ഐഡമിക്ഷ്വാകുവംശസ്യ പ്രകൃതിം പരിചക്ഷതേ। രാജാനഃ ശ്രേണിബന്ധാസ്തു തക്ഷാന്യേ ക്ഷത്രിയാ ഭുവി ।। ൩൨.
ഐഡവവും ഇക്ഷ്വാകുവംശവും എങ്ങനെയാണെന്ന് വിവരിക്കുന്നു; രാജാക്കന്മാർ കൂട്ടങ്ങളായി ചേരുന്നു, മറ്റു ക്ഷത്രിയർ ഭൂമിയിൽ തച്ചന്മാരായി ജീവിക്കുന്നു.
ഐഡവംശേഽഥ സമ്ഭൂതാ യഥാ ചേക്ഷ്വാകവോ നൃപാഃ। തേഭ്യ ഏവ ശതം പൂര്ണം കുലാനാമഭിഷേചിതമ് ।। ൩൨.
ഐഡവംശത്തിലും, ഇക്ഷ്വാകു രാജാക്കന്മാരിലെയും പോലെ, അവരിൽ നിന്ന് നൂറ് കുടുംബങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
താവദേവ തു ഭോജാനാം വിസ്തരോ ദ്വിഗുണഃ സ്മൃതഃ । ഭോജന്തു ത്രിശതം ക്ഷത്രം ചതുര്ദ്ധാ തദ്യഥാദിശമ് ।। ൩൨.
ഭോജവംശത്തിന്റെ വ്യാപ്തി അതിന്റെ ഇരട്ടിയാണെന്ന് ഓർമ്മിക്കുന്നു; ഭോജർ മൂവായിരം ക്ഷത്രിയർ, നാലായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ.
തേഷ്വതീതാസ്തു രാജാനോ ബ്രുവതസ്താന്നിബോധത। ശതം വൈ പ്രതിവിന്ധ്യാനാം ഹൈഹയാനാം തഥാ ശതമ് ।। ൩൨.
അവരിൽ, കഴിഞ്ഞുപോയ രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ പറയുന്നു, കേൾക്കൂ: പ്രതിവിന്ദ്യരുടെ നൂറും, ഹൈഹയരുടെ നൂറും.
ധാര്ത്തരാഷ്ട്രാസ്ത്വേകശതം അശീതിര്ജനമേജയാഃ। ശതം വൈ ബ്രഹ്മദത്താനാം കുലാനാം വീര്യിണാം ശതമ് ।। ൩൨.
ധാർത്തരാഷ്ട്രർ നൂറും, ജനമേജയന്മാർ എൺപതും, ബ്രഹ്മദത്തന്മാർ നൂറും, വീര്യശാലികളായ കുടുംബങ്ങൾ നൂറും ഉണ്ട്.
തതഃ ശതന്തു പൌലാനാം ശതം കാശികുശാദയഃ । തഥാപരം സഹസ്രന്തു യേഽതീതാഃ ശശബിന്ദവഃ। ഇജാനാസ്തേഽശ്വമേധൈസ്തു സര്വേ നിയുതദക്ഷിണൈഃ ।। ൩൨.
അതിനു ശേഷം, പോളന്മാർ നൂറും, കാശികൾക്കും കുശന്മാർക്കും നൂറും, പിന്നെ ആയിരം ശശബിന്ദുക്കളും, ഇജന്മാർ എല്ലാവരും അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ അനേകം ദാനങ്ങളോടെ നടത്തി.
ഏവം സംക്ഷേപതഃ പ്രോക്താ ന ശക്യാ വിസ്തരേണ തു। വക്തും രാജര്ഷയഃ കൃത്സ്നാ യേഽതീതാസ്തൈര്യുകൈഃസഹ ।। ൩൨.
ഇങ്ങനെ സംക്ഷിപ്തമായി മാത്രം ഇവരെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; പഴയ കാലത്തിലെ രാജർഷിമാരെയും അവരുടെ കാലഘട്ടങ്ങളെയും മുഴുവനായി വിശദമായി പറയാൻ സാധ്യമല്ല.
