുമുദപർവ്വതത്തിലേക്കും അവൾ ഒഴുകി.

മധുമന്തം ജനഞ്ചൈവ മുകുടഞ്ച ശിലോച്ചയമ്। മുകുടാച്ഛൈലശിഖരാത് കൃഷ്ണം യാതാ മഹാഗിരിമ് ।। ൪൨.

അവൾ മധുമന്തം, ജനനം, മുകുടം, മലശിഖരങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കും, മുകുടത്തിന്റെ മുകളിലെ മലയിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണ എന്ന മഹാപർവ്വതത്തിലേക്കും പോയി.

കൃഷ്ണാത് ശ്വേതം മഹാശൈലം മഹാനഗനിഷേവിതമ്। ശ്വേതാത് സഹസ്രശിഖരം ശൈലേന്ദ്രം പതിതാ പുനഃ ।। ൪൨.

കൃഷ്ണപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് അവൾ മഹാനഗരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശ്വേതപർവ്വതത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് വീണ്ടും സഹസ്രശിഖര എന്ന പർവ്വതാധിപനിലേക്കും താഴേക്ക് വീണു.

അനേകാഭിഃ സ്രവന്തീഭിരാപ്യായിതജലാ ശിവാ । ഏവം ശൈലസഹസ്രാണി സാദയന്തീ മഹാനദീ। പാരിജാതേ മഹാശൈലേ നിപപാതാശുഗാമിനീ ।। ൪൨.

അനേകം ഒഴുക്കുകളും ചേർന്നതുകൊണ്ട് അവളുടെ വെള്ളം ശുദ്ധവും പവിത്രവുമാണ്. അങ്ങനെ മഹാനദിയായ അവൾ ആയിരക്കണക്കിന് പർവ്വതങ്ങൾ കടന്ന്, പാരിജാതം എന്ന മഹാപർവ്വതത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ വീണു.

അനേകനിര്ഝരനദീ ഗുഹാസാനുഷു രാജതേ। തസ്യ കുക്ഷിഷ്വനേകാസു ഭ്രാന്തതോയാ തരങ്ഗിണീ ।। ൪൨.

അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും നദികളും അവൾക്കുണ്ട്; മലകളുടെയും ഗുഹകളുടെയും ചരിവുകളിൽ അവൾ പ്രകാശിക്കുന്നു. അവളുടെ ഉള്ളിലായി അനേകം തരംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ വെള്ളം സഞ്ചരിക്കുന്നു.

വ്യാഹന്യമാനസംവേഗാ ഗണ്ഡശൈലൈരനേകശഃ। സംവിദ്യമാനസലിലാ ഗതാ ച ധരണീതലേ ।। ൪൨.

അനവധി മലശിഖരങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇടിയേറ്റു, അവളുടെ വെള്ളം ചിതറിക്കളയപ്പെട്ടു, അവൾ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് എത്തി.

കേതുമാലം മഹാദ്വീപം നാനാമ്ലേച്ഛ ഗണൈര്യുതമ് । പ്ലാവയന്തീ മഹാഭാഗാ പ്രയാതാ പശ്ചിമാര്ണവമ് ।। ൪൨.

വിവിധ വിദേശജാതികളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മഹാദ്വീപമായ കെതുമാലം വെള്ളംകൊണ്ട് മുങ്ങിച്ച്, അത്യുജ്ജ്വലമായ ആ നദി പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകി.

സുവര്ണചിത്രപാര്ശ്വേ തു സുപാര്ശ്വേഽപ്യുത്തരേ ഗിരൌ । മേരോശ്ചിത്രമഹാപാദേ മഹാസത്ത്വനിഷേവിതേ ।। ൪൨.

സ്വർണ്ണവും നിറങ്ങളുമുള്ള വശത്തോട് ചേർന്ന്, വടക്കൻ പർവതത്തിൽ, മഹാനായ മേരു പർവതത്തിന്റെ അത്ഭുതകരമായ വലിയ അടിയിൽ, മഹാത്മാക്കളാൽ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്—

മേരുകൂടതടാദ്ഭ്രഷ്ടാ പവനേനേരിതോദകാ। അനേകാഭോഗവക്രാങ്ഗീ ക്ഷിപ്യമാണാ നഭസ്തലേ ।। ൪൨.

