൬൨.൮൦ അഹോ സ്യ തപസോ വീര്യമഹോ ശ്രുതമഹോ ഹുതമ്। സ്ഥിതാഃ സപ്തര്ഷയഃ കൃത്വാ യദേനമുപരി ധ്രുവമ് । ധ്രുവേ ദിവം സമാസക്തമീശ്വരഃ സ ദിവസ്പതിഃ
അഹോ, അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി! അഹോ, അവന്റെ ജ്ഞാനം! അഹോ, അവന്റെ ഹോമങ്ങൾ! സപ്തർഷിമാർ അവനെ മുകളിൽ സ്ഥിരമായി സ്ഥാപിച്ചു; ധ്രുവൻ ആകാശത്തിൽ ചേർന്നു, ഈശ്വരൻ ആകാശത്തിന്റെ അധിപനായി.
ധ്രുവാത്പുഷ്ടിഞ്ച ഭവ്യഞ്ച ഭൂമിഃ സാ സുഷുവേ നൃപൌ । സ്വാം ഛായാമാഹ വൈ പുഷ്ടിര്ഭവ നാരീ തു താം വിഭുഃ
ധ്രുവനിൽ നിന്ന് പുഷ്ടിയും ഭവ്യയും ജനിച്ചു; ഭൂമി അവരെ ജനിപ്പിച്ചു, രാജാവേ. പുഷ്ടി പറഞ്ഞു, 'എന്റെ നിഴൽ ആകൂ,' ഭവൻ, vibhu, അവളെ ഭാര്യയാക്കി.
സത്യാഭിവ്യാഹൃതേ തസ്യ സദ്യഃ സ്ത്രീ സാഭവത്തദാ । ദിവ്യസംഹന നാച്ഛായാ ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതാ
അവൻ സത്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ സ്ത്രീ ഉടൻ ദിവ്യമായ രൂപവും നിഴലും, ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഛായായാം പുഷ്ടിരാധത്ത പഞ്ച പുത്രാനകല്മഷാന് । പ്രാചീനഗര്ഭം വൃഷകം വൃകഞ്ച വൃകലം ധൃതിമ്
ചായയിൽ പുഷ്ടി അകല്മഷരായ അഞ്ചു പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു: പ്രാചീനഗർഭൻ, വൃഷകൻ, വൃകൻ, വൃകലൻ, ധൃതിയും.
പത്നീ പ്രാചീനഗര്ഭസ്യ ഭൂവര്ചാ സുഷുവേ നൃപമ് । നാമ്നോദാരധിയം പുത്രമിന്ദ്രോ യഃ പൂര്വജന്മനി
പ്രാചീനഗർഭന്റെ ഭാര്യ ഭൂവർചയാണ് രാജാവായ ഉദാരധിയെ ജനിപ്പിച്ചത്; അവൻ മുൻ ജന്മത്തിൽ ഇന്ദ്രനായിരുന്നു.
സംവത്സരസഹസ്രാന്തേ സകൃദാഹാരമാഹരത് । ഏവം മന്വന്തരം യുക്തമിന്ദ്രത്വം പ്രാപ്തവാന്വിഭുഃ
ആയിരം വർഷങ്ങൾ കഴിയുമ്പോൾ, അവൻ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം എടുത്തു; അങ്ങനെ മന്വന്തരം പൂർത്തിയാക്കി, vibhu, ഇന്ദ്രപദം നേടി.
ഉദാരധേഃ സുതം ഭദ്രാജനയത്സാ ദിവഞ്ജയമ് । രിപും രിപുഞ്ജയം ജജ്ഞേ വരാങ്ഗീ സാ ദിവഞ്ജയാത്
ഉദാരധിയുടെ മകൻ ദിവഞ്ജയയെ ഭദ്രാ ജനിപ്പിച്ചു; ദിവഞ്ജയയിൽ നിന്ന് വരാംഗി, റിപുവിനെയും റിപുഞ്ചയയെയും ജനിപ്പിച്ചു.
