വായുപുരാണമ്

തഥൈവ ശൈലവരയോഃ കുമുദാഞ്ജനയോരപി। അന്തരേ കേസരദ്രോണീ ഹ്യനേകായാമ യോജനാ ।। ൩൮.

അതുപോലെ തന്നെ, കുമുദം, അഞ്ജനം എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മഹാശൈലങ്ങൾക്കിടയിൽ, അനേകം യോജനങ്ങൾ നീളമുള്ള കെസരദ്രോണി എന്ന താഴ്വര സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

ദ്വിബാഹുപരിണാഹൈസ്തൈസ്ത്രിഹസ്തായതവിസ്തൃതൈഃ। ചന്ദ്രാംശുവര്ണൈര്വ്യാകോശൈര്മത്തഷട്പദനാദിതൈഃ ।। ൩൮.

അവിടെ, മരങ്ങൾക്കു രണ്ടു കൈവളവ് ചുറ്റളവുള്ള തണ്ടുകളും, മൂന്നു ഹസ്തം ഉയരവും വീതിയും ഉള്ളതും, ചന്ദ്രകാന്തിയുള്ള പിറകുകൾ വിരിഞ്ഞതും, മദംപൊങ്ങുന്ന തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നതുമാണ്.

മധുസര്പീരജഃ പൃക്തൈര്മഹാഗന്ധൈര്മനോഹരൈഃ। ശബലം തദ്വനം ഭാതി കുസുമൈഃ സര്വകാലജൈഃ ।। ൩൮.

ആ കാട് എല്ലാ കാലത്തും വിരിയുന്ന പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞതും, തേനും നെയ്യും പരാഗവും ചിതറപ്പെട്ടതും, മനോഹരമായ സുഗന്ധം പകർന്നതും, നിറങ്ങളാൽ ഭാസുരവുമാണ്.

തത്ര വിഷ്ണോഃ സുരഗുരോര്ദീപ്തമായതനം മഹത്। പ്രകാശന്ത്രിഷു ലോകേഷു സര്വലോകനമസ്കൃതമ് ।। ൩൮.

അവിടെ ദേവഗുരുവായ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്തായ പ്രകാശമുള്ള ക്ഷേത്രം നിലകൊള്ളുന്നു, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധവും എല്ലാ ലോകവാസികളും വന്ദിക്കുന്നതുമാണ്.

അന്തരേ ശൈലവരയോഃ കൃഷ്ണപാണ്ഡുരയോരപി। ത്രിംശദ്യോജനവിസ്തീര്ണം നവത്യായതയോജനമ് ।। ൩൮.

കൃഷ്ണനും പാണ്ഡുരനും എന്ന രണ്ടു മഹാശൈലങ്ങൾക്കിടയിൽ, മുപ്പത് യോജന വീതിയിലും തൊണ്ണൂറ് യോജന നീളത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പ്രദേശം ഉണ്ട്.

ശ്ലക്ഷ്ണമേകശിലം ദേശം വൃക്ഷവീരുദ്വിവര്ജിതമ് । സുഖപാദപ്രചാ രഞ്ച നിമ്നോന്നതവിവര്ജിതമ് ।। ൩൮.

ആ ദേശം ഒരൊറ്റ കല്ലിൽ നിന്നുണ്ടായതുപോലെ മൃദുവും, മരങ്ങളോ കുറ്റിച്ചെടികളോ ഇല്ലാത്തതും, നടന്നു നടക്കാൻ അനായാസവും, താഴ്വാരങ്ങളോ കുന്നുകളോ ഇല്ലാത്തതുമാണ്.

മധ്യേ തു സരസസ്തസ്യ രമ്യാ തു സ്ഥലപദ്മിനീ। സഹസ്രപത്രൈര്വ്യാകോശൈഃ ഛത്രമാത്രൈരലങ്കൃതാ ।। ൩൮.

ആ തടാകത്തിന്റെ നടുവിൽ മനോഹരമായ ഒരു നിലംപത്മവനം ഉണ്ട്, ആയിരം ഇലകളുള്ള, കുടംപോലെയുള്ള വലിയ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.

