വായുപുരാണമ്

മനോഹരാണി ചത്വാരി ദേവാക്രീഡനകാന്യഥ। ചതുര്ദിശമുദാരാണി നാമ്നാ ശ്രൃണുത താനി മേ ।। ൩൬.

നാലു ദിശകളിലും ദേവന്മാർക്ക് ആസ്വാദ്യമായ നാലു മനോഹരമായ കളിസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.

പൂര്വഞ്ചൈത്രരഥം നാമ ദക്ഷിണം നന്ദനം വനമ്। വൈഭ്രാജം പശ്ചിമം വിദ്യാദുത്തരം സവിതുര്വനമ് ।। ൩൬.

കിഴക്കേത് ചൈത്രരഥം, തെക്കേത് നന്ദനവനം, പടിഞ്ഞാറേത് വൈഭ്രാജം, വടക്കേത് സവിതൃവനം എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ.

മഹാവനേഷു ചൈതേഷു നിവിഷ്ടാനി യഥാക്രമമ്। അനുബന്ധാനി രമ്യാണി വിഹങ്ഗൈഃ കൂജിതാനി ച ।। ൩൬.

ഈ മഹാവനങ്ങളിൽ ക്രമമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മനോഹര പ്രദേശങ്ങൾ പക്ഷികളുടെ ഗാനം കൊണ്ട് മുഴങ്ങുന്നു.

വനൈര്വിസ്തീര്ണതീര്ഥാനി മഹാപുണ്യാവനാനി ച। മഹാനാഗാധിവാസാനി സേവിതാനി മഹാത്മഭിഃ ।। ൩൬.

വിപുലമായ തീർത്ഥങ്ങളും മഹാപുണ്യവനങ്ങളും വലിയ പാമ്പുകൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളും മഹാത്മാക്കൾ സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളുമാണ് ഇവ.

സുരസാമലലോയാനി ശിവാനി സുസുഖാനി ച। സിദ്ധദേവാസുരവരൈരുപസ്പൃഷ്ടജലാനി ച ।। ൩൬.

സുരസമായും ശുദ്ധമായും അത്യന്തം സുഖകരമായും സിദ്ധന്മാർ, ദേവന്മാർ, പ്രധാന അസുരന്മാർ സ്പർശിച്ച ജലമുള്ളതുമാണ് ഇവിടങ്ങൾ.

ഛത്രപ്രമാണൈര്വികചൈര്മഹാഗന്ധൈര്മനോഹരൈഃ। പുണ്ഡരീകൈര്മഹാപത്രൈരുത്പലൈഃ ശോഭിതാനി ച। മഹാസരാംസി ചത്വാരി താനി വക്ഷ്യാമി നാമതഃ ।। ൩൬.

കുടയോളം വലിപ്പമുള്ള, പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ, അത്യന്തം സുഗന്ധമുള്ള മനോഹരമായ താമരകളും വലിയ ഇലകളുമുള്ള ഉത്പലപൂക്കളുമാണ് അവയെ അലങ്കരിക്കുന്നത്. ആ നാലു മഹാസരസ്സുകളുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയും.

അരുണോദം സരഃ പൂര്വം ദക്ഷിണം മാനസം സ്മൃതമ്। സിതോദം പശ്ചിമസരോ മഹാഭദ്രന്തഥോത്തരമ് ।। ൩൬.

കിഴക്കേത് അരുണോദം, തെക്കേത് മാനസം, പടിഞ്ഞാറേത് സിതോദം, വടക്കേത് മഹാഭദ്രം എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ.

അരുണോദഞ്ച പൂര്വേണ യേ ച ശൈലാസ്തതഃ സ്മൃതാഃ। താന് കീര്ത്യമാനാംസ്തത്ത്വേന ശ്രൃണുധ്വം വിസ്തരാന്മമ ।। ൩൬.

അരുണോദത്തിന്റെ കിഴക്കുവശത്തുള്ള മലകളും അതിനുശേഷം പറയപ്പെടുന്ന മലകളും ഞാൻ വിശദമായി പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.

ശീതാന്തശ്ച കുമുഞ്ജശ്ച സുവീരശ്ചാചലോത്തമഃ। വികങ്കോ മണിശീലശ്ച വൃഷഭശ്ചാചലോത്തമഃ ।। ൩൬.

ശീതാന്തം, കുമുഞ്ചം, സുവീരം എന്ന മഹാശൈലം, വികങ്കം, മണിശീലവും, വൃഷഭം എന്ന മഹാശൈലവും ഇവയാണ് അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

മഹാനീലോഽഥ രുചകഃ സബിന്ദുര്മന്ദരസ്തഥാ। വേണുമാംശ്ച സുമേധശ്ച നിഷധോ ദേവപര്വതഃ ।। ൩൬.

മഹാനീലൻ, രുചകൻ, സബിന്ദു, മന്ദരൻ, വേണുമാൻ, സുമേധൻ, നിഷധൻ, ദേവപർവതം — ഇവരാണ്.