രിപോരാധത്ത ബൃഹതീ ചാക്ഷുഷം സര്വതേജസമ് । വ്യജീജനത് പുഷ്കരിണ്യാം വാരുണ്യാം ചാക്ഷുണോ മനുമ് । പ്രജാപതേരാത്മജായാമാരണ്യസ്യ മഹാത്മനഃ
ബൃഹതീ, റിപുവിന്റെ ഭാര്യ, സർവതേജസ്സുള്ള ചാക്ഷുഷനെ ജനിപ്പിച്ചു; പുഷ്കരിണിയും വാരുണിയും ചാക്ഷുഷ മനുവിനെ ജനിപ്പിച്ചു; പ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയായ മഹാത്മൻ ആരണ്യനിൽ നിന്ന്.
മനോരജായന്ത ദശനദ്വലായാം ശുഭാഃ സുതാഃ । കന്യായാം വൈ മഹാഭാഗ വൈരാജസ്യ പ്രജാപതേഃ
മനുവിന് നദ്വലയിൽ ശുഭമായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; വൈരാജ പ്രജാപതിയുടെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ പുത്രിയിൽ നിന്നും.
ഊരുഃ പൂരുഃ ശതദ്യുമ്നസ്തപസ്വീ സത്യവാക് കവിഃ । അഗ്നിഷ്ടുദതിരാത്രശ്ച സുദ്യുമ്നശ്ചേതി തേ നവ । അഭിമന്യുശ്ച ദശമോ നദ്വലായാം മനോഃ സുതാഃ ॥൨.൧.
ഊരു, പൂരു, ശതദ്യുമ്നൻ, തപസ്വി, സത്യവാക്, കവിയ്, അഗ്നിഷ്ടുത്, അതിരാത്രൻ, സുദ്യുമ്നൻ — ഇവർ ഒമ്പത്, അഭിമന്യു പത്ത്, ഇവരാണ് മനുവിന്റെ നദ്വലയിൽ ജനിച്ച പുത്രന്മാർ.
൬൨.൯൦ ഊരോരജനയത് പുത്രാന് ഷഡാഗ്നേയീ മഹാപ്രഭാന് । അങ്ഗം സുമനസം സ്വാതിം ക്രതുമങ്ഗിരസം ശിവമ്
ആഗ്നേയി തന്റെ തുണ്ടുകളിൽ നിന്ന് ആംഗ, സുമനസ, സ്വാതി, ക്രതു, അങ്കിരസ, ശിവൻ എന്നിങ്ങനെ ആറു മഹത്വമുള്ള പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
അങ്ഗാത സുനീഥാപത്യം വൈ വേനമേകം വ്യജായത । അപചാരേണ വേനസ്യ പ്രകോപഃ സുമഹാനഭൂത്
ആംഗയിൽ നിന്ന് സുനീത എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു, അതിന്റെ ശേഷം വേനൻ ജനിച്ചു; വേനന്റെ ദുഷ്പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാരണം വലിയ കോപം ഉരുവായി.
പ്രജാര്ഥമൃഷയസ്തസ്യ മമന്ഥുര്ദക്ഷിണം കരമ് । വേനസ്യ പാണൌ മഥിതേ സമ്ബഭൂവ മഹാന്നൃപഃ । വൈന്യോ നാമ മഹീപാലോ യഃ പൃഥുഃ പരികീര്ത്തിതഃ
ജനങ്ങളുടെ ഭാവിക്കായി, മഹർഷികൾ വേനന്റെ വലതുകൈ ചുരണ്ടി; അപ്പോൾ വേനന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് മഹാനായ രാജാവായ വൈന്യൻ, പൃഥു എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, ജനിച്ചു.
സ ധന്വീ കവചീ ജാതസ്തേജസാ പ്രജ്വലന്നിവ । പൃഥുര്വൈന്യഃ സര്വലോകാന് രരക്ഷ ക്ഷത്രപൂര്വജഃ
അവൻ ധനുസും കവചവും എടുത്ത്, ശക്തിയാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനായി ജനിച്ചു; പൃഥു വൈന്യൻ, ക്ഷത്രിയ വംശത്തിൽ നിന്നവൻ, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചു.
തസ്യ സ്തവാര്ഥമുത്പന്നൌ നിപുണൌ സൂതമാഗധൌ
അവന്റെ സ്തുതിക്കായി, നിപുണരായ സൂതനും മാഗധനും ജനിച്ചു.
