വായുപുരാണമ്

തത ആഗ്നേയീസമുത്ഥേന വായുനാ സമുദീരിതഃ। സര്വാങ്ഗേഭ്യോ വിനിഃ സൃത്യ വഹ്നിര്ഭസ്മ ചകാര താമ് ।। ൩൦.

അഗ്നിയുടെ ധാരണയിൽ നിന്നുണ്ടായ വായു ഉണർത്തിയതോടെ, സതിയുടെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും നിന്ന് അഗ്നി പുറത്ത് വന്നു, അവളെ ചാരമാക്കി.

തദുപശ്രുത്യ നിധനം സത്യാ ദേവോഽഥ ശൂലധൃക്। സംവാദഞ്ച തയോര്ബുദ്ധ്വാ യാഥാതഥ്യേന ശങ്കരഃ। ദക്ഷസ്യാഥ ഋഷീണാഞ്ച ചുകോപ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ ।। ൩൦.

സതിയുടെ മരണവും, അവരുടെയിടയിലെ സംഭാഷണവും യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കിയ ശങ്കരൻ, ദക്ഷനും ഋഷികളും മേൽ കോപം പ്രകടിപ്പിച്ചു.

യസ്മാദവമതാ ദക്ഷ മത്കൃതേ മാന സാ സതീ। പ്രശസ്താശ്ചേതരാഃ സര്വാഃ സ്വസുതാ ഭര്തൃഭിഃ സഹ ।। ൩൦.

ദക്ഷൻ എന്റെ കാരണമായി സതിയെ അവമാനിച്ചതിനാൽ, അവന്റെ മറ്റു പുത്രിമാർ ഭർത്താക്കളോടൊപ്പം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.

തസ്മാദ്വൈവസ്വതം പ്രാപ്യ പുനരേവ മഹര്ഷയഃ। ഉത്പത്സ്യന്തേ ദ്വിതീയേ വൈ മമ യജ്ഞേ ഹ്യയോനിജാഃ ।। ൩൦.

വൈവസ്വത കാലം എത്തിയ ശേഷം, മഹർഷികൾ എന്റെ യജ്ഞത്തിൽ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് അല്ലാതെ വീണ്ടും ജനിക്കും.

ഹുതേ വൈ ബ്രഹ്മണാ ശുക്തേ ചാക്ഷുഷസ്യാന്തരേ മനോഃ। അഭിവ്യാഹൃത്യ ച ഋഷീന് ദക്ഷമഭ്യഗമത് പുനഃ ।। ൩൦.

ബ്രഹ്മൻ ഹോമം നടത്തിയപ്പോൾ, ചാക്ഷുഷ മാനുവിന്റെ കാലം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ഋഷികളെ വിളിച്ച്, ദക്ഷൻ വീണ്ടും ജനിച്ചു.

ഭവിതാ ചാക്ഷുഷോ രാജാ ചാശ്രുഷസ്യ സമന്വയേ। പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പൌത്രഃ പുത്രശ്ചൈവ പ്രചേതസഃ ।। ൩൦.

ചാക്ഷുഷ കാലത്തിൽ, പ്രാചീനബർഹിയുടെ പുത്രനും, പ്രചേതസിന്റെ മകനുമായ ഒരു രാജാവു ഉണ്ടാകും.

ദക്ഷ ഇത്യേവ നാമ്നാ ത്വം മാര്ഷായാം ജനയിഷ്യസി। കന്യായാം ശാഖിനാഞ്ചൈവ പ്രാപ്തേ വൈ ചാക്ഷുഷേഽന്തരേ ।। ൩൦.

ചാക്ഷുഷ കാലം എത്തിയപ്പോൾ, മാര്ഷായിൽ ദക്ഷ എന്ന പേരിൽ നീ അവനെ ജനിപ്പിക്കും; ശാഖിനികളുടെ പുത്രിമാരെയും ജനിപ്പിക്കും.

അഹം തത്രാപി തേ വിഘ്നമാചരിഷ്യാമി ദുര്മതേ। ധര്മാര്ഥകാമയുക്തേഷു കര്മസ്വിഹ പുനഃ പുനഃ ।। ൩൦.

ദുഷ്ടബുദ്ധിയേ, അവിടെ പോലും ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നീ ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, കാമം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.

