വായുപുരാണമ്

ചത്വാര്യശീതിഃ പ്രതതാ യോജനാനാം സമന്തതഃ। വേഗേന കുര്വതീ മേരും സാ പ്രയാതാ പ്രദക്ഷിണമ് ।। ൪൨.

എല്ലാ ദിക്കിലും എൺപത്തിനാലു യോഗന ദൂരം വ്യാപിച്ച്, അവൾ വേഗത്തിൽ മേരു പർവ്വതത്തെ വലതുവശം ചുറ്റി ഒഴുകുന്നു.

വിഭിദ്യമാനാ സലിലൈസ്തൈജസേനാനിലേന ച। മേരോരുത്തരകൂടേഷു പതിതാഥ ചതുര്ഷ്വപി ।। ൪൨.

ജലവും തീപോലുള്ള വായുവും കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ട്, ആ നദി മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ വടക്കൻ കൂറ്റുകളിൽ നാലിടത്തും വീണു.

മേരുകൂടതടാന്തേഭ്യ ഉത്കൃഷ്ടേഭ്യോ നിവര്തിതാ। വികീര്യമാണ സലിലാ ചതുര്ദ്ധാസംസൃതോദകാ ।। ൪൨.

മേരു കൂറ്റുകളുടെ ഉയർന്ന അറ്റങ്ങളിൽ നിന്ന് അവൾ തിരികെ പോയി; അവളുടെ ജലം ചിതറിനിന്ന് നാലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.

ഷഷ്ടിയോജനസാഹസ്രം നിരാലമ്ബനമമ്ബരമ്। നിപപാത മഹാഭാഗ മേരോസ്തസ്യ ചതുര്ദ്ദിശമ് ।। ൪൨.

അറുപതിനായിരം യോഗന ദൂരം ആകാശത്തിലൂടെ ആശ്രയമില്ലാതെ വീണു, മഹത്തായ മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലേക്കും അവൾ എത്തി.

സാ ചതുര്ഷ്വഭിതശ്ചൈവ മഹാപാദേഷു ശോഭനാ। പുണ്യാ മന്ദരപൂര്വേണ പതിതാ ഹി മഹാനദീ ।। ൪൨.

മന്ദരപർവ്വതത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, നാലു മനോഹരമായ അടിത്തറകളിലേക്കും ആ പുണ്യമായ മഹാനദി വീണു.

പൂര്വേണാംശേന ദേവാനാം സര്വസിദ്ധഗണാലയമ്। സുവര്ണചിത്രകടകം നൈകനിര്ഝരകന്ദരമ് ।। ൪൨.

കിഴക്കോട്ട്, ദേവന്മാരുടെയും സിദ്ധരുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെയും വാസസ്ഥലമായ, പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ കൂറ്റുകളും അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുമുള്ള ഗുഹകളും ഉള്ള സ്ഥലത്ത് അവൾ എത്തി.

പ്ലാവയന്തീ സശൈലേന്ദ്രം മന്ദരഞ്ചാരുകന്ദരമ്। വപ്രപ്രതാപശമനൈരനേകൈഃ സ്ഫാടികോദകൈഃ ।। ൪൨.

മന്ദരപർവ്വതവും അതിലെ മനോഹരമായ ഗുഹകളും ഒഴുക്കി, അനേകം സ്ഫടികശുദ്ധമായ ജലധാരകൾ കൊണ്ട് മലയുടെ ചിറകുകൾ ശമിപ്പിക്കുന്നു.

തഥാ ചൈത്രരഥം രമ്യം പ്ലാവയന്തീ പ്രദക്ഷിണമ്। പ്രവിഷ്ടാ ഹ്യമ്ബരനദീ ഹ്യരുണോദസരോവരമ് ।। ൪൨.

അങ്ങനെ, മനോഹരമായ ചൈത്രരഥം ചുറ്റി, ആകാശനദി അരുണോദസരസ്സിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

അരുണോദാന്നിവൃത്താഽഥ ശീതാന്തേ രമ്യനിര്ഝരേ। ശൈലേ സിദ്ധഗണാവാസേ നിപപാത സുഗാമിനീ ।। ൪൨.

അരുണോദയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട്, ശീതപ്രദേശത്തിന്റെ അറ്റത്ത് മനോഹരമായ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ, സിദ്ധരുടെ വാസമുള്ള പർവ്വതത്തിൽ സുലഭമായി ഒഴുകി അവൾ വീണു.

സീതാ നാമ മഹാ പുണ്യാ നദീനാം പ്രവരാ നദീ। സാ നികുഞ്ജനിരുദ്ധാ തു അനേകാഭോഗഗാമിനീ ।। ൪൨.

സീതാ എന്ന പേരിലുള്ള, ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ള, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ആ നദി, കാടുകൾ കൊണ്ട് തടയപ്പെട്ട് പല വഴികളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.

ശീതാന്താശിഖരാദ്ഭ്രഷ്ടാ സുകുഞ്ജേ വരപര്വതേ। നിപപാത മഹാഭാഗാ തസ്മാദപി സുമഞ്ജസമ് ।। ൪൨.

