ഏവമുക്ത്വാ മഹാദേവഃ സപത്നീകഃ സഹാനുഗഃ। അദര്ശനമനുപ്രാപ്തോ ദക്ഷസ്യാമിതവിക്രമഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാദേവൻ ഭാര്യയോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടെ ദക്ഷന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
അവാപ്യ ച തദാ ഭാഗം യഥോക്തം ബ്രഹ്മണാ ഭവഃ। ജ്വരഞ്ച സര്വധര്മജ്ഞോ ബഹുധാ വ്യഭജത്തദാ। ശാന്ത്യര്ഥം സര്വഭൂതാനാം ശ്രൃണുധ്വം തത്ര വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൩൦.
അപ്പോൾ ഭവൻ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞതുപോലെ ഭാഗം ഏറ്റുവാങ്ങി, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശാന്തിക്കായി, ജ്വരം പല വിധത്തിൽ വിഭജിച്ചു; ഇതു കേൾക്കുവിൻ, ദ്വിജന്മാരേ.
ശീര്ഷാഭിതാപോ നാഗാനാം പര്വതാനാം ശിലാരുജഃ। അപാന്തു നാലികാം വിദ്യാന്നിര്മോകമ്ഭുജഗേഷ്വപി ।। ൩൦.
പാമ്പുകൾക്ക് തലവേദന, പർവ്വതങ്ങൾക്ക് കല്ല് വേദന, ജലങ്ങളിൽ പാമ്പുകളിൽ നാളിക എന്നതും ജ്വരമായി അറിയണം.
ശൌരകഃ സൌരഭേയാണാമൂഷരഃ പൃഥിവീതലേ । ഇഭാ നാമപി ധര്മജ്ഞ ദൃഷ്ടിപ്രത്യവരോധനമ് ।। ൩൦.
സൗരഭേയർക്കിടയിൽ ശൗരകവും, ഭൂമിയിൽ ഊഷരവും; ആനകൾക്ക്, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, കാഴ്ച തടസ്സം.
രന്ധ്രോദ്ഭൂതം തഥാശ്വാനാം ശിഖോദ്ഭേദശ്ച ബര്ഹിണാമ്। നേത്രരോഗഃ കോകിലാനാം ജ്വരഃ പ്രോക്തോ മഹാത്മഭിഃ ।। ൩൦.
കുതിരകൾക്ക് കുഴികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, മയിൽക്കൾക്ക് തലയിലെ പീലി പിളരുന്നത്, കുയിലുകൾക്ക് കണ്ണ് രോഗം — ഇതൊക്കെയും മഹാത്മാക്കൾ ജ്വരമായി പറയുന്നു.
അജാനാം പിത്തഭേദശ്ച സര്വേഷാമിതി നഃ ശ്രുതമ്। ശുകാനാമപി സര്വേഷാം ഹിമികാ പ്രോച്യതേ ജ്വരഃ। ശാര്ദൂലേഷ്വപി വൈ വിപ്രാഃ ശ്രമോ ജ്വര ഇഹോച്യതേ ।। ൩൦.
ആടുകൾക്ക് പിത്തം പിളരുന്നത് ജ്വരമായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എല്ലാ ശുകനുകൾക്കും തണുപ്പ് ജ്വരമായി പറയുന്നു; കടുവകൾക്ക്, മഹർഷിമാരേ, ക്ഷീണം ജ്വരമായി ഇവിടെ പറയുന്നു.
മാനുഷേഷു തു സര്വജ്ഞ ജ്വരോ നാമൈഷ കീര്തിതഃ। മരണേ ജന്മനി തഥാ മധ്യേ ച വിശതേ സദാ ।। ൩൦.
മനുഷ്യരിൽ, സർവ്വജ്ഞനേ, ഈ ജ്വരത്തിന് ഈ പേരാണ്; മരണം, ജനനം, അതിനിടയിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇത് പ്രവേശിക്കുന്നു.
ഏതന്മാഹേശ്വരം തേജൌ ജ്വരോ നാമ സുദാരുണഃ। നമസ്യശ്ചൈവ മാന്യശ്ച സര്വപ്രാണിഭിരീശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഈ മഹേശ്വരനാമം ഉള്ള ഭയങ്കരമായ ജ്വരം എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുകയും വന്ദിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്, കാരണം അതാണ് ഈശ്വരൻ.
ഇമാം ജ്വരോത്പത്തിമദീനമാനസഃ പഠേത്സദാ യഃ സുസമാഹിതോ നരഃ । വിമുക്തരോഗഃ സ നരോ മുദാ യുതോ ലഭേത കാമാന് സ യഥാമനീഷിതാന് ।। ൩൦.
യാരെങ്കിലും വിനയപൂർവ്വം മനസ്സോടെ ഈ ജ്വരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ശ്രദ്ധയോടെ പാരായണം ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യൻ രോഗമുക്തനായി സന്തോഷത്തോടെ ഇച്ഛിച്ച എല്ലാ ഫലങ്ങളും നേടും.
ദക്ഷപ്രോക്തം സ്തവഞ്ചാപി കീര്ത്തയേദ്യഃ ശ്രൃണോതി വാ। നാശുഭം പ്രാപ്നുയാത് കിഞ്ചിദ്ദീര്ഘഞ്ചായുരവാപ്നുയാത് ।। ൩൦.
ദക്ഷൻ പറഞ്ഞ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാടുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻക്ക് ഒരു ദോഷവും സംഭവിക്കില്ല, ദീർഘായുസ്സും ലഭിക്കും.
യഥാ സര്വേഷു ദേവേഷു വരിഷ്ഠോ യോഗവാന് ഹരഃ। തഥാ സ്തവോ വരിഷ്ഠോഽയം സ്തവാനാം ബ്രഹ്മനിര്മിതഃ ।। ൩൦.
എങ്ങനെയോ ഹരൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും യോഗശക്തിയുള്ളവനും ആണോ, അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ഈ സ്തോത്രവും സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യശോരാജ്യസുഖൈശ്വര്യവിത്തായുര്ധനകാങ്ക്ഷിഭിഃ। സ്തോതവ്യോ ഭക്തിമാസ്ഥായ വിദ്യാകാമൈശ്ച യത്നതഃ ।। ൩൦.
യശസ്സും രാജത്വവും സന്തോഷവും സമ്പത്തും ദീർഘായുസും ധനം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, വിജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, ഭക്തിയോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ സ്തോത്രം പാടണം.
വ്യാധിതോ ദുഃഖിതോ ദീനശ്ചൌരത്രസ്തോ ഭയാര്ദിതഃ। രാജകാര്യനിയുക്തോ വാ മുച്യതേ മഹതോ ഭയാത് ।। ൩൦.
രോഗം ബാധിച്ചവനും ദു:ഖിതനും ദരിദ്രനും കള്ളന്മാരെ ഭയക്കുന്നവനും ഭയത്തിൽ ആകുലനായവനും രാജകാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
അനേന ചൈവ ദേഹേന ഗണാനാം സ ഗണാധിപഃ। ഇഹ ലോകേ സുഖം പ്രാപ്യ ഗണ ഏവോപപദ്യതേ ।। ൩൦.
ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി അവൻ ഗണങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു; ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ ഗണന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
ന ച യക്ഷാഃ പിശാചാ വാ ന നാഗാ ന വിനായകാഃ। കുര്യുര്വിഘ്നം ഗൃഹേ തസ്യ യത്ര സംസ്തൂയതേ ഭവഃ ।। ൩൦.
യക്ഷന്മാരോ പിശാചുകളോ നാഗങ്ങളോ വിനായകന്മാരോ, ഭവനെ സ്തുതിക്കുന്ന വീട്ടിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കില്ല.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം നാരീ സുഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മചാരിണീ। പിതൃഭിര്ഭര്തൃപക്ഷാഭ്യാം പൂജ്യാ ഭവതി ദേവവത് ।। ൩൦.
ഭക്തിയോടും ബ്രഹ്മചര്യത്തോടും കൂടിയ സ്ത്രീ ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൾ പിതാക്കളാലും ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബത്താലും സ്വന്തം കുടുംബത്താലും ദേവതയെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടും.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം സര്വ കീര്ത്തയേദ്വാപ്യഭീക്ഷ്ണശഃ। തസ്യ സര്വാണി കാര്യാണി സിദ്ധിം ഗച്ഛന്ത്യവിഘ്നതഃ ।। ൩൦.
ആരെങ്കിലും ഈ സ്തോത്രം മുഴുവനായി കേൾക്കുകയോ ആവർത്തിച്ച് പാടുകയോ ചെയ്താൽ, അവന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും തടസ്സമില്ലാതെ സിദ്ധിക്കും.
മനസാ ചിന്തിതം യച്ച യച്ച വാചാപ്യുദാഹൃതമ്। സര്വം സമ്പദ്യതേ തസ്യ സ്തവനസ്യാനുകീര്ത്തനാത് ।। ൩൦.
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതും വാക്കിലൂടെ പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഈ സ്തോത്രം ആവർത്തിച്ച് പാടുമ്പോൾ അവനു സാധിക്കും.
ദേവസ്യ സഗുഹസ്യാഥ ദേവ്യാ നന്ദീശ്വരസ്യ തു। ബലിം വിഭവതഃ കൃത്വാ ദമേന നിയമേന ച ।। ൩൦.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടും നിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി, ദേവനെയും സഗുഹ്യനെയും ദേവിയെയും നന്ദീശ്വരനെയും ബലി അർപ്പിച്ചശേഷം—
തതഃ സ യുക്തോ ഗൃഹ്ണീയാന്നാമാന്യാശു യഥാക്രമമ്। ഈപ്സിതാന് ലഭതേഽത്യര്ഥം കാമാന് ഭോഗാംശ്ച മാനവഃ। മൃതശ്ച സ്വര്ഗമാപ്നോതി സ്ത്രീസഹസ്രപരിവൃതഃ ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം തയ്യാറായി, അവൻ ആ പേരുകൾ ക്രമത്തിൽ വേഗത്തിൽ സ്വീകരിക്കണം; ആ മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി നേടുന്നു, മരണത്തിന് ശേഷം ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
സര്വ കര്മസു യുക്തോ വാ യുക്തോ വാ സര്വപാതകൈഃ। പഠന് ദക്ഷകൃതം സ്തോത്രം സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ। മൃതശ്ച ഗണസാലോക്യം പൂജ്യമാനഃ സുരാസുരൈഃ ।। ൩൦.
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഏർപ്പെട്ടവനായാലും, എല്ലാ പാപങ്ങളിലും കുടുങ്ങിയവനായാലും, ദക്ഷൻ രചിച്ച സ്തോത്രം പാടുമ്പോൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും; മരിച്ചശേഷം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആദരിക്കുന്ന ഗണലോകം ലഭിക്കും.
വൃഷേവ വിധിയുക്തേന വിമാനേന വിരാജതേ। ആഭൂതസംപ്ലവസ്ഥായീ രുദ്രസ്യാനുചരോ ഭവേത് ।। ൩൦.
ശാസ്ത്രീയമായി നിർമ്മിച്ച രഥത്തിൽ കാളപോലെ അവൻ തിളങ്ങുന്നു; സൃഷ്ടികൾ നശിക്കുന്നതുവരെ അവൻ രുദ്രന്റെ അനുചരനായി നിലനിൽക്കും.
ഇത്യാഹ ഭഗവാന് വ്യാസഃ പരാശരസുതഃ പ്രഭുഃ । നൈതദ്വേദയതേ കശ്ചിന്നേദം ശ്രാവ്യന്തു കസ്യചിത് ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ പരാശരപുത്രനായ മഹാനായ വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇതു ആരും വെളിപ്പെടുത്തരുത്, ആരെയും കേൾപ്പിക്കരുത്.
ശ്രുത്വൈതത്പരമം ഗുഹ്യം യേഽപി സ്യുഃ പാപകാരിണഃ। വൈശ്യാഃ സ്ത്രിയശ്ച ശൂദ്രാശ്ച രുദ്രലോകമവാപ്നുയുഃ ।। ൩൦.
പാപം ചെയ്തവരും, വൈശ്യന്മാരും സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും പോലും ഈ പരമഗുഹ്യമായത് കേൾക്കുമ്പോൾ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും.
ശ്രാവയേദ്യസ്തു വിപ്രേഭ്യഃ സദാ പര്വസു പര്വസു। രുദ്രലോകമവാപ്നോതി ദ്വിജോ വൈ നാത്ര സംശയഃ ।। ൩൦.
ആരും ഈ സ്തോത്രം ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഓരോ ഉത്സവത്തിലും കേൾപ്പിച്ചാൽ, ആ ദ്വിജൻ നിർബന്ധമായി രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇത്യേഷാ സമനുജ്ഞാതാ കഥാ പാപപ്രണാശിനീ। യാ ദക്ഷമധികൃത്യേഹ കഥാ ശര്വാദുപാഗതാ ।। ൩൧.
ഇങ്ങനെ പാപനാശിനിയായ ഈ കഥ അനുമതിയോടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദക്ഷനെക്കുറിച്ച് ശർവനിൽ നിന്നു വന്ന ഈ കഥയാണ് ഇത്.
പിതൃവംശപ്രസങ്ഗേന കഥാ ഹ്യേഷാ പ്രകീര്തിതാ। പിതൄണാമാനുപൂര്വ്യേണ ദേവാന് വക്ഷ്യാമ്യതഃ പരമ് ।। ൩൧.
പിതൃവംശത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തിൽ ഈ കഥ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി പിതാക്കന്മാരുടെ ക്രമത്തിൽ ദേവന്മാരെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം.
ത്രേതായുഗമുഖേ പൂര്വമാസന് സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ । ദേവാ യാമാ ഇതി ഖ്യാതാഃ പൂര്വം യേ യജ്ഞസൂനവഃ ।। ൩൧.
തൃതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, മുമ്പത്തെ സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ, യജ്ഞന്റെ പുത്രന്മാരായ യാമന്മാർ എന്നറിയപ്പെട്ട ദേവന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അജിതാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ ജിതാ ജിദജിതാശ്ച യേ। പുത്രാഃ സ്വായമ്ഭുവസ്യൈതേ ശുക്രനാമ്നാ മാനസാഃ ।। ൩൧.
അജിതനും ജിതനും, ജിദജിതനും എന്നിങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച മക്കളാണ് ഇവർ. സ്വായംഭുവന്റെ മക്കളായ ഇവരെ ശുക്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തൃപ്തിമന്തോ ഗണാ ഹ്യേതേ ദേവാനാന്തു ത്രയഃ സ്മൃതാഃ । ഛന്ദോഗാസ്തു ത്രയസ്ത്രിംശത്സര്വേ സ്വായമ്ഭുവസ്യ ഹ ।। ൩൧.
തൃപ്തിമന്തന്മാർ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൂട്ടങ്ങൾ ദേവന്മാരുടെ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ചന്ദോഗന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മുപ്പത്തിമൂന്ന് പേരും സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികളാണ്.