മേരു പർവതത്തിന്റെ കൊടുമുടി ചുരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണു, കാറ്റ് തള്ളിയെടുത്ത വെള്ളം, അനേകം വളവുകളും തിരിവുകളും കൊണ്ട് ആ നദി ആകാശത്തിലൂടെ ഇട്ടെറിയപ്പെട്ടു.

ഷഷ്ടിയോജനസാഹസ്രേ നിരാലമ്ബേഽമ്ബരേ ശുഭേ। വികീര്യമാണാ മാലേവ നിപപാത മഹാനദീ ।। ൪൨.

അറുപതിനായിരം യോജന ദൂരം, ആകാശത്തിൽ എവിടെയും താങ്ങില്ലാതെ, പുഷ്പമാല പോലെ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട്, ആ മഹാനദി താഴേക്ക് പതിച്ചു.

ഏവം കൂടതടൈര്ഭ്രഷ്ടാ നൈകൈര്ദേവര്ഷിസേവിതൈഃ। വികീര്യമാണസലിലാ നൈകപുഷ്പോഡുപോത്കചാ ।। ൪൨.

ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാരും മഹർഷികളും വാഴുന്ന വിവിധ കൊടുമുടി ചുരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണു, പുഷ്പങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുമാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട വെള്ളം ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ ഒഴുകി.

നാനാരത്നവനോദ്ദേശമരണ്യം സവിതുര്വ്വനമ്। മഹാവനം മഹാഭാഗാ പ്ലാവയന്തീ പ്രദക്ഷിണമ് ।। ൪൨.

വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ വനങ്ങൾ, പ്രദേശങ്ങൾ, കാടുകൾ, സൂര്യന്റെ വനവും മഹാവനവും വെള്ളംകൊണ്ട് മുങ്ങിച്ച്, ആ മഹാനദി വലതുവശം ചുറ്റി ഒഴുകി.

സരോവരം മഹാപുണ്യം മഹാഭാഗനിഷേവിതമ്। തത്രാവിവേശ കല്യാണീ മഹാഭദ്രം സിതോദകാ ।। ൪൨.

അവിടെ, ശുദ്ധജലവും മഹാഭാഗ്യവും ഉള്ള, മഹാപുണ്യമായ, ഭാഗ്യശാലികൾ വാഴുന്ന ഒരു തടാകത്തിൽ ആ ശുഭനദി പ്രവേശിച്ചു.

ഭദ്രസോമേതി നാമ്നാ ഹി മഹാപാരാ മഹാജവാ। മഹാനദീ മഹാപുണ്യാ മഹാഭദ്രാ വിനിര്ഗതാ ।। ൪൨.

ഭദ്രസോമം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, വിശാലവും വേഗവുമുള്ള, മഹാപുണ്യവും മഹാഭാഗ്യവുമുള്ള ആ മഹാനദി അതിൽ നിന്ന് പുറത്ത് ഒഴുകി.

നൈകനിര്ഝരവപ്രാഢ്യാ ശംഖകൂടതടേ തു സാ। തത്ര കൂടേ ഗിരിതടേ നിപപാതാശുഗാമിനീ ।। ൪൨.

അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും കന്യോനുകളും നിറഞ്ഞ, ശംഖകൂട്ട് പർവതത്തിന്റെ ചുരത്തിൽ, അവിടെ പർവതത്തിന്റെ വശത്ത് വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നദി താഴേക്ക് പതിച്ചു.

ശംഖകൂടതടാദ്ഭ്രഷ്ടാ പപാത വൃഷപര്വ്വതമ്। വൃഷപര്വ്വതാദ്വത്സഗിരിം നാഗശൈലം തതോ ഗതാ ।। ൪൨.

ശംഖകൂട്ട് പർവതത്തിന്റെ ചുരത്തിൽ നിന്ന് വീണ്, അവൾ വൃഷപർവതത്തിൽ പതിച്ചു; വൃഷപർവതത്തിൽ നിന്ന് വത്സഗിരിയിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് നാഗശൈലത്തിലേക്കും പോയി.