സര്വ കര്മസു യുക്തോ വാ യുക്തോ വാ സര്വപാതകൈഃ। പഠന് ദക്ഷകൃതം സ്തോത്രം സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ। മൃതശ്ച ഗണസാലോക്യം പൂജ്യമാനഃ സുരാസുരൈഃ ।। ൩൦.
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ടവനായാലും, എല്ലാ പാപങ്ങളിലും കുടുങ്ങിയവനായാലും, ദക്ഷൻ രചിച്ച സ്തോത്രം പാടുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും; മരിച്ചശേഷം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഗണലോകം ലഭിക്കും.
വൃഷേവ വിധിയുക്തേന വിമാനേന വിരാജതേ। ആഭൂതസംപ്ലവസ്ഥായീ രുദ്രസ്യാനുചരോ ഭവേത് ।। ൩൦.
ശാസ്ത്രീയമായി നിർമ്മിച്ച രഥത്തിൽ കാളപോലെ അവൻ തിളങ്ങുന്നു; സൃഷ്ടികൾ നശിക്കുന്നതുവരെ അവൻ രുദ്രന്റെ അനുചരനായി നിലനിൽക്കും.
ഇത്യാഹ ഭഗവാന് വ്യാസഃ പരാശരസുതഃ പ്രഭുഃ । നൈതദ്വേദയതേ കശ്ചിന്നേദം ശ്രാവ്യന്തു കസ്യചിത് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ പരാശരപുത്രനായ മഹാനായ വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇതു ആരും വെളിപ്പെടുത്തരുത്, ആരെയും കേൾപ്പിക്കരുത്.
ശ്രുത്വൈതത്പരമം ഗുഹ്യം യേഽപി സ്യുഃ പാപകാരിണഃ। വൈശ്യാഃ സ്ത്രിയശ്ച ശൂദ്രാശ്ച രുദ്രലോകമവാപ്നുയുഃ ।। ൩൦.
പാപം ചെയ്തവരും, വൈശ്യന്മാരും സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും പോലും ഈ പരമഗുഹ്യമായത് കേൾക്കുമ്പോൾ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും.
ശ്രാവയേദ്യസ്തു വിപ്രേഭ്യഃ സദാ പര്വസു പര്വസു। രുദ്രലോകമവാപ്നോതി ദ്വിജോ വൈ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൦.
ആരും ഈ സ്തോത്രം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഓരോ ഉത്സവത്തിലും കേൾപ്പിച്ചാൽ, ആ ദ്വിജൻ നിർബന്ധമായി രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇത്യേഷാ സമനുജ്ഞാതാ കഥാ പാപപ്രണാശിനീ। യാ ദക്ഷമധികൃത്യേഹ കഥാ ശര്വാദുപാഗതാ ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പാപനാശിനിയായ ഈ കഥ അനുമതിയോടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദക്ഷനെക്കുറിച്ച് ശർവനിൽ നിന്നു വന്ന ഈ കഥയാണ് ഇത്.
പിതൃവംശപ്രസങ്ഗേന കഥാ ഹ്യേഷാ പ്രകീര്തിതാ। പിതൄണാമാനുപൂര്വ്യേണ ദേവാന് വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ് ।। ൩൧.
പിതൃവംശത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തിൽ ഈ കഥ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി പിതാക്കന്മാരുടെ ക്രമത്തിൽ ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം.
ത്രേതായുഗമുഖേ പൂര്വമാസന് സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ । ദേവാ യാമാ ഇതി ഖ്യാതാഃ പൂര്വം യേ യജ്ഞസൂനവഃ ।। ൩൧.
തൃതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, മുമ്പത്തെ സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, യജ്ഞന്റെ പുത്രന്മാരായ യാമന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജിതാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ ജിതാ ജിദജിതാശ്ച യേ। പുത്രാഃ സ്വായമ്ഭുവസ്യൈതേ ശുക്രനാമ്നാ മാനസാഃ ।। ൩൧.
അജിതനും ജിതനും, ജിദജിതനും എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മക്കളാണ് ഇവർ. സ്വായംഭുവന്റെ മക്കളായ ഇവരെ ശുക്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തൃപ്തിമന്തോ ഗണാ ഹ്യേതേ ദേവാനാന്തു ത്രയഃ സ്മൃതാഃ । ഛന്ദോഗാസ്തു ത്രയസ്ത്രിംശത്സര്വേ സ്വായമ്ഭുവസ്യ ഹ ।। ൩൧.
തൃപ്തിമന്തന്മാർ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചന്ദോഗന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മുപ്പത്തിമൂന്ന് പേരും സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികളാണ്.
യദുര്യയാതിര്ദ്വൌ ദേവൌ ദീധയഃ സ്രവസോ മതിഃ। വിഭാസശ്ച ക്രതുശ്ചൈവ പ്രജാതിര്വിശതോ ദ്യുതിഃ ।। ൩൧.
യദു, യയാതി എന്ന രണ്ട് ദേവന്മാർ, ദീധയ, ശ്രവസ്, മതി, വിഭാസ, ക്രതു, പ്രജാതി, വിശത, ദ്യുതി എന്നിവരും ഉണ്ട്.
വായസോ മങ്ഗലശ്ചൈവ യാമാ ദ്വാദശ കീര്തിതാഃ। അഭിമന്യുരുഗ്രദൃഷ്ടിഃ സമയോഽഥ ശുചിശ്രവാഃ। കേവലോ വിശ്വരൂപശ്ച സുപക്ഷോ മധുപസ്തഥാ ।। ൩൧.
വായസനും മംഗളനും, യാമന്മാർ എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടുപേരും, അഭിമന്യു, ഉഗ്രദൃഷ്ടി, സമയൻ, ശുചിശ്രവ, കേവലൻ, വിശ്വരൂപൻ, സുബക്ഷൻ, മധുപർകൻ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.
തുരീയോ നിര്ഹപുശ്ചൈവ യുക്തോ ഗ്രാവാജിനസ്തു തേ। യമിനോ വിശ്വദേവാദ്യം യവിഷ്ഠോഽമൃതവാനപി ।। ൩൧.
തുരീയൻ, നിര്ഹപു, യുക്തൻ, ഗ്രാവാജിനൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ യാമിനന്മാരാണ്. ഇവർ വിശ്വദേവന്മാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരാണ്. യവിഷ്ഠനും അമൃതവാനും ഇവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
അജിരോ വിഭുര്വിഭാവശ്ച മൃലികോഽഥ ദിദേഹകഃ। ശ്രുതിശ്രൃണോ ബൃഹച്ഛുക്രോ ദേവാ ദ്വാദശ കീര്തിതാഃ ।। ൩൧.
അജിരൻ, വിഭു, വിഭാവൻ, മൃലിക, ദിദേഹകൻ, ശ്രുതി, ശ്രിണൻ, ബൃഹച്ഛുക്രൻ എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു ദേവന്മാരാണ് ഇവർ.
ആസന് സ്വായമ്ഭുവസ്യൈതേ അന്തരേ സോമപായിനഃ। ത്വിഷിമന്തോ ഗണാ ഹ്യേതേ വീര്യവന്തോ മഹാബലാഃ ।। ൩൧.
സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികളിൽ സോമപാനം ചെയ്യുന്ന ദേവന്മാരായിരുന്നു ഇവർ. ഇവർ തേജസ്സും ശക്തിയും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു.
തേഷാമിന്ദ്രഃ സദാ ഹ്യാസീദ്വിശ്വഭുക് പ്രഥമോ വിഭുഃ। അസുരാ യേതദാ തേഷാമാസന് ദായാദബാന്ധവാഃ ।। ൩൧.
ഇവരിൽ ഇന്ദ്രൻ എപ്പോഴും പ്രധാനനും സർവ്വവ്യാപകനും ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ അസുരന്മാർ ഇവരുടെ ബന്ധുക്കളും അവകാശികളും ആയിരുന്നു.
സുപര്ണയക്ഷഗന്ധര്വാഃ പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ। അഷ്ടൌ തേ പിതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം നാസത്യാ ദേവയോനയഃ ।। ൩൧.
സുപർണ്ണന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുകൾ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസുകൾ, പിതൃകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം ഈ എട്ട് വിഭാഗങ്ങൾ നാസത്യ ദേവയോനികൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേഽതീതാഃ പ്രജാസ്ത്വാസാം സഹസ്രശഃ। പ്രഭാവരൂപസമ്പന്നാ ആയുഷാ ച ബലേന ച ।। ൩൧.
സ്വായംഭുവന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികൾ ജനിച്ചു. ഇവർക്ക് പ്രകാശവും രൂപവും ആയുസും ബലവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിസ്തരാദിഹ നോച്യന്തേ മാ പ്രസങ്ഗോ ഭവത്വിഹ। സ്വായമ്ഭുവോ നിസര്ഗശ്ച വിജ്ഞേയഃ സാമ്പ്രതം മനുഃ ।। ൩൧.
വിശദമായി വിവരിക്കുന്നത് ഇവിടെ ആവശ്യമില്ല, കാരണം അത് വളരെ ദൈർഘ്യമാകും. ഇപ്പോൾ സ്വായംഭുവനും അവന്റെ സൃഷ്ടിയും കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്.
അതീതേ വര്ത്തമാനേന ദൃഷ്ടോ വൈവസ്വതേന സഃ। പ്രജാഭിര്ദേവതാഭിശ്ച ഋഷിഭിഃ പിതൃഭിഃ സഹ ।। ൩൧.
അത് കഴിഞ്ഞ കാലം ഇപ്പോഴത്തെ വൈവസ്വതൻ, ജനങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, ഋഷികൾ, പിതൃകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം കാണുന്നു.
തേഷാം സപ്തര്ഷയഃ പൂര്വമാസന്യേ താന് നിബോധത। ഭൃഗ്വങ്ഗിരാ മരീചിശ്ച പുലസ്ത്യഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ ।। ൩൧.
അവരിൽ പുരാതന സപ്തർഷിമാർ: ഭൃഗു, അങ്കിരസ്, മരീചി, പുലസ്ത്യൻ, പുലഹൻ, ക്രതു എന്നിവരാണ്.
അത്രിശ്ചൈവ വസിഷ്ഠശ്ച സപ്ത സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ। അഗ്നീധ്രശ്ചാതിബാഹുശ്ച മേധാ മേധാതിഥിര്വസുഃ ।। ൩൧.
അത്രിയും വസിഷ്ഠനും കൂടി ഈ സ്വായംഭുവ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏഴു സപ്തർഷിമാരാണ്. അഗ്നീധ്രൻ, അതിബാഹു, മേധ, മേധാതിഥി, വസു എന്നിവരും ഉണ്ട്.
ജ്യോതിഷ്മാന് ദ്യുതിമാന് ഹവ്യഃ സവനഃ പുത്ര ഏവ ച ൩൧.
ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഹവ്യ, സവന, പുത്രൻ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
വായുപ്രോക്താ മഹാസത്ത്വാ രാജാനഃ പ്രഥമേഽന്തരേ। സാസുരന്തത്സഗന്ധര്വം സയക്ഷോരഗരാക്ഷസമ്। സപിശാചമനുഷ്യഞ്ച സുപര്ണാപ്സരസാങ്ഗണമ് ।। ൩൧.
വായു പറഞ്ഞ മഹാത്മാക്കളായ രാജാക്കന്മാർ ആദ്യകാലഘട്ടത്തിൽ അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും, നാഗന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും, പിശാചുകളും, മനുഷ്യരും, സുപർണ്ണന്മാരും, അപ്സരസുകളും സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടെ ആയിരുന്നു.
നോ ശക്യമാനുപൂര്വ്യേണ വക്തും വര്ഷശതൈരപി। ബഹുത്വാന്നാമധേയാനാം സങ്ഖ്യാ തേഷാം കുലേ തഥാ ।। ൩൧.
അവരുടെ പേരുകളും കുടുംബങ്ങളുടെ എണ്ണവും വളരെ കൂടുതലായതിനാൽ, നൂറുവർഷം കൊണ്ടുപോലും ക്രമത്തിൽ പറയാൻ കഴിയില്ല.
യാ വൈ വ്രജകുലാഖ്യാസ്തു ആസന് സ്വായമ്ബുവേഽന്തരേ। കാലേന ബഹുനാതീതാ അയനാബ്ദയുഗക്രമൈഃ ।। ൩൧.
വ്രജകുലങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെട്ടവർ സ്വായംഭുവന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ, വർഷങ്ങളുടെയും യുഗങ്ങളുടെയും മാറ്റങ്ങളിലൂടെ അവർ ഇല്ലാതായി.
ക ഏഷ ഭഗവാന് കാലഃ സര്വഭൂതാപഹാരകഃ। കസ്യ യോനിഃ കിമാദിശ്ച കിന്തത്ത്വം സ കിമാത്മജഃ ।। ൩൧.
സകല ജീവജാലങ്ങളെയും എടുത്തു പോകുന്ന ഈ മഹാനായ കാലൻ ആരാണ്? അവന്റെ ഉത്ഭവം എന്താണ്, ആരംഭം എവിടെയാണ്, യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം എന്താണ്, അവൻ ആരുടെ മകനാണ്?
കിമസ്യ ചക്ഷുഃ കാ മൂര്തിഃ കേ ചാസ്യാവയവാഃ സ്മൃതാഃ। കിംനാമധേയഃ കോഽസ്യാത്മാ ഏതത് പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ് ।। ൩൧.
അവന്റെ കണ്ണ് എന്താണ്, രൂപം എങ്ങനെയാണ്, അവന്റെ അവയവങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു? അവന്റെ പേര് എന്താണ്, ആത്മാവ് ആരാണ്? ഇതെല്ലാം ചോദിക്കുന്നവർക്കു ദയവായി പറയൂ.
ശ്രൂയതാം കാലസദ്ഭാവഃ ശ്രുത്വാ ചൈവാവധാര്യതാമ്। സൂര്യയോനിര്നിമേഷാദിഃ സങ്ഖ്യാചക്ഷുഃ സ ഉച്യതേ ।। ൩൧.
ഇപ്പോൾ കാലന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കേൾക്കൂ, കേട്ടശേഷം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യൂ: അവന്റെ ഉത്ഭവം സൂര്യനിൽ നിന്നാണ്, ആരംഭം കണ്ണ് മടക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ്; അവനെ എണ്ണുന്നവൻ എന്നും, അവന്റെ കണ്ണ് എണ്ണലാണ് എന്നും പറയുന്നു.
മൂര്ത്തിരസ്യ ത്വഹോരാത്രേ നിമേഷാവയവശ്ച സഃ। സംവത്സരശതം ത്വസ്യ നാമ ചാസ്യ കലാത്മകമ്। സാമ്പ്രതാനാഗതാതീതകാലാത്മാ സ പ്രജാപതിഃ ।। ൩൧.
അവന്റെ രൂപം പകലും രാത്രിയും ആണ്; അവന്റെ അവയവങ്ങൾ നിമിഷങ്ങളാണ്; അവന്റെ പേര് നൂറു വർഷം, അതിൽ കാലഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്; ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതും കഴിഞ്ഞതുമായ കാലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ അവൻ സകല ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപതിയാണ്.