വായുപുരാണമ്

മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു ഹ്യതീതാനാഗതേഷ്വപി। ഏതേ സ്വായമ്ഭുവേ പൂര്വമുത്പന്നാ ഹ്യന്തരേ ശുഭേ ।। ൩൦.

മുൻകാലത്തും ഭാവിയിലും എല്ലാം മന്വന്തരങ്ങളിലും, ഇവർ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ മുമ്പ് ജനിച്ചവരാണ്.

അഗ്നിഷ്വാത്താഃ സ്മൃതാ നാമ്നാ തഥാ ബര്ഹിഷദശ്ച വൈ। അയജ്വാനസ്തഥാ തേഷാമാസന് വൈ ഗൃഹമേധിനഃ। അഗ്നിഷ്വാത്താഃ സ്മൃതാസ്തേ വൈ പിതരോഽനാഹിതാഗ്നയഃ ।। ൩൦.

അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ എന്നും ബർഹിഷദ്മാർ എന്നും പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവർ യജ്ഞം നടത്താത്ത ഗൃഹസ്ഥന്മാരായിരുന്നു; അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ അഗ്നി സ്ഥാപിക്കാത്ത പിതാക്കന്മാരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

യജ്വാനസ്തേഷു യേ ഹ്യാസന് പിതരഃ സോമപീഥിനഃ। സ്മൃതാ ബര്ഹിഷദസ്തേ വൈ പിതരസ്ത്വഗ്നിഹോത്രിണഃ। ഋതവഃ പിതരോ ദേവാഃ ശാസ്ത്രേഽസ്മിന്നിശ്ചയോ മതഃ ।। ൩൦.

അവരിൽ യജ്ഞം ചെയ്തും സോമപാനം ചെയ്തും ജീവിച്ച പിതാക്കന്മാരാണ് ബർഹിഷദ്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്; അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്ത പിതാക്കന്മാരാണ് ബർഹിഷദ്മാർ; ഈ ശാസ്ത്രത്തിൽ ঋതുക്കളും പിതാക്കന്മാരും ദേവന്മാരും സ്ഥിരമായവരാണെന്ന് കരുതുന്നു.

മധുമാധവൌ രസൌ ജ്ഞേയൌ ശുചിശുക്രൌ തു ശുഷ്മിണൌ। നഭശ്ചൈവ നഭസ്തശ്ച ജീവാവേതാവുദാഹൃതൌ ।। ൩൦.

മധുവും മാധവവും രസമുള്ള ঋതുക്കളാണ്; ശുചിയും ശുക്രവും ശുദ്ധവും പ്രകാശമുള്ളതുമാണ്; നഭശും നഭസ്യയും ജീവമുള്ളതായിരിക്കുന്നു.

ഇഷശ്ചൈവ തഥോര്ജശ്ച സുധാവന്താവുദാഹൃതൌ। സഹശ്ചൈവ സഹസ്യശ്ച മന്യുമന്തൌ തു തൌ സ്മൃതൌ। തപശ്ചൈവ തപസ്യശ്ച ഘോരാവേതൌ തു ശൈശിരൌ ।। ൩൦.

ഇഷയും ഊർജ്ജയും പോഷകമായ രണ്ടും; സഹയും സഹസ്യയും ശക്തിയുള്ള രണ്ടും; തപസ്സും തപസ്യയും ഭയങ്കരവും ശൈത്യകാലമായ രണ്ടും.

കാലാവസ്ഥാസ്തു ഷട് തേഷാമ്മാസാഖ്യാ വൈ വ്യവസ്ഥിതാഃ। ത ഇമേ ഋതവഃ പ്രോക്താശ്ചേതനാചേതനാസ്തു വൈ ।। ൩൦.

അവരുടെ ആറു കാലാവസ്ഥകൾ മാസങ്ങളായാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്; ഇവയാണ് ঋതുക്കൾ, ജീവമുള്ളതും ജീവമില്ലാത്തതും.

ഋതവോ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ വിജ്ഞേയാസ്തേഽഭിമാനിനഃ। മാസാര്ദ്ധമാസസ്ഥാനേഷു സ്ഥാനഞ്ച ഋതവോര്ത്തവാഃ ।। ൩൦.