ഇത്യേതേ പര്വതവരാ അന്യേ ച ഗിരയസ്തഥാ। പൂര്വേണ മന്ദരസ്യൈതേ സിദ്ധവാസാ ഉദാഹൃതാഃ ।। ൩൬.

ഇവയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട പർവതങ്ങൾ. മന്ദരത്തിന്റെ കിഴക്കോട്ടുള്ള സിദ്ധന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഇവയാണ്. ഇതുപോലെ മറ്റു മലകളും ഉണ്ട്.

സരസോ മാനസസ്യേഹ ദക്ഷിണാ യേ മഹാചലാഃ। യേ കീര്തിതാ മയാ തേ വൈ നാമതസ്താന്നിബോധത ।। ൩൬.

മാനസസരസ്സിന്റെ തെക്കോട്ടുള്ള മഹാപർവതങ്ങൾ ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം, അവയുടെ പേരുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ശൈലസ്ത്രിശിഖരശ്ചാപി ശിശിരശ്ചാചലോത്തമഃ। കലിങ്ഗശ്ച പതങ്ഗശ്ച രുചകശ്ചൈവ സാനുമാന് ।। ൩൬.

മൂന്നു കൊമ്പുള്ള ശൈലൻ, ശിശിരൻ എന്ന ഉത്തമപർവതം, കലിംഗൻ, പതംഗൻ, രുചകൻ, സാനുമാൻ — ഇവരാണ്.

താമ്രാഭശ്ച വിശാഖശ്ച തഥാ ശ്വേതോദരോ ഗിരിഃ। സമൂലോ വിഷധാരശ്ച രത്നധാരശ്ച പര്വതഃ ।। ൩൬.

താമ്രാഭൻ, വിശാഖൻ, ശ്വേതോദരൻ എന്ന പർവതം, സമൂലൻ, വിഷധാരൻ, രത്നധാരൻ എന്ന പർവതം — ഇവയും ഉണ്ട്.

ഏകശ്രൃങ്ഗോ മഹാമൂലോ ഗജശൈലഃ പിശാചകഃ। പഞ്ചശൈലോഽഥ കൈലാസോ ഹിമവംശ്ചാചലോത്തമഃ ।। ൩൬.

ഏകശൃംഗൻ, മഹാമൂലൻ, ഗജശൈലൻ, പിശാചകൻ, അഞ്ചു മലകൾ, കൈലാസം, ഹിമവാൻ എന്ന ഉത്തമപർവതം — ഇവയും ഉണ്ട്.

ഇത്യേതേ ദേവചരിതാ ഹ്യുത്കൃഷ്ടാഃ പര്വതോത്തമാഃ। ദിഗ്ഭാഗോ ദക്ഷിണേ പ്രോക്താ മേരോരമരവര്ച്ചസഃ ।। ൩൬.

ഇവയാണ് ദൈവികവും ഉന്നതവുമായ പ്രധാനപ്പെട്ട പർവതങ്ങൾ. ഇവ മേരുവിന്റെ മഹത്വംകൊണ്ടു ദക്ഷിണഭാഗത്ത് പ്രസിദ്ധമാണ്.

അപരേണ സിതോദസ്യ സരസോ ദ്വിജസത്തമാഃ। ഉത്തമാ യേ മഹാശൈലാസ്താന് പ്രവക്ഷ്യേ യഥാക്രമമ് ।। ൩൬.

സിതോദസരസ്സിന്റെ അപ്പുറത്തുള്ള ഉത്തമ മഹാപർവതങ്ങൾ ഞാൻ ക്രമമായി വിവരിക്കാം, മഹാനുഭാവന്മാരേ.

സുവക്ഷാഃ ശിഖിശൈലശ്ച കാലോ വൈഢൂര്യപര്വതഃ। കപിലഃ പിങ്ഗലോ രുദ്രഃ സുരസശ്ച മഹാചലഃ ।। ൩൬.

സുവക്ഷൻ, ശിഖിശൈലൻ, കാലൻ, വൈഡൂര്യപർവതം, കപിലൻ, പിംഗളൻ, രുദ്രൻ, സുരസൻ എന്ന മഹാപർവതം — ഇവയാണ്.

കുമുദോ മധുമാംശ്ചൈവ അഞ്ജനീമുകുടസ്തഥാ। കൃഷ്ണശ്ച പാണ്ഡരശ്ചൈവ സഹസ്രശിഖരശ്ചഹ ।। ൩൬.

കുമുദൻ, മധുമാൻ, അഞ്ജനീമുകുടൻ, കൃഷ്ണൻ, പാണ്ഡരൻ, സഹസ്രശിഖരൻ — ഇവയും ഉണ്ട്.

പാരിയാത്രശ്ച ശൈലേന്ദ്രസ്ത്രിശ്രൃങ്ഗശ്ചാചലോത്തമഃ। ഇത്യേതേ പര്വതവരാ ദിഗ്ഭാഗേ പശ്ചിമേ സ്മൃതാഃ ।। ൩൬.

