പുണ്യം തച്ഛ്രീസരോ നാമ പ്രകാശം ദിവി ചേഹ ച। പ്രസന്നജലസമ്പൂര്ണം ശരണ്യം സര്വദേഹിനാമ് ।। ൩൭.
അവിടെയുള്ള ആ പുണ്യമായ തടാകം ശ്രീസരസ് എന്ന പേരിൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പ്രശസ്തമാണ്. സുതാര്യമുള്ള വെള്ളം നിറഞ്ഞതും എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആശ്രയമായതുമാണ്.
തത്ര ത്വേകം മഹാപദ്മം മധ്യേ പദ്മവനസ്യ ഹ। കോടിപത്രപ്രചാരം തത്തരുണാദിത്യവര്ചസമ് ।। ൩൭.
അവിടെ താമരക്കാടിന്റെ നടുവിൽ ഒരു വലിയ താമരയുണ്ട്. അതിന് കോടിക്കണക്കിന് ഇലകളും ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവും ഉണ്ട്.
നിത്യം വ്യാകോശമജരം ചാഞ്ചല്യാച്ചാതിമണ്ഡലമ്। ചാരുകേശരജാലാഢ്യം മത്തഷട്പദനാദിതമ് ।। ൩൭.
അത് എപ്പോഴും പൂർണ്ണവിരിഞ്ഞതും വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും അതിന്റെ ചലനത്തിൽ അതിപ്രഭയുള്ളതും മനോഹരമായ കേശരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും മദത്തിൽ മുഴുകിയ തേനീച്ചകളുടെ മുരളി നിറഞ്ഞതുമാണ്.
തസ്മിന് പദ്മേ ഭഗവതീ സാക്ഷാച്ഛ്രീര്നിത്യമേവ ഹി। ലക്ഷ്മ്യാഃ പദ്മം തദാവാസം മൂര്ത്തിമത്യാ ന സംശയഃ ।। ൩൭..
അവിടെയുള്ള ആ താമരയിൽ ശ്രീഭഗവതി സ്വയം എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. അതാണ് സാക്ഷാൽ ലക്ഷ്മിയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായ വാസസ്ഥലം എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
സരസസ്തസ്യ പൂര്വസ്മിന് തീരേ സിദ്ധനിഷേവിത। സദാ പുഷ്പഫലം രമ്യം തത്ര ബില്വവനം മഹത് ।। ൩൭.
ആ തടാകത്തിന്റെ കിഴക്കേ കരയിൽ സിദ്ധന്മാർ നിരന്തരം സന്ദർശിക്കുന്ന, എല്ലായ്പ്പോഴും പൂവും പഴവും കായുന്ന മനോഹരമായ വലിയ ബില്വവനം ഉണ്ട്.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം ത്രിയോജനശതായ തമ്। അര്ധക്രോശോച്ചശിഖരൈര്മഹാവൃക്ഷൈഃ സഹസ്രശഃ ।। ൩൭.
അത് നൂറ് യോജന വീതിയും മൂവായിരം യോജന നീളവുമുള്ളതും, അരക്രോഷം ഉയരമുള്ള വലിയ മരങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് നിലനിൽക്കുന്നതുമാണ്.
ശാഖാസഹസ്രകലിതൈര്മഹാസ്കന്ധൈഃ സമാകുലമ്। ഫലൈഃ സുവര്ണസങ്കാശൈര്ഹരിതൈഃ പാണ്ഡരൈസ്തഥാ ।। ൩൭.
ആ വനം ആയിരക്കണക്കിന് ശാഖകളും വലിയ തണ്ടുകളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പൊന്നുപോലെയുള്ള, പച്ചയും വെളുപ്പും കലർന്ന നിറത്തിലുള്ള പഴങ്ങൾ അവിടെ കനിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അമൃതസ്വാദുസദൃശൈര്ഭേരീമാത്രൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ। ശീര്യമാണൈഃ പതദ്ഭിശ്ച കീര്ണാ ഭൂമിര്നിരന്തരാ ।। ൩൭.
