വായുപുരാണമ്

സംവത്സരസ്തു പ്രഥമോ ദ്വിതീയഃ പരിവത്സരഃ। ഇദ്വത്സരസ്തൃതീയസ്തു ചതുര്ഥശ്ചാനുവത്സരഃ ।। ൩൧.

ആദ്യത്തേത് സംവത്സരം, രണ്ടാംത് പരിവത്സരം, മൂന്നാമത് ഇട്വത്സരം, നാലാമത് അനുവത്സരം എന്നിങ്ങനെയാണ്.

വത്സരഃ പഞ്ചമസ്തേഷാം കാലഃ സ യുഗസംജ്ഞിതഃ। തേഷാന്തു തത്ത്വം വക്ഷ്യാമി കീര്ത്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൩൧.

അവയിൽ അഞ്ചാമത്തേത് വത്സരമാണ്; ഈ കാലം യುಗം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

ഋതുരഗ്നിസ്തു യഃ പ്രോക്തഃ സ തു സംവത്സരോ മതഃ। ആദിത്യേ യസ്ത്വസൌ സാരഃ കാലാഗ്നിഃ പരിവത്സരഃ ।। ൩൧.

ഋതുക്കളുടെ അഗ്നിയാണ് സംവത്സരമെന്ന് പറയുന്നു; സൂര്യനിൽ ഉള്ള സാരം കാലാഗ്നിയാണ്, അതാണ് പരിവത്സരം.

ശുക്ലകൃഷ്ണാ ഗതിശ്ചാപി അപാം സാരമയഃ ഖഗഃ। സ ഇഡാവത്സരഃ സോമഃ പുരാണേ നിശ്ചയോ മതഃ ।। ൩൧.

വളരുകയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്ന ചലനം, വെള്ളത്തിന്റെ സാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പക്ഷി, അതാണ് ഇട്വത്സരം; പുരാണങ്ങളിൽ അതിന്റെ നിർണയം സോമനാണ്.

യശ്ചായം തപതേ ലോകാംസ്തനുഭിഃ സപ്തസപ്തഭിഃ। ആശുകര്ത്താ ച ലോകസ്യ സവായുരിതി വത്സരഃ ।। ൩൧.

ഏഴു കിരണങ്ങളാൽ ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ലോകത്തിനായി വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ വത്സരൻ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അവൻ സൂര്യനും വായുവും ആണ്.

അഹങ്കാരാത് രുദന് രുദ്രഃ സദ്ഭൂതോ ബ്രഹ്മണസ്ത്രയഃ। സ രുദ്രോ വത്സരസ്തേഷാം വിജജ്ഞേ നീലലോഹിതഃ। തേഷാം ഹി തത്ത്വം വക്ഷ്യാമി കീര്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൩൧.

അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് കരഞ്ഞ് ഉദിച്ച രുദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നുള്ള യഥാർത്ഥ സത്തയുള്ളവൻ; ആ നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള രുദ്രൻ അവർക്കിടയിൽ വത്സരനായി. ഇവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

അങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസംയോഗാത് കാലാത്മാ പ്രപിതാമഹഃ। ഋക്സാമ യജുഷാം യോനിഃ പഞ്ചാനാം പതിരീശ്വരഃ ।। ൩൧.

അംഗങ്ങൾക്കും ഉപഅംഗങ്ങൾക്കും തമ്മിലുള്ള ഐക്യത്തിൽ നിന്നാണ് കാലത്തിന്റെ ആത്മാവായ പിതാമഹൻ; അവൻ ഋക്, സാമ, യജുര് എന്നിങ്ങനെയുള്ളവയുടെ ഉറവിടവും അഞ്ചു വകകളുടെ അധിപനുമാണ്.

സോഽഗ്നിര്യജുശ്ച സോമശ്ച സ ഭൂതഃ സ പ്രജാപതിഃ। പ്രോക്തഃ സംവത്സരശ്ചേതി സൂര്യോ യോഽഗ്നിര്മനീഷിഭിഃ ।। ൩൧.