പുണ്ഡരീകൈര്മഹാപദ്മൈ രുചിരൈര്ഗന്ധശാലിഭിഃ । ശതപത്രൈശ്ച വികചൈരുത്പലൈര്നീലപത്രകൈഃ ।। ൩൮.

അവിടെ വെള്ളിപത്മങ്ങളും, വലിയ ചുവന്ന പട്മങ്ങളും, മനോഹരവും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ പൂക്കളും, നൂറ് ഇലകളുള്ള പൂർണ്ണവിരിഞ്ഞ ഉത്പലങ്ങളും നീല ഇലകളുള്ളതും കാണാം.

മദോത്കടൈര്മധുകരൈര്ഭ്രമരൈശ്ച മദോത്കടൈഃ। മൃദുഗദ്ഘദകണ്ഠാനാം കിന്നരാണാഞ്ച നിസ്വനൈഃ ।। ൩൮.

അവിടെ മദംപൊങ്ങുന്ന തേനീച്ചകളും വലിയ കറുത്ത തേനീച്ചകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മൃദുവും മധുരവുമായ സ്വരത്തിൽ കിന്നരന്മാരുടെ പാട്ടും മുഴങ്ങുന്നു.

ഉപഗീതപദ്മഖണ്ഡാഢ്യാ വിസ്തീര്ണാ സ്ഥലപദ്മിനീ। യക്ഷഗന്ധര്വചരിതാ സിദ്ധചാരണസേവിതാ ।। ൩൮.

വിരിഞ്ഞ പദ്മക്കളാൽ സമൃദ്ധമായ ആ വിശാലമായ നിലംപത്മവനം, യക്ഷന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും ഗാനങ്ങൾക്കു വിധേയമായതും, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിക്കുന്നതുമാണ്.

മധ്യേ തസ്യാശ്ച പദ്മിന്യാഃ പഞ്ചയോജനമണ്ഡലഃ। ന്യഗ്രോധോ വിപുലസ്കന്ധോ ഹ്യനേകാരോഹിമണ്ഡിതഃ ।। ൩൮.

ആ പദ്മവനത്തിന്റെ നടുവിൽ, അഞ്ചു യോജന വീതിയുള്ള വലിയ തണൽവിരിച്ച, വിശാലമായ തണ്ടുള്ള, അനേകം പേർ കയറി അലങ്കരിക്കുന്ന ഒരു ആൽമരം നിലകൊള്ളുന്നു.

തത്ര ചന്ദ്രപ്രഭഃ ശ്രീമാന് പൂര്ണചന്ദ്രനിഭാനന)। സഹസ്രവദനോ ദേവോ നീലവാസാഃ സുരാരിഹാ ।। ൩൮.

അവിടെ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള, ആയിരം തലകളുള്ള, നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച, ദേവശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന, മഹത്വമുള്ള ചന്ദ്രപ്രഭൻ വസിക്കുന്നു.

പദ്മ മാല്യധരസ്ഥല്യാം മഹാഭാഗോഽപരാജിതഃ। ഇജ്യതേ യക്ഷഗന്ധര്വൈര്വിദ്യാധരഗണൈസ്തഥാ ।। ൩൮.

പത്മമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ നിലത്താണ് മഹാഭാഗനും ജയിക്കാനാവാത്തവനും യക്ഷന്മാരാൽ, ഗന്ധർവന്മാരാൽ, വിദ്യാധരഗണങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്.

തസ്മിന്നായതനേ സാക്ഷാദനാദിനിധനോ ഹരിഃ। പദ്മോപഹാരൌര്വിവിധൈ രിജ്യതേ സിദ്ധചാരണൈഃ ।। ൩൮.

അവിടത്തെ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ, ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതുമായ ഹരിയെ, സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും വിവിധതരത്തിലുള്ള പദ്മങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് നേരിട്ട് ആരാധിക്കുന്നു.