ഋതുക്കളെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായി മനസ്സിലാക്കണം; അവർക്കു തങ്ങളുടേതായ സ്ഥാനം ഉണ്ട്; മാസവും അർദ്ധമാസവും അവിടെയുള്ള സ്ഥാനം.

സ്ഥാനാനാം വ്യതിരേകേണ ജ്ഞേയാഃ സ്ഥാനാഭിമാനിനഃ। അഹോരാത്രഞ്ച മാസാശ്ച ഋതവശ്ചായനാനി ച ।। ൩൦.

സ്ഥാനങ്ങൾക്കു പുറമെ, അവയുടെ ഉടമകളും അറിയപ്പെടണം; പകലും രാത്രിയും മാസങ്ങളും ঋതുക്കളും അയനങ്ങളും.

സംവത്സരാശ്ച സ്ഥാനാനി കാലാവസ്ഥാഭിമാനിനഃ। നിമേഷാശ്ച കലാഃ കാഷ്ഠാ മുഹൂര്ത്താ വൈ ദിനക്ഷപാഃ ।। ൩൦.

വർഷങ്ങൾ സ്ഥാനം, അവയ്ക്ക് കാലാവസ്ഥകളാണ് ഉടമ; നിമിഷം, കല, കഷ്ട, മുഹൂർത്തം, പകലും രാത്രിയും.

ഏതേഷു സ്ഥാനിനോ യേ തു കാലാവസ്ഥാസ്വവസ്ഥിതാഃ। തന്മയത്വാത്തദാത്മാനസ്താന് വക്ഷ്യാമി നിബോധത ।। ൩൦.

ഇവിടെയുള്ള സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നവരും കാലാവസ്ഥകളിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും അതേ സ്വഭാവവും അത്മാവുമുള്ളവരാണ്; അവയെ ഞാൻ വിശദീകരിക്കും, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

പര്വ്വണ്യാസ്തിഥയഃ സന്ധ്യാഃ പക്ഷാ മാസാര്ദ്ധസംജ്ഞിതാഃ। ദ്വാവര്ദ്ധമാസൌ മാസസ്തു ദ്വൌ മാസാവൃതുരുച്യതേ ।। ൩൦.

പക്ഷങ്ങൾ, സന്ദ്യകൾ, തിഥികൾ എന്നിവ അർദ്ധമാസം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; രണ്ട് അർദ്ധമാസം ചേർന്ന് ഒരു മാസം, രണ്ട് മാസം ചേർന്ന് ഒരു ঋതുവാണ്.

ഋതുത്രയം ചായനം ദ്വേ അയനേ ദക്ഷിണോത്തരേ । സംവത്സരഃ സുമേകസ്തു സ്ഥാനാന്യേതാനി സ്ഥാനിനാമ് ।। ൩൦.

മൂന്നു ঋതുക്കളും, ഒരു സംവത്സരവും, ദക്ഷിണായനവും ഉത്തരായനവും — ഇവയൊക്കെയാണ് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം കാത്തുനിൽക്കുന്നവരുടെ നിലയങ്ങൾ.

ഋതവഃ സുമേകപുത്രാ വിജ്ഞേയാ ഹ്യഷ്ടധാ തു ഷട്। ഋതുപുത്രാഃ സ്മൃതാഃ പഞ്ച പ്രജാസ്ത്വാര്ത്തവലക്ഷണാഃ ।। ൩൦.

ঋതുക്കൾ സുമേകന്റെ മക്കളായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവ എട്ടായി, ആറായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ঋതുക്കളുടെ മക്കൾ അഞ്ചു പേരാണ്, അവരുടേതാണ് വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

യസ്മാച്ചൈവാര്ത്തവേയാസ്തു ജായന്തേ സ്ഥാണുജങ്ഗമാഃ। ആര്ത്തവാഃ പിതരശ്ചൈവ ഋതവശ്ച പിതാമഹാഃ ।। ൩൦.

ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ചലനമുള്ളവരും അചലന്മാരും ജനിക്കുന്നത്. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പിതാക്കളായും, ঋതുക്കൾ പിതാമഹന്മാരായും അറിയപ്പെടുന്നു.

സുമേകാത്തു പ്രസൂയന്തേ മ്രിയന്തേ ച പ്രജാതയഃ। തസ്മാത് സ്മൃതഃ പ്രജാനാം വൈ സുമേകഃ പ്രപിതാമഹഃ ।। ൩൦.