അവൻ അഗ്നിയും യജുരും സോമനും ആണ്; അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുമാണ്, അവൻ പ്രജാപതിയും ആണ്; സംവത്സരൻ എന്നും, ജ്ഞാനികൾക്ക് സൂര്യൻ അഗ്നി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

യസ്മാത് കാലവിഭാഗാനാം മാസര്ത്വയനയോരപി। ഗ്രഹനക്ഷത്രശീതോഷ്ണവര്ഷായുഃകര്മണാം തഥാ। യോജിതഃ പ്രവിഭാഗാനാം ദിവസാനാഞ്ച ഭാസ്കരഃ ।। ൩൧.

കാലത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങൾ—മാസം, ഋതു, ചലനം, ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, തണുപ്പ്, ചൂട്, മഴ, ആയുസ്, പ്രവൃത്തികൾ—ഇവയാൽ സൂര്യൻ ദിവസങ്ങളുടെ വിഭജനത്തോടൊപ്പം ചേർന്നു നില്ക്കുന്നു.

വൈകാരികഃ പ്രസന്നാത്മാ ബ്രഹ്മപുത്രഃ പ്രജാപതിഃ। ഏകേനൈകോഽഥ ദിവസോ മാസോഽഥര്തുഃ പിതാമഹഃ ।। ൩൧.

മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ശുദ്ധമായ ആത്മാവുള്ളവൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ പ്രജാപതി; അവൻ ഒരുവൻ, അവൻ തന്നെയാണ് പകൽ, മാസം, ഋതു, പിതാമഹൻ.

ആദിത്യഃ സവിതാ ഭാനുര്ജീവനോ ബ്രഹ്മസത്കൃതഃ। പ്രഭവശ്ചാത്യ യശ്ചൈവ ഭൂതാനാം തേന ഭാസ്കരഃ ।। ൩൧.

അവൻ ആദിത്യൻ, സവിത, ഭാനു, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ബ്രഹ്മാവാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ; അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും അവസാനവുമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് അവൻ സൂര്യൻ.

താരാഭിമാനീ വിജ്ഞേയസ്തൃതീയഃ പരിവത്സരഃ। സോമഃ സര്വൌഷധിപതിര്യസ്മാത്സ പ്രപിതാമഹഃ ।। ൩൧.

മൂന്നാമത്തേത് പരിവത്സരമാണ്, അവൻ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സോമൻ, സകല ഔഷധികളുടെ രാജാവ്, അവനിൽ നിന്നാണ് പിതാമഹൻ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.

ആജീവഃ സര്വഭൂതാനാം യോഗക്ഷേമകൃദീശ്വരഃ। അവേക്ഷണാണഃ സതതം ബിഭര്തി ജഗദംശുഭിഃ ।। ൩൧.

സകലഭൂതങ്ങളുടെ ജീവൻ നിലനിർത്തുന്നവൻ, അവയുടെ ക്ഷേമവും സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കുന്ന അധിപൻ; എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗരൂകനായി തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ലോകത്തെ താങ്ങി നില്ക്കുന്നു.

തിഥീനാം പര്വസന്ധീനാം പൂര്ണിമാദര്ശയോരപി। യോനിര്നിശാകരോ യശ്ച യോഽമൃതാത്മാ പ്രജാപതിഃ ।। ൩൧.

തിഥികളുടെയും പർവ്വസന്ധികളുടെയും, പൗർണമിയും അമാവാസ്യയും ഉൾപ്പെടെ, എല്ലാം ഉത്ഭവിക്കുന്നതും, ചന്ദ്രന്റെ ജനകനും, അമൃതസ്വരൂപിയും, സകലജീവികളുടെ അധിപതിയും ആകുന്നത് അവനാണ്.

തസ്മാത് സ പിതൃമാന് സോമ ഋഗ്യജുശ്ഛന്ദആത്മകഃ। പ്രാണാപാനസമാനാദ്യൈര്വ്യാനോദാനാത്മകൈരപി ।। ൩൧.