തേനേയം ഗൌര്മഹാരാജ്ഞാ ദുഗ്ധാ സസ്യാനി ധീമതാ । പ്രജാനാം വൃത്തികാമാനാം ദേവൈഋഷിഗണൈഃ സഹ
ആ മഹാരാജാവ്, ദൈവങ്ങളോടും മഹർഷികളോടും കൂടെ, ഈ ഭൂമിയെ ധാന്യങ്ങൾക്കായി ചുരണ്ടി, ജനങ്ങളുടെ ഉപജീവനത്തിനായി.
പിതൃഭിര്ദാനവൈശ്ചൈവ ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഗണൈഃ । സര്വൈഃ പുണ്യജനൈശ്ചൈവ വീരുദ്ഭിഃ പര്വതൈസ്തഥാ
പിതാക്കളും ദാനവരും ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, എല്ലാ പുണ്യജനങ്ങളും, ചെടികളും, മലകളും കൂടി ഭൂമിയെ ചുരണ്ടി.
തേഷു തേഷു തു പാത്രേഷു ദുഹ്യമാനാ വസുന്ധരാ । പ്രാദാദ്യഥേപ്സിതം ക്ഷീരം തേന ലോകാംസ്ത്വധാരയത്
അവരവരുടെ പാത്രങ്ങളിൽ ഭൂമിയെ ചുരണ്ടിയപ്പോൾ, അവർക്കു ഇഷ്ടമായ പാൽ നൽകി; അതിന്റെ വഴി അവൻ ലോകങ്ങളെ പോഷിച്ചു.
ഋഷയ ഊചുഃ॥ വിസ്തരേണ പൃഥോര്ജന്മ കീര്ത്തയസ്വ മഹാ മതേ । യഥാ മഹാത്മനാ ദുഗ്ധാ പൂര്വം തേന വസുന്ധരാ
മഹർഷികൾ പറഞ്ഞു: മഹാമതിയേ, പൃഥുവിന്റെ ജനനം, അവൻ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ ചുരണ്ടിയെന്നു വിശദമായി പറയുക.
യഥാ ദേവൈശ്ച നാഗൈശ്ച യഥാ ബ്രഹ്മര്ഷിഭിഃ സഹ । യഥാ യക്ഷൈഃ സഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിര്യഥാ പുരാ ॥൨.൧.
ദേവന്മാരും നാഗന്മാരും ബ്രഹ്മർഷികളോടും യക്ഷന്മാരും ഗന്ധർവരും അപ്സരസുകളും, പുരാതനകാലത്ത് എങ്ങനെ ചെയ്തുവെന്നു പറയുക.
൬൨.൧൦൦ തേഷാം പാത്രവിശേഷാംശ്ച ദോഗ്ധാരം ക്ഷീരമേവ ച । തഥാ വത്സവിശേഷാംശ്ച തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ്
അവരവരുടെ പ്രത്യേക പാത്രങ്ങൾ, ചുരണ്ടിയവർ, പാൽ, പ്രത്യേക കാളകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതുകൊണ്ട് വിശദമായി പറയുക.
യസ്മിംശ്ച കാരണേ പാണിര്വേനസ്യ മഥിതഃ പുരാ । ക്രുദ്ധൈര്മഹര്ഷിഭിഃ പൂര്വം തത് സര്വം കഥയസ്വ നഃ
പണ്ടു മഹർഷികൾ കോപത്തോടെ വേനന്റെ കൈയെ എന്തുകൊണ്ട് ചുരണ്ടിയെന്നു, അതിന്റെ കാരണവും എല്ലാം ഞങ്ങൾക്കു പറയുക.
വര്ണയിഷ്യാമി വോ വിപ്രാഃ പൃഥോര്വൈന്യസ്യ സമ്ഭവമ് । ഏകാഗ്രാഃ പ്രയതാശ്ചൈവ ശൂശ്രൂഷധ്വം ദ്വിജോത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ പൃഥു വൈന്യന്റെ ജനനം നിങ്ങള്ക്കു വിശദമായി പറയാം; ഒരുമയോടെ, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കൂ, ദ്വിജന്മാരിൽ ഉത്തമരായവരേ.