തദനന്തസദോ നാമ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതമ്। പദ്മമാലാവലമ്ബാഭിര്മാലാഭിരുപശോഭിതമ് ।। ൩൮.

ആ സ്ഥലം എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അനന്തസദം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്, പദ്മമാലകളാൽ നിരയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

തഥാ സഹസ്രശിഖരകുമുദസ്യാന്തരേണ ച। പഞ്ചാശദ്യോജനായാമം ത്രിംശദ്യോജനവിസ്തരമ് । ഇഷുക്ഷേപോച്ചശിഖരം നാനാവിഹഗസേവിതമ് ।। ൩൮.

അതു പോലെ, ആയിരം കുന്തികളുള്ള കുമുദപർവതത്തിനിടയിൽ, അമ്പത് യോജന നീളവും മുപ്പത് യോജന വീതിയും ഉള്ള പ്രദേശം ഉണ്ട്, അമ്പ് എറിയുന്നത്ര ഉയരമുള്ള കുന്തികളും, വിവിധ പക്ഷികൾ വസിക്കുന്നതുമാണ്.

മഹാഗന്ധൈര്മഹാസ്വാദൈര്ഗജദേഹനിഭൈഃ ഫലൈഃ। മധുസ്രവൈര്മഹാവൃക്ഷൈരുപേതം തത് സമന്തതഃ ।। ൩൮.

ആ പ്രദേശം ചുറ്റും വലിയ മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ആനയുടെ ശരീരത്തോളം വലിപ്പമുള്ള, മഹാസുഗന്ധവും രുചികരവുമായ പഴങ്ങൾ, തേൻ ചോർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമാണ്.

തത്രാശ്രമം മഹാപുണ്യം ദേവര്ഷിഗണസേവിതമ്। ശുക്രസ്യ പ്രഥിതം തത്ര ഭാസ്വരം പുണ്യകര്മണഃ ।। ൩൮.

അവിടെ ദേവർഷിമാരും മറ്റും സേവിക്കുന്ന അത്യന്തം പുണ്യമായ ഒരു ആശ്രമം ഉണ്ട്. അതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്കായി പ്രശസ്തനായ ശുക്രന്റെ പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.

ശങ്കുകൂടസ്യ ശൈലസ്യ വൃഷഭസ്യാന്തരേണ ച। പരൂഷകസ്ഥലീ രമ്യാ ഹ്യനേകായതയോജനാ ।। ൩൮.

ശങ്കുകൂടപർവതത്തെയും വൃഷഭപർവതത്തെയും ഇടയിൽ അനേകം യോജനങ്ങൾ നീളുന്ന മനോഹരമായ പരൂഷകപാറയിടം വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ബില്വപ്രമാണൈശ്ച ശുഭൈര്മഹാസ്വാദൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ। ഫലൈഃ പ്രക്ലിദ്യതേ ഭൂമിഃ പരുഷൈര്വൃന്തവിച്യുതൈഃ ।। ൩൮.

അവിടെ നിലം വലിയ ബില്വഫലത്തിന്റെ വലുപ്പമുള്ള, സുഗന്ധവും രുചികരവുമായ നല്ല ഫലങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവയുടെ കഠിനമായ തണ്ടുകൾ ചിതറിപ്പൊളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

താം സ്ഥലീമുപജീവന്തി കിന്നരോരഗസാധവഃ। പരൂഷകരസോന്മത്താ മാനാഢ്യാസ്തത്ര ചാരണാഃ ।। ൩൮.

ആ പ്രദേശത്ത് കിന്നരന്മാരും ഉരഗന്മാരും വസിക്കുന്നു. അവർക്കെല്ലാം പരൂഷകഫലരസം കുടിച്ചുമൂലം മദം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ അഭിമാനമുള്ള ചാരണന്മാരും അവിടെ ഉണ്ട്.

കപിഞ്ജലസ്യ ശൈലസ്യ നാഗശൈലസ്യ ചാന്തരേ। ദ്വിയോജനശതായാമാ വിസ്തീര്ണാ ശതയോജനാ ।। ൩൮.