അതിനാൽ, സോമൻ പിതാക്കളുള്ളവനായി, ഋക്, യജുസ്, സാമ എന്നീ ഛന്ദസ്സുകളുടെ സ്വഭാവം ഉള്ളവനായി, പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ എന്നിവയാൽ രൂപംകൊള്ളുന്നവനുമാണ്.

കര്മഭിഃ പ്രാണിനാം ലോകേ സര്വചേഷ്ടാപ്രവര്ത്തകഃ। പ്രാണാപാനസമാനാനാം വായൂനാഞ്ച പ്രവര്ത്തകഃ ।। ൩൧.

ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കും പ്രേരകനായവൻ, പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ തുടങ്ങിയ വായുക്കളെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

പഞ്ചാനാഞ്ചേന്ദ്രിയമനോബുദ്ധിസ്മൃതി ജലാത്മനാമ്। സമാനകാലകരണഃ ക്രിയാഃ സമ്പാദയന്നിവ ।। ൩൧.

അവൻ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും, മനസ്സിനും, ബുദ്ധിക്കും, സ്മൃതിക്കും, ജലതത്വങ്ങൾക്കും ഒരേസമയം പ്രവർത്തനം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു.

സര്വാത്മാ സര്വലോകാനാമാവഹഃ പ്രവഹാദിഭിഃ। വിധാതാ സര്വഭൂതാനാം ക്ഷമീ നിത്യം പ്രഭഞ്ജനഃ ।। ൩൧.

അവൻ സകലത്തിന്റെയും ആത്മാവും, സകലലോകങ്ങളെ പ്രവാഹങ്ങളിലൂടെ വഹിക്കുന്നവനും, സകലഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടാവും, എപ്പോഴും ക്ഷമയുള്ളവനും, ശാശ്വതമായ പവനനുമാണ്.

യോനിരഗ്നേരപാം ഭൂമേ രവേശ്ചന്ദ്രമസശ്ചയഃ। വായുഃ പ്രജാപിര്ഭൂതം ലോകാത്മാ പ്രപിതാമഹഃ ।। ൩൧.

അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ ഉത്ഭവം വായുവിൽ നിന്നാണ്. വായു സകലപ്രജകളുടെയും പിതാവും ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാവും മഹാപിതാമഹനുമാണ്.

പ്രജാപതി മുഖൈര്ദേവൈഃ സമ്യഗിഷ്ടഫലാര്ഥിഭിഃ। ത്രിഭിരേവ കപാലൈസ്തു അമ്ബകൈരോഷധിക്ഷയേ। ഇജ്യതേ ഭഗവാന് യസ്മാത്തസ്മാത് ത്ര്യമ്ബക ഉച്യതേ ।। ൩൧.

പ്രജാപതിയുടെ മുഖങ്ങളായ ദേവന്മാർ സമ്യകയാഗഫലത്തിനായി, മൂന്നു കപാലങ്ങളുമായി, മൂന്നു കണ്ണുകളോടെ ഔഷധികൾ നശിക്കുന്ന സമയത്ത് ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവനെ ത്ര്യമ്പകൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഗായത്രീ ചൈവ ത്രിഷ്ടുപ് ച ജഗതീ ചൈവ യാ സ്മൃതാ। ത്ര്യമ്ബകാ നാമതഃ പ്രോക്താ യോനയഃ സവനസ്യ താഃ ।। ൩൧.

ഗായത്രി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതി എന്നിങ്ങനെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നവ, സവനത്തിന്റെ മൂലങ്ങൾ ആയി ത്ര്യമ്പക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

താഭിരേകത്വഭൂതാഭിസ്ത്രിവിധാഭിഃ സ്വവീര്യതഃ। ത്രിസാധനപുരോഡാശസ്ത്രി കപാലഃ സ വൈ സ്മൃതഃ ।। ൩൧.

ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് സ്വശക്തിയാൽ ഒന്നായി ചേരുമ്പോൾ, മൂന്നു ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരുക്കുന്ന പുരോടാശം മൂന്നു കപാലങ്ങളുള്ളതെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇത്യേതത്പഞ്ചവര്ഷം ഹി യുഗം പ്രോക്തം മനീഷിഭിഃ। യച്ചൈവ പഞ്ചധാത്മാ വൈ പ്രോക്തഃ സംവത്സരോ ദ്വിജൈഃ। സൈകം ഷട്കം വിജജ്ഞേഽഥ മധ്വാദീനൃതവഃകില ।। ൩൧.