പാരിയാത്രൻ എന്ന പർവതാധിപൻ, ത്രിശൃംഗൻ എന്ന ഉത്തമപർവതം — ഇവയാണ് പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് പ്രസിദ്ധമായ പ്രധാന പർവതങ്ങൾ.

മഹാഭദ്രസ്യ സരസ ഉത്തരേണാപി ശ്രീമതഃ। യേ മയാ പൂര്വതഃ പ്രോക്താസ്താന്വദിഷ്യേ യഥാക്രമമ് ।। ൩൬.

മഹാഭദ്രം എന്ന മഹാസരസ്സിന്റെ വടക്കോട്ട്, ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞവയെ ക്രമമായി പറയാം.

ശങ്കുകൂടോ മഹാശൈലോ വൃഷഭോ ഹംസപര്വതഃ। നാഗശ്ച കപിലശ്ചൈവ ഇന്ദ്രശൈലശ്ച സാനുമാന് ।। ൩൬.

ശങ്കുകൂട്ടൻ എന്ന മഹാപർവതം, വൃഷഭൻ, ഹംസപർവതം, നാഗൻ, കപിലൻ, ഇന്ദ്രശൈലൻ, സാനുമാൻ — ഇവയാണ്.

നീലഃ കനക ശ്രൃങ്ഗശ്ച ശതശ്രൃങ്ഗശ്ച പര്വതഃ। പുഷ്പകോ മേഘശൈലശ്ച വിരാജശ്ചാചലോത്തമഃ। ജാരുധിശ്ചൈവ ശൈലേന്ദ്ര ഇത്യേതേ ഉത്തരാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൬.

നീലൻ, കനകശൃംഗൻ, ശതശൃംഗൻ എന്ന പർവതം, പുഷ്പകൻ, മേഘശൈലൻ, വിരാജൻ എന്ന ഉത്തമപർവതം, ജാരുദി എന്ന പർവതാധിപൻ — ഇവയാണ് വടക്കേ ഭാഗത്ത് പ്രസിദ്ധമായവ.

ഏതേഷാം ശൈലമുഖ്യാനാമന്തരേഷു യഥാക്രമമ്। സ്ഥല്യോഽഹ്യന്തരദ്രോണ്യശ്ച സരാംസി ച നിബോധത ।। ൩൬.

ഈ പ്രധാന പർവതങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള സമതലങ്ങൾ, താഴ്വരകൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പേരുകൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.

ഇതി ശ്രീമഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ ഭുവനവിന്യാസോ നാമ ഷട്‌ത്രിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പറയുന്ന ഭൂവിന്യാസം എന്ന മുപ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.

ശീതാന്തസ്യാചലേന്ദ്രസ്യ കുമുഞ്ജസ്യാന്തരേണ തു। ദ്രോണ്യോ വിഹങ്ഗസങ്ഘുഷ്ടാ നാനാസത്ത്വനിഷേവിതാഃ ।। ൩൭.

ശീതാന്തൻ എന്ന പർവതാധിപനും കുമുഞ്ചനും ഇടയിൽ, പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ് ഗൂഢം മുഴങ്ങുന്ന, വിവിധ ജീവികൾ വസിക്കുന്ന താഴ്വരകൾ ഉണ്ട്.

ത്രിയോജനശതായാമാ വിസ്തീര്ണാഃ ശതയോജനാഃ। സുരസാമലപാനീയരമ്യം തത്ര സരോവരമ് ।। ൩൭.

മൂന്നുനൂറ് യോജന നീളവും നൂറ് യോജന വീതിയും ഉള്ള മനോഹരമായ ഒരു തടാകം അവിടെ ഉണ്ട്. അതിലെ വെള്ളം ശുദ്ധവും ദേവന്മാർക്കും ഇഷ്ടവുമാണ്.

ദ്രോണ്യായാമപ്രമാണൈസ്തു പുണ്ഡരീകൈഃ സുഗന്ധിഭിഃ। സഹസ്രശതപത്രൈര്ഹി മഹാപദ്മൈരലംകൃതമ് ।। ൩൭.

അവിടെയുള്ള വലിയ കിണറുപോലെയുള്ള തടാകം അനവധി ഇലകളോടുകൂടിയ സുഗന്ധമുള്ള താമരകളും ആയിരക്കണക്കിന് ഇലകളുള്ള മഹാ പദ്മങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

മഹോരഗൈരധ്യുഷിതം മഹാഭോഗൈര്ദുരാസദൈഃ। ദേവദാനവഗന്ധര്വൈരുപസ്പൃഷ്ടം ജലം ശുഭമ് ।। ൩൭.

അവിടെ വലിയ പാമ്പുകൾ അവരുടെ വൻ ശരീരത്തോടും സമീപിക്കാനാവാത്ത ഭയാനകത്വത്തോടും കൂടെ വസിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ ഇവിടത്തെ ശുദ്ധജലം സ്പർശിക്കുന്നു.