ഏതേ യയാതിവംശസ്യ ബഭൂവുര്വംശവര്ദ്ധനാഃ। കീര്തിതാ ദ്യുതിമന്തസ്തേ യേ ലോകാന് ധാരയന്തി വൈ ।। ൩൨.
ഇവരാണ് യയാതി വംശത്തെ വളർത്തിയ മഹത്വമുള്ളവർ; ഇവർ ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നവരും ആകുന്നു.
ലഭന്തേ ച വരാന് പഞ്ച ദുര്ലഭാന് ബ്രഹ്മലൌകികാന് । ആയുഃ പുത്രാ ധനം കീര്തിരൈശ്വര്യം ഭൂതിരേവ ച ।। ൩൨.
ഇവർക്ക് ബ്രഹ്മലോകത്തിലും ഭൂമിയിലും അപൂർവമായ അഞ്ച് അനുഗ്രഹങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു: ദീർഘായുസ്, പുത്രന്മാർ, സമ്പത്ത്, കീർത്തി, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി.
ധാരണാച്ഛ്രവണാച്ചൈവ പഞ്ചവര്ഗസ്യ ധീമതാമ്। തഥോക്താ ലൌകികാശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകം വ്രജന്തി വൈ ।। ൩൨.
ഈ അഞ്ചു വിഭാഗങ്ങളെ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കുകയും കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് ലോകസൗഭാഗ്യവും ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കുള്ള പ്രവേശനവും ലഭിക്കും എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ചത്വാര്യാഹുഃ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം ച കൃതം യുഗമ് । തസ്യ താവച്ഛതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശശ്ച തഥാവിധഃ ।। ൩൨.
കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷം ആണെന്ന് പറയുന്നു; അതിന് നൂറ് വർഷം ഉദയം, അസ്തമയവും അതേപോലെയാണ്.
കൃതേ വൈ പ്രക്രിയാപാദശ്ചതുഃസാഹസ്ര ഉച്യതേ। തസ്മാച്ചതുഃശതം സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശശ്ച യഥാവിധഃ ।। ൩൨.
കൃതയുഗത്തിലെ പ്രധാന കാലഘട്ടം നാലായിരം വർഷം എന്നാണ് പറയുന്നത്; അതിൽ നിന്ന് നാലുനൂറ് വർഷം ഉദയവും അസ്തമയവും ആകുന്നു.
ത്രേതാദീനി സഹസ്രാണി സംഖ്യയാ മുനിഭിഃ സഹ। തസ്യാപി ത്രിശതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശസ്ത്രിശതഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൨.
ത്രേതാദി യുഗങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനും മൂവായിരം വർഷം കാലഘട്ടം, മൂനൂറ് വർഷം ഉദയവും അസ്തമയവും ആകുന്നു.
അനുഷങ്ഗപാദസ്ത്രേതായാസ്ത്രിസാഹസ്രസ്തു സങ്ഖ്യയാ। ദ്വാപരേ ദ്വേ സഹസ്രേ തു വര്ഷാണാം സമ്പ്രകീര്തിതമ് ।। ൩൨.
ത്രേതായുഗത്തിന്റെ തുടർച്ച മൂവായിരം വർഷം എന്നാണ്; ദ്വാപരയുഗം രണ്ടായിരം വർഷം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
തസ്യാപി ദ്വിശതീ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശോ ദ്വിശതസ്തഥാ। ഉപോദ്വാതസ്തൃതീയസ്തു ദ്വാപരേ പാദ ഉച്യതേ ।। ൩൨.
അതിനും ഇരുനൂറ് വർഷം ഉദയവും അസ്തമയവും ആകുന്നു; ദ്വാപരയുഗത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം ഉപോദ്വാതം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
കലിം വര്ഷസഹസ്രന്തു പ്രാഹുഃ സങ്ഖ്യാവിദോ ജനാഃ। തസ്യാപി ശതികാ സന്ധ്യാ സന്ധ്യാംശഃ ശതമേവ ച ।। ൩൨.