അമൃതംപോലെയുള്ള രുചിയും സുഗന്ധവും ഉള്ള, വലിയ പകുതിയോളം വലിപ്പമുള്ള പഴങ്ങൾ വീണു ചിതറുമ്പോൾ ഭൂമി മുഴുവൻ അവ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നാമ്നാ തച്ഛ്രീവനം നാമ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതമ്। ഗന്ധര്വൈഃ കിന്നരൈര്യക്ഷൈര്മഹാനാഗൈശ്ച സേവിതമ് ।। ൩൭.
അത് ശ്രീവനം എന്ന പേരിൽ ലോകങ്ങളിൽ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തമാണ്. ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ, യക്ഷന്മാർ, മഹാനാഗങ്ങൾ ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു.
സിദ്ധൈശ്ചൈവ സമാകീര്ണം നിത്യം ബില്വഫലാശിഭിഃ। വിവിധൈര്ഭൂതസങ്ഘൈശ്ച നിത്യമേവ നിഷേവിതമ് ।। ൩൭.
സിദ്ധന്മാർ ബില്വപഴം ഭക്ഷിച്ച് അവിടെ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു. വിവിധ ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിരന്തരം അവിടെ എത്തുന്നു.
തസ്മിന് വനേ ഭഗവതീ സാക്ഷാച്ഛ്രീര്നിത്യമേവ ഹി। ദേവീ സന്നിഹിതാ തത്ര സിദ്ധസങ്ഘൈര്നമസ്കൃതാ ।। ൩൭.
ആ വനത്തിൽ ശ്രീഭഗവതി സ്വയം എപ്പോഴും സന്നിഹിതയാണു്. അവളെ സിദ്ധരുടെ സംഘം ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങുന്നു.
വികങ്കസ്യാചലേന്ദ്രസ്യ മണിശൈലസ്യ ചാന്തരേ। ശതയോജനവിസ്തീര്ണം ദ്വിയോജനശതായതമ് ।। ൩൭.
വികങ്കപർവ്വതത്തിന്റെയും മണിശൈലത്തിന്റെയും ഇടയിൽ നൂറ് യോജന വീതിയിലും ഇരുനൂറ് യോജന നീളത്തിലും വ്യാപിച്ച വലിയ ഒരു വനമുണ്ട്.
വിപുലഞ്ചമ്പകവനം സിദ്ധചാരണസേവിതമ്। പുഷ്പലക്ഷ്മ്യാവൃതം ഭാതി ജ്വലന്തമിവ നിത്യദാ ।। ൩൭.
വലിയ ചമ്പകവനം സിദ്ധരും ചാരണരും സന്ദർശിക്കുന്നു. പൂക്കളുടെ ഭംഗിയിൽ പൊതിഞ്ഞതും എപ്പോഴും ദീപ്തിയോടെ തിളങ്ങുന്നതുമാണ്.
അര്ദ്ധക്രോശോച്ചശിഖരൈര്മഹാസ്കന്ധൈഃ പലാശിഭിഃ । പ്രഫുല്ലശാഖാശിഖരൈഃ പിഞ്ജരം ഭാതി തദ്വനമ് ।। ൩൭.
അരക്രോഷം ഉയരമുള്ള വലിയ തണ്ടുകളും വിരിഞ്ഞ ശാഖകളും ഉള്ള പലാശമരങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ വനം പൊൻപോലെ തിളങ്ങുന്നു.
ദ്വിബാഹുപരിണാഹൈസ്തൈസ്ത്രിഹസ്തായാമവിസ്തരൈഃ । മനഃ ശിലാചൂര്ണനിഭൈഃ പാണ്ഡുകേസരശാലിഭിഃ ।। ൩൭.
രണ്ടു കൈവളവുള്ള, മൂന്നു കൈ നീളവും വീതിയും ഉള്ള, മനസ്സിലായ കല്ലുപൊടിപോലുള്ള വെളുത്ത കേശരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വലിയ തണ്ടുകളാണ് അവിടെ.