കപിഞ്ചലപർവതത്തെയും നാഗപർവതത്തെയും ഇടയിൽ ഭൂമി ഇരുനൂറ് യോജന നീളവും നൂറ് യോജന വീതിയും ഉള്ളതായാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.

സ്ഥലീ മനോഹരാ സാ ഹി നാനാവനവിഭൂഷിതാ । നാനാപുഷ്പഫലോപേതാ കിന്നരോരഗസേവിതാ ।। ൩൮.

ആ മനോഹരമായ പാറയിടം വിവിധ വനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പലതരം പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും നിറഞ്ഞു കിന്നരന്മാരും ഉരഗന്മാരും അവിടെ സദാ സാന്നിധ്യമുണ്ട്.

ദ്രാക്ഷാവനാനി രമ്യാണി തഥാ നാഗവനാനി ച। ഖര്ജൂരവനഖണ്ഡാനി നീലാശോകവനാനി ച ।। ൩൮.

അവിടെ ആകർഷകമായ മുന്തിരിവയലുകളും, നാഗവൃക്ഷവനങ്ങളും, പല ഭാഗങ്ങളിലായി ഖർജൂരവനങ്ങളും നീല അശോകവനങ്ങളും ഉണ്ട്.

ദാഡിമാനാഞ്ച സ്വാദൂനാമക്ഷോടകവനാനി ച। അതസീതിലകാനാഞ്ച കദലീനാം വനാനി ച ।। ൩൮.

അത് പോലെ രുചികരമായ മാതളനാരങ്ങാവനങ്ങളും, അക്ഷോട്ടവൃക്ഷങ്ങൾ, അതസി, തിലകവൃക്ഷങ്ങൾ, വാഴവനങ്ങൾ എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.

ബദരീണാഞ്ച സ്വാദൂനാം വനഖണ്ഡാനി സര്വശഃ। സ്വാദുശീതാമ്ബുപൂര്ണാഭിര്നദീഭിഃ ശോഭിതാനി ച ।। ൩൮.

അവിടെ എവിടെയും രുചികരമായ ഇലന്തിവൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതുപോലെ തണുത്തതും മധുരവുമുള്ള വെള്ളം നിറഞ്ഞ നദികൾ അവിടത്തെ ഭംഗി കൂട്ടുന്നു.

തഥാ പുഷ്പകശൈലസ്യ മഹാമേഘസ്യ ചാന്തരേ। ഷഷ്ടിയോജനവിസ്തീര്ണാ സാ ഭൂമിഃ ശതമായതാ ।। ൩൮.

അതു പോലെ പുഷ്പകപർവതത്തെയും മഹാമേഘപർവതത്തെയും ഇടയിൽ ആ ഭൂമി അറുപത് യോജന വീതിയും നൂറ് യോജന നീളവുമാണ്.

സമാ പാണിതലപ്രഖ്യാ കഠിനാ പാണ്ഡുരാ ഘനാ। വൃക്ഷഗുല്മലതാഗുല്മൈസ്തൃണൈശ്വാപി വിവര്ജിതാ ।। ൩൮.

ആ പ്രദേശം കൈതലത്തിന്റെ സമതലതയെപ്പോലെ തുല്യവും കഠിനവുമാണ്. അതു വെളുത്തും കട്ടിയുമാണ്; വൃക്ഷങ്ങളോ കാടോ തൃണമോ ഒന്നുമില്ലാത്ത ശൂന്യമായിടമാണ്.

വര്ജിതാ വിവിധൈഃ സത്വൈര്ന്നിത്യമസ്മിന് നിരാശ്രയാ। സാ കാനനസ്ഥലീ നാമ ദാരുണാ രോമഹര്ഷണാ ।। ൩൮.

വിവിധ ജീവികൾ ഒന്നും ഇല്ലാത്തതും എപ്പോഴും ശൂന്യമായതുമായ ആ സ്ഥലം കാനനസ്ഥലീ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതൊരു ഭയാനകവും രോമാഞ്ചം പകരുന്നതുമായ സ്ഥലമാണ്.