നാശുചേര്നാപി പാപായ നാശിഷ്യായാഹിതായ ച । വര്ണയേയമിമം പുണ്യം നാവ്രതായ കഥഞ്ചന
അശുദ്ധനും പാപിയ്ക്കും അഹിതനും വ്രതമില്ലാത്തവനും ഈ പുണ്യകഥ ഞാൻ ഒരിക്കലും പറയില്ല.
സ്വര്ഗ്യം യശസ്യമായുഷ്യം പുണ്യം വേദൈശ്ച സമ്മിതമ് । രഹസ്യമൃഷിഭിഃ പ്രോക്തം ശ്രൃണുയാദ്യോഽനസൂയകഃ
സ്വർഗ്ഗീയവും, യശസ്സുള്ളതും, ആയുസ്സിന് ഗുണം ചെയ്യുന്നതും, പുണ്യവും, വേദങ്ങളുമായി ഒത്തുപോകുന്നതും, മഹർഷികൾ രഹസ്യമായി പറഞ്ഞതും; അസൂയയില്ലാത്തവൻ ഈ കഥ കേൾക്കണം.
യശ്ചേമം ശ്രാവയേന്മര്ത്യഃ പൃഥോര്വൈന്യസ്യ സമ്ഭവമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നമസ്കൃത്യ ന സ ശോചേത് കൃതാകൃതമ് । ഗോപ്താ ധര്മസ്യ രാജാസൌ ബഭൂവാത്രിസമഃ പ്രഭുഃ
പൃഥു വൈന്യന്റെ ജനനം മനുഷ്യരെ കേൾപ്പിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച ശേഷം, ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതും കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കില്ല; ആ രാജാവ് ധർമ്മം കാത്തവനും, അത്രിയുടെ തുല്യശക്തിയുള്ളവനും ആയിരുന്നു.
അത്രിവംശസമുത്പന്നോ ഹ്യങ്ഗോ നാമ പ്രജാപതിഃ । യസ്യ പുത്രോഽഭവദ്വേനോ നാത്യര്ഥം ധാര്മിക സ്തഥാ
അത്രി വംശത്തിൽ ജനിച്ച ആംഗ എന്ന പ്രജാപതി; അവന്റെ പുത്രൻ വേനൻ, അത്ര ധാർമ്മികനല്ലായിരുന്നു.
ജാതോ മൃത്യുസുതായാം വൈ സുനീഥായാം പ്രജാപതിഃ । സ മാതാമഹദോഷേണ വേനഃ കാലാത്മജാത്മജഃ
മൃത്യുവിന്റെ പുത്രിയായ സുനീതയിൽ നിന്ന് പ്രജാപതി ജനിച്ചു; അമ്മാവന്റെ ദോഷം കാരണം, കാലത്തിന്റെ പുത്രനായ വേനൻ ജനിച്ചു.
സ ധര്മം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ കാമാല്ലോഭേ വ്യവര്ത്തത । സ്ഥാപനം സ്ഥാപയാമാസ ധര്മാപേതം സ പാര്ഥിവഃ
അവൻ ധർമ്മം പിറകിലേക്ക് മാറ്റി, ആസക്തിയും ലോഭവും കൊണ്ടു അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു; ആ രാജാവ് ധർമ്മമില്ലാത്ത ഒരു ഭരണമാണ് സ്ഥാപിച്ചത്.
വേദശാസ്ത്രാണ്യതിക്രമ്യ ഹ്യധര്മേ നിരതോഽഭവത് । നിഃസ്വാധ്യായവഷട്കാരാഃ പ്രജാ സ്തസ്മിന് പ്രശാസതി । ആസന്ന ച പപുഃ സോമം ഹുതം യജ്ഞേഷു ദേവതാഃ ॥൨.൧.
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അവഗണിച്ച്, അവൻ അധർമ്മത്തിലേയ്ക്ക് മുഴുകി; അവന്റെ ഭരണത്തിൽ ജനങ്ങൾ വേദപാരായണവും വഷട് വിളിയും നിർത്തി. എങ്കിലും സമീപത്തെ യാഗങ്ങളിൽ ദേവതകൾ സമർപ്പിച്ച സോമം കുടിച്ചു.