പുഷ്പൈര്മനോഹരൈര്വ്യാപ്തം വ്യാകോശൈര്ഗന്ധശാലിഭിഃ। വിരാജതേ വനം സര്വം മത്തഭ്രമരനാദിതമ് ।। ൩൭.
ആകർഷകമായ പൂക്കളും പൂർണ്ണവിരിഞ്ഞ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് ആ വനം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മദത്തിൽ മുഴുകിയ തേനീച്ചകളുടെ മുരളിയിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തദ്വനം ദാനവൈര്ദേവഗന്ധര്വൈര്യക്ഷരാക്ഷസൈഃ। കിന്നരൈരപ്സരോഭിശ്ച മഹാനാഗൈശ്ച സേവിതമ് ।। ൩൭.
ആ കാടിൽ ദാനവന്മാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, അപ്സരസ്സ്, മഹാനാഗന്മാർ എന്നിവരും ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് എത്തി വസിക്കുന്നു.
തത്രാശ്രമം ഭഗവതഃ കശ്യപസ്യ പ്രജാപതേഃ। സിദ്ധസാധ്യഗണാ കീര്ണം നാനാശ്രുതിവിഭൂഷിതമ്। മഹാനീലകുമുഞ്ജാഭ്യാമന്തരേപ്യചലാവഥ ।। ൩൭.
അവിടെ വലിയ നീലയും കുമുഞ്ചയുമെന്ന പുല്ലുകൾക്കിടയിൽ, മഹാനായ പ്രജാപതി കശ്യപന്റെ ആശ്രമം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അശരീരന്മാരും സിദ്ധന്മാരും നിറഞ്ഞു, വിവിധVEDപാരായണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, അചഞ്ചലമായതുമാണ് ആ സ്ഥലം.
മഹാനദ്യാഃ സുഖായാസ്തു തീരേ സിദ്ധനിഷേവിതേ। പഞ്ചാശദ്യോജനായാമം ത്രിംശദ്യോജനവിസ്തരമ്। രമ്യം താലവനം തദ്ധി അര്ദ്ധക്രോശോച്ചമസ്തകമ് ।। ൩൭.
വലിയ സുന്ദരമായ നദിയുടെ ഇളവായ കരയിൽ, സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്നതും, അമ്പത് യോജന നീളവും മുപ്പത് യോജന വീതിയും ഉള്ള മനോഹരമായ താളവനം, അരക്രോശം ഉയരമുള്ളതുമായ മരങ്ങൾ അവിടെ കാണാം.
മഹാമൂലൈര്മഹാസാരൈഃ സ്ഥിരൈരവിരലൈഃ ശുഭൈഃ। കുമുദാഞ്ജനസംസ്ഥാനൈഃ പരിവൃത്തൈര്മഹാ ഫലൈഃ। മൃഷ്ടഗന്ധരസോപേതൈരുപേതം സിദ്ധസേവിതമ് ।। ൩൭.
വലിയ വേരുകളും കട്ടിയുള്ള തണ്ടുകളും, ദൃഢവും അടുക്കിയുമുള്ളതും, കുമുദവും കജലവുംപോലെയുള്ള വൃത്തമായ വലിയ പഴങ്ങളുമുള്ളതും, മനോഹരമായ സുഗന്ധവും രസവും നിറഞ്ഞതുമായ ഈ താളവനം സിദ്ധന്മാർ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് സന്ദർശിക്കുന്നു.
മാഹേന്ദ്രസ്യ ദ്വിപേന്ദ്രസ്യ തത്ര വാസ ഉദാഹൃതഃ। ഐരാവതസ്യ ഭദ്രസ്യ സര്വലോകേഷു വിശ്രുതഃ ।। ൩൭.
അവിടെ മഹേന്ദ്രന്റെ പ്രധാനയാനമായ ഐരാവതം എന്ന പ്രശസ്തവും മംഗളകരവുമായ ആനയുടെ വാസസ്ഥലമുണ്ട്. എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അതിന്റെ മഹത്വം അറിയപ്പെടുന്നു.
വേണുമന്തസ്യ ശൈലസ്യ സുമേധസ്യോത്തരേണ ച। സഹസ്രയോജനായാമം വിസ്തീര്ണം ശതയോജനമ് ।। ൩൭.