യസ്മാത് ത്വം മത്കൃതേ ക്രൂരമൃഷീന് വ്യാഹൃതവാനസി। തസ്മാത്സാര്ദ്ധം സുരൈര്യജ്ഞേ ന ത്വാം യക്ഷ്യന്തി വൈ ദ്വിജാഃ ।। ൩൦.

നീ എന്റെ കാരണമായി ഋഷികൾക്ക് ക്രൂരമായി സംസാരിച്ചതിനാൽ, ദേവതകളോടൊപ്പം ദ്വിജന്മാർ യജ്ഞത്തിൽ നിന്നു നിന്നെ പൂജിക്കില്ല.

ഹുത്വാഹുതിം തതഃ ക്രൂരഃ അപസ്ത്യക്ഷ്യന്തി കര്മസു। ഇഹൈവ വത്സ്യസി തഥാ ദിവം ഹിത്വാ യുഗക്ഷയാത് ।। ൩൦.

ക്രൂരമായ ഹോമം നടത്തിയ ശേഷം, അവർ കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നു നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കും; നീ സ്വർഗ്ഗം വിട്ട് ഈ ഭൂമിയിൽ യುಗം അവസാനിക്കുന്നതുവരെ താമസിക്കും.

സര്വേഷാമേവ ലോകാനാം ഭൂര്ലോകസ്ത്വാദിരുച്യതേ। തമഹം ധാരയിഷ്യാമി നിദേശാത് പരമേഷ്ഠിനഃ ।। ൩൦.

എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ ഭൂമിയാണ് പ്രധാനമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; പരമേശ്വരന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ അതിനെ നിലനിർത്തും.

അസ്യാം ക്ഷിതൌ വൃതാ ലോകാഃ സര്വേ തിഷ്ഠന്തി ഭാസ്കരാഃ। താനഹം ധാരയാമീഹ സതതം ന തവാജ്ഞയാ ।। ൩൦.

ഈ ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും പ്രകാശമുള്ളവരും നിലനിൽക്കുന്നു; ഞാൻ അവയെ എപ്പോഴും നിലനിർത്തുന്നു, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ അല്ല.

ചാതുര്വര്ണ്യം ഹി ദേവാനാം തേ ചാപ്യേകത്ര ഭുഞ്ജതേ। നാഹം തൈഃ സഹ ഭോക്ഷ്യാമി തതോ ദാസ്യന്തി തേ പൃഥക്। തതോ ദേവൈഃ സ തൈഃ സാര്ദ്ധം നേജ്യതേ പൃഥഗിജ്യതേ ।। ൩൦.

ദേവതകളുടെ ചതുര്‍വർണ്ണം ഒരുമിച്ച് അനുഭവിക്കുന്നു; ഞാൻ അവരോടൊപ്പം അനുഭവിക്കില്ല, അതിനാൽ അവർ വേറേ നൽകും; അതുകൊണ്ട് ദേവതകളോടൊപ്പം നീ ഒരുമിച്ച് പൂജിക്കപ്പെടില്ല, വേറേ പൂജിക്കപ്പെടും.

തതോഽഭിവ്യാഹൃതോ ദക്ഷോ രുദ്രേണാമിതതേജസാ। സ്വായമ്ഭുവേഽന്തരേ ത്യക്ത്വാ ഉത്പന്നോ മാനുഷേഷ്വിഹ ।। ൩൦.

അനന്തമായ ശക്തിയുള്ള രുദ്രൻ ദക്ഷനെ വിളിച്ചതോടെ, സ്വായംഭുവ കാലം ഉപേക്ഷിച്ച്, ദക്ഷൻ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും ജനിച്ചു.

ജ്ഞാത്വാ ഗൃഹപതിം ദക്ഷം ജ്ഞാനാനാമീശ്വരം പ്രഭുമ്। ദക്ഷോ നാമ മഹായജ്ഞൈഃ സോഽയജദ്ദൈവതൈഃ സഹ ।। ൩൦.

ദക്ഷനെ ഗൃഹപതിയും ജ്ഞാനത്തിന്റെ അധിപതിയും എന്നറിയുമ്പോൾ, ദക്ഷ എന്ന പേരിൽ അവൻ ദേവതകളോടൊപ്പം മഹായജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി.

അഥ ദേവീ സതീ യാ തു പ്രാപ്തേ വൈവസ്വതേഽന്തരേ। മൈനായാം താമുമാം ദേവീം ജനയാമാസ ശൈലരാട് ।। ൩൦.