ശീതാന്തശിഖരത്തിൽ നിന്ന്, മനോഹരമായ കാട്ടിനുള്ളിൽ, ഉത്തമമായ പർവ്വതത്തിൽ നിന്നു വീണ ആ മഹാഭാഗ്യവതിയായ നദി, അവിടെ നിന്ന് സുമഞ്ജസത്തിലേക്കും ഒഴുകി.

തസ്മാന്മാല്യവതം ശൈലം ഭാവയന്തീ വരാപഗാ। വൈകങ്കം സമനുപ്രാപ്താ വൈകങ്കാന്മണിപര്വതമ്। മണിപര്വതാന്മഹാശൈലം ഋഷഭം നൈകകന്ദരമ് ।। ൪൨.

അവിടെ നിന്ന്, മാല്യവത്പർവ്വതത്തെ പോഷിപ്പിച്ച്, ആ ശ്രേഷ്ഠനദി വൈകങ്കത്തിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് മണിപർവ്വതത്തിലേക്കും, മണിപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് അനേകം ഗുഹകളുള്ള മഹാശൈലമായ ഋഷഭത്തിലേക്കും എത്തി.

ഏവം ശൈലസഹസ്രാണി ദാരയന്തീ മഹാനദീ। പതിതാഽഥ മഹാശൈലേ ജഠരേ സിദ്ധസേവിതേ ।। ൪൨.

ഇങ്ങനെ, ആയിരക്കണക്കിന് പർവ്വതങ്ങളെ ഭേദിച്ച്, ആ മഹാനദി സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്ന മഹാപർവ്വതത്തിന്റെ കുടയിലേക്ക് വീണു.

തസ്മാദപി മഹാശൈലം ദേവകൂടം തരങ്ഗിണീ। തസ്യ കുക്ഷിസമുദ്രാന്താ ക്രമേണ പൃഥിവീം ഗതാ ।। ൪൨.

അതിനുശേഷം ആ മഹത്തായ പർവതമായ ദേവകൂറ്റിൽ നിന്നു നദി പുറപ്പെട്ടു; അതിന്റെ വെള്ളം അതിന്റെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ക്രമമായി ഭൂമിയിലേക്ക് എത്തി.

സൈവം സ്ഥലീസഹസ്രാണി ശൈലരാജശതാനി ച। വനാനി ച വിചിത്രാണി സരാംസി വിവിധാനി ച ।। ൪൨.

അങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് സമതലങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വലിയ പർവതങ്ങളും അത്ഭുതകരമായ കാടുകളും色色തായ തടാകങ്ങളും അവൾ കടന്നു.

സ്രാവയന്തീ മഹാഭാഗാ വിസ്ഫാരേഷ്വവലീകദാ। നദീ സഹസ്രാനുഗതാ പ്രവൃത്താ ച മഹാനദീ ।। ൪൨.

അനേകം ചെറുനദികൾ കൂടെ ചേർന്ന്, ആ ഭാഗ്യവതിയായ നദി പുഴകൾ നിറച്ച് ഒഴുകി, വലിയ നദിയായി മാറി.

ഭദ്രാശ്വം സുമഹാദ്വീപം പ്ലാവയന്തീ വരാപഗാ। പ്രവിഷ്ടാ ഹ്യര്ണവം പൂര്വം പൂര്വേ ദ്വീപേ മഹാനദീ ।। ൪൨.

വലിയ ഭദ്രാശ്വ ദ്വീപ് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ച്, ആ മഹാനദി ആദ്യം കിഴക്കൻ ദ്വീപിലൂടെ ഒഴുകി കിഴക്കൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

ദക്ഷിണേഽപി പ്രപന്നാ യാ ശൈലേന്ദ്രേ ഗന്ധമാദനേ। ചിത്രൈഃ പ്രപാതൈര്വിധൈര്നൈകവിസ്ഫാലിതോദകാ ।। ൪൨.

അവൾ ദക്ഷിണഭാഗത്തേക്കും എത്തി, മഹത്തായ ഗന്ധമാദന പർവതത്തിൽ അനേകം അത്ഭുതകരമായ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിലൂടെ, പല ഭാഗങ്ങളിലും വെള്ളം പൊങ്ങിപ്പൊങ്ങി ഒഴുകി.

തദ്ഘന്ധമാദനവനം നന്ദനം ദേവനന്ദനമ്। പ്ലാവയന്തീ മഹാഭാഗാ പ്രയാതാ സാ പ്രദക്ഷിണമ് ।। ൪൨.

ആ ഗന്ധമാദനവനം, നന്ദനം, ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദഭൂമി, ആ ഭാഗ്യവതിയായ നദി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു, പിന്നെ അവൾ വലതുവശത്തേക്ക് ചുറ്റി ഒഴുകി.

നാമ്നാ ഹ്യലകനന്ദേതി സര്വലോകേഷു വിശ്രുതാ। പ്രവിശത്യുത്തരസരോ മാനസം ദേവമാനസമ് ।। ൪൨.