ഇങ്ങനെ, ഈ അഞ്ചുവർഷം ഒരു യുഗം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. അഞ്ചു രൂപങ്ങളുള്ള സംവത്സരം ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, മധു മുതലായ ঋതുക്കൾ ആറ് കൂട്ടമായി അറിയപ്പെടുന്നു.

ഋതുപുത്രാര്ത്തവഃ പഞ്ച ഇതി സര്ഗഃ സമാസതഃ। ഇത്യേഷ പവമാനോ വൈ പ്രാണിനാം ജീവിതാനി തു ।। ൩൧.

ഋതുക്കളുടെ പുത്രന്മാരായ അഞ്ചു ঋതുക്കൾ ഈ സൃഷ്ടിയുടെ സംക്ഷിപ്തരൂപമാണ്. അങ്ങനെ, ഈ പവമാനൻ ജീവികളുടെ ജീവൻ തന്നെയാണ്.

നദീ വേഗസമായുക്തം കാലോ ധാവതി സംഹരന്। അഹോരാത്രകരസ്തസ്മാത് സ വായുരഭവത്പുനഃ ।। ൩൧.

നദിയുടെ വേഗംപോലെ കാലം ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു, എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അഹോരാത്രം ഉണ്ടാക്കുന്നവൻ വീണ്ടും വായുവാണ്.

ഏതേ പ്രജാനാം പതയഃ പ്രധാനാഃ സര്വദേഹിനാമ് । പിതരഃ സര്വ ലോകാനാം ലോകാത്മാനഃ പ്രകീര്തിതാഃ ।। ൩൧.

ഇവരാണ് സകലജീവികളുടെ അധിപന്മാർ, സകലദേഹികളിൽ പ്രധാനന്മാർ, സകലലോകങ്ങളുടെ പിതാക്കളും ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളും എന്നുപറയപ്പെടുന്നു.

ധ്യായതോ ബ്രഹ്മണോ വക്രാദുദ്യന് സമഭവദ്ഭവഃ। ഋഷിര്വിപ്രോ മഹാദേവോ ഭൂതാത്മാ പ്രപിതാമഹഃ ।। ൩൧.

ബ്രഹ്മാവു ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ വളഞ്ഞ വായിൽ നിന്ന് ഭവൻ ഉദിച്ചുവന്നു; അവൻ ഋഷിയും, മഹാദേവനും, ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവും മഹാപിതാമഹനും ആകുന്നു.

ഈശ്വരഃ സര്വഭൂതാനാം പ്രണവായോപപദ്യതേ। ആത്മവേശേന ഭൂതാനാമങ്ഗപ്രത്യങ്ഗസമ്ഭവഃ ।। ൩൧.

സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ പ്രണവരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അവൻ സകലഭൂതങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയുടെ അവയവങ്ങൾക്കും ഭാഗങ്ങൾക്കും ഉത്ഭവം നൽകുന്നു.

അഗ്നിഃ സംവത്സരഃ സൂര്യശ്ചന്ദ്രമാ വായുരേവ ച। യുഗാഭിമാനീ കാലാത്മാ നിത്യം സംക്ഷേപകൃദ്വിഭുഃ। ഉന്മാദകോഽനുഗ്രഹകൃത്സ ഇദ്വത്സര ഉച്യതേ ।। ൩൧.

അഗ്നി, സംവത്സരം, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, വായു ഇവയൊക്കെയും യുഗങ്ങളുടെ അധിപതിയും കാലത്തിന്റെ ആത്മാവും, എല്ലാം സംക്ഷേപിക്കുന്നവനും മഹാത്മാവും ആകുന്നു. അവൻ ഉന്മാദവും അനുഗ്രഹവും നൽകുന്നവനും സംവത്സരമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവനും ആണ്.