സുമേകനിൽ നിന്നാണ് സകല സൃഷ്ടികളും ജനിക്കുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് സുമേകനെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും പ്രപിതാമഹനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.

സ്ഥാനേഷു സ്ഥാനിനോ ഹ്യേതേ സ്ഥാനാത്മാനഃ പ്രകീര്തിതാഃ। തദാഖ്യാസ്തന്മയത്വാച്ച തദാത്മനശ്ച തേ സ്മൃതാഃ ।। ൩൦.

തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം കാത്തുനിൽക്കുന്നവരാണ് ഇവർ; ഇവരെ 'സ്ഥാനാത്മാക്കളെന്ന്' വിളിക്കുന്നു. പേരിനാലും സ്വഭാവത്താലും ഇവർ അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

പ്രജാപതിഃ സ്മൃതോ യസ്തു സ തു സംവത്സരോ മതഃ। സംവത്സരഃ സ്മൃതോ ഹ്യഗ്നിഃ ഋതമിത്യുച്യതേ ദ്വജൈഃ ।। ൩൦.

പ്രജാപതി എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ സംവത്സരമാണ് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. സംവത്സരത്തെ അഗ്നി എന്നും, ঋതുവിനെ ദ്വിജന്മാർ അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.

ഋതാത്തു ഋതവോ യസ്മാജ്ജജ്ഞിരേ ഋതവസ്തതഃ। മാസാഃ ഷഡൃതവോ ജ്ഞേയാസ്തേഷാം പഞ്ചാര്ത്തവാഃ സുതാഃ ।। ൩൦.

ঋതുവിൽ നിന്നാണ് ঋതുക്കൾ ജനിക്കുന്നത്; അവയിൽ നിന്നാണ് മാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. ആറു ঋതുക്കളും, അവയുടെ അഞ്ചു മക്കളായ പ്രവർത്തനങ്ങളും അറിയേണ്ടതാണ്.

ദ്വിപദാഞ്ചതുഷ്പദാഞ്ചൈവ പക്ഷിസംസര്പതാമപി। സ്ഥാവരാണാം ച പഞ്ചാനാം പുഷ്പം കാലാര്ത്തവം സ്മൃതമ് ।। ൩൦.

രണ്ടുകാലികളായവർക്കും നാലുകാലികളായവർക്കും, പക്ഷികൾക്കും സർപ്പങ്ങൾക്കും, അഞ്ചു അചല ജീവികൾക്കും, കാലവും പ്രവർത്തിയും പുഷ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഋതുത്വമാര്ത്തവത്വഞ്ച പിതൃത്വഞ്ച പ്രകീര്തിതമ്। ഇത്യേതേ പിതരോ ജ്ഞേയാ ഋതവശ്ചാര്ത്തവാശ്ച യേ ।। ൩൦.

ঋതുത്വം, പ്രവർത്തിത്വം, പിതൃത്വം — ഇവയാണ് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഇവരെയാണ് പിതാക്കന്മാർ, ঋതുക്കൾ, പ്രവർത്തികൾ എന്നും അറിയേണ്ടത്.

സര്വഭൂതാനി തേഭ്യോഽഥ ഋതുകാലാദ്വിജജ്ഞിരേ। തസ്മാദേതേഽപി പിതര ആര്ത്തവാ ഇതി നഃ ശ്രുതമ് ।। ൩൦.

സകല ജീവികളും ഇവരിൽ നിന്നാണ്, ঋതുക്കളുടെ സമയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ ഈ പ്രവർത്തികൾക്കും പിതാക്കന്മാരെന്ന പേര് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

മന്വന്തരേഷു സര്വേഷു സ്ഥിതാഃ കാലാഭിമാനിനഃ। സ്ഥാനാഭിമാനിനോ ഹ്യേതേ തിഷ്ഠന്തീഹ പ്രസംയമാത് ।। ൩൦.

എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും കാലത്തെ ആസ്വദിക്കുന്നവർ നിലനിൽക്കുന്നു; നിലയങ്ങളെ ആസ്വദിക്കുന്നവരും ഇവിടെ നിയന്ത്രണത്തോടെ നിലനിൽക്കുന്നു.

അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദഃ പിതരോ ദ്വിവിധാഃ സ്മൃതാഃ। ജജ്ഞാതേ ച പിതൃഭ്യസ്തു ദ്വേ കന്യേ ലോകവിശ്രുതേ ।। ൩൦.

അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാരും ബർഹിഷദന്മാരും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് തരത്തിലുള്ള പിതാക്കന്മാരാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പിതാക്കന്മാരിൽ നിന്ന് ലോകപ്രസിദ്ധമായ രണ്ട് പുത്രിമാരും ജനിച്ചു.

മേനാ ച ധാരിണീ ചൈവ യാഭ്യാം വിശ്വമിദം ധൃതമ്। പിതരസ്തേ നിജേ കന്യേ ധര്മാര്ഥം പ്രദദുഃ ശുഭേ। ത ഉഭേ വ്രഹ്മവാദിന്യൌ യോഗിന്യൌ ചൈവ തേ ഉഭേ ।। ൩൦.

മേനയും ധാരിണിയും — ഇവരാലാണ് ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത്. പിതാക്കന്മാർ ധർമ്മത്തിനും സമ്പത്തിനുമായി സ്വന്തം പുത്രിമാരെ നൽകി. ഇരുവരും ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യവും യോഗശക്തിയും ഉള്ളവരായിരുന്നു.

അഗ്നിഷ്വാത്താസ്തു യേ പ്രോക്താസ്തേഷാം മേനാ തു മാനസീ। ധാരണീ മാനസീ ചൈവ കന്യാ ബര്ഹിഷദാം സ്മൃതാ ।। ൩൦.

അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാരുടെ മനസ്സിൽ നിന്നാണ് മേന ജനിച്ചത്; ധാരിണിയും മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്, അവളാണ് ബർഹിഷദന്മാരുടെ പുത്രി എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

മേരോസ്തു ധാരണീം നാമ പത്ന്യര്ഥം വ്യസൃജന് ശുഭാമ്। പിതരസ്തേ ബര്ഹിഷദഃ സ്മൃതാ യേ സോമപീഥിനഃ ।। ൩൦.

മേറുവിന് വേണ്ടി ധാരിണി എന്ന നല്ല ഗുണമുള്ള ഭാര്യയെ അവർ സൃഷ്ടിച്ചു. സോമം പാനമാക്കുന്നവരാണ് ബർഹിഷദന്മാർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.

അഗ്നിഷ്വാത്താസ്തു താം മേനാം പത്നീം ഹിമവതേ ദദുഃ। സ്മൃതാസ്തേ വൈ തു ദൌഹിത്രാസ്തദ്ദൌഹിത്രാന് നിബോധത ।। ൩൦.

അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ മേനയെ ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയായി നൽകി. അവരാണ് മുമ്മരന്മാർ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ആ മുമ്മരന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ.

മേനാ ഹിമവതഃ പത്നീ മൈനാകം സാന്വസൂയത। ഗങ്ഗാ സരിദ്വരാ ചൈവ പത്നീ യാ ലവണോ ദധേഃ। മൈനാകസ്യാനുജഃ ക്രൌഞ്ചഃ ക്രൌഞ്ചദ്വീപോ യതഃ സ്മൃതഃ ।। ൩൦.

ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയായ മേന, മൈനാകനും മറ്റു മക്കളെയും പ്രസവിച്ചു; ഗംഗ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ, ലവണൻ അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു. മൈനാകന്റെ അനുജൻ ക്രൗഞ്ചൻ, അവനിൽ നിന്നാണ് ക്രൗഞ്ചദ്വീപം അറിയപ്പെടുന്നത്.

മേരോസ്തു ധാരണീ പത്നീ ദിവ്യൌഷധിസമന്വിതമ്। മന്ദരം സുഷുവേ പുത്രം തിസ്രഃ കന്യാശ്ച വിശ്രുതാഃ ।। ൩൦.

മേറുവിന്റെ ഭാര്യയായ ധാരിണി, ദിവ്യ ഔഷധികൾ നിറഞ്ഞവളായി, മന്ദരനെ പുത്രനായി പ്രസവിച്ചു; മൂന്ന് പ്രസിദ്ധയായ പുത്രിമാരെയും പ്രസവിച്ചു.