സ്തുത്വൈവം സ മഹാദേവം വിരരാമ പ്രജാപാതിഃ। ഭഗവാനപി സുപ്രീതഃ പുനര്ദക്ഷമഭാഷത ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം പ്രജാപതി നിശ്ശബ്ദനായി; ഭഗവാൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും ദക്ഷനോട് പറഞ്ഞു.
പരിതുഷ്ടോഽസ്മി തേ ദക്ഷ സ്തവേനാനേന സുവ്രത। ബഹുനാത്ര കിമുക്തേന മത്സമീപം ഗമിഷ്യസി ।। ൩൦.
ദക്ഷാ, നീ ഈ സ്തുതിയാൽ എനിക്ക് വളരെ സന്തോഷം നൽകി, ധാർമ്മികനായവാ, ഇതിലും കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, നീ എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് വരും.
അഥൈനമബ്രവീദ്വാക്യം ത്രൈലോക്യാധിപതിര്ഭവഃ। കൃത്വാശ്വാസകരം വാക്യം വാക്യജ്ഞോ വാക്യമാഹതമ് ।। ൩൦.
അപ്പോൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ ഭവൻ അവനോട് ആശ്വാസം നൽകുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ വലിയൊരു സന്ദേശം അവനോട് അറിയിച്ചു.
ദക്ഷ ദക്ഷ ന കര്ത്തവ്യോ മന്യുര്വിഘ്നമിമം പ്രതി। അഹം യജ്ഞഹാ ന ത്വന്യോ ദൃശ്യതേ തത്പുരാ ത്വയാ ।। ൩൦.
ദക്ഷ, ദക്ഷ, ഈ തടസ്സം കൊണ്ടു കോപം വരുത്തേണ്ടതില്ല; യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചത് ഞാനാണ്, മറ്റാരുമല്ല, നീ മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ഭൂയശ്ച തം വരമിമം മത്തോ ഗൃഹ്ണീഷ്വ സുവ്രത। പ്രസന്നവദനോ ഭൂത്വാ ത്വമേകാഗ്രമനാഃ ശ്രൃണു ।। ൩൦.
സദാചാരനേ, വീണ്ടും ഞാൻ നിന്നോട് ഒരു വരം നൽകുന്നു; സന്തോഷപൂർവ്വം മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
അശ്വമേധസഹസ്രസ്യ വാജപേയശതസ്യ ച। പ്രജാപതേ മത്പ്രസാദാത് ഫലഭാഗീ ഭവിഷ്യസി ।। ൩൦.
എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ആയിരം അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെയും നൂറ് വാജപേയ യാഗങ്ങളുടെയും ഫലം നീ പ്രാപിക്കും, സൃഷ്ടികർത്താവേ.
വേദാന് ഷഡങ്ഗാനുദ്ധൃത്യ സാങ്ഖ്യാന്യോഗാംശ്ച കൃത്സ്നശഃ। തപശ്ച വിപുലം തപ്ത്വാ ദുശ്ചരം ദേവദാനവൈഃ ।। ൩൦.
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ആറു അങ്കങ്ങളും, സംഖ്യയും യോഗവും മുഴുവനായി അറിഞ്ഞ്, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ദുഷ്കരമായ വലിയ തപസ്സും അനുഷ്ഠിച്ച്,
അര്ഥൈര്ദ്ദശാര്ദ്ധസംയുക്തൈര്ഗൂഢമപ്രാജ്ഞനിര്മ്മിതമ്। വര്ണാശ്രമകൃതൈര്ധര്മൈംര്വിപരീതം ക്വചിത്സമമ് ।। ൩൦.
പതിനും പാതിക്കും അർത്ഥങ്ങൾ ചേർത്ത്, അജ്ഞന്മാർ മറച്ചുവെച്ചതും, വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾ അനുസരിച്ചുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ, ചിലപ്പോൾ വ്യത്യസ്തവും ചിലപ്പോൾ സമവും,
ശ്രുത്യര്ഥൈരധ്യവസിതം പശുപാശവിമോക്ഷണമ്। സര്വേഷാമാശ്രമാണാന്തു മയാ പാശുപതം വ്രതമ്। ഉത്പാദിതം ശുഭം ദക്ഷ സര്വപാപവിമോക്ഷണമ് ।। ൩൦.
വേദാർത്ഥങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉറപ്പാക്കിയ, ജീവികളുടെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന, എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കുമായി ഞാൻ പാശുപത വ്രതം സ്ഥാപിച്ചു, ദക്ഷ, അതൊരു ശുഭവും പാപമുക്തിയും ആണ്.
അസ്യ ചീര്ണസ്യ യത്സമ്യക് ഫലം ഭവതി പുഷ്കലമ്। തദസ്തു തേ മഹാഭാഗ മാനസസ്ത്യജ്യതാം ജ്വരഃ ।। ൩൦.
ഇത് ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന സമൃദ്ധമായ ഫലം എല്ലാം നിനക്കാകട്ടെ, ഭാഗ്യവാനേ; മനസ്സിലെ ഉത്കണ്ഠ നീക്കിക്കൊൾക.
ഏവമുക്ത്വാ മഹാദേവഃ സപത്നീകഃ സഹാനുഗഃ। അദര്ശനമനുപ്രാപ്തോ ദക്ഷസ്യാമിതവിക്രമഃ ।। ൩൦.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാദേവൻ ഭാര്യയോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടെ ദക്ഷന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
അവാപ്യ ച തദാ ഭാഗം യഥോക്തം ബ്രഹ്മണാ ഭവഃ। ജ്വരഞ്ച സര്വധര്മജ്ഞോ ബഹുധാ വ്യഭജത്തദാ। ശാന്ത്യര്ഥം സര്വഭൂതാനാം ശ്രൃണുധ്വം തത്ര വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൩൦.
അപ്പോൾ ഭവൻ ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞതുപോലെ ഭാഗം ഏറ്റുവാങ്ങി, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശാന്തിക്കായി, ജ്വരം പല വിധത്തിൽ വിഭജിച്ചു; ഇതു കേൾക്കുവിൻ, ദ്വിജന്മാരേ.
ശീര്ഷാഭിതാപോ നാഗാനാം പര്വതാനാം ശിലാരുജഃ। അപാന്തു നാലികാം വിദ്യാന്നിര്മോകമ്ഭുജഗേഷ്വപി ।। ൩൦.
പാമ്പുകൾക്ക് തലവേദന, പർവ്വതങ്ങൾക്ക് കല്ല് വേദന, ജലങ്ങളിൽ പാമ്പുകളിൽ നാളിക എന്നതും ജ്വരമായി അറിയണം.
ശൌരകഃ സൌരഭേയാണാമൂഷരഃ പൃഥിവീതലേ । ഇഭാ നാമപി ധര്മജ്ഞ ദൃഷ്ടിപ്രത്യവരോധനമ് ।। ൩൦.
സൗരഭേയർക്കിടയിൽ ശൗരകവും, ഭൂമിയിൽ ഊഷരവും; ആനകൾക്ക്, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ, കാഴ്ച തടസ്സം.
രന്ധ്രോദ്ഭൂതം തഥാശ്വാനാം ശിഖോദ്ഭേദശ്ച ബര്ഹിണാമ്। നേത്രരോഗഃ കോകിലാനാം ജ്വരഃ പ്രോക്തോ മഹാത്മഭിഃ ।। ൩൦.
കുതിരകൾക്ക് കുഴികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, മയിൽക്കൾക്ക് തലയിലെ പീലി പിളരുന്നത്, കുയിലുകൾക്ക് കണ്ണ് രോഗം — ഇതൊക്കെയും മഹാത്മാക്കൾ ജ്വരമായി പറയുന്നു.
അജാനാം പിത്തഭേദശ്ച സര്വേഷാമിതി നഃ ശ്രുതമ്। ശുകാനാമപി സര്വേഷാം ഹിമികാ പ്രോച്യതേ ജ്വരഃ। ശാര്ദൂലേഷ്വപി വൈ വിപ്രാഃ ശ്രമോ ജ്വര ഇഹോച്യതേ ।। ൩൦.
ആടുകൾക്ക് പിത്തം പിളരുന്നത് ജ്വരമായി ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എല്ലാ ശുകനുകൾക്കും തണുപ്പ് ജ്വരമായി പറയുന്നു; കടുവകൾക്ക്, മഹർഷിമാരേ, ക്ഷീണം ജ്വരമായി ഇവിടെ പറയുന്നു.
മാനുഷേഷു തു സര്വജ്ഞ ജ്വരോ നാമൈഷ കീര്തിതഃ। മരണേ ജന്മനി തഥാ മധ്യേ ച വിശതേ സദാ ।। ൩൦.
മനുഷ്യരിൽ, സർവ്വജ്ഞനേ, ഈ ജ്വരത്തിന് ഈ പേരാണ്; മരണം, ജനനം, അതിനിടയിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും ഇത് പ്രവേശിക്കുന്നു.
ഏതന്മാഹേശ്വരം തേജൌ ജ്വരോ നാമ സുദാരുണഃ। നമസ്യശ്ചൈവ മാന്യശ്ച സര്വപ്രാണിഭിരീശ്വരഃ ।। ൩൦.
ഈ മഹേശ്വരനാമം ഉള്ള ഭയങ്കരമായ ജ്വരം എല്ലാ ജീവികളും ആദരിക്കുകയും വന്ദിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്, കാരണം അതാണ് ഈശ്വരൻ.
ഇമാം ജ്വരോത്പത്തിമദീനമാനസഃ പഠേത്സദാ യഃ സുസമാഹിതോ നരഃ । വിമുക്തരോഗഃ സ നരോ മുദാ യുതോ ലഭേത കാമാന് സ യഥാമനീഷിതാന് ।। ൩൦.
യാരെങ്കിലും വിനയപൂർവ്വം മനസ്സോടെ ഈ ജ്വരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ശ്രദ്ധയോടെ പാരായണം ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യൻ രോഗമുക്തനായി സന്തോഷത്തോടെ ഇച്ഛിച്ച എല്ലാ ഫലങ്ങളും നേടും.
ദക്ഷപ്രോക്തം സ്തവഞ്ചാപി കീര്ത്തയേദ്യഃ ശ്രൃണോതി വാ। നാശുഭം പ്രാപ്നുയാത് കിഞ്ചിദ്ദീര്ഘഞ്ചായുരവാപ്നുയാത് ।। ൩൦.
ദക്ഷൻ പറഞ്ഞ സ്തോത്രം ആരെങ്കിലും പാടുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻക്ക് ഒരു ദോഷവും സംഭവിക്കില്ല, ദീർഘായുസ്സും ലഭിക്കും.
യഥാ സര്വേഷു ദേവേഷു വരിഷ്ഠോ യോഗവാന് ഹരഃ। തഥാ സ്തവോ വരിഷ്ഠോഽയം സ്തവാനാം ബ്രഹ്മനിര്മിതഃ ।। ൩൦.
എങ്ങനെയോ ഹരൻ എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും യോഗശക്തിയുള്ളവനും ആണോ, അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ഈ സ്തോത്രവും സ്തോത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്.
യശോരാജ്യസുഖൈശ്വര്യവിത്തായുര്ധനകാങ്ക്ഷിഭിഃ। സ്തോതവ്യോ ഭക്തിമാസ്ഥായ വിദ്യാകാമൈശ്ച യത്നതഃ ।। ൩൦.
യശസ്സും രാജത്വവും സന്തോഷവും സമ്പത്തും ദീർഘായുസും ധനം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, വിജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, ഭക്തിയോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ സ്തോത്രം പാടണം.
വ്യാധിതോ ദുഃഖിതോ ദീനശ്ചൌരത്രസ്തോ ഭയാര്ദിതഃ। രാജകാര്യനിയുക്തോ വാ മുച്യതേ മഹതോ ഭയാത് ।। ൩൦.
രോഗം ബാധിച്ചവനും ദു:ഖിതനും ദരിദ്രനും കള്ളന്മാരെ ഭയക്കുന്നവനും ഭയത്തിൽ ആകുലനായവനും രാജകാര്യത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും വലിയ ഭയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
അനേന ചൈവ ദേഹേന ഗണാനാം സ ഗണാധിപഃ। ഇഹ ലോകേ സുഖം പ്രാപ്യ ഗണ ഏവോപപദ്യതേ ।। ൩൦.
ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി അവൻ ഗണങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു; ഈ ലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ ഗണന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
ന ച യക്ഷാഃ പിശാചാ വാ ന നാഗാ ന വിനായകാഃ। കുര്യുര്വിഘ്നം ഗൃഹേ തസ്യ യത്ര സംസ്തൂയതേ ഭവഃ ।। ൩൦.
യക്ഷന്മാരോ പിശാചുകളോ നാഗങ്ങളോ വിനായകന്മാരോ, ഭവനെ സ്തുതിക്കുന്ന വീട്ടിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കില്ല.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം നാരീ സുഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മചാരിണീ। പിതൃഭിര്ഭര്തൃപക്ഷാഭ്യാം പൂജ്യാ ഭവതി ദേവവത് ।। ൩൦.
ഭക്തിയോടും ബ്രഹ്മചര്യത്തോടും കൂടിയ സ്ത്രീ ഈ സ്തോത്രം കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൾ പിതാക്കളാലും ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബത്താലും സ്വന്തം കുടുംബത്താലും ദേവതയെപ്പോലെ ആദരിക്കപ്പെടും.
ശ്രൃണുയാദ്വാ ഇദം സര്വ കീര്ത്തയേദ്വാപ്യഭീക്ഷ്ണശഃ। തസ്യ സര്വാണി കാര്യാണി സിദ്ധിം ഗച്ഛന്ത്യവിഘ്നതഃ ।। ൩൦.
ആരെങ്കിലും ഈ സ്തോത്രം മുഴുവനായി കേൾക്കുകയോ ആവർത്തിച്ച് പാടുകയോ ചെയ്താൽ, അവന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും തടസ്സമില്ലാതെ സിദ്ധിക്കും.
മനസാ ചിന്തിതം യച്ച യച്ച വാചാപ്യുദാഹൃതമ്। സര്വം സമ്പദ്യതേ തസ്യ സ്തവനസ്യാനുകീര്ത്തനാത് ।। ൩൦.
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചതും വാക്കിലൂടെ പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഈ സ്തോത്രം ആവർത്തിച്ച് പാടുമ്പോൾ അവനു സാധിക്കും.
ദേവസ്യ സഗുഹസ്യാഥ ദേവ്യാ നന്ദീശ്വരസ്യ തു। ബലിം വിഭവതഃ കൃത്വാ ദമേന നിയമേന ച ।। ൩൦.
തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടും നിയന്ത്രണത്തോടും കൂടി, ദേവനെയും സഗുഹ്യനെയും ദേവിയെയും നന്ദീശ്വരനെയും ബലി അർപ്പിച്ചശേഷം—
തതഃ സ യുക്തോ ഗൃഹ്ണീയാന്നാമാന്യാശു യഥാക്രമമ്। ഈപ്സിതാന് ലഭതേഽത്യര്ഥം കാമാന് ഭോഗാംശ്ച മാനവഃ। മൃതശ്ച സ്വര്ഗമാപ്നോതി സ്ത്രീസഹസ്രപരിവൃതഃ ।। ൩൦.
അതിനുശേഷം തയ്യാറായി, അവൻ ആ പേരുകൾ ക്രമത്തിൽ വേഗത്തിൽ സ്വീകരിക്കണം; ആ മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി നേടുന്നു, മരണത്തിന് ശേഷം ആയിരം സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.