യഥാ സര്വേഷു ദേവേഷു വരിഷ്ഠോ യോഗവാന് ഹരഃ। തഥാ സ്തവോ വരിഷ്ഠോഽയം സ്തവാനാം ബ്രഹ്മനിര്മിതഃ ।। ൩൦.
എങ്ങനെയോ ഹരൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും യോഗശക്തിയുള്ളവനും ആണോ, അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ഈ സ്തോത്രവും സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യശോരാജ്യസുഖൈശ്വര്യവിത്തായുര്ധനകാങ്ക്ഷിഭിഃ। സ്തോതവ്യോ ഭക്തിമാസ്ഥായ വിദ്യാകാമൈശ്ച യത്നതഃ ।। ൩൦.
യശസ്സും രാജത്വവും സന്തോഷവും സമ്പത്തും ദീർഘായുസും ധനം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, വിജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, ഭക്തിയോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ സ്തോത്രം പാടണം.
വ്യാധിതോ ദുഃഖിതോ ദീനശ്ചൌരത്രസ്തോ ഭയാര്ദിതഃ। രാജകാര്യനിയുക്തോ വാ മുച്യതേ മഹതോ ഭയാത് ।। ൩൦.
രോഗം ബാധിച്ചവനും ദു:ഖിതനും ദരിദ്രനും കള്ളന്മാരെ ഭയക്കുന്നവനും ഭയത്തിൽ ആകുലനായവനും രാജകാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
അനേന ചൈവ ദേഹേന ഗണാനാം സ ഗണാധിപഃ। ഇഹ ലോകേ സുഖം പ്രാപ്യ ഗണ ഏവോപപദ്യതേ ।। ൩൦.
ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി അവൻ ഗണങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു; ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ ഗണന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
ന ച യക്ഷാഃ പിശാചാ വാ ന നാഗാ ന വിനായകാഃ। കുര്യുര്വിഘ്നം ഗൃഹേ തസ്യ യത്ര സംസ്തൂയതേ ഭവഃ ।। ൩൦.
യക്ഷന്മാരോ പിശാചുകളോ നാഗങ്ങളോ വിനായകന്മാരോ, ഭവനെ സ്തുതിക്കുന്ന വീട്ടിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കില്ല.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം നാരീ സുഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മചാരിണീ। പിതൃഭിര്ഭര്തൃപക്ഷാഭ്യാം പൂജ്യാ ഭവതി ദേവവത് ।। ൩൦.
ഭക്തിയോടും ബ്രഹ്മചര്യത്തോടും കൂടിയ സ്ത്രീ ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൾ പിതാക്കളാലും ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബത്താലും സ്വന്തം കുടുംബത്താലും ദേവതയെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടും.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം സര്വ കീര്ത്തയേദ്വാപ്യഭീക്ഷ്ണശഃ। തസ്യ സര്വാണി കാര്യാണി സിദ്ധിം ഗച്ഛന്ത്യവിഘ്നതഃ ।। ൩൦.
ആരെങ്കിലും ഈ സ്തോത്രം മുഴുവനായി കേൾക്കുകയോ ആവർത്തിച്ച് പാടുകയോ ചെയ്താൽ, അവന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും തടസ്സമില്ലാതെ സിദ്ധിക്കും.
മനസാ ചിന്തിതം യച്ച യച്ച വാചാപ്യുദാഹൃതമ്। സര്വം സമ്പദ്യതേ തസ്യ സ്തവനസ്യാനുകീര്ത്തനാത് ।। ൩൦.
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതും വാക്കിലൂടെ പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഈ സ്തോത്രം ആവർത്തിച്ച് പാടുമ്പോൾ അവനു സാധിക്കും.
ദേവസ്യ സഗുഹസ്യാഥ ദേവ്യാ നന്ദീശ്വരസ്യ തു। ബലിം വിഭവതഃ കൃത്വാ ദമേന നിയമേന ച ।। ൩൦.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടും നിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി, ദേവനെയും സഗുഹ്യനെയും ദേവിയെയും നന്ദീശ്വരനെയും ബലി അർപ്പിച്ചശേഷം—
തതഃ സ യുക്തോ ഗൃഹ്ണീയാന്നാമാന്യാശു യഥാക്രമമ്। ഈപ്സിതാന് ലഭതേഽത്യര്ഥം കാമാന് ഭോഗാംശ്ച മാനവഃ। മൃതശ്ച സ്വര്ഗമാപ്നോതി സ്ത്രീസഹസ്രപരിവൃതഃ ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം തയ്യാറായി, അവൻ ആ പേരുകൾ ക്രമത്തിൽ വേഗത്തിൽ സ്വീകരിക്കണം; ആ മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി നേടുന്നു, മരണത്തിന് ശേഷം ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
സര്വ കര്മസു യുക്തോ വാ യുക്തോ വാ സര്വപാതകൈഃ। പഠന് ദക്ഷകൃതം സ്തോത്രം സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ। മൃതശ്ച ഗണസാലോക്യം പൂജ്യമാനഃ സുരാസുരൈഃ ।। ൩൦.
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ടവനായാലും, എല്ലാ പാപങ്ങളിലും കുടുങ്ങിയവനായാലും, ദക്ഷൻ രചിച്ച സ്തോത്രം പാടുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും; മരിച്ചശേഷം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഗണലോകം ലഭിക്കും.
വൃഷേവ വിധിയുക്തേന വിമാനേന വിരാജതേ। ആഭൂതസംപ്ലവസ്ഥായീ രുദ്രസ്യാനുചരോ ഭവേത് ।। ൩൦.
ശാസ്ത്രീയമായി നിർമ്മിച്ച രഥത്തിൽ കാളപോലെ അവൻ തിളങ്ങുന്നു; സൃഷ്ടികൾ നശിക്കുന്നതുവരെ അവൻ രുദ്രന്റെ അനുചരനായി നിലനിൽക്കും.
ഇത്യാഹ ഭഗവാന് വ്യാസഃ പരാശരസുതഃ പ്രഭുഃ । നൈതദ്വേദയതേ കശ്ചിന്നേദം ശ്രാവ്യന്തു കസ്യചിത് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ പരാശരപുത്രനായ മഹാനായ വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇതു ആരും വെളിപ്പെടുത്തരുത്, ആരെയും കേൾപ്പിക്കരുത്.
ശ്രുത്വൈതത്പരമം ഗുഹ്യം യേഽപി സ്യുഃ പാപകാരിണഃ। വൈശ്യാഃ സ്ത്രിയശ്ച ശൂദ്രാശ്ച രുദ്രലോകമവാപ്നുയുഃ ।। ൩൦.
പാപം ചെയ്തവരും, വൈശ്യന്മാരും സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും പോലും ഈ പരമഗുഹ്യമായത് കേൾക്കുമ്പോൾ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും.
ശ്രാവയേദ്യസ്തു വിപ്രേഭ്യഃ സദാ പര്വസു പര്വസു। രുദ്രലോകമവാപ്നോതി ദ്വിജോ വൈ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൦.
ആരും ഈ സ്തോത്രം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഓരോ ഉത്സവത്തിലും കേൾപ്പിച്ചാൽ, ആ ദ്വിജൻ നിർബന്ധമായി രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇത്യേഷാ സമനുജ്ഞാതാ കഥാ പാപപ്രണാശിനീ। യാ ദക്ഷമധികൃത്യേഹ കഥാ ശര്വാദുപാഗതാ ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പാപനാശിനിയായ ഈ കഥ അനുമതിയോടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദക്ഷനെക്കുറിച്ച് ശർവനിൽ നിന്നു വന്ന ഈ കഥയാണ് ഇത്.
പിതൃവംശപ്രസങ്ഗേന കഥാ ഹ്യേഷാ പ്രകീര്തിതാ। പിതൄണാമാനുപൂര്വ്യേണ ദേവാന് വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ് ।। ൩൧.
പിതൃവംശത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തിൽ ഈ കഥ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി പിതാക്കന്മാരുടെ ക്രമത്തിൽ ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം.
ത്രേതായുഗമുഖേ പൂര്വമാസന് സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ । ദേവാ യാമാ ഇതി ഖ്യാതാഃ പൂര്വം യേ യജ്ഞസൂനവഃ ।। ൩൧.
തൃതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, മുമ്പത്തെ സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, യജ്ഞന്റെ പുത്രന്മാരായ യാമന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജിതാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ ജിതാ ജിദജിതാശ്ച യേ। പുത്രാഃ സ്വായമ്ഭുവസ്യൈതേ ശുക്രനാമ്നാ മാനസാഃ ।। ൩൧.
അജിതനും ജിതനും, ജിദജിതനും എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മക്കളാണ് ഇവർ. സ്വായംഭുവന്റെ മക്കളായ ഇവരെ ശുക്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തൃപ്തിമന്തോ ഗണാ ഹ്യേതേ ദേവാനാന്തു ത്രയഃ സ്മൃതാഃ । ഛന്ദോഗാസ്തു ത്രയസ്ത്രിംശത്സര്വേ സ്വായമ്ഭുവസ്യ ഹ ।। ൩൧.
തൃപ്തിമന്തന്മാർ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചന്ദോഗന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മുപ്പത്തിമൂന്ന് പേരും സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികളാണ്.
യദുര്യയാതിര്ദ്വൌ ദേവൌ ദീധയഃ സ്രവസോ മതിഃ। വിഭാസശ്ച ക്രതുശ്ചൈവ പ്രജാതിര്വിശതോ ദ്യുതിഃ ।। ൩൧.
യദു, യയാതി എന്ന രണ്ട് ദേവന്മാർ, ദീധയ, ശ്രവസ്, മതി, വിഭാസ, ക്രതു, പ്രജാതി, വിശത, ദ്യുതി എന്നിവരും ഉണ്ട്.
വായസോ മങ്ഗലശ്ചൈവ യാമാ ദ്വാദശ കീര്തിതാഃ। അഭിമന്യുരുഗ്രദൃഷ്ടിഃ സമയോഽഥ ശുചിശ്രവാഃ। കേവലോ വിശ്വരൂപശ്ച സുപക്ഷോ മധുപസ്തഥാ ।। ൩൧.
വായസനും മംഗളനും, യാമന്മാർ എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടുപേരും, അഭിമന്യു, ഉഗ്രദൃഷ്ടി, സമയൻ, ശുചിശ്രവ, കേവലൻ, വിശ്വരൂപൻ, സുബക്ഷൻ, മധുപർകൻ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു.
തുരീയോ നിര്ഹപുശ്ചൈവ യുക്തോ ഗ്രാവാജിനസ്തു തേ। യമിനോ വിശ്വദേവാദ്യം യവിഷ്ഠോഽമൃതവാനപി ।। ൩൧.
തുരീയൻ, നിര്ഹപു, യുക്തൻ, ഗ്രാവാജിനൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ളവർ യാമിനന്മാരാണ്. ഇവർ വിശ്വദേവന്മാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരാണ്. യവിഷ്ഠനും അമൃതവാനും ഇവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്.
അജിരോ വിഭുര്വിഭാവശ്ച മൃലികോഽഥ ദിദേഹകഃ। ശ്രുതിശ്രൃണോ ബൃഹച്ഛുക്രോ ദേവാ ദ്വാദശ കീര്തിതാഃ ।। ൩൧.
അജിരൻ, വിഭു, വിഭാവൻ, മൃലിക, ദിദേഹകൻ, ശ്രുതി, ശ്രിണൻ, ബൃഹച്ഛുക്രൻ എന്നിങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടു ദേവന്മാരാണ് ഇവർ.
ആസന് സ്വായമ്ഭുവസ്യൈതേ അന്തരേ സോമപായിനഃ। ത്വിഷിമന്തോ ഗണാ ഹ്യേതേ വീര്യവന്തോ മഹാബലാഃ ।। ൩൧.
സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികളിൽ സോമപാനം ചെയ്യുന്ന ദേവന്മാരായിരുന്നു ഇവർ. ഇവർ തേജസ്സും ശക്തിയും നിറഞ്ഞവരായിരുന്നു.
തേഷാമിന്ദ്രഃ സദാ ഹ്യാസീദ്വിശ്വഭുക് പ്രഥമോ വിഭുഃ। അസുരാ യേതദാ തേഷാമാസന് ദായാദബാന്ധവാഃ ।। ൩൧.
ഇവരിൽ ഇന്ദ്രൻ എപ്പോഴും പ്രധാനനും സർവ്വവ്യാപകനും ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ അസുരന്മാർ ഇവരുടെ ബന്ധുക്കളും അവകാശികളും ആയിരുന്നു.
സുപര്ണയക്ഷഗന്ധര്വാഃ പിശാചോരഗരാക്ഷസാഃ। അഷ്ടൌ തേ പിതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം നാസത്യാ ദേവയോനയഃ ।। ൩൧.
സുപർണ്ണന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുകൾ, നാഗങ്ങൾ, രാക്ഷസുകൾ, പിതൃകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം ഈ എട്ട് വിഭാഗങ്ങൾ നാസത്യ ദേവയോനികൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേഽതീതാഃ പ്രജാസ്ത്വാസാം സഹസ്രശഃ। പ്രഭാവരൂപസമ്പന്നാ ആയുഷാ ച ബലേന ച ।। ൩൧.
സ്വായംഭുവന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ജീവികൾ ജനിച്ചു. ഇവർക്ക് പ്രകാശവും രൂപവും ആയുസും ബലവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിസ്തരാദിഹ നോച്യന്തേ മാ പ്രസങ്ഗോ ഭവത്വിഹ। സ്വായമ്ഭുവോ നിസര്ഗശ്ച വിജ്ഞേയഃ സാമ്പ്രതം മനുഃ ।। ൩൧.
വിശദമായി വിവരിക്കുന്നത് ഇവിടെ ആവശ്യമില്ല, കാരണം അത് വളരെ ദൈർഘ്യമാകും. ഇപ്പോൾ സ്വായംഭുവനും അവന്റെ സൃഷ്ടിയും കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്.
അതീതേ വര്ത്തമാനേന ദൃഷ്ടോ വൈവസ്വതേന സഃ। പ്രജാഭിര്ദേവതാഭിശ്ച ഋഷിഭിഃ പിതൃഭിഃ സഹ ।। ൩൧.
അത് കഴിഞ്ഞ കാലം ഇപ്പോഴത്തെ വൈവസ്വതൻ, ജനങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, ഋഷികൾ, പിതൃകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം കാണുന്നു.