സംഖ്യയെ അറിയുന്നവർ കലിയുഗം ആയിരം വർഷം ആണെന്ന് പറയുന്നു; അതിനും നൂറ് വർഷം ഉദയവും അസ്തമയവും ആകുന്നു.
സംഹാരപാദഃ സംഖ്യാതശ്വതുര്ഥോ വൈ കലൌ യുഗേ। സസന്ധ്യാനി സഹാംശാനി ചത്വാരി തു യുഗാനി വൈ ।। ൩൨.
കലിയുഗത്തിലെ നാലാം ഭാഗം സംഹാരകാലം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഇങ്ങനെ ഉദയവും അസ്തമയവും ഉൾപ്പെടെ നാല് യുഗങ്ങൾ ഉണ്ട്.
ഏതദ് ദ്വാദശസാഹസ്രം ചതുര്യുഗമിതി സ്മൃതമ്। ഏവം പാദൈഃ സഹസ്രാണി ശ്ലോകാനാം പഞ്ച പഞ്ച ച ।। ൩൨.
ഈ നാല് യുഗങ്ങൾ കൂടി പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷം ആണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, ഓരോ ഭാഗത്തെയും കൂടി അഞ്ച് ആയിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്.
സന്ധ്യാസന്ധ്യാംശകൈരേവ ദ്വേ സഹസ്രേ തഥാഽപരേ। ഏവം ദ്വാദശസാഹസ്രം പുരാണം കവയോ വിദുഃ ।। ൩൨.
ഉദയവും അസ്തമയവും കൂടി രണ്ടായിരം കൂടി വരുന്നു; അങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉള്ള പുരാണം എന്നാണ് കവിൾ അറിയുന്നത്.
യഥാ വേദശ്ചതുഷ്പാദശ്ചതുഷ്പാദം തഥാ യുഗമ്। യഥാ യുഗം ചതുഷ്പാദം വിധാത്രാ വിഹിതം സ്വയമ്। ഛചതുഷ്പാദം സുരാണാന്തു ബ്രഹ്മണാ വിഹിതം പുരാ ।। ൩൨.
വേദം നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതുപോലെ, യുഗവും നാലു ഭാഗങ്ങളുള്ളതാണ്; ഈ നാലു ഭാഗങ്ങൾ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവാണ് ക്രമീകരിച്ചത്, അതുപോലെ ദേവന്മാർക്കായും ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ പുരാതനകാലത്ത് വിഭജിച്ചു.
മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു അതീതാനാഗതേഷ്വിഹ। തുല്യാഭിമാനിനഃ സര്വേ ജായന്തേ നാമരൂപതഃ ।। ൩൩.
മന്വന്തരങ്ങളിൽ, അതായത് കഴിഞ്ഞതിലും വരാനിരിക്കുന്നതിലും, എല്ലാവരും തുല്യമായ അഭിമാനത്തോടെ പേരിലും രൂപത്തിലും വ്യത്യാസപ്പെട്ട് ജനിക്കുന്നു.
ദേവാശ്ച വിവിധാ യേ ച തസ്മിന് മന്വന്തരേഽധിപാഃ। ഋഷയോ മാനവാശ്ചൈവ സര്വേ തുല്യാഭിമാനിനഃ ।। ൩൩.
ആ മന്വന്തരത്തിലെ വിവിധ ദേവന്മാരും ഭരണാധികാരികളും, ഋഷിമാരും മനുമാരും, എല്ലാവരും തുല്യമായ അഭിമാനത്തോടെ ജനിക്കുന്നു.
മഹര്ഷിസര്ഗഃ പ്രോക്തോ വൈ വംശം സ്വായമ്ഭുവസ്യ തു। വിസ്തരേണാനുപൂര്വ്യാ ച കീര്ത്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൩൩.