അലകനന്ദ എന്ന പേരിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തയായ അവൾ, വടക്കേ ഭാഗത്തെ മാനസസരസ്സിൽ, ദേവന്മാരുടെ മാനസത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

മാനസാച്ഛൈലരാജാനം രമ്യം ത്രിശിഖരം ഗതാ। ത്രികൂടാച്ഛൈലശിഖരാത് കലിങ്ഗശിഖരം ഗതാ ।। ൪൨.

മാനസത്തിൽ നിന്ന് അവൾ മനോഹരമായ മൂന്ന് കൊടുമുടികളുള്ള പർവതത്തിലെത്തിച്ചു; അവിടെ നിന്ന് ത്രികൂട്ട് പർവതത്തിൽ നിന്നു കലിംഗയുടെ കൊടുമുടിയിലേക്കു പോയി.

കലിങ്ഗശിഖരാദ്ഭ്രഷ്ടാ രുചകേ നിപപാത സാ। രുചകാന്നിഷധം പ്രാപ്താ താമ്രാഭം നിഷധാദപി ।। ൪൨.

കലിംഗയുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു, അവൾ രുചക പർവതത്തിലേക്ക് എത്തി; അവിടെ നിന്ന് നിഷധ പർവതത്തിലേക്കും, നിഷധയിൽ നിന്ന് താമ്രാഭ പർവതത്തിലേക്കും പോയി.

താമ്രാഭശിഖരാര്ദ്ഭ്രഷ്ടാ ഗതാ ശ്വേതോദരം ഗിരിമ് । തസ്മാത്സുമൂലം ശൈലേന്ദ്രം വസുധാരഞ്ച പര്വതമ് ।। ൪൨.

താമ്രാഭയുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് താഴെ വീണു, അവൾ ശ്വേതോദര പർവതത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ നിന്ന് മഹത്തായ പർവതത്തിന്റെ അടിയിലേക്കും, പിന്നെ വസുധാര പർവതത്തിലേക്കും നീങ്ങി.

ഹേമകൂടം ഗതാ തസ്മാദ്ദേവശ്രൃങ്ഗേ തതോ ഗതാ। തസ്മാദ്ഗതാ മഹാശൈലം തതശ്ചാപി പിശാചകമ് ।। ൪൨.

അവിടെ നിന്ന് അവൾ ഹേമകൂറ്റയിൽ എത്തി, പിന്നെ ദേവശൃംഗത്തിൽ; അവിടെ നിന്ന് വലിയ പർവതത്തിലേക്കും, പിന്നെ പിശാചക പർവതത്തിലേക്കും പോയി.

പിശാചകാച്ഛൈലവരാത് പഞ്ചകൂടങ്ഗതാ പുനഃ। പഞ്ചകൂടാത്തു കൈലാസം ദേവാവാസം ശിലോച്ചയമ് ।। ൪൨.

പിശാചക പർവതത്തിൽ നിന്ന് പഞ്ചകൂറ്റ പർവതത്തിലേക്ക് അവൾ പോയി; പഞ്ചകൂറ്റയിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസം, ആ ഉന്നതമായ പർവതം അവൾ എത്തി.

തസ്യ കുക്ഷിഷു വിഭ്രാന്താ നൈകകന്ദരസാനുഷു। ഹിമവത്യുത്തമനദീ നിപപാതാചലോത്തമേ ।। ൪൨.

ആ പർവതത്തിന്റെ ഗുഹകളും കുഴികളും ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച്, ആ ഉത്തമനദി ഹിമവാന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടിയിൽ വീണു.

സൈവം ശൈലസഹസ്രാണി ദാരയന്തീ മഹാനദീ। സ്ഥലീശതാന്യനേകാനി പ്ലാവയന്ത്യാശുഗാണിനീ ।। ൪൨.

ഇങ്ങനെ ആ മഹാനദി ആയിരക്കണക്കിന് പർവതങ്ങൾ പൊളിച്ചു, അനേകം സമതലങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു, വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഒഴുകി.

വനാനാഞ്ച സഹസ്രാണി കന്ദരാണാം ശതാനി ച । സ്രാവയന്തീ മഹാഭാഗാ പ്രയാതാ ദക്ഷിണോദധിമ് ।। ൪൨.

ആ ഭാഗ്യവതിയായ നദി ആയിരക്കണക്കിന് കാടുകളും നൂറുകണക്കിന് ഗുഹകളും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു, പിന്നെ ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിലേക്ക് നീങ്ങി.

രമ്യാ യോജനവിസ്തീര്ണാ ശൈലകുക്ഷിഷു സംവൃതാ। യാധൃതാ ദേവദേവേന ശങ്കരേണ മഹാത്മനാ ।। ൪൨.

സുന്ദരവും ഒരു യോജന വീതിയുള്ളതുമായ അവൾ പർവതങ്ങളുടെ ഗുഹകളിൽ അടഞ്ഞു, മഹാത്മാവായ ശങ്കരൻ അവളെ പിടിച്ചു സൂക്ഷിച്ചു.