വേണുമന്തൻ എന്ന മലയുടെ വടക്കിലും ഉത്തമനായ സുമേധയുടെ വടക്കിലും, ആയിരം യോജന നീളവും നൂറ് യോജന വീതിയും ഉള്ള വലിയ പ്രദേശമുണ്ട്.
വൃക്ഷഗുല്മലതാഗുച്ഛൈഃ സര്വവീരുദ്ഭിരീരിതമ്। ദൂര്വാപ്രസ്താരമേവാഥ സര്വസത്വവിവര്ജിതമ് ।। ൩൭.
ഉയർന്ന വൃക്ഷങ്ങളും കുരുമുളകുകളും വള്ളികളും എല്ലാ തരം ചെടികളും നിറഞ്ഞതുമായ ആ പ്രദേശം, ദൂർവാ എന്ന പുല്ല് മാത്രം വളർന്നതും, എല്ലായിനം ജീവികളും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
തഥാ നിഷധശൈലസ്യ ദേവശൈലസ്യ ചോത്തരേ। സഹസ്രയോജനായാമാ ശതയോജനവിസ്തൃതാ ।। ൩൭.
അതുപോലെ, നിഷധശൈലവും ദേവശൈലവും എന്ന മലകളുടെ വടക്കിലും ആയിരം യോജന നീളവും നൂറ് യോജന വീതിയുമുള്ള പ്രദേശമുണ്ട്.
സവാംഹ്യേകശിലാ ഭൂമിര്വൃക്ഷവീരുദ്വിവര്ജിതാ। ആപ്ലുതാ പാദമാത്രേണ ഹ്യുദകേന സമന്തതഃ ।। ൩൭.
അവിടെ നിലം ഒറ്റക്കല്ലാണ്, വൃക്ഷങ്ങളോ ചെടികളോ ഇല്ല. ചുറ്റും ഒരു അടി ഉയരത്തിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഇത്യേതാ ഹ്യന്തരദ്രോണ്യോ നാനാകാരാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ। മേരോഃ പൂര്വേണ വിപ്രേന്ദ്രാ യഥാവദനുപൂര്വശഃ ।। ൩൭.
ഇങ്ങനെ, മേറു പർവ്വതത്തിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്തുള്ള വിവിധ ആന്തരിക താഴ്വരകൾ ക്രമമായി വിശദീകരിച്ചു.
ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ സപ്തത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇതോടെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു മഹർഷി പറഞ്ഞ ഭൂവനവിന്യാസം എന്ന മുപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി ദക്ഷിണാന്ദിശമാശ്രിതാഃ। യാ ദ്രോണ്യഃ സിദ്ധചരിതാഃ ശൃണു താ ഹ്യനുപൂര്വശഃ ।। ൩൮.
ഇനി ഞാൻ ദക്ഷിണ ദിക്കിലുള്ള, സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുന്ന താഴ്വരകൾ ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു. കേൾക്കൂ.
ശിശിരസ്യാചലേന്ദ്രസ്യ പതങ്ഗസ്യാന്തരേണ ച। ശ്ലക്ഷ്ണഭൂമിശ്രിയാ യുക്തം ലതാലിങ്ഗിതപാദപമ് ।। ൩൮.
ശിശിരപർവ്വതവും പതംഗപർവ്വതവും തമ്മിലുള്ള സ്ഥലത്ത്, മൃദുലമായ നിലവും വള്ളികൾ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച വൃക്ഷങ്ങളുമാണ്.
പൃഥുക്ഷേപോച്ചശിഖരൈഃ പാദപൈരുപശോഭിതമ്। ഉദുമ്ബരവനം രമ്യം പക്ഷിസങ്ഘനിഷേവിതമ് ।। ൩൮.
വ്യാപകവും ഉയർന്നതുമായ കൊമ്പുകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പക്ഷികൾ കൂട്ടമായി വസിക്കുന്ന മനോഹരമായ ഉദുംബരവനം അവിടെ കാണാം.