മഹർഷിമാരുടെ സൃഷ്ടി വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി സ്വായംഭുവവംശത്തിന്റെ ക്രമമായ വിശദവിവരണം കേൾക്കൂ.
മനോഃ സ്വായമ്ഭുവസ്യാസന് ദശ പൌത്രാസ്തു തത്സമാഃ. യൈരിയം പൃഥിവീ സര്വാ സപ്തദ്വീപസമന്വിതാ ।। ൩൩.
സ്വായംഭുവമനുവിന് തനിക്കു തുല്യമായ പത്തു മക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരാൽ ഏഴു ദ്വീപുകളോടുകൂടിയ ഈ ഭൂമി മുഴുവനും ജനങ്ങൾ നിറഞ്ഞു.
സസമുദ്രാകരവതീ പ്രതിവര്ഷന്നിവേശിതാ। സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ പൂര്വമാദ്യേ ത്രേതായുഗേ തദാ ।। ൩൩.
സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിലെ ആദ്യത്തെ ത്രേതായുഗത്തിൽ, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി ഇപ്പൊഴുള്ള രൂപത്തിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
പ്രിയവ്രതസ്യ പുത്രൈസ്തൈഃ പൌത്രൈഃ സ്വായമ്ഭുവസ്യ തു। പ്രജാസര്ഗതപോയോഗൈസ്തൈരിയം വിനിവേശിതാ ।। ൩൩.
പ്രിയവ്രതന്റെയും സ്വായംഭുവന്റെയും മക്കളും മുമ്മക്കളും, സൃഷ്ടിയും തപസ്സും നടത്തി ഈ ലോകം ക്രമീകരിച്ചു.
പ്രിയവ്രതാത് പ്രജാവന്തഃ വീരാത് കന്യാ വ്യജായത। കന്യാ സാ തു മഹാഭാഗാ കര്ദ്ദമസ്യ പ്രജാപതേഃ ।। ൩൩.
പുത്രസമ്പത്തുള്ള പ്രിയവ്രതനിൽ നിന്ന് കന്യാ എന്നൊരു പുത്രി ജനിച്ചു; ആ മഹാഭാഗ്യവതിയായ കന്യാ കര്ദ്ദമപ്രജാപതിയുടെ ഭാര്യയായി.
കന്യേ ദ്വേ ശതപുത്രാംശ്ച സമ്രാട് കുക്ഷിശ്ച തേ ഉഭേ। തര്യോര്വൈ ഭ്രാതരഃ ശൂരാഃ പ്രജാപതിസമാ ദശ ।। ൩൩.
ആ ചക്രവർത്തിക്ക് രണ്ടു പുത്രിമാരും നൂറ് പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായി; അവരിൽ പത്ത് സഹോദരന്മാർ പ്രജാപതിമാരെപ്പോലെ ധൈര്യശാലികളായിരുന്നു.
അഗ്നീധ്രശ്ചവപുഷ്മാംശ്ച മേധാ മേധാതിഥിര്വിഭുഃ। ജ്യോതിഷ്മാന് ദ്യുതിമാന് ഹവ്യഃ സവനഃ സര്വ ഏവ ച ।। ൩൩.
അഗ്നീധ്രൻ, വപുഷ്മാൻ, മേധ, മേധാതിഥി, വിഭു, ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഹവ്യ, സവന, സർവൻ — ഇവരാണ് ആ പത്ത് പേരുകൾ.
പ്രിയവ്രതോഽഭിഷിച്യൈതാന് സപ്ത സപ്തസു പാര്ഥിവാന്। ദ്വീപേഷു തേഷു ധര്മേണ ദ്വീപാംസ്താംശ്ച നിബോധത ।। ൩൩.
പ്രിയവ്രതൻ ഇവരിൽ ഏഴുപേരെ ഏഴു ദ്വീപുകളിൽ രാജാക്കന്മാരാക്കി; ആ ദ്വീപുകളും അവിടുത്തെ ഭരണാധികാരികളും നീ ഇപ്പോൾ അറിഞ്ഞുകൊൾക.