തൃതീയേഽപ്യന്തരതടേ ഏവമേവ മഹാസഭാ। വൈവസ്വതസ്യ വിജ്ഞേയാ ലോകേ ഖ്യാതാ സുസംയമാ ।। ൩൪.
മൂന്നാമത്തെ അകത്തുള്ള പ്രദേശത്തും അങ്ങനെ തന്നെ ഒരു വലിയ സഭയുണ്ട്. അതാണ് വൈവസ്വതന്റെ മഹാസഭ, ലോകത്ത് പ്രശസ്തിയും ഉത്തമനിയമവും കൊണ്ടു അറിയപ്പെടുന്നത്.
തഥാ ചതുര്ഥദിഗ്ദേശേ നൈര്ഋത്യാധിപതേഃ സഭാ। നാമ്നാ കൃഷ്ണാങ്ഗനാ നാമ വിരൂപാക്ഷസ്യ ധീമതഃ ।। ൩൪.
അങ്ങനെ തന്നെ നാലാം ദിക്കിലും, നൈരൃത്യാധിപന്റെ സഭയുണ്ട്. അതാണ് കൃഷ്ണാംഗന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ധീരനായ വിരൂപാക്ഷന്റെ സഭ.
പഞ്ചമേഽപ്യന്തരതടേ ഏവമേവ മഹാസഭാ। വൈവസ്വതസ്യ വിജ്ഞേയാ നാമ്നാ ശുഭവതീ സതീ। ഉദകാധിപതേഃ ഖ്യാതാ വരുണസ്യ മഹാത്മനഃ ।। ൩൪.
അഞ്ചാം അകത്തുള്ള പ്രദേശത്തും അങ്ങനെ തന്നെ വലിയൊരു സഭയുണ്ട്. അതാണ് വൈവസ്വതന്റെ ശുഭവതീ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ മഹാത്മാവായ വരുണന്റെ പ്രശസ്തമായ സഭ.
പരോത്തരേ തഥാ ദേശേ ഷഷ്ഠേഽന്തരതടേ ശിവേ। വായോര്ഗന്ധവതീ നാമ സഭാ സര്വഗുണോത്തരാ ।। ൩൪.
പരമോത്തരമായ വടക്കേ പ്രദേശത്തും, ആറാം അകത്തുള്ള പ്രദേശത്തും, വായുവിന്റെ ഗന്ധവതീ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും ഉന്നതമായ സഭയുണ്ട്.
സപ്ത മേഽപ്യന്തരതടേ നക്ഷത്രാധിപതേഃ സഭാ। നാമ്നാ മഹോദയാ നാമ ശുദ്ധവൈഢൂര്യ്യവേദികാ ।। ൩൪.
ഏഴാമത്തെ അകത്തുള്ള പ്രദേശത്തും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപന്റെ മഹോദയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ശുദ്ധമായ വൈഡൂര്യപീഠമുള്ള വലിയൊരു സഭയുണ്ട്.
യത്തദ്വൈ കര്ണികാമൂലമിതി വൈ സമ്പ്രകീര്തിതമ്। തദ്യോജനസഹസ്രാണാം സപ്തതീനാമധഃ സ്മൃതമ് ।। ൩൫.
കര്ണികാമൂലമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അതു, എഴുപതിനായിരം യോജനങ്ങൾ താഴെയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ചത്വരിംശത്തഥാഷ്ടൌ ച സഹസ്രാണ്യത്ര മണ്ഡലമ്। ശൈലരാജാവൃതം രമ്യം മേരുമൂലമിതി ശ്രുതിഃ ।। ൩൫.
അവിടെ, നാല്പത്തിയെട്ടായിരം യോജനങ്ങൾ വലിപ്പമുള്ള ഒരു വലയം ഉണ്ട്. അതു മലകളുടെ രാജാവാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മനോഹരമായ സ്ഥലമാണ്, അതാണ് മേറുമൂലമെന്നു ശ്രുതിയിൽ പറയുന്നു.
തേഷാം ഗിരിസഹസ്രാണാമനേകേഷു മഹോച്ഛ്രിതാഃ। ദിക്ഷു സര്വാസു പര്യ്യന്തൈര്മര്യ്യാദാഃ പര്വതാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൫.
ആയിരക്കണക്കിന് മലകളിൽ പലതും വളരെ ഉയരമുള്ളവയാണ്. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അതിരുകളായി മലകളാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്.
നികുഞ്ജകന്ദരനദീഗുഹാനിര്ഝരശോഭിതാഃ। ബഹുപ്രാസാദകടകൈ സ്തടൈശ്ച കുസുമോജ്ജ്വലൈഃ ।। ൩൫.
കുഞ്ചങ്ങൾ, ഗുഹകൾ, നദികൾ, വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും, അനേകം കൊട്ടാരങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കുന്നുകളും കൊണ്ടും ആ മലകൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
നിതമ്ബപുഷ്പമാലൌഘൈഃ സാനുഭിര്ധാതുമണ്ഡിതൈഃ । ശിഖരൈര്ഹേമകപിലൈര്നൈകപ്രസ്രവണാവൃതൈഃ। ശോഭിതാ ഗിരയഃ സര്വ്വേ പുഷ്ടൈ രത്ന സമര്പിതൈഃ ।। ൩൫.
പുഷ്പമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച കുന്നുകളും ധാതുക്കളാൽ ഭസുരമായും, പൊന്നും കപ്പിലനിറമുള്ള ശിഖരങ്ങളാലും, അനേകം ഉല്പ്രവാഹങ്ങളാലും, രത്നങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായും ആ മലകൾ എല്ലാം ഭംഗിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
വിഹങ്ഗശതസംജുഷ്ടൈഃ കുഞ്ജൈരനുപമൈരപി। സിഹശാര്ദൂലശരഭൈര്നൈകൈശ്ചാമരവാരണൈഃ। നാനാവര്ണാകൃതിധരൈഃ സേവിതാ വിവിധൈര്നഗൈഃ ।। ൩൫.
നൂറുകണക്കിന് പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞ അപൂവമായ കുഞ്ചങ്ങളാൽ, സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, ശരഭങ്ങൾ, അനേകം ഉന്നതമായ ആനകൾ, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളുടെയും രൂപങ്ങളുടെയും മരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആ മലകൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സപ്താശ്ച ഹരികൃഷ്ണാങ്ഗമേകൈകം ദശപര്വതമ്। ബാഹ്യമാഭ്യന്തരാ യേ തു ത്രിവാഹാസ്തു സമാഃ സ്മൃതാഃ ।। ൩൫.
ഏഴു മലകളുണ്ട്, ഓരോന്നിനും പൊന്നും കറുത്ത നിറവും ഉണ്ട്. ഓരോന്നിലും പത്ത് പുറം-അകത്തുള്ള മലകളും ഉണ്ട്; ഇടക്കാലയിലുള്ള മൂന്നു മലകൾ സമമായവയാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.
ജഠരോ ദേവകൂടശ്ച പൂര്വസ്യാം ദിശി പര്വതൌ। തൌ ദക്ഷിണോത്തരായാമാവാനീലനിഷധായതൌ ।। ൩൫.
ജഠരനും ദേവകൂടനും കിഴക്കേ ദിക്കിലെ മലകളാണ്. ദക്ഷിണത്തും വടക്കിലും നിഷധയും നീലയും നിലകൊള്ളുന്നു.
കൈലാസോ ഹിമവാംശ്ചൈവ ദക്ഷിണോത്തരപര്വതൌ। പൂര്വപശ്ചായതാവേതാവര്ണവാന്തവ്യവസ്ഥിതൌ ।। ൩൫.
കൈലാസും ഹിമവാനും ദക്ഷിണത്തും വടക്കിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മലകളാണ്. ഇവ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളോടുകൂടിയവയാണ്.
യോഽസൌ മേരുര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രാംശുഃ കനകപര്വതഃ। വിഷ്കമ്ഭം തസ്യ വക്ഷ്യാമി തന്മേ നിഗദതഃ ശ്രൃണു ।। ൩൫.
അയാളാണ് മേരു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഉയർന്ന പൊൻമല. അതിന്റെ വീതി ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
മഹാപാദാസ്തു ചത്വാരോ മേരോരഥ ചതുര്ദ്ദിശമ്। യൈര്ധൃതത്വാന്ന ചലതി സപ്തദ്വീപവതീ മഹീ ।। ൩൫.
നാലു വലിയ അടിസ്ഥാനം മേറുവിന് നാലു ദിക്കിലും ഉണ്ട്. അവയുടെ പിന്തുണയാൽ ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി അശാന്തമാകാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ദശയോജനസാഹസ്ര ആയാമസ്തേഷു പഠ്യതേ। ദേവഗന്ധര്വയക്ഷാണാം നാനാരത്നോപശോഭിതാഃ। നൈകനിര്ഝരവപ്രാഢ്യാ രമ്യകന്ദരനിര്മിതാഃ ।। ൩൫.
അവയുടെ നീളം പത്ത് ആയിരം യോജനങ്ങളാണെന്ന് പറയുന്നു. ദേവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും വേണ്ടി വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും മലവെള്ളപ്പാറകളും മനോഹരമായ ഗുഹകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
നിതമ്ബപുഷ്പകാദമ്ബൈഃ ശോഭിതാശ്ചിത്രസാനവഃ। മനഃശിലാദരീഭിശ്ച ഹരിതാലതലൈസ്തഥാ ।। ൩൫.
നിതംബം, കദംബം പോലുള്ള പൂക്കൾക്കും പച്ചപ്പുള്ള കല്ലുകൾക്കും മനോഹരമായ പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. മികയും പച്ച പച്ചക്കല്ലുകളും ഇവിടെയുടെ അടിത്തറയിൽ കാണാം.
സുവര്ണമണിചിത്രാഭിര്ഗുഹാഭിശ്ച സമന്തതഃ। ശുദ്ധഹിങ്ഗുലകപ്രഖ്യൈഃ കാഞ്ചനൈര്ധാതുമണ്ഡിതൈഃ ।। ൩൫.
ചുറ്റും മുഴുവൻ പൊന്നും രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഗുഹകളും, ശുദ്ധമായ ചുവന്ന കല്ലുപോലെയുള്ള ധാതുക്കളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഖനികളും ഇവിടെയുണ്ട്.
വരകാഞ്ചനചിത്രൈശ്ച പ്രവാലൈഃ സമലംകൃതാഃ। രുചിരാഃ ശതപര്വാണഃ സിദ്ധാവാസാ മുദാന്വിതാഃ। മഹാവിമാനൈഃ ശ്രീമദ്ഭിഃ സമന്താത്പരിദീപിതാഃ ।। ൩൫.
അവ പൊന്നും പവഴും കൊണ്ട് മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനോഹരവും അനേകം പർവ്വതശിഖരങ്ങളുമുള്ള ഇവിടം സിദ്ധന്മാരുടെ സന്തോഷപൂർവമായ വാസസ്ഥലങ്ങളാണ്. വലിയ ഭവനങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശിക്കുന്നു.
പൂര്വേണ മന്ദരോ നാമ ദക്ഷിണേ ഗന്ധമാദനഃ। വിപുലഃ പശ്ചിമേ പാര്ശ്വേ സുപാര്ശ്വശ്ചോത്തരേ സ്മൃതഃ ।। ൩൫.
കിഴക്കോട്ട് മന്ദരപർവ്വതം, തെക്കോട്ട് ഗന്ധമാദനപർവ്വതം, പടിഞ്ഞാറോട്ട് വിപുലപർവ്വതം, വടക്കോട്ട് സുപാർശ്വപർവ്വതം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തേഷാം സഹസ്രശ്രൃങ്ഗേഷു വജ്രവൈഢൂര്യവേദികാഃ। ശാഖാസഹസ്രകലിതാഃ സുമൂലാഃ സുപ്രതിഷ്ഠിതാഃ ।। ൩൫.
അവയുടെ ആയിരക്കണക്കിന് പർവ്വതശിഖരങ്ങളിൽ വജ്രവും വൈഡൂര്യവും കൊണ്ടുള്ള പീഠങ്ങൾ ഉണ്ട്. ആയിരക്കണക്കിന് ശാഖകളും, ഉറപ്പുള്ള വേരുകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
സ്രിഗ്ധൈര്നീലൈര്ഘനൈഃ പര്ണൈഃ സഞ്ഝന്നവിവിധാശ്രയാഃ । അനേകപ്രജനോത്സേധാ മഹാപുഷ്പഫലോപഗാഃ ।। ൩൫.
നിറം തിളങ്ങുന്ന കറുത്ത ഇലകളാൽ ഇവ പല ജീവികൾക്കും ആശ്രയമാകുന്നു. അനേകം കുലങ്ങൾ വളരുന്നു, വലിയ പൂക്കളും പഴങ്ങളും ഇവയ്ക്ക് ഉണ്ട്.
യക്ഷഗന്ധര്വസേവ്യാശ്ച സേവിതാഃ സിദ്ധചാരണൈഃ। മഹാവൃക്ഷാഃ സമുത്പന്നാശ്ചത്വാരോ ദ്വീപകേതവഃ ।। ൩൫.
യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിക്കുന്ന ഈ വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ ദ്വീപിന്റെ നാലു പതാകകളായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മന്ദരസ്യ ഗിരേഃശ്രൃങ്ഗേ മഹാവൃക്ഷഃ സ കേതുരാട്। ആലമ്ബശാഖാശിഖരഃ കന്ദരശ്ചൈവ പാദപഃ ।। ൩൫.
മന്ദരപർവ്വതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ വലിയ വൃക്ഷം, അതാണ് പ്രധാന പതാക. അതിന്റെ ശാഖകൾ മുകളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചു, തണ്ട് അടിസ്ഥാനം ആകുന്നു.
മഹാകുമ്ഭപ്രമാണൈസ്തു പുഷ്പൈര്വികചകേസരൈഃ। മഹാഗന്ധൈര്മനോജ്ഞൈശ്ച ശോഭിതഃ സര്വകാലജൈഃ ।। ൩൫.
വലിയ കുമ്പംപോലെയുള്ള പൂക്കളും പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ കേശരങ്ങളും മനോഹരമായ സുഗന്ധവും എല്ലാകാലത്തും വിരിയുന്ന പൂക്കളും കൊണ്ട് ആ വൃക്ഷം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സഹസ്രമധികം സോഽഥ ഗന്ധേനാപൂരയദ്ദിശഃ। യോജനാനാം സമന്താദ്വൈ മന്ദമാരുതവീജിതഃ ।। ൩൫.
അതിന്റേതായ സുഗന്ധം ആയിരത്തിലധികം ദിക്കുകളിൽ, മന്ദമാരുതം കൊണ്ടു ചുറ്റും യോജനങ്ങൾ ദൂരത്തേക്ക് പടരുന്നു.
വരകേതുരേവ പ്രഥിതോ ഭദ്രാശ്വോ നാമ യോ ദ്വിജാഃ। യത്ര സാക്ഷാത് ഹൃഷീകേശഃ സിദ്ധസങ്ഘൈര്മഹീയതേ ।। ൩൫.
ആ പ്രധാന പതാക ഭദ്രാശ്വം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്, ദ്വിജന്മാരേ. അവിടെ ഹൃഷീകേശൻ നേരിട്ട് സിദ്ധസംഘങ്ങൾക്കിടയിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
തസ്യ രുദ്രകദമ്ബസ്യ തദാ ശ്വേതഹരോ ഹരിഃ । പ്രാപ്തവാനപരശ്രേഷ്ഠഃ സ തത്ര സഹിതഃ പുരാ ।। ൩൫.
അവിടെ രുദ്രകദംബവൃക്ഷത്തിനടിയിൽ വെള്ളകഴുത്തുള്ള ഹരി, പുരാതനകാലത്ത് മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം എത്തിയിരുന്നു.
തേന ചാലോകിതം സര്വം ദ്വീപം ദ്വിപദനായകാഃ। യസ്യ നാമ്നാ സമാഖ്യാതോ ഭദ്രാശ്വോ നാമ നാമതഃ ।। ൩൫.
അവൻ ആ ദ്വീപ് മുഴുവൻ നിരീക്ഷിച്ചു, മനുഷ്യരിലെ നേതാക്കളേ. അവന്റെ പേരിൽ അതിന് ഭദ്രാശ്വം എന്ന പേരാണ് ലഭിച്ചത്.