വൈവസ്വത മാനുവിന്റെ കാലത്ത്, സതിയായി ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവി, മൈനാകന്റെ മകളായി പർവതരാജാവ് ജനിപ്പിച്ചു.

സാ തു ദേവീ സതീ പൂര്വം തതഃ പശ്ചാദുമാഽഭവത്। സഹ വ്രതാ ഭവസ്യൈഷാ ന തയാ മുച്യതേ ഭവഃ। യാവദിച്ഛതി സംസ്ഥാതും പ്രഭുര്മന്വന്തരേഷ്വിഹ ।। ൩൦.

അവൾ മുമ്പ് സതി ആയിരുന്നു, പിന്നെ ഉമയായി മാറി. ഭവന്റെ ഉപാസനയിൽ അവൾ എപ്പോഴും നിഷ്ഠയോടെ, ഭവൻ അവളിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നില്ല; ഓരോ മാനുവിന്റെ കാലത്തും ഭവൻ എത്രയും കാലം ഇങ്ങിനെയിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുവരെ.

മാരീചം കശ്യപം ദേവീ യഥാഹിതിരനുവ്രതാ। സാധ്യം നാരായണം ശ്രീസ്തു മഘവന്തം ശചീ യഥാ ।। ൩൦.

ദേവി മാരീചിയും കശ്യപനും, ശ്രീ നാരായണനും, ശചി മഘവാനും എങ്ങിനെയോ, അങ്ങനെ.

വിഷ്ണും കീര്തീ രുചിഃ സൂര്യം വസിഷ്ഠഞ്ചാപ്യരൂന്ധതീ। നൈതാസ്തു വിജഹത്യേതാന് ഭര്തൄന് ദേവ്യഃ കഥംചന। ആവര്ത്തമാനകല്പേഷു പുനര്ജായന്തി തൈഃ സഹ ।। ൩൦.

കീർത്തി വിഷ്ണുവിനെയും, രുചി സൂര്യനെയും, അരുന്ധതി വസിഷ്ഠനെയും എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; ഈ ദേവികൾ അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരെ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല. ഓരോ സൃഷ്ടി ചക്രത്തിലും, അവർ വീണ്ടും അവരോടൊപ്പം ജനിക്കുന്നു.

ഏവം പ്രാചേതസോ ദക്ഷോ ജജ്ഞേ വൈ ചാക്ഷുഷേഽന്തരേ। പ്രാചീനബര്ഹിഷഃ പൌത്രഃ പുത്രശ്ചൈവ പ്രചേതസഃ ।। ൩൦.

ഇങ്ങനെ, പ്രാചേതസനായ ദക്ഷൻ ചാക്ഷുഷ മാനുവിന്റെ കാലത്ത് ജനിച്ചു; പ്രാചീനബർഹിയുടെ മരുമകനും, പ്രചേതസിന്റെ മകനുമാണ്.

ദശഭ്യസ്തു പ്രചേതോഭ്യോ മാര്ഷായാഞ്ച പുനര്നൃപഃ। ജജ്ഞേ രുദ്രാഭിശാപേന ദ്വിതീയേഽസ്മിന്നിതി ശ്രുതിഃ ।। ൩൦.

പത്ത് പ്രചേതസുകളും മാർഷയും ചേർന്ന്, രാജാവേ, ദക്ഷൻ വീണ്ടും ജനിച്ചു; രുദ്രന്റെ ശാപം കൊണ്ടാണ് ഈ രണ്ടാം ജനനം, ഇതാണ് ശ്രുതി പറയുന്നത്.

ഭൃഗ്വാദയസ്തു തേ സര്വേ ജജ്ഞിരേ വൈ മഹര്ഷയഃ। ആദ്യേ ത്രേതായുഗേ പൂര്വം മനോര്വൈവസ്വതസ്യ ഹ। ദേവസ്യ മഹതോ യജ്ഞേ രുദ്രാഭിശാപേന ദ്വിതീയേഽസ്മിന്നിതി ശ്രുതിഃ ।। ൩൦.

ഭൃഗു മുതലായ മഹർഷികൾ എല്ലാവരും, വൈവസ്വത മാനുവിന്റെ കാലത്ത്, ആദ്യത്തെ ത്രേതായുഗത്തിൽ, മഹാദേവന്റെ വലിയ യജ്ഞത്തിൽ ജനിച്ചു; രുദ്രന്റെ ശാപം കൊണ്ടാണ് ഈ രണ്ടാം ജനനം, ഇതാണ് ശ്രുതി പറയുന്നത്.

ഇതി സാനുശയോഽഹ്യാസീത്തയോര്ജാത്യന്തരാഗതഃ। പ്രജാപതേസ്തു ദക്ഷസ്യ ത്ര്യമ്ബകസ്യ ച ധീമതഃ ।। ൩൦.

ഇങ്ങനെ, പ്രജാപതി ദക്ഷനും ബുദ്ധിമാനായ ത്രയംബകനും, മുൻജന്മത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ദ്വേഷം ഈ ജന്മത്തിലും തുടരുകയായിരുന്നു.

തസ്മാന്നാനുശയഃ കാര്യോ വൈരിഷ്വിഹ കദാചന। ജാത്യന്തരഗതസ്യാപി ഭാവിതസ്യ ശുഭാശുഭൈഃ। ജന്തും ന മുഞ്ചതി ഖ്യാതിസ്തത്ര കാര്യം വിജാനതാ ।। ൩൦.

അതിനാൽ, ശത്രുക്കളോടു ദ്വേഷം ഒരിക്കലും പുലർത്തരുത്; മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ പിറന്നാലും, നല്ലതോ കഷ്ടതയോ ചെയ്തവന്റെ പ്രശസ്തി അവനെ വിട്ടുപോകുന്നില്ല; ഇത് ബുദ്ധിമാന്മാർ മനസ്സിലാക്കണം.

പ്രാചേതസസ്യ ദക്ഷസ്യ കഥം വൈവസ്വതേഽന്തരേ। വിനാശാമഗമത് സൂത ഹയമേധഃ പ്രജാപതേഃ ।। ൩൦.

പ്രാചേതസനായ ദക്ഷൻ, വൈവസ്വത മാനുവിന്റെ കാലത്ത് എങ്ങനെ നശിച്ചു? സൂതാ, പ്രജാപതിയുടെ അശ്വമേധ യജ്ഞം എങ്ങനെ അവസാനിച്ചു?

ദേവ്യാ മൃത്യും കൃതം മത്വാ ക്രുദ്ധം സര്വാത്മകം പ്രഭുമ്। കഥം പ്രസാദയദ്ദക്ഷഃ സ യജ്ഞഃ സാധിതഃ കഥമ്। ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമസ്തന്നോ ബ്രൂഹി യഥാതഥമ് ।। ൩൦.

ദേവി മരണമുണ്ടാക്കിയതും, സർവാത്മാവായ പ്രഭു കോപിതനായതും കണക്കിലെടുത്ത്, ദക്ഷൻ എങ്ങനെ അവനെ സംതൃപ്തനാക്കി? യജ്ഞം എങ്ങനെ പൂർത്തിയായി? ഞങ്ങൾ ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി സത്യം പോലെ പറയൂ.

പൂരാ മേരോര്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ ശ്രൃങ്ഗം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്। ജ്യോതിഷ്കം നാമ സാവിത്രം സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ് ।। ൩൦.

പണ്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മേരുവിന്റെ ഒരു ശൃംഗം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ, ജ്യോതിഷ്കം എന്ന പേരിൽ, എല്ലാ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളതായിരുന്നു.

അപ്രമേയമനാധൃഷ്യം സര്വലോകനമസ്കൃതമ്। തസ്മിന് ദേവോ ഗിരിശ്രേഷ്ഠേ സര്വധാതു വിഭൂഷിതേ। പര്യങ്ക ഇവ വിഭ്രാജന്നുപവിഷ്ടോ ബഭൂവ ഹ ।। ൩൦.

അത് അളവുകൂടിയതും, ആരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്തതും, എല്ലാ ലോകങ്ങളും ആദരിക്കുന്നതുമായിരുന്നു. ആ പർവതത്തിൽ, എല്ലാ ഘടകങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, ദേവൻ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.

ശൈലരാജസുതാ ചാസ്യ നിത്യം പാര്ശ്വസ്ഥിതാഽഭവത്। ആധിത്യാശ്ച മഹാത്മാനോ വസവശ്ചാമിതൌജസഃ ।। ൩൦.

പർവതരാജന്റെ മകൾ എപ്പോഴും അവന്റെ പക്കൽ നില്ക്കുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ ആദിത്യന്മാരും, ശക്തിയുള